იავნანა

"იავნანა", ძვ. ქართული ხალხური საწესო ლექსთ-სიმღერა. წარმოშობით წარმართული საკულტო რიტუალის უძველესი საგალობელი. "ნანინას" ციკლის სიმღერების მსგავსად "იავნანაც" მზისა და ნაყოფიერების ქალღმერთ ნანას სახელთან არის დაკავშირებული.
"იავნანამ" დაკარგა პირვანდელი საწესო ხასიათი, დღეს მისი დანიშნულება ბავშვის დაძინება, თუმცა ჩვენამდე მოღწეული ზოგ ტექსტს ინფექციური დაავადებებისაგან (ე. წ. ბატონებისაგან) ბავშვს განსაკურნავადაც მღერიან. "იავნანას" ციკლის ლექსებს აქვს ისტორიულ-შემეცნებითი და დიდაქტიკურ-ესთეტიკური მნიშვნელობა. ქართულ მხატვრულ ლიტერატურაში "იავნანას" მოტივებზე შექმნეს ლექსები რ. ერისთავმა, ა. წერეთელმა, ი. ჭავჭავაძემ, გ. ტაბიძემ და სხვა. "იავნანასთვის" დამახასიათებელია მარტივი, მაგრამ შთამბეჭდავი მღერადი მელოდია, რომელსაც ასრულებს ერთი, ან მონაცვლეობით ორი მთქმელი (ქალი) გაბმული (ბურდონული) ბანის ფონზე სიმღერა ერთმუხლოვანია და მდორედ ვითარდება. იგი უმთავრესად ქართლ-კახურ მუსიკის ფოლკლორში გვხვდება. იმერულ და გურულ სასიმღერო შემოქმედებაში უფრო გავრცელებულია "საბოდიშო" ანუ "ბატონებო". "იავნანას" მელოდიას დამუშავებული სახით ვხვდებით ნ. ავალიშვილის, მ. ბალანჩივაძის და სხვათა შემოქმედებაში.


ვაზის ძირში დარწეული აკვანი

ვაზის ძირში დარწეული აკვანი,
სალამურის საამური კვნესა,
გმირობის და უკვდავების ზღაპარი,
ხალხში თქმული რუსთაველის ლექსად.

meamayeba rom var qartveli poezia literatura


თბილისს ვარდისფერი, სახე გაუფითრდა

თბილისს ვარდისფერი,სახე გაუფითრდა,
ყელზე დაეკიდა მთვარე...
როგორ მენატრება,როგორ მენატრება,
ნაღდი თბილისური ღამე.
meamayeba rom var qartveli tbiliss vardisferi saxe gaufitrda


ქართული კულტურა და ხელოვნება

საქართველო უძველესი, მრავალსაუკუნოვანი და მდიდარი კულტურის მატარებელი ქვეყანაა, რაზეც მეტყველებენ ჯერ კიდევ ძველი წელთაღრიცხვის პერიოდში შექმნილი კულტურის ძეგლები და სხვადასხვა ხელოვნების ნიმუშები. ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღიცხვამდე, არსებულ ქართული სახელმწიფოებში (იბერია, კოლხეთი) განვითარებული იყო ოქრომჭედლობა და არქიტექტურა,

qartuli kultura da xelovneba tradiciebi


ქართული ტანსაცმელი - სადიაცო

სადიაცო, ჩოფა, ჩოფის ძველნი, ხევსური ქალის კვართისებური კაბა. კერავდნენ ადგილობრივი მოქსოვილი შალისაგან („ტოლი“). ნაჭერს ორად მოკეცავდნენ და ბეჭებში გადაუჭრელად მიიღებდნენ ორ კალთას. თუ ნაჭერი ვიწროგანიანი იყო, კალთებს გვერდებში ირიბად აჭრილ ნაჭერს („აზღოტი“ ) ჩააკერებდნენ
qartuli tansacmeli sadiaco xevsuri qalis kvartiseburi kaba


ქართული ტანსაცმელი - გულისპირი

გულისპირი, ქართული ეროვნული კოსტიუმის - ქართული კაბის საგულე. იკეთებდნენ გულამოჭრილი ზედატანის ქვეშ ისე, რომ ნაქარგი კარგად გამოჩენილიყო. გულისპირის საკისრე ოდნავ ამოღებული ჰქონდა და უკან ზონრებით ან ღილებით იკვრებოდა. გულისპირი ქართული კაბის აუცილებელი კომპონენტი იყო სალტიან, ტოტებდაშვებულ სარტყელსა და ყურთმაჯებთან ერთად.


ქართული ტანსაცმელი - აჯიღა

აჯიღა, ქალის წამოსასხამი ძველ საქართველოში, ბამბის ქსოვილისაგან შეკერილი ოთხკუთხი განიერი ჩადრისებრი მოსაბურავი; ორ მხარეს სარტყელში ჩაკეცილი წამოსასხამით მანდილოსანი ისე იყო თავით ფეხებამდე დაფარული, რომ თვალებიღა უჩანდა.
qartuli tansacmeli ajiga saqartvelo qartveloba


ქართული ტანსაცმელი - ახალუხი

ახალუხი, საგულე, ქართული ხალხური კოსტიუმის ერთ-ერთი ძირითადი ელემენტი. სამოსლის ანალოგიური ტიპი გავრცელებულია კავკასიის ხალხებში და აზიის ზოგ სხვა კუთხეებში. მამაკაცები ახალუხს პერანგზე, ჩოხის ქვეშ იცვამდნენ, ქალები კი კაბის შიგნით.

qartuli tansacmeli axaluxi qartuli tradiciebi


მეამაყება, რომ ვარ ქართველი ! ...

პირველ რიგში მეამაყება, რომ გავჩნდი ღვთისმშობლის წილხვედრ ქვეყანაში… ქვეყანაში სადაც ღვთისმშობლის ხელთუქმნელი ხატით ხელში პირველად ქრისტიანობა იქადაგეს ანდრეა და სვიმონ კანანელმა, შემდგომ კი წმინდა ნინომ. ხოლო ქრისტიანობა სახელმწიფო რელიგიად ქართლში ჯერ კიდევ 326 წელს გამოხცადდა.
me meamayeba rom var qartveli saqartvelo patrioti


კახაბერ ჭიჭინაძე - მეამაყება, რომ ქართველი ვარ...

გუშინ ვიყავი ეკლესიაში,
სიხარულ ვპოვე მორწმუნე ერის,
გავსებულიყო ტაძარი დიდი ,
ტევა არ იყო ხალხისა შიგნით,

kaxaber chicihnadze meamayeba rom qartveli var