რუდაქი



rudaqi
რუდაქი უსინათლო ბუხარელი პოეტი იყო. მას სპარსულ-ტაჯიკური პოეზია თავისი აკვნის დამრწევად მიიჩნევს ისევე, როგორც ჰომეროსს – ბერძნული.
აბუ აბდ ალ-ლაჰ ჯაფარ იბნ მუჰამად რუდაქი დაბადებულა დაახლოებით 860 წელს სამარყანდის მახლობლად, სოფელ ფანჯრუდში. იქვე გარდაცვლილა დაახლოებით 941 წელს. უსინათლო პოეტს ისე ნათლად ჭვრეტის უნარი აქვს, მის პოეზიაში ფერების ისეთი ზეიმია, ალბათ გასაკვირი არც არის, რომ ზოგიერთი ბიოგრაფი მკვლევარი არ იზიარებს გადმოცემებს მისი სიბრმავის შესახებ. რუდაქის ერთ-ერთი მოწაფე, შაჰიდ ბალხელი თავის რობაიში ამბობს: „სხვა პოეტების პოეზია სიტყვასა ჰგავს, რუდაქის სიტყვა კი თვით ფერებით არის ნაქსოვი…“
მსოფლიოს დიდ ხელოვანთა შორის რუდაქი ერთადერთია, ვინც თავის მემკვიდრეებს იმდენი სიმდიდრე დაუტოვა, „რამდენიც არც ერთ პოეტს სიზმრადაც არ მოლანდებია.“ მისი გენიით მოხიბლულმა სამანიანმა ამირამ ჭაბუკობიდანვე დაიახლოვა რუდაქი. პოეტი ფუფუნებაში ცხოვრობდა ბუხარისა და სამარყანდის კარზე. გადმოცემით, ბრძანებლის რჩეულს 200 ჭაბუკი მონა ემსახურებოდა, ხოლო მის ქონებას 400 აქლემიც კი ვერ ზიდავდა.
თუ ისტორიულ მონაცემებს დავეყრდნობით, იქ, სადაც დიდების ზენიტს მიაღწია, რუდაქმა აღმოსავლელი კარის პოეტის მწარე ხვედრიც იწვნია – თავს ამირას რისხვა დაიტეხა (ზოგიერთი ვერსიით სწორედ მაშინ დასთხარეს თვალები), სატახტო ქალაქიდან გააძევეს და „ყველასგან“ უარყოფილმა თავი მშობლიურ ქალაქს შეაფარა.
გადმოცემით, რუდაქს მილიონ სამასი ათასი ლექსი დაუწერია. ჩვენამდე სულ რაღაც ათასმა ბეითმა თუ მოაღწია, მათგან სრული სახით შემორჩენილია მხოლოდ ორი კასიდა – „ღვინის დედა“ და „სიბერის ელეგია.“
ჩვენამდე მოღწეული ფრაგმენტების მიხედვით, რუდაქის შემოქმედება სამ ძირითად ნაწილად შეიძლება დაიყოს: სამიჯნურო, საკარო და სასოწარქვეთის პოეზიად.

რუდაქს ბრწყინვალედ გაულექსავს ცნობილი არაკების კრებული „სინდბადნამე“. პოეზიის ენაზე უთარგმნია „ქილილა და დიმნა“. ეს თარგმანი (ჯერ დაკარგული და შემდეგ აღმოჩენილი ფრაგმენტები) მსოფლიო ლიტერატურის საგანძურში შევიდა.
აღმოსავლურ პოეტიკაში არსებობს ტერმინი – „სოჰლე მომთანა“, ანუ „მიუწვდომელი უბრალოება“. ეს სიტყვები თუ ვინმეს მიესადაგება აღმოსავლელ ხელოვანთაგან, მათ შორის ერთ-ერთი უეჭველად რუდაქია…



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.