ძირულა (მდინარე საქართველოში)

ძირულა (მდინარე საქართველოში)

(Dzirula - mdinare saqartveloshi)


ძირულა — მდინარე დასავლეთ საქართველოში. მდინარე ყვირილის მარცხენა შენაკადი. მდინარე ძირულას ხეობაშია გაშენებული სოფლები ქვედა წევა, ბორითი, შროშა და სხვ.


წაბლარასწყალი (მდინარე საქართველოში)

წაბლარასწყალი (მდინარე საქართველოში)

(wablaraswyali - mdinare saqartveloshi)


წაბლარასწყალი – მდინარე ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, 2200 მეტრ სიმაღლეზე, ერთვის ხანისწყალს. სიგრძე 29 კილომეტრი, აუზის ფართობი 230 კმ2. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები – შემოდგომაზე, წყალმცირობა – ზაფხულსა და ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 6,16 მ3/წმ.


წაჩხურა (მდინარე საქართველოში)

წაჩხურა (მდინარე საქართველოში)

(wachxura - mdinare saqartveloshi)

წაჩხურა – მდინარე საქართველოში, სამეგრელოს და ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, სიგრძე 12 კმ, ერთვის მდინარე ტეხურს მარცხნიდან, სოფელ დიდი ჭყონის მახლობლად. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 9.0მ3/წმ.


ერეთო (ჩანჩქერი საქართველოში)

ერეთო (ჩანჩქერი საქართველოში)

(Ereti - chanchqeri saqartveloshi)


ერეთო, ჩანჩქერი მდინარე ერეთოსწყალზე (მთიულეთის არაგვის მარჯვენა შენაკადი), ყელის ვულკანური ზეგნის აღმოსავლეთ კიდეზე, ზღვის დონიდან 2300 მ-ზე. მდინარე ერეთოსწყლის სათავებია მძლავრი წყაროები, შემდეგში მდინარე ტროგულ ხეობაში მიედინება და მეფისკალოს ლავური ნაკადის აღმოსავლედთ კიდეზე ჩანჩქერად ეშვება. ჩანჩქრის სიმაღლე 45 მ, საშუალო წლიური ხარჯი დაახლოებით 1,0 მ3/წმ.


გეგის ჩანჩქერი საქართველოში

გეგის ჩანჩქერი საქართველოში

(gegis chanchqeri saqartveloshi)


გეგის ჩანჩქერი - ჩანჩქერი აფხაზეთში, მდინარე ბზიფის მარჯვენა შენაკად გეგაზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 530 მეტრზე. მდინარე გეგა თავისი დინების ერთ-ერთ მონაკვეთში ხვდება კარსტულ ნაპრალში, მიწისქვეშა დერეფნების გავლის შემდეგ გადმოედინება კლდის შუაგულიდან და ქმნის საოცრად ლამაზ ჩანჩქერს, რომლის წყალიც ძალიან ცივია, ამიტომაც მიმდებარე ტერიტორიაზე, თითქმის ზაფხულის ბოლომდე თოვლი შენარჩუნებულია.


ბურსაჭირი (ჩანჩქერი საქართველოში)

ბურსაჭირი (ჩანჩქერი საქართველოში)

(Bursachiri - chanchqeri saqartveloshi)

ბურსაჭირი -ჩანჩქერი მდინარე ბურსაჭირის (გუდამაყრის არაგვის ერთ-ერთი მდგენელი სათავე) შუა დინებაში. ზღვის დონიდან 2170 მ, სოფ. ბურსაჭირიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 3 კმ. ფლატეს (საჩქეფეს) წარმოშობს ქვიშაქვების შრეების მძლავრი წყება ზედა ლიასის თიხაფიქლებში. ჩანჩქერის საერთო სიმაღლე 20 მ აღწევს. გადმოედინება ორ საფეხურად. ზედა - პატარა საფეხურის სიმაღლე 3-4 მ. ქვედა - დიდი საფეხურისა - 16-17 მ.


კლიჩი (ჩანჩქერი საქართველოში)

კლიჩი (ჩანჩქერი საქართველოში)

(Klichi - chanchqeri saqartveloshi)


კლიჩი - ჩანჩქერი საქართველოში, ზემო აფხაზეთში. მდებარეობს მდინარე კლიჩის ხეობაში. იგი ყველაზე მაღალი ჩანჩქერია საქართველოში. მისი სიმაღლეა 100 მეტრი.


შავი ზღვა

შავი ზღვა

(shavi zgva)


შავი ზღვა (ბულგ. Черно море; ბერძ. Μαύρη Θάλασσα; რუმინ. Marea Neagră; რუს. Чёрное мо́ре; უკრ. Чорне море; თურქ. Karadeniz) (ანტიკურ ხანაში ცნობილი იყო როგორც Εὔξεινος Πόντος, ლათ. Pontus Euxinus, "ევქსინეს ზღვა" - შავ ზღვას ბერძნები ჯერ პონტოს აქსინოს (არასტუმართმოყვარე) ,შემდეგ კი ჩვენი წელთაღრიცხვიდან პონტოს ექსინოს (სტუმართმოყვარე ზღვა) უწოდებდნენ.
ზოგან როგორც ”პონტოს ზღვა”, ზოგან კი ”სპერის ზღვა”, ასურელები კი ”ზემო ზღვის” სახელწოდებით მოიხსენიებდნენ ხმელეთს შორის მოქცეული ზღვაა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპასა და მცირე აზიას შორის.


შავი ზღვა მდებარეობს ევროპასა და მცირე აზიის ნახევარკუნძულს შორის, მიეკუთვნება ატლანტის ოკეანის აუზს.
შავი ზღვა მდებარეობს-ჩ.გ.41–სა და 43-ს შორის; მაქსიმალური სიღრმე 2211 მეტრია. საშუალო სიღრმე-1300მეტრია. მაქსიმალური სიგრძე 1150 კმ. მაქსიმალური სიგანე - 580კმ. ფართობი 420 ათასი კმ.
წყლის მოცულობა 0,54 მლნ. კუბ. კმ. წყლის მასა -550 ტრილიონი ტონა.
მკვლევართა აზრით, შვი ზღვის აუზი მნიშვნელოვანი მთათა წარმომქმნელი პროცესების გავლენით პერიოდულად გამოეყოფოდა და უკავშირდებოდა მსოფლიო ოკეანეს.
თანამედროვე სახე მიიღო დაახლოებით 10000 წლის წინათ, როდესაც ბოსფორისა და დარდანელის სრუტეებით დამყარდა კავშირი ოკეანესთან. წყალი შედარებით გამარილიანდა. ფსკერის რელიეფში გამოიყოფა შელფი, კონტინენთური კალთა, შელფი, ზღვის ქვაბული. წიაღისეულიდან გვხვდება ნავთობი, ბუნებრივი გაზი, მაგნეტიტური ქვიშები. კუნძულები თითქმის არ არის. აღმოსავლეთით ზღვას ეკვრის კავკასიონი, ხოლო სამხრეთით-მცირე კავკასიონი და პონტოს მთები.ზღვაში შეჭრილია; ბიჭვინთის, სოხუმის, ანაკლიის, კოდორის, ციხისძირისა და მწვანე კონცხები.
შავი ზღვა თითქმის არ იყინება. ზღვის დიდ ნაწილზე ზამთარი თბილია. ივლისის საშუალო ტემპერატურა +22 - +24-ია. ზღვის ზედა ნაწილის 150-200მ ჟანგბადით მდიდარი და სიცოცხლით სავსე ფენაა, ხოლო ქვედა-გოგირდწყალბადითაა გაჯერებული და მხოლოდ ბაქტერიების სამფლობელოს წარმოადგენს .შავი ზღვის მცენარეთა და ცხოველთა სამყარო მრავალფეროვანია. იგი პლანქთონის დიდი რაოდენობით გამოირჩევა, შავ ზღვაში გავრცელებულია როგორც მარილიანი, ასევე მტკნარი წყლის ცხოველთა სამყაროს წარმომადგენლები. აქ ცხოველთა 2000-მდე სახეობას ითვლიან. მათ უმეტესობას უმარტივესნი, ჭიები, მოლუსკები და კიბოსნაირები შეადგენენ. აქ თევზების 180 სახეობაა ცნობილი, რომელთაგან 17%-ია მტკნარი წყლის. უმეტესობას სარეწაო მნიშვნელობა აქვს. მათგან აღსანიშნავია ქაფშჳა, ქაშყი , სვია, ზუთხი, კეფალი, სკუმბრია, კამბალა, სტავრიდა და სხვა. ზღვის ყოველი ჰექტარიდან 2-2,5 კგ თევზის დაჭერაა შესაძლებელი.


არალის ზღვა (ჩაკეტილი აუზი)

არალის ზღვა (ჩაკეტილი აუზი)

(Aralis zgva - chaketili auzi)


არალის ზღვა (ყაზახ. Арал Теңізі, Aral Tengizi; უზბეკ. Orol dengizi; რუს. Аральскοе мοре; ტაჯ. Daryocha-i Khorazm, Lake Khwarazm) - ეს არის ტბა-ზღვა რომელიც მდებარეობს შუა აზიაში ყაზახეთისა და უზბეკეთის საზღვარზე. ამ ტბაში ჩაედინება შუა აზიის ორი არტერია - მდინარეები სირდარია და ამუდარია.


ბელინსჰაუზენის ზღვა

ბელინსჰაუზენის ზღვა - სამხრეთის ოეკანე

(belinshauzenis zgva - samxretis okeane)

ბელინსჰაუზენის ზღვა - ზღვა ანტარქტიდის ნახევარკუნძულის დასავლეთ სანაპიროს გასწვრივ, კუნძულ ალექსანდრეს მიწასა და ტარსტონს შორის. სახელი დაერქვა რუსი მკვლევრის, ადმირალ თადეუს ბელინსაუზენის საპატივსაცემოდ, რომელიც ამ ტერიტორიას 1821 წელს იკვლევდა.
ზღვის სიღრმე მერყეობს 410-4470 მეტრებს შორის.