სენა (ევროპის მდინარე)

სენა (ევროპის მდინარე)

(Sena - evropis mdinare)


სენა (ფრანგ. Seine, ლათ. Sequana) - უდიდესი მდინარე ჩრდილო-დასავლეთ საფრანგეთში, ერთ-ერთი კომერციული საწყლოსნო გზა. მდინარე გადაკვეთს პარიზს და ამ მიდამოებში ის ასევე ტურისტული ღირშესანიშნაობას წარმოადგენს.
მდინარის სიგრძე 776 კმ-ია. სათავეს იღებს საფრანგეთის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სენ-სენის კომუნაში, ლანგრესის პლატოზე.
აღსანიშნავია, რომ მხოლოდ პარიზში, სენაზე 37 ხიდია.


დრავა (ევროპის მდინარე)

დრავა (ევროპის მდინარე)

(Drava - evropis mdinare)

დრავა (პოლ. Drawa) — მდინარე ჩრდილო-დასავლეთ პოლონეთში. უერთდება მდინარე ნოტეცის. მისი საერთო სიგრძე 186 კმ-ია. პოლონეთის მდინარეებს შორის სიგრძით მეოცე ადგილი უკავია. წყალშემკრები აუზის ფართობი კი 3,296 კმ²-ია.
მდინარეზე მდებარეობს ქალაქები: დრავსკო პომორსკიე; დრავნო; კჟის ვიელეპოლსკი.


გვადიანა (ევროპის მდინარე)

გვადიანა (ევროპის მდინარე)

(Gvadiana - evropis mdinare)


გვადიანა (ესპ. Guadiana, პორტ. Guadiana) - მდინარე ესპანეთსა და პორტუგალიაში, სიგრძე 742 კილომეტრი, აუზის ფართობი 67 ათასი კმ2. სათავე აქვს ლა-მანჩის პლატოზე, მიედინება ახალი კასტილიის ზეგანზე, ღრმა ხეობაში, შემდეგ ესტრემადურის დაბლობზე, კვეთს ალენტეჟუს ვაკეს და გადის სანაპირო ვაკეზე. ესტუარით ერთვის კადისის ყურეს (ატლანტის ოკეანე). საზრდოობს წვიმის წყლით. წყალდიდობა იცის ზამთარში და გაზაფხულზე, წყალმცირობა - ზაფხულში. გვადიანაზეა დიდი წყალსაცავი სიხარა. გამოყენებულია სარწყავად, სანაოსნოდ (საზღვაო გემები პორტუგალიის ქალაქ პომარანამდე ადიან). შესართავშია პორტუგალიის ნავსადგური ვილა-რეალ-დი-სანტუ-ანტონიუ.


პო (ევროპის მდინარე)

პო (ევროპის მდინარე)

(Po- evropis mdinare)


პო (იტალ. Po, ლათ. Padus) — მდინარე იტალიაში, სათავეს იღებს კოტის ალპებში, ჩაედინება ადრიატიკის ზღვაში. მისი სიგრძე — 652 კმ, აუზის ფართობი — 71 057 კვ. კმ (ამ მაჩვენებლით პო იტალიის უდიდესი მდინარეა).
გაედინება პროვინციებში როვიგო, პიემონტი, ლომბარდია, ვენეტო.
დელტაში ხუთ მსხვილ ნაკადად იყოფა. პოს დელტა 1990-იანი წლების ბოლოს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.


ანდამანის ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

ანდამანის ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

(andamanis zgva - indoetis okeane)


ანდამანის ან ბირმის ზღვა - ინდოეთის ოკეანის ნაწილი, მდებარეობს ბენგალის ყურის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ესაზღვრება ქვეყნები: სამხრეთით - ბირმისთვის (მიანმარი), დასავლეთით - ტაილანდისთვის, აღმოსავლეთით - ინდოეთისთვის (ანდამანის კუნძულები). ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილი უერთდება მალაკის სრუტეს.
ტრადიციულად, ეს ზღვა ყოველთვის გამოიყენებოდა სანაპირო ქვეყნებს შორის საქონლის გადაზიდვებში, განვითარებული იყო თევზჭერა. დღეს აქ მდებარე კუნძულები და მარჯნის რიფები ტურისტებს შორის საკმაოდ პოპულარულია. თევზჭერისა და ტურისტული ინფრასტრუქტურა მნიშვნელოვნად დააზიანა 2004 წლის ინდოეთის ოკეანის მიწისძვრამ და ცუნამმა.
ანდამანის ზღვის ფართობია 600,000 კმ², სიგრძე 1,200 კმ, სიგანე 645 კმ, საშუალო სიღრმე 1,096 მ, მაქსიმალური სიღრმე 4,198 მ.


არაბეთის ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

არაბეთის ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

(arabetis zgva - indoetis okeane)


არაბეთის ზღვა (არაბ. بحر العرب‎) - წარმოადგენს ინდოეთის ოკეანის ნაწილს. ესაზღვრება: აღმოსავლეთით - ინდოეთი, ჩრდილოეთით - პაკისტანი და ირანი, დასავლეთით - არაბეთის ნახევარკუნძული. ზღვის ძველი სახელწოდებებია სინდჰის ზღვა და ერითრეის ზღვა.
არაბეთის ზღვის ზედაპირის ფართობია 3,862,000 კმ.კვ. მაქსიმალური სიგანე შეადგენს 2,400 კმ-ს, მაქსიმალური სიღრმე - 4,652 მეტრს. ყველაზე დიდი მდინარე, რომელიც ამ ზღვაში ჩაედინება, არის ინდი. სხვა მდინარეთაგან აღსანიშნავია: ნეტრავატჰი, შარავატჰი, ნარმადა, ტაპტი, მაჰი და ინდოეთის შტატ კერალას სხვა მრავალი მდინარე.
არაბეთის ზღვა მოიცავს ორ მნიშვნელოვან განშტოებას - ჩრდილო-დასავლეთით ადენის ყურეს, რომელიც თავის მხრივ ბაბ-ელ-მანდების სრუტით დაკავშირებულია წითელ ზღვასთან და ჩრდილო აღმოსავლეთით - ომანის ყურეს, რომელიც თავის მხრივ დაკავშირებულია სპარსეთის ყურესთან.
არაბეთის ზღვის უდიდესი კუნძულებია სოკოტრა (აფრიკის რქასთან), მასირა (ომანის სანაპიროსთან), ასევე ლაქშადვიპის არქიპელაგი ინდოეთის სანაპიროსთან.
ზღვის სანაპირო ზოლზე მდებარეობს სახელმწიფოები: სომალი, ჯიბუტი, იემენი, ომანი, ირანი, პაკისტანი, ინდოეთი და მალდივის კუნძულები.


წითელი ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

წითელი ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

(witeli zgva - indoetis okeane)


წითელი ზღვა (ვარაუდობენ, რომ სახელი ეწოდა ზღვაში მნიშვნელოვანი რაოდენობით წყალმცენარეების Frishodesmium erythraeum-ის არსებობის გამო, რომლებიც ზოგჯერ მოწითალო ფერს იღებენ), მდებარეობს ინდოეთის ოკეანეს ხმელთაშუა ზღვა არაბეთის ნახევარკუნძულსა და აფრიკას შორის. სუეცის არხით უკავშირდება ხმელთაშუა ზღვას, ბაბ-ელ–მანდების სრუტით - ადენის ყურესა და არაბეთის ზღვას. ფართობი შეადგენს 438,000 კმ²-ს. სიგრძეში დაახლოებით 2250 კმ-ია, ხოლო სიგანეში 355 კმ. მისი მაქსიმალუირი სიღრმეა 2211 მეტრი, ხოლო საშუალო - 490 მეტრი.


ტიმორის ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

ტიმორის ზღვა (ინდოეთის ოკეანე)

(timoris zgva - indoetis okeane)


ტიმორის ზღვა მდებარეობს კუნძულ ტიმორის ჩრდილოეთით. მას ესაზღვრება არაფურის ზღვა აღმოსავლეთით, სამხრეთით ავსტრალია, ხოლო დასავლეთით ინდოეთის ოკეანე. ზღვა მოიცავს რიფებს, დაუსახლებელ კუნძულებსა და ნახშირწყალბადის მნიშვნელოვანი მარაგებს.
ზღვა ემიჯნება ავსტრალიის ჩრდილოეთ სანაპიროს, კერძოდ იოსეფ ბონაპარტისა და ვან-დიმენის ყურეებს. ავსტრალიის ქალაქებიდან, მხოლოდ დარვინი ესაზღვრება ტიმორის ზღვას.
ზღვის სიგანეა დაახლოებით 480 კმ სიგანის და მოიცავს 610,000 კმ²-ს.


აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვა (ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანე)

აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვა (ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანე)

(Agmosavlet cimbiris zgva - chrdiloetis yinulovani okeane)


აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვა (რუს. Восточно-Сибирское море) ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის განაპირა ზღვა. მდებარეობს არქტიკის კონცხს (ჩრდილოეთით), ციმბირის სანაპიროს (სამხრეთით), ახალი ციმბირის კუნძულებსა (დასავლეთით) და ბილინგსის კონცხს შორის. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ჩუკოტკის ნახევარკუნძული, ჩუკოტკის ზღვა და კუნძული ვრანგელი, დასავლეთით - ლაპტევების ზღვა.
ეს ზღვა, არქტიკის ერთ-ერთი ყველაზე ნაკლებ შესწავლილი არეალია. დამახასიათებელია მკაცრი კლიმატი, დაბალი მარილიანობა და ფლორისა და ფაუნის სიმწირე. ფართობი შეადგენს 936,000 კმ²-ს, საშუალო სიღრმე 45 მეტრს, მაქსიმალური სიღრმე 155 მ-ს.
ზღვის სანაპიროები ათასობით წლის წინ დასახლებული იყო ადგილობრივი იუკაგირებით, ჩუქჩებით, ევენებით, ევენკებით, რომლებიც ძირითადად მეთევზეობასა და ნადირობას მისდევდნენ. მოგვიანებით ისინი შერეულ იქნენ აქ მოსულ იაკუტებთან და რუსებთან.


ბოფორტის ზღვა (ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანე)

ბოფორტის ზღვა (ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანე)

(Bofortis zgva - chrdiloetis yinulovani okeane)


ბოფორტის ზღვა - ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის განაპირა ზღვა. მდებარეობს ალასკის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთით, ფართობი შეადგენს 476,000 კმ² -ს, მაქსიმალური სიღრმე 4,683 მ. სახელი ეწოდა ირლანდიელი მკვლევრის - ფრანსის ბოფორტის საპატივსაცემოდ. ამ ზღვაში ჩაედინება მდინარე მაკენზი.
ზღვა ხასიათდება ძალიან მკაცრი კლიმატით. თითქმის მთელი წლის განმავლობაში ის ყინულითაა დაფარული, მხოლოდ აგვისტო-სექტემბერში დნება სანაპიროს დაახლოებით 100 კმ მონაკვეთი. ზღვის სანაპიროები დასახლებული იყო ჯერ კიდევ 30.000 წლის წინ. ზღვის შელფი შეიცავს ნავთობისა და ბუნებრივი გაზის მნიშვნელოვან მარაგებს.
ზღვის საზღვრებთან დაკავშირებით სერიოზული, ხანგრძლივი განსჯა მიმდინარეობდა აშშ-სა და კანადას შორის, რომლებმაც მხოლოდ 2010 წელს შეძლეს საბოლოოდ ამ ზღვის გაყოფა.