milan kundera bichuna da bebia targmna irma tavelidzem
ინგლისურიდან თარგმნა ირმა ტაველიძემ
სტრავინსკიმ საბოლოოდ გაწყვიტა ხანგრძლივი მეგობრობა დირიჟორ ერნესტ ანსერმესთან, როცა ამ უკანასკნელმა მისი ბალეტის – “ბანქოს” – შემოკლება სცადა. მოგვიანებით, სტრავინსკიმ თვითონვე გადახედა ჩასაბერი ინსტრუმენტებისთვის შექმნილ საკუთარ სიმფონიებს და რამდენიმე შესწორებაც შეიტანა მათში. ეს რომ ანსერმემ გაიგო, აღშფოთდა: მას შესწორებები არ მოეწონა და სადავოდ მიიჩნია სტრავინსკის უფლება, შეეცვალა ის, რაც თავდაპირველად ჰქონდა დაწერილი.
სტრავინსკის რეაქცია ყოველმხრივ შესაბამისი იყო: “შენი საქმე არ არის, ძმაო! ჩემს ნაშრომში ისე ნუ დაბორიალებ და ილანძღები, როგორც შენს საძინებელში! რადგან ის, რასაც ავტორი ქმნის, არც მის მამიკოს, არც მის დედიკოს, არც მის მშობლიურ ერს ან კაცობრიობას არ ეკუთვნის; ის მხოლოდ მას ეკუთვნის. შეუძლია, გამოაქვეყნოს, როცა უნდა და თუ უნდა, შეუძლია შეცვალოს, ჩაასწოროს, გააგრძელოს, დაამოკლოს, უნიტაზში გადაუძახოს, წყლით ჩარეცხოს და უმცირესი ვალდებულებაც კი არ იგრძნოს, რომ ვინმეს რამე აუხსნას».
19 წლის ვიყავი, როცა ჩემს მშობლიურ ქალაქში ახალგაზრდა აკადემიკოსმა საჯარო ლექცია ჩაატარა. ეს კომუნისტური რევოლუციის პირველ თვეებში ხდებოდა და ეპოქის სულისკვეთებისადმი რევერანსით, ის ხელოვნების სოციალურ პასუხისმგებლობაზე საუბრობდა. შეხვედრას დისკუსია მოჰყვა. მახსოვს, რომ პოეტმა იოზეფ კაინარმა (ბლატნის თაობის კაცმა, რომელიც აგრეთვე დიდი ხნის მკვდარია) სწავლულის საუბრის საპასუხოდ, ეს ანეგდოტი გაიხსენა:
ბიჭუნას ბრმა ბებია სასეირნოდ მიჰყავს. ქუჩას მიუყვებიან და დროდადრო ბიჭუნა ამბობს: «ბები, ფრთხილად – ხის ფესვია». მოხუცი ქალი, რომელსაც თავი ტყის ბილიკზე მიმავალი ჰგონია, შეხტება ხოლმე. გამვლელები ბიჭუნას ჰკიცხავენ: «შვილო, ძალიან ცუდად ექცევი ბებიაშენს!» ბიჭუნა კი პასუხობს: «ბებიაჩემია და როგორც მინდა, ისე მოვექცევი!» და კაინარი ასრულებს: «ეს მე ვარ, აი, როგორ ვექცევი ჩემს პოეზიას».
არასდროს დამავიწყდება ავტორის უფლებების ეს დემონსტრაცია, ახალგაზრდა რევოლუციის ეჭვნარევი მზერის ქვეშ აღსრულებული.
ინგლისურიდან თარგმნა ირმა ტაველიძემ
სტრავინსკიმ საბოლოოდ გაწყვიტა ხანგრძლივი მეგობრობა დირიჟორ ერნესტ ანსერმესთან, როცა ამ უკანასკნელმა მისი ბალეტის – “ბანქოს” – შემოკლება სცადა. მოგვიანებით, სტრავინსკიმ თვითონვე გადახედა ჩასაბერი ინსტრუმენტებისთვის შექმნილ საკუთარ სიმფონიებს და რამდენიმე შესწორებაც შეიტანა მათში. ეს რომ ანსერმემ გაიგო, აღშფოთდა: მას შესწორებები არ მოეწონა და სადავოდ მიიჩნია სტრავინსკის უფლება, შეეცვალა ის, რაც თავდაპირველად ჰქონდა დაწერილი.
სტრავინსკის რეაქცია ყოველმხრივ შესაბამისი იყო: “შენი საქმე არ არის, ძმაო! ჩემს ნაშრომში ისე ნუ დაბორიალებ და ილანძღები, როგორც შენს საძინებელში! რადგან ის, რასაც ავტორი ქმნის, არც მის მამიკოს, არც მის დედიკოს, არც მის მშობლიურ ერს ან კაცობრიობას არ ეკუთვნის; ის მხოლოდ მას ეკუთვნის. შეუძლია, გამოაქვეყნოს, როცა უნდა და თუ უნდა, შეუძლია შეცვალოს, ჩაასწოროს, გააგრძელოს, დაამოკლოს, უნიტაზში გადაუძახოს, წყლით ჩარეცხოს და უმცირესი ვალდებულებაც კი არ იგრძნოს, რომ ვინმეს რამე აუხსნას».
19 წლის ვიყავი, როცა ჩემს მშობლიურ ქალაქში ახალგაზრდა აკადემიკოსმა საჯარო ლექცია ჩაატარა. ეს კომუნისტური რევოლუციის პირველ თვეებში ხდებოდა და ეპოქის სულისკვეთებისადმი რევერანსით, ის ხელოვნების სოციალურ პასუხისმგებლობაზე საუბრობდა. შეხვედრას დისკუსია მოჰყვა. მახსოვს, რომ პოეტმა იოზეფ კაინარმა (ბლატნის თაობის კაცმა, რომელიც აგრეთვე დიდი ხნის მკვდარია) სწავლულის საუბრის საპასუხოდ, ეს ანეგდოტი გაიხსენა:
ბიჭუნას ბრმა ბებია სასეირნოდ მიჰყავს. ქუჩას მიუყვებიან და დროდადრო ბიჭუნა ამბობს: «ბები, ფრთხილად – ხის ფესვია». მოხუცი ქალი, რომელსაც თავი ტყის ბილიკზე მიმავალი ჰგონია, შეხტება ხოლმე. გამვლელები ბიჭუნას ჰკიცხავენ: «შვილო, ძალიან ცუდად ექცევი ბებიაშენს!» ბიჭუნა კი პასუხობს: «ბებიაჩემია და როგორც მინდა, ისე მოვექცევი!» და კაინარი ასრულებს: «ეს მე ვარ, აი, როგორ ვექცევი ჩემს პოეზიას».
არასდროს დამავიწყდება ავტორის უფლებების ეს დემონსტრაცია, ახალგაზრდა რევოლუციის ეჭვნარევი მზერის ქვეშ აღსრულებული.