გრიგოლ რობაქიძე - გველის პერანგი (ქართლის ცხოვრება)



ტფილისი ტორტმანობს: მთვრალი ქალაქი.

ჩრდილოით მოისმის უცხო გუგუნი: ვნებაატეხილი რუსეთი ძველ სამყაროს წარღვნას უქადის. სამხრით მოდის ოსმალო: ბძანება ბძანებას მოსდევს მეხით გარუჯული სახელით: ვეჰიბ მემედ.

საქართველო ხვილიფივითაა ორ დენის შუა გარიყული.

ტფილისი ქანაობს: ბორგავს.

ბორგავს არჩიბალდ მეკეშიც. თითქო მთვარეული: დახეტიალობს ქუჩა-ქუჩა. ხსოვა მიდის შორსშორს: უკუნეთში. აქ დაბორგავდა ძველი გვარი ირუბაქიძის. ეს იცის მეკეშიმ. არა: ამას მზერს მეკეში ახალი თვალით. შორეული ძირები წნელებივით ხვდებიან მის სხეულს. არის „ტკენა“ და არა „წყენა“. ტკენაში სიტკბილეცაა უცნობი. არჩიბალდ მეკეში გვარში იძირება: ყვინავს უფსკერო ჯურღმულში. ბნელეთს ანათებს მარტო ერთი სიტყვა: მამა. მეკეში მამას უახლოვდება. მამა შვილს გულში იხუტებს. ძე თრთის შვებით. მამა ცრემლებს ღვრის. არჩიბალდ ინთქმება მამის უბეში.

- ექსტრა!. ექსტრა!.

ყვირიან მეგაზეთე ბიჭები.

- ბოშო: წეიკითხე ერთი რა წერია..

ეუბნება გამვლელი თანამგზავრს.

არჩიბალდ მეკეში გამოდის ბურანიდან სანაპიროს. მზერა ისევ ენისლება. ნისლში ეხლა სხვა სახე იკვეთება: ოლგა. გული ფეთქს: შიგ მეორე გულია - შორსმყოფი. გული იწვის. კარგია: როცა ცხელი ტერფებით ცვარიან მოკლე გაივლი დილით. სადაა ეხლა ეს გრილი ცვარი სიცხე რომ დაანელოს?! იგი შორსა: ოლგა.. ზაფხულში მიწის წვიმა დაესხმის. მიწის სისველე ჯერ კიდევ არ არის ამშრალი. რიყე შრება მზეზე ნაწვიმარი. ლბილია ქვები და ხალასი. რა დაალბობს გახურებულ ტვინს?! ოლგა მოწყვეტილია.

მეკეში მიბორგავს. ხუთავს სიმარტოვე.

ნეტავ: სადაა ვამეხ?! სოფელში თუ წავიდა.

მაგრამ: რომ არ დატოვა ცნობა?! ათი დღეა - რაც არ სჩანს.

მეკეში შიშითაა აყვანილი.



* * *

ვიწრო ქუჩაში პატარა ოთახია გამოსკუპული. ფანჯარა მცირე - ნახევრად გაღებული. პატარა მაგიდა ოთახში. მაგიდაზე - პაწა ლამფა. მაგიდას ბავში უზის შვიდი წლის. ხელები ჩვილი და თვალები ნაღვლიანი. გვერდით მეორე ბავში: უფროსი. პატარა ბავში წიგნს კითხულობს.

მეკეში ჩერდება ფანჯარასთან.

უფროსი ბავში ეკითხება უმცროსს:

- რა სწერია?!

- თავსა კოხტისას შეკრებილანო...

- ვინ?!

- შანშე.. ეგარსლან. დადიანი ცოტნე. ვარამ გაგელი. ყვარყვარე. კუპრო შოთაჲ. ჰერელნი. კახნი. თორელი გამრეკელი. სარგის თმოგველი. მესხნი. ტაოელნი.

- რისთვის შეკრებილან?!

- ჩვენ უმეფონი ვართო... შევკრბეთ ყველანიო... ვებრძოლოთ თათართაო...

- მერე?!

- გადასწყვიტეს შეერთება... ცოტნე დადიანი და რაჭის ერისთავი გაგზავნეს სამზადისისათვის...

- დედამ ასე აგიხსნა?!

- ასე ამიხსნა...

- მერე: თათრებმა თუ მონღოლებმა ვერ შეიტყეს?!

- შეიტყეს...

- რა უქნეს?!

- წაიყვანეს ანისის ქვეყანაშიო. შირაკავანს უწოდებენო... წაიყვანეს ვიღაც ქარმაღანის წინაშეო...

- დასაჯეს?!

- ტანსაცმელი გახადეს ყველასო... სიცხეში დააჯინესო... საწამებლადო...

- ყველა დასაჯეს?!

- ცოტნე მათთან არ ყოფილა...

- მაშ გადარჩენილა?!

- არა: ისიც წავიდა...

- სად წავიდა?!

- თავის ძმებთან...

- შემდეგ რა მოხდა?! ისიც აწამეს?!

- მანამდე არ ჩავსულვარ... დედასთვის არ მიკითხავს.

- აბა წაიკითხე...

პატარა კითხულობს.

არჩიბალდ გულისყურია.

„ვითარ იხილა ესე ცოტნე წარჩინებულნი, ესრეთ უპატიოდ მსხდომარენი და სიკუდილად განწირულნი, გარდახდა ჰუნისაგან, და დააბნია სამოსელი თვისი, განშიშვლდა, და შეიკრა მხარნი, და დაჯდა წარჩინებულთა თანა მწუხარედ. და ვითარ იხილნეს თათართა, განკვირდეს და მსწრაფლ აუწყეს ნოინთა, ვითარმედ ცოტნე დადიანი მოვიდა, ორითა კაცითა, და განიძარცვა სამოსელი, და შეკრული დაჯდა ქართველთა თანა“...

პატარა მკითხველი ჩერდება.

- რაა „გარდახდა ჰუნისაგან“?!

- არ ვიცი...

- რაა „ვითარ იხილნეს“?!

- არ ვიცი...

- რაა „ნოინთა“?!

- არ ვიცი...

- რაა „განიძარცვა“?!

- არ ვიცი..

პატარა მკითხველი შეწუხებულია.

(ეს არც არჩიბალდს ესმის)

პატარა ბიჭი ნაღვლით იტყვის:

- არ მესმის...

მეორე ეხმარება:

- ცოტნეც თავისიანებთან მისულა... ტანსაცმელი გაუხდია... თათრებს გაკვირვებიათ: მგონი ასეა... ქვევით რა სწერია...

პატარა მკითხველი განაგრძობს.

არჩიბალდ სმენას ამახვილებს.

„რომლისათვის განკვირდეს თათარნი, და წინაშე მათსა მოუწოდეს, და ჰკითხვიდეს მიზეზსა მუნ მისვლისა მისისა, და ამას საქმისა ქმნასა რომელ მან ჰყო. ხოლო იგი ეტყოდა, ვითარმედ ჩვენ ყოველნი ამად შევკერბით რათა განვაგოთ ხარაჯა თქვენი, და ბრძანება თქვენი აღვასრულოთ, ესე იყო მიზეზი შეკრებისა ჩვენისა. აწ თქვენ ძვირის მოქმედათ შეგვრაცხენით, და მე ამის ძლით მოვედ წინაშე თქუენსა, რათა გამოიკითხოთ, და უკეთუ უბრალონი იყუნეს, მეცა უბრალოდ შევირაცხო, და მართალ თქვენ წინაშე, რამეთუ თვინიერ ჩვენსა არა რაჲ უქმნიესთ“...

პატარა მკითხველი სულს ითქვამს.

ეკითხება მეგობარს:

- რაა „შევკერბით“?!

- „შევკერბით“... „შევიკრიბეთ“ უნდა იყოს...

- „განვაგოთ ხარაჯა“?!

- არ ვიცი...

- „ძვირის მოქმედათ შეგვრაცხენით“?!

- არც მაგ მესმის...

- „თვინიერი“ რაღაა?!

- არ ვიცი...

პატარა ბიჭი მოწყენილია.

(არჩიბალდ წყევლის ქართულის არცოდნას)

პატარა მკითხველი მეგობარს ეკითხება:

- გაიგე რამე?!

- ისე... მთლად არა...

პატარა ბიჭი დაღონებულია, კარებში დედის ხმა ისმის.

- დედილო!.. ეს ამიხსენი!..

დედა კითხულობს ერთხელ.

- აქ ასე სწერია... ცოტნეს უთქვამს თათრებისათვის: ჩვენ მისთვის შევიკრიბეთ, რომ თქვენი ბრძანება კარგად შეგვესრულებინაო... თქვენ კი გიფიქრიათ: ვითომ ჩვენ ცუდი რამ გვინდოდა თქვენთვისო.

- ჰააა...

- ეხლა მე მისთვის მოვედი: რომ გამოიძიოთ - სიკვდილის ღირსნი ვართ ჩვენ თუ არაო. თუ სიკვდილის ღირსნი ვიქნეთ - მეც ჩემ ძმებთან მოვკვდეო...

- ჰაა... რა კაცი ყოფილა...

(არჩიბალდის ფესვები ირხევიან შვებით).

დედა გადის. მეგობარი პატარას მიმართავს:

- აბა კიდევ ქვევით!:

პატარა კითხულობს.

არჩიბალდ უსმენს.

„და ვითარ ესმა ესე ცოტნესაგან ნოინთა მათ, განკვირდეს სათნოებისაგან მისისა და თქვეს: ვინათგან ნათესავნი ქართუელთანი ესოდენ კეთილნი ხართ, და არა ეცრუებიან ერთი ერთსა რომე აფხაზეთით მოვიდა კაცი ესე დიდებული, რათა დასდვას სული თვისი მოყვასთა თვისთათვის, და განწირა სული თვისი სიკუდიდ, არა არს სიცრუე მათ შორის, და მის ძლით უბრალოდ ვპოვებთ, ამისათვის განუტევოთ ყოველი, და ნუღარა ვსჯით“...

ჩერდება პატარა მკითხველი.

ეკითხება მეგობარს:

- გესმის?!

- მთლად არა...

- მაინც რა გამოდის?!

- მგონი გაუთავისუფლებიათ... ყველა...

- რა კაცი ყოფილა ცოტნე!.

- ჰოოო: დიდი კაცი.

კარებში მამის ხმა ისმის - (ალბად დაბრუნდა):

- ვინ ცოტნე?!

- აი: დადიანი..

- ეს წიგნი სად იშოვე?!

დუქანში ვიყიდე..

- სად?! ვისთან?!

- კაცები ამბობენ: კარგიაო.. დავიხსომე... ჯიბის ფული ვაგროვე.. ვიყიდე..

მამა წიგნს დახედავს: „ქართლის ცხოვრება“.

შვილს თავზე ხელს დაუსვამს. შემდეგ სიცილით:

- ბიჭო! ქვეყანა იქცევა და შენ „ჟამთა აღწერას“ ეპოტინები?

- რა ქვეყანა?!

ბავშვი გაკვირვებულია...



* * *

არჩიბალდს ცრემლი აწვება. მიდის ფეხაკრეფით. უკან იხედება. სახლს თუ იხსომებს. ეხლა თითქო ვიღაცას უსმენს შორს დაფლულს. ფესვები ირხევიან სიხარულით.

შედის სასტუმროში.

მეკარე ბარათს აწოდებს.

- ეს წერილი ბატონო შვიდმა ნომერმა დატოვა.. დამავიწყდა გადმომეცა.. მაპატიეთ..

მეკარე იგრიხება დარცხვენით..

არჩიბალდ ბარათს კითხულობს - (ვამეხ სწერს?!)

„პეტერბურგს მივალ“... „საქმე მაქვს“.. „საშიში არაფერია“... „ოლგას ვნახავ“... „უჩემოდ ტფილისიდან არ წახვალთ“.. „იმედია“...

სიტყვები თითქო ამოვარდნას აპირებენ.

სიტყვებში - ორი სიტყვა: „ოლგას ვნახავ“.

არჩიბალდს აგონდება:

ზის სავარძელში. ხელში ოლგას სურათი უკავია. დასცქერის დაღვრემილი. უკანიდან ვამეხ ეპარება.

- რას დასცექრით?!

არჩიბალდი ვამეხს მოხედავს.

ვამეხ იღიმება. არჩიბალდ არას ამბობს.

- ძლიერ მოგენატრათ?!

არჩიბალდ თავს ღუნავს. ვამეხ არ ეშვება.

- რომ ტფილისში გაჩნდეს უეცრად?!

- ვინ?!

- ოლგა..

არჩიბალდ გაოცებულია.

- შეუძლებელია..

- შეუძლებელი არაფერია..

ვამეხ იღიმება. „ალლანს“ ეალერსება.

არჩიბალდს აგონდება ვამეხის ღიმილი. „ნუ თუ?!“ რაღაც გაირბენს ტვინში: „არა“. შემდეგ „ალლანს“ გადახედავს. დოგი დაღვრემილია - (ვამეხის ალერსი თუ აკლია).

არჩიბალდ ბარათის მინაწერს აკვირდება: „გუშინ ტაბა ტაბაჲს მოვკარი თვალი. მგონი ის იყო“. აკვირდება ამ სიტყვებს და ყურს უგდებს გულისცემას



გრიგოლ რობაქიზე - გველის პერანგი ( გაგრძელება)



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.