ყვირილა (მდინარე საქართველოში)

ყვირილა (მდინარე საქართველოში)

(yvirila - mdinare saqartveloshi)


ყვირილა - მდინარე დასავლეთ საქართველოში, რიონის მარცხენა შენაკადი. სათავეს იღებს რაჭის ქედზე, ძირულას შესართავამდე ხეობაში მიედინება, შემდეგ - დაბლობზე. მდინარის სიგრძე 140 კმ-ია, აუზის ფართობი 3630 კვ.კმ, წყლის საშუალო ხარჯი - 61 კუბ.მ/წმ ზესტაფონთან, 90 კუბ.მ/წმ - შესართავთან. ძირითადად საზრდოობს წვიმის წყლებით. ყვირილის აუზში მდებარეობს ჭიათურის მანგანუმის საბადოები. მის ნაპირზე გაშენებულია ქალაქები - საჩხერე, ჭიათურა, ზესტაფონი.


ყოროლისწყალი (მდინარე საქართველოში)

ყოროლისწყალი (მდინარე საქართველოში)

(yoroliswyali - mdinare saqartveloshi)

ყოროლისწყალი — მდინარე შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, ბათუმთან, ქობულეთის მუნიციპალიტეტში აჭარაში. 1912 წელს მის ნაპირებზე სოფელ ჩაისუბანთან გადაღებებს აწარმოებდა რუსი ფოტოგრაფი სერგეი პროკუდინ-გორსკი.[1]


შავწყაროსწყალი (მდინარე საქართველოში)

შავწყაროსწყალი (მდინარე საქართველოში)

(shavwyaroswyali - mdinare saqartveloshi)


შავწყაროსწყალი, ზურტაკეტი, ყარაბულახი - მდინარე ჯავახეთის ზეგანზე, დმანისის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2840 მეტრზე, ერთვის მდინარე ხრამს, მარჯვნიდან. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა – ზამთარში, არამდგრადი წყალმცირობა – ზაფხულ-შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი 3,77 მ³/წმ.


ჩიხურა (მდინარე საქართველოში)

ჩიხურა (მდინარე საქართველოში)

(chixura - mdinare saqartveloshi)

ჩიხურა - მდინარე საჩხერის მუნიციპალიტეტში, ყვირილის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე, 2042 მეტრ სიმაღლეზე. სიგრძე 20 კილომეტრი, აუზის ფართობი 81 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმოვარდნები - შემოდგომაზე, წყალმცირობა - ზამთარსა და ზაფხულში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 2,2 მ³/წმ.


ჩოლოქი (მდინარე საქართველოში)

ჩოლოქი (მდინარე საქართველოში)

(choloqi - mdinare saqartveloshi)


ჩოლოქი, მდინარე დასავლეთ საქართველოში ნატანების მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს მესხეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე, 803 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 29,5 კმ, აუზის ფართობი 159 კმ2. საზრდოობს წვიმის, მიწისქვეშა და თოვლის წყლით. ახასიათებს წვიმებით გამოწვეული წყალმოვარდნები მთელი წლის განმავლობაში, განსაკუთრებით შემოდგომა-ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 9,5 მ3/წმ.

მდინარეს კვეთს საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს2. მდინარე ქობულეთისა და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტების საზღვარს წარმოადგენს. 2004 წელს, ვარდების რევოლუციის შემდეგ საქართველოს მთავრობასა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობას შორის არსებული დაპირისპირების გამო ასლან აბაშიძის ბრძანებით აფეთქეს ჩოლოქის ხიდი, რომელიც აჭარაში საავტომობილო მიმოსვლის მთავარ საშუალებას წარმოადგენდა. ამჟამად აფეთქებული ხიდის ნაცვლად მოქმედებს ახალი ხიდი.
1854 წელს მდინარესთან გაიმართა ბრძოლა ოსმალების წინააღმდეგ ყირიმის ომის დროს.


ჩხალთა (მდინარე საქართველოში)

ჩხალთა (მდინარე საქართველოში)

(chxalta - mdinare saqartveloshi)


ჩხალთა, აწგარა, მდინარე გულრიფშის მუნიციპალიტეტში, კოდორის მარჯვენა შენაკადი. იქმნება მდინარეების ადანგესა და მარუხის შეერთებით 1488 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 38 კმ (მდინარე ადანგეს სათავიდან 48 კმ), აუზის ფართობი 465 კმ2. საზრდოობს თოვლის, მყინვარების, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის მარტიდან ოქტომბრის ბოლომდე (გამოწვეულია თოვლისა და მყინვარების დნობით) ყველაზე დიდი წყალდიდობა ივლის-აგვისტოშია. წყალმცირეა დეკემბრიდან მარტამდე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 40,7 მ3/წმ.


ჩხოუში (მდინარე საქართველოში)

ჩხოუში (მდინარე საქართველოში)

(chxoushi - mdinare saqartveloshi)


ჩხოუში – მდინარე საქართველოში, სამეგრელოს და ზემო სვანეთის მხარეში, ჯუმის მარჯვენა შენაკადი. მდინარის საერთო სიგრძე 41 კმ-ია, ხოლო ზუგდიდის ტერიტორიაზე 37,5 კმ.



ნილოსი (მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი მდინარე)

ნილოსი (მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი მდინარე)

(nilosi - msoflios ert-erti udidesi mdinare)


ნილოსი (არაბ. النيل‎ - ელ-ბაჰრ; ლათ. Nilus, ბერძნ.Neilos), მდინარე აფრიკაში. მიჩნეულია მსოფლიოს უგრძეს მდინარედ. წარმოიქმნება თეთრი ნილოსისა და ცისფერი ნილოსის შეერთებით. მდინარის სიგრძე კაგერას სათავიდან 6671 კილომეტრია. აუზის ფართობი - 2870 ათასი კმ2. ჩაედინება ხმელთაშია ზღვაში, შესართავთან წარმოქმნის საკმაოდ დიდ დელტას.
ნილოსის ჩრდილოეთი ნაწილი, სუდანიდან ეგვიპტეში გადასვლის შემდეგ, მთლიანად უდაბნოში მიედინება. სწორედ ნილოსზე იყო მთლიანად დამოკიდებული ძველი ეგვიპტის ცივილიზაცია. თანამედროვე ეგვიპტის ყველაზე დიდი ქალაქები სწორედ ნილოსის ამ ნაწილში მდებარეობს, ასუანის კაშხლის ჩრდილოეთით, ისტორიული, ძველი ეგვიპტის ძეგლების სიახლოვეს.

ძველი ეგვიპტელები ნილოსს იტერუს უწოდებდნენ, რაც "დიდ მდინარეს" ნიშნავდა. (გამოსახულია იეროგლიფზე მარცხნივ)


იანძი (მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი მდინარე)

იანძი (მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი მდინარე)

(iandzi - msoflios ert-erti udidesi mdinare)


იანძი [b][/b](ჩინ. 長江 ჩანიანგი (?·i) — «გრძელი მდინარე»; იანგძიიანგი (?·i)) - მდინარე ჩინეთში, ყველზე გრძელი მდინარე აზიაში და მესამე მსოფლიოში. მისი სიგრძე 6 418 კმ-ია. სათავეს იღებს ტიბეტის მთიანეთში და ჩაედინება აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვაში, ქალაქ შანხაის სიახლოვეს. იანძი ასევე მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე წყალუხვი მდინარეა. მის აუზში ჩინეთის მოსახლეობის ერთი მესამედი ცხოვრობს.
მდინარე ხუანხესთან ერთად, უდიდესია იანძის მნიშვნელობა ჩინეთის ისტორიაში, კულტურასა და ეკონომიკაში.


ობი (მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი მდინარე)

ობი (მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი მდინარე)

(obi - msoflios ert-erti udidesi mdinare)


ობი (რუს. Обь) - მდინარე რუსეთში, დასავლეთ ციმბირში. რუსეთის სიგრძით მეოთხე მდინარე (სიგრძე 2,962 კმ). ობს მსოფლიოში უგრძესი შესართავი აქვს. აუზის ფართობი შეადგენს 2,972,497 კმ²-ს.
მდინარე წარმოიქმნება ალტაის მხარეში, ქალაქ ბისკიდან 26 კმ-ის მოშორებით, მდინარეების - ბიასა და კატუნის შეერთების შედეგად. თავის მხრივ, ორივე ეს მდინარე ალტაის მთებში იღებს სათავეს, ბია გამოედინება ტელეცკოეს ტბიდან, ხოლო კატუნი ბელუხას მთიდან. წარმოქმნის შემდეგ, ობი მიიკლაკნება ჯერ ჩრდილოეთით და შემდეგ დასავლეთით, სანამ ის მიაღწევს 55° ჩ-ს, სადაც ის გეზს ჩრდილო-დასავლეთისკენ იღებს, შემდეგ კი კვლავ ჩრდილოეთით, სადაც წარმოქმნის 970 კმ-ის ობის ყურეს, კარის ზღვის ნაწილს.

ობს მრავალი შენაკადი აქვს, მაგრამ მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია ირტიში, რომელიც ჩინეთში იღებს სათავეს. აღსანიშნავია, რომ ირტიში, მისი სათავიდან ობთან შერწყმამდე, ამ უკანასკნელზე გრძელია.