გრიგოლ რობაქიძე - გველის პერანგი (კუბო მზეში)



ხვლიკის თავი საუკუნეებში ხანდახან ქვავდება.

ეს ქვა ზურმუხტია. ასე ამბობენ აღმოსავლეთში.

არჩიბალდს აგონდება ხვლიკისფერი თვალები: ორი სქელი ფოთოლი ელამურ რომ იცქირებიან. მივიდა ნეტავ ვამეხ პეტერბურგს?! ნახა ნეტავ ოლგა?!

ფიქრები. ფიქრები. და ფიქრები: ორი მწვანე ფოთოლი.

არჩიბალდ მეკეში თეატრის გვერდით მიდის.

თეატრის წინ ჯგუფებია.

ჯგუფები ცას გასცქერიან ძველი ასტროლოგებივით - თვალებზე ოდნავ ხელაფარებით.

არჩიბალდ ჩერდება. ისიც ცას უცქერის. განზე ბაასი.

- არ მომწონს რაღაც.

- რა არ მოგწონს?!

- ცა დღეს არ მომწონს..

- ის ღრუბელი თუა საეჭვო?!

- საეჭვოა უთუოდ.

- ვაი თუ წვიმა მოვიდა..

- გადადებენ ვითომ გასვენებას?!

(არჩიბალდ ყურს უგდებს)

ჯგუფებს ჯგუფები ემატებათ.

- წეიკითხე გაზეთში?!

- რა წერია ნეტა?!

- გასვენება გადეიდება თუ მზე არ იქნაო...

- ვინ წერს ბატონო მაგას?!

- პოეტები წერენ..

- მომხდარა სადმე ამდენი გადადება?!

- მაგ მამაცხონებულებს ზამთარი გასული გონიათ.

- პოეტები ძმაო ოცნებით ცხოვრობენ..

- რავა: პოეტები აქ რა შუაშია?!

- ისინი ასვენებენ..

- ვის ასვენებენ?!

- ვისა და მიცვალებულს..

(არჩიბალდს არაფერი ესმის).

ჯგუფებში ჩოჩქოლია.

- გინახავს ასეთი?!

- დრო გადაბრუნდა და რას უზამ!.

- დევიჯერო მაგ უბედურს პატრონი არ ყოლია?!

- ვის არ ყოლია?!

- ვის და მკვდარს..

- ყავს ბატონო მარა ქე ვინ მიაკარეს?!

- ახირებული ყოფილან შენ ნუ მომიკვტე.

- გაგონილა ასეთი?!

(არჩიბალდს არაფერი ესმის)

- კიდომ რა წერია ბოშო მა გაზეთში?!

- ვისაც ცხენები გყავთ გამოდითო..

- რავა: სეირს ხომ არ აპირებენ?!

- სეირია მა რაა: ხმლები ამოღებული უნდა ჰქონდეთო..

- სადაა მერე ამდენი ცხენი და ამდენი ხმალი?!

- ნუ გეშინია: სასეიროთ ჭიპზე გასკდებიან და მაინც იშოვიან..

- არაფერი მესმის..

არც არჩიბალდს ესმის. ეხლა კი ჰბედავს - ერთს შეეკითხოს:

- რა ამბავია?!

- ერთს ყმაწვილს ასვენებენ.. ომში მოკლეს..

- მერე?!

- ყმაწვილი პოეტების მეგობარი ყოფილა..

- თვითონაც ხომ არ ყოფილა პოეტი?!

- არა... ცხენისა და ხმლის მეტი არაფერი სცოდნია..

არჩიბალდის შეკითხვით სხვებიც იძვრიან. გარს ეხვევიან უცხოს.

ერთი მათგანი განაგრძობს:

- პოეტებს რო კითხო: მოკლულს მზე ცოდნია...

- როგორ?! მზე ვინ არ იცის?!

- ასე წეია გაზეთში: მზე უყვარდაო..

- ალბათ მისთვის უნდათ მზეში გაასვენონ..

- თვალთმაქცობაა შენ ნუ მომიკვტე..

- აპა რაა: მითხარი!?

არჩიბალდ სდგას. შემდეგ ისევ პირველს:

- სად მოჰკლეს ნეტავ?!

- გალიციის ფრონტზე..

- გალიციის..

ქართველი არჩიბალდს აკვირდება:

- თქვენ უცხოელი უნდა ბრძანდებოდეთ..

- დიახ..

- კაი დაგემართოთ.. ქართული გისწავლიათ..

- ცოტა..

- ისემც კაი დაგემართოთ... თქვენ...

მაგრამ ამ დროს ჯგუფები ირხევიან? ხმა ისმის. „მოდიან“..

არჩიბალდს სიმძიმე ეშვება: ძლივს მოიშორა მობაასე.

პირველი ჯგუფები ისევ ცას ზვერავენ:

- მგონი მზემ გაიმარჯვა..

- ორი სამი საათი გვაცალოს მაინც..

- ცხენოსნები უკვე ეკლესიასთანაა და თუ არ გვაცლის...

- გადადებენ გგონია?!

- უწინეც ასე არ ქნეს?! ცხენოსნებიც მზად იყვნენ და სხვებიც..

- არა: დღეს დარი იქნება..

- შენს პირს შაქარი.. თორემ..

ჯგუფები ქაშვეთის მიმართ ეშურებიან.

არჩიბალდ მეკეშიც მათ მიჰყვება.

ხალხის გროვები მატულობენ ყოველ მხრიდან.

იმართება პროცესია. წინ - შვიდი წლის ბავში. ხელში უჭირავს ტანმაღალი შროშანა როგორც ანთებული სანთელი. ბავშს მიჰყავს უბელო ცხენი ალისფერი. ცხენი თითქო დამთხვეულია: ფრუტუნობს და გიჟი თვალებით იხედება. შორიახლო ერთი მხედარი ცხენს თვალს ადევნებს: არ დაფეთდეს. ცხენი უკან რაღაც ტორტმანობს ჰაერში. ორი მხედარი წყვილად - წინ. ორი მხედარი წყვილად - უკან. წყვილები - გეზად: ერთი - მეორის განზე. მხედრებს გძელი შუბები აუმართავთ. შუბები ერთი მეორეზე გადაუჭდიათ და ჭდეულ მუხლში შეუკრავთ. შუბის წვეტებზე დაცმულია შქერისაგან მოწნული ჩელტი. ჩელტი მიმაგრებულია. ჩელტზე: თეთრი კუბო. კუბო დაფლულია ყვავილებში. კუბოს თავზე მოსჩანს შიშველი ხმალი.

არჩიბალდ მეკეში გაშტერებული უცქერს კუბოს.

ჯგუფებში ჩოჩქოლია - თუმცა შენელებული.

- ჭირისუფლები სად არიან ნეტა?!

- ვინ მიუშვებს ბატონო ჭირისუფლებს?!

- გინახავს ასეთი?!

- ღვდელი სადაა!?

- ღვდელი არაა..

- გაგონილა სადმე ასეთი?!

- წახდა ბატონო ქვეყანა..

პროცესია დიდდება. პროსპექტის ტანი ივსება.

კუბოს - მაღლა ატაცებულს - მოჰყვება მთელი მხედრობა. ყველა - თეთრ ჩოხებში და შავ ცხენებზე. მხედრობა - რამდენიმე ასეული. მხედრებს ხმლები გაუშიშვლებიათ. იხედებიან პიდაპირ - (განზე არც ერთი). სახეებზე - მწუხარება დადუმებული. სვლა ნელი: აუჩქარებელი. ერთი რიტმით - მოდუნებულით.

არჩიბალდ მეკეში გაშტერებულია: მხედრებში თითქო ეძებს ვიღაცას: ჰო: ვამეხ! სად ხარ ამ წამს?!

ფიქრი მთელ ტანს დაიარს. რად გაეშურა პეტერბურგს?!

ასე უეცრად. ასე მოულოდნელად. „საქმე მაქვსო!“. რა საქმე?! „საშიში არაფერიო!“. როგორ არ არის ამ წარღვნის ჟამს?! „ოლგას ვნახავო“.

ჰოო.. გულში ეხლა მესამე გული ფეთქავს.

არჩიბალდს ჯგუფები შეარხევენ.

ჯგუფები ჩურჩულობენ.

- კაცო!. მომტირალნი არ არიან?!

- ქე დომებიათ სამასი ქალი გამეეყვანათ თმაგაშლილი..

- მერე?!

- მერე და პროექტი არ გასულა..

- რავა!. ქალაქის საბჭოა თუ?!

- ასეა და.. გასულა ეს.. რო ხედავ..

- მერე: ასე ჩუმად?!

- ასე ჯობსო და.. რა ვიცი..

- რა გასვენებააა ბატონო თუ ტირილი არაა?!

- სსსს..

- რა ამბავია?!

- ხმამაღლა ლაპარაკი აკრძალულია..

- ეხლა თუ ძმა ხარ ენაც დამიბი..

- სსს... მოდიან...

- ვინ?!

- პოეტები... დამმარხველნი..

- ვაი მაგათ პატრრ...

აკვიატებულს სიტყვის ნახევარი გადაყლაპული რჩება - (პოეტებიდან ერთი მკაცრად გადმოხედავს).

არჩიბალდ მეკეში გაოცებულია სანახაობით.

აგონდება ჰამადანში ნახული ხვლიკისფერი ქვა და ქვაზე ამობეჭდილი სიტყვები. სიტყვებიდან: „უმეტეს მზისა და უმეტეს ხმალისა“.

„მზე და ხმალი“: აქ ეს რკალია უთუოდ.

დუმილი და დუმილში: გაგუდული წუხილი. თან - შვებაც გაურკვეველი. პროცესსია ფანტასტიურ ჩვენებად იშლება. ყველანი ერთს დიდს სხეულში გადასხმულად თითქო. უზარმაზარი სხეული მიიზლაზნება ფიქრით დარეგვილი. მზე კილოს მართავს. შუბებს სურთ თითქო მზეს ესროლონ ვაჟი. ხმლები ელვარებენ მზეზე: მზეს ფიცულობენ.

პროცესია პროსპექტის ბოლოს უახლოვდება.

პროსპექტი ავსილია ხალხის მასსებით - სიგრძით და სიგანით.

არჩიბალდ მეკეში კუბოს უცქერის. ეს რა ჩოჩქოლია?! პროცესსიის თავს თითქო რაღაც დაეტაკა: თავი შეტორტმანდა.

ვიწრო ქუჩიდან გამოდის ცხენოსანი. უკან ბიჭები მოსდევენ.

„მარკიზ პრობკა!. მარკიზ პრობკა!“. ისმის სიცილი და ძახილი.

„მარკიზ პრობკა!“ - მეტსახელია. „კოხტა“ - ესაა მისი ნამდვილი სახელი. პირველი შეხედვით ბავში გეგონება რომელიც მოხუცს თამაშობს: თითქო გრიმი აქვს გაკეთებული. წვერი მოპარსული - (ხშირად არ იპარსავს: ლოყები შეთრთვილული გგონია). ულვაშები ლაზათიანად აკვანწული. თვალები: ჭროღა - უნდო და დამცინავი. წამწამებზე თითქო თოვლის ფიფქი. არა: კოხტა მოხუცია მაგრამ ბავშვი სიახლე არ დაჰკარგვია. სახეზე კიდევ ემჩნევა ნაკვერჩხალი: კოხტა „ყიფით“ იხედება. თავზე: ჟღალი „ბოხოხი“ - უკვე მოძველებული. ტანზე: რუხი ჩოხა - ისიც მოძველებული. თითქო სხვისია. ღვედის ზევით აჩლაჩულია. კოხტა პატარა ტანის კაცია. მაგრამ ჩოხა კოხტას მუხლებამდი ძლივს წვდება. „ნამლევას“ - (ასე ეძახიან მას ხანდახან) - კაპრიზი თუა. ღვედი დამძიმებულია დიდი სატევარით. ღვედზე იქით-აქეთ - მრავალი კვესი დიდი და პატარა. თუ თუთუნს არ სწევს - ჩიბუხი უკან აქვს გვერდში ფიშტოსავით გაყრილი. მაგრამ როცა ჩიბუხს მომართავს მოსაწევად - მაშინ უნდა უყუროთ მის „დიდრაჯობას“. მსმენელნი გარსახვევია. კოხტა სიდარბაისლით უყვება მათ სხვადასხვა ამბებს. კოხტა ყოფილი თავადია - (ჩვენ შორის: ამბობენ - „მაძიებელიაო“). კოხტას ყვარებია ქაღალდის თამაში: განსაკუთრებით „ბარაქა“ - (ჩვენში დარჩეს: „კონჩინას“ გარდა არა იცის რა). კოხტას ბარაქაში დიდი ფული წაუგია. კოხტას ქალიც ყვარებია - (ქალთან არც ყოფილა: ეტყობა). ქალი რუსი ყოფილა: ქერა გრაფინია. ქალის გამო დუელი ჰქონია. დუელში ვიღაც მოუკლავს. შემდეგ ციმბირში გადაუსახლებიათ - (კოხტა ღიმილით გადაჰკრავს - რომ აქ „პოლიტიკურ“ მხარესაც ჰქონდა ადგილი: კოხტა ლიბერალია). მსმენელებს ყველაფერი ეს და ათასი სხვა სჯერათ. საკვირველი ისაა: რომ ეს კოხტასაც სჯერა თვითონ. კოხტა პოლიტიკასაც თვალს ადევნებს. „როგორაა კოხტა ომის საქმე?!“ ეკითხებიან. კოხტა ჩიბუხს მოსწევს და გააპურჭყებს. კოხტა მეტერნიხის სახის გამომეტყველებას იღებს - (გეფიცებით: არ „თამაშობს“ - ასე „გამოუდის“): „უნდა ვთქვა: რომ თუ“... და კოხტა წამოდგება: მხრებში ისე იმართება თითქო გარდაქეშანი იყოს...

- მარკიზ პრობკა!. მარკიზ პრობკა!.

ყვირიან ბიჭები. სიცილი და ხარხარი.

კოხტა ცხენით მოდის. ცხენი ძვალია და ტყავი. ბიჭებს ცხენის კუდზე დიდი თანაქა გამოუბამთ. ეს კოხტამ არ იცის.

ჯგუფები მიიწევიან.

- ბიჭო!. ეს რაღა საფრთხობელაა!.

- კოხტა.. „მარკიზ პრობკა“... არ იცი?!

- ჰაა.. „პრობკა“.. ეს რა ჯაგლაგი უშოვია..

- კატაფალკიდან თუ გამოხსნა.. ჰა. ჰა. ჰა.

- ხედავ როგორ ზის ცხენზე?!

- თითქო გიორგი სააკაძე იყოს. ჰა. ჰა.. ჰა..

- სსს.. ჩუმად..

- მარკიზ პრობკა!. მარკიზ პრობკა!.

არ ეშვებიან ბიჭები. სიცილი - (ეხლა შეკავებული).

სიცილი პროვესსიაშიც გადადის შეუმჩნევლად.

მაგრამ კოხტა გულს არ იტეხს. გაბედულობისათვის ცოტა კიდეც „გადაუკრავს“: სახე აწითლებული აქვს. სადავე ისე უჭირავს თითქო ბედაურზე იჯდეს. პატარა ბიჭებს წყრომით გადახედავს ხოლმე. მაგრამ ბიჭები არ ეშვებიან. კოხტა მათრახით ჰაერსა სჭრის. ცხენი წაიწევს. უკან თანაქა ხვდება ფეხებში. ცხენი გახტება: წაიფორხილებს. კოხტა ცხენს აკავებს. „მარკიზ პრობკა!. მარკიზ პრობკა!.“ - ბავში - პროცესსიის წინამძღოლი - უეცრად ჩერდება და თვითონაც შესძახებს: „მარკიზ პრობკა!. მარკიზ პრობკა!“ უბელო ცხენი ფეთდება. კოხტას ცხენი კიდევ უფრო. კოხტა მათრახს გადაჰკრავს. ცხენი წინ წაიწევს და ისევ წაიფორხილებს. უბელო ცხენი გავარდება. მას დაედევნებიან. კოხტა წაფორხილებულ ცხენს ვეღარ აკავებს: ცხენი წაიჩოქებს წინა ფეხებზე. კოხტა გადმოვარდება. სიცილი. ამ დროს კუბოც შეირხევა. კოხტას შარვალი ძვრება - (შეუბნევი დარჩენია: ისწორებს). სიცილი და ხარხარი. კუბო კიდევ შეტორტმანდება. ცხენები გაიწევ-გამოიწევენ. „არიქა უშველეთ“ - და გადმოქანებულ კუბოს მიმშველნი იჭერენ, მაგრამ სიცილს ვეღარავინ იმაგრებს - (თუმც ენას იკვნეტენ). ხარხარი პროცესსიას ედება.

ფანტასმაგორიაა?! ფიქრობს მეკეში.

უცბათ პოეტები მოვარდებიან.

- საქართველოში ყველაფერი უნდა წახდეს..

პათეტიურ გაიძახის ერთი.

- ასე ყოფილა და ასე იქნება..

აგძელებს მეორე.

- რა იქნა ი ღდინძაღლი?!

ყვირის მესამე.

ყველანი კოხტას უცქერენ. ხარხარი ნელდება.

კოხტა ვიწრო ქუჩით მიდის - ქვეითი. ცხენი ხელით მიჰყავს. მაგრამ მარჯვება ხელს რად იფარებს თვალებზე?! ჩოხის სახელოთი ცრემლებს იწმენდს?! კოხტა ტირის?!

და ხარხარი კვდება ერთი გადასერვით. კვდება დაჯეჯგვილი.

თითქო ერთად აღმოხდებათ ყველას:

- საწყალი კოხტა.. საწყალი..

- ასწიეთ კუბო... განაგრძეთ პროცესსია..

ყვირიან პოეტები.

პროცესსია მიდის სასაფლაოსკენ.



* * *

ვერის დაღმართის ყელში მეგაზეთენი ყვირიან.

- ექსტრა!. ექსტრა!. ექსტრა!.

- ესღა გვაკლდა სწორედ..

- დააჩუმეთ მაგ ძაღლთაპირები..

- ექსტრა!. ექსტრა!. ბოლშევიკებმა აიღეს.

- ჯანდაბას წაუღია მაგათი თავი და ტანი..

- ექსტრა!. ექსტრა!. ბოლშევიკებმა დახვრიტეს..

დეპეშებს ისვრიან.

- ბიჭო.. ლაშხი..

- ვინ?! ვამეხი ხომ არა კაცო?!

- ვინ იცის?!

- ის იყო წასული რუსეთში...

არჩიბალდ მეკეში მოზღვავებულ ზვავს ეყრდნობა.

„ვამეხისს“ გაგონებაზე მთელი მხედრობა გამოიხედავს. თვალებში: საშინელება.

არჩიბალდ მხედრებს მოჰკრავს თვალს. იქ თავის შიშს კითხულობს. შიში გადადის ერთიდან მეორეში. შიში ტრიალებს აზვინებულ სხეულში - პროცესიის აზვავებულ სხეულში.

- შეიძლება ვამეხი არაა.. ლაშხი ბევრია..

- შეიძლება.. შეიძლება..

ეხლა „იმედი“ იწყებს სრიალს. გადადის ერთიდან მეორეში. „იმედი“ „იმედს“ აძლიერებს.

არჩიბალდიც თავს აიმედებს.

პროცესია განაგრძობს სვლას.

არჩიბალდ სცილდება პროცესსიას.



* * *

კაცის გული ასეა მოწყობილი - „ოღონდ სხვა“. არჩიბალდის გულიც ასეა მოწყობილი: „ნეტავ სხვა ლაშხი აღმოჩნდებოდეს“. ეს არის პატარა ძაფი. ძაფზე აკიდებულია გული - (მეკეშის გული). გული შიშობს ძაფი არ გაწყდეს: ძირს უფსკრულია. არა: ძირს - ყვითელი ნაკვერჩლებია. გული დაიწვის.

არჩიბალდ მეკეში - მაგარი მეკეში - მემკვიდრე ირუბაქიძეების - უტეხი ურიბაქიძეების -

არჩიბალდ მეკეში გამტყდარია.

და ამ პატარა ძაფს ეკოწიწება

(ტაბა ტაბაჲს მაინც შეხვდებოდეს).



გრიგოლ რობაქიზე - გველის პერანგი ( გაგრძელება)



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.