ეშმაკის კოშკი - ფრანგული ზღაპრები



იყო ერთიღარიბი გლეხი. ავად თუ კარგად, სამი შვილი გამოზარდა, სამივე ვაჟი.
უფროსსრიშარი ერქვა, საშუალოს — პიერი, ხოლო უმცროსს — ჟანი. სამივე მამაცი
ჭაბუკი იყო, მაგრამ უსიხარულოდ ატარებდნენ წუთისოფელს თავიანთ კარმიდამოში.
ერთხელ რიშარი მივიდა მამასთან და უთხრა:
— მამი, დროარამე ხელობას მოვკიდო ხელი. ბევრი ვიფიქრე და გადავწყვიტე: ჩემ-
თვის ყველაზე სახეირო ხელობა მეომრობაა. გამიშვი, ჯარისკაცად უნდა ჩავეწეროო.
— რიშარ, მე მუდამ ვიმედოვნებდი, რომ გლეხის ხვედრით კმაყოფილი იქნებოდი,
მაგრამ, რახან სალდათობა უფრო უპრიანია შენთვის, მეტირა ჩარაა, არგაკავებ. აქ შენი
ძმები დარჩებიან და მეოხებას გამიწევენ. აჰა, ათი ეკიუ, გზაში გამოგადგება. მშვიდო-
ბით იარე, ღმერთი იყოს შენი მფარველი! ოღონდ გახსოვდეს ჩემირჩევა — მუდამ პა-
ტიოსნად იცხოვრეო!
რიშარმა ათი ეკიუ ჯიბეში გულმოდგინედ შეინახა, მამა და ძმები გადაკოცნა და წა-
ვიდა.
გავიდა სამი თვე. პიერი ძალიან შეშფოთებული იყო, ძმისგან არაფერი ცნობარომ არ
მოდიოდა. ბოლოს გადაწყვიტა, ძმა მოენახა და თვითონაც ჯარისკაცად ჩაწერილიყო.
მივიდა მამასთან და სთხოვა, მეც გამიშვიო.
— ღმერთო ჩემო, შენც წასვლა გინდა? მე კი მეგონა, ოჯახში ჩემ მაგივრობას გასწევ-
დი! მაშ, მე და ჟანს გვტოვებ? კარგად დაფიქრდი და მერე გადაწყვიტეო.
— მამი, მე, კარგა ხანია, ვიფიქრე და გადავწყვიტე, ძალიან მინდა ჯარისკაცის ხე-
ლობა გამოვცადოო.
— კარგი, მეტირა ჩარაა, უარს არგეტყვი. წადი დაღმერთი იყოს შენი მფარველიო!
მამამ პიერს ახალთახალი ათი სუ* (* სუ _ საფრანგეთის ძველებური ხურდაფული).
ჩაუჩხრიალა და პიერი წავიდა.
სამი თვერომ გავიდა, უმცროსი ვაჟი, ჟანი, მამასთან მივიდა და სთხოვა, მეც ჯარში
გამიშვიო.
— ო, ეს ნამეტანია! მაშ შენც ძმებივით თავგზა აგებნა? განა არიცი, რა ხანია, სოფლი-
დან წავიდნენ და მათი ასავალ-დასავალი არავინ უწყის. შინ დარჩი და მიწა ჩიჩქნეო.
— მამი, ამაზე ბევრი ვიფიქრე, მაგრამ ცდუნება დიდია. მინდა, ჯარისკაცური ხვედ-
რი გამოვცადო დარიშარისა და პიერის კვალს მივაგნოო.
— არც შენ გაწყენინებ. ათი ლიარი კიდევ დამრჩა, წაიღე და წადიო.
ჟანმა მამა გადაკოცნა და წავიდა.
იარა, იარა და ქალაქს მიადგა, მერე პოლკშიც მივიდა. წარმოიდგინეთ, როგორგაუ-
კვირდათ და გაუხარდათ რიშარს და პიერს, ძმარომ დაინახეს!
გავიდა წელიწად-ნახევარი. ერთხელ რიშარმა ზომაზე მეტი დალია და თავისი მე-
თაური შეურაცხყო. სამხედრო სასამართლომ სიკვდილით დასჯა გადაუწყვიტა.
რიშარი ძმებთან მივიდა და უთხრა:
— ახლახან სიკვდილით დასჯა გადამიწყვიტეს და ორსაათში ჩამომახრჩობენ. ნება
დამრთეს თქვენთან გამოსამშვიდობებლად მოვსულიყავი. ქალაქიდან საიდუმლო გა-
სასვლელი ვიცი, მომყევით, გავიპაროთ, დრო საკმარისი გვაქვსო.
— კარგი, გავიქცეთო, — გადაწყვიტეს ძმებმა.
ძმებმა ხმლები წამოკრიფეს, ქალაქიდან გავიდნენ და უგზოუკვლოდ გაქრნენ. ორი
დღე შეუსვენებლად მიდიოდნენ, სანამ ერთ გზაჯვარედინს არმიადგნენ. გზა სამად
იყოფოდა. ძმებმა არიცოდნენ, რომელ გზას დადგომოდნენ. მაშინრიშარმა, როგორც
უფროსმა, თქვა:
— წავიდეთ სხვადასხვა გზით. ვინც პირველი იპოვის თავშესაფარს, დანარჩენებს
სტვენით გააგებინოს. ახლა კი ჩვენ-ჩვენს გზას დავადგეთო.
ძმები გაიყარნენ და სამი სხვადასხვა გზით წავიდნენ. ჟანმა პირველმა დაინახა ვაკე-
ზე წამოსკუპებული წისქვილი. მან, პირობისამებრ, ხმამაღლა დაუსტვინა და, როცა
ძმები მოვიდნენ, მეწისქვილის კარზე მიაკაკუნა.
— ვინ არისო? — იკითხა ვიღაცის ხმამ შიგნიდან.
— სამიღარიბი ძმა ვართ, გზა აგვებნა. საჭმელი დაღამის გასათევი გვინდაო.
— საჭმელი? სხვა არაფერი გინდათ! აქედან დაიკარგეთო!
— გზა არვიცით. უცხო ტომისა ვართო.
— მერედა, მერას დავეძებ. პირდაპირიარეთ. ეშმაკის კოშკს ჩაუვლით და ქალაქში
მიხვალთ. ოღონდ, ღმერთმა დაგიფაროთ და, კოშკში არშეხვიდეთ. ვინც გაბედავს და
შიგ შევა, ეშმაკი ყველას კლავსო.
— აბა, მეწისქვილევ, კარგად იყავიო, — უთხრეს ძმებმა და ეშმაკის კოშკისკენ მიმა-
ვალ გზას დაადგნენ. მალე მივიდნენ კიდეც. კარი თავისთავად გაიღო. ერთ მდიდ-
რულად მორთულ ოთახში, თითქოს განგებ, სამი კაცისთვის სუფრა იყო გაშლილი.
«უკეთესს ვერც ინატრებ“, — გაიფიქრეს ძმებმა და ნაირ-ნაირი საჭმელ-სასმელით
სავსე მაგიდას მიუსხდნენ. ადვილად მიხვდებით, რა მადიანად შეექცნენ. სმა-ჭამას
რომ მორჩნენ, გადაწყვიტეს, დაწოლილიყვნენ.
შევიდნენ დასაძინებელ ოთახში, სადაც მხოლოდ ორი საწოლი იდგა. რიშარი და პი-
ერი დაწვნენ, ხოლო ჟანმა კარი ურდულით დაკეტა და ძმებს დარაჯად დაუდგა.
შუაღამემრომ მოატანა, ისეთი გრუხუნი ატყდა, კოშკმარყევა დაიწყო — ეშმაკი მო-
ვიდა. მას იმედი ჰქონდა, მძინარე ძმებს მოულოდნელად თავზე წავადგებიო და შეეცა-
და კარი გაეღო.
— ჰეი, — შესძახა დარაჯმა, — ჩემი ნებართვის გარეშე აქ შემოსვლა არშეიძლებაო!
— გეუბნები, შემომიშვი-მეთქი, — უთხრა ეშმაკმა.
— არა, არშემოგიშვებო.
— კარს თუ გამიღებ, ჯადოსნურსუფრას გაჩუქებ, როცა არ უნდა უთხრა, გაიშლება
და იმდენი საჭმელი გექნება, რამდენიც მოგესურვებაო.
— თანახმა ვარ, ოღონდ დაიფიცე, რომ მე და ჩემს ძმებს ხელს არგვახლებო.
— ვფიცავო! — დაიღრინა ეშმაკმა.
ჯარისკაცმა კარი გააღო და ავი სული ოთახში შევიდა, სადაცრიშარსა და პიერს ეძი-
ნა. მერერამდენიმე მალაყს გადავიდა და საკვამლე მილიდან გაფრინდა.
მეორეღამეს, სანამ ძმებს ეძინათ, პიერი დარაჯობდა.
შუაღამერომ დადგა, ეშმაკი ისევ მოადგა ურდულგაყრილ კარს.
— კარი გამიღეო, — დაიძახა ეშმაკმა.
— თუ გაგიღებ, რას მომცემო?
— ჯოხს გაჩუქებო.
— ჯოხირად მინდაო?
— იმდენ ოქროს გაგიჩენს, რამდენსაც მოისურვებო.
— თანახმა ვარ, ოღონდ დაიფიცე, რომ მე და ჩემს ძმებს ხელს არგვახლებო.
— ვფიცავო!
პიერმა კარი გააღო. ეშმაკმა წინანდებურად იხტუნა ოთახში და გაქრა.
მესამეღამესრიშარი უნდა დამდგარიყო დარაჯად.
შუაღამემრომ მოატანა, ეშმაკი მოვიდა, კარზე დააკაკუნა და ითხოვა, ოთახში შემო-
მიშვითო. რიშარმა უარი უთხრა.
მაგრამ ეშმაკს ძალიან უნდოდა შესვლა.
— უკანასკნელად შემომიშვი და ისეთ მოსასხამს მოგცემ, რომ უჩინმაჩინად გაქცევს
და თვალის დახამხამებაში ქვეყანას მოგატარებსო.
— დაიფიცე, რომ მე და ჩემს ძმებს არას გვავნებო.
— ვფიცავო.
ეშმაკი ოთახში შევიდა. მისცარიშარს სუფრა, ჯოხი და მოსასხამი. ხტუნვით გული
იჯერა და ისევ საკვამლე მილიდან გაფრინდა.
მეოთხე დღესრიშარი, პიერი და ჟანი კოშკიდან წავიდნენ და ეშმაკის საჩუქრები
თან წაიღეს.
ტყემდე არც კი იყვნენ მისულები, რომ მოისმა საზარელი ტკაცუნი, მიწა იძრა და
მათ თვალწინ ეშმაკის კოშკი დაინგრა.
ცოტა ხნის მერერიშარმა ძმებს უთხრა, მოდით, ჯოხი, მოსასხამი და სუფრა გამოვ-
ცადოთ, ეშმაკმა ხომ არმოგვატყუაო.
მან სუფრა აიღო, ბალახზე გაშალა და უთხრა:
— სუფრავ, საჭმელი მოგვართვიო.
იმწამსვე სუფრა ნაირ-ნაირი საჭმელით აივსო. ძმები ლაზათიანად რომ დანაყ-
რდნენ, ჟანმა ჯოხი აიღო.
— ჯოხო, ჯიბეები ოქროთი გაგვივსეო.
სამივეს ჯიბეებიფულით ისე გამოეტენა, ბიჯი ვერწადგეს და იძულებულნი გახ-
დნენ, ნაწილი გადაეყარათ.
ბოლოს სამივე მოსასხამში გაეხვია და თქვეს:
— მოსასხამო, საფრანგეთი გადაგვატარე და პარიზში ჩაგვაფრინეო.
თვალის დახამხამებაში პარიზში გაჩნდნენ. ძმები სასტუმროში შევიდნენ, კარგად
დანაყრდნენ და მერე ქალაქში გავიდნენ.
ყველა ქუჩაში ისმოდა ბუკ-ნაღარის ხმა: საფრანგეთის მეფის ოფიცრები აცხადებ-
დნენ, ვინც ერთ საათში ახლახან ჩამოსული ხუთასი უცხოელი ელჩისთვის მდიდრულ
სუფრას გაშლის, მეფე თავის ასულს და ნახევარსახელმწიფოს მისცემსო.
— სწორედ რომ საჩვენო საქმეა, — თქვარიშარმა, — სუფრას წამოვიღებ და მეფეს ვე-
ახლებიო.
რიშარი სასტუმროში დაბრუნდა, ეშმაკის სუფრა აიღო და მეფის სასახლეში გაიქცა.
მცველებს შეშვება არ უნდოდათ, მაგრამრიშარმა უთხრა, მეფეს უნდა მოველაპარა-
კოო, და მასთან მიიყვანეს.
— რატომ მოსულხარო? — ჰკითხა მეფემ.
— შენი ოფიცრების ნათქვამს ყური მოვკარი. სუფრას მე გავშლი. ოღონდ, თავდა-
პირველად, ერთხელ კიდევ პირობა მომეცი, რომ შენს ასულს ცოლად შემრთავ და ნა-
ხევარსახელმწიფოს მიბოძებო.
— პირობას გაძლევ, მაგრამროგორგაშლიო?
— ეს ჩემი საქმეა. მიჩვენე, ლხინი სად იქნებაო.
ხელმწიფემრიშარი სანადიმო დარბაზში შეიყვანა. რიშარი შიგ ჩაიკეტა.
მან სუფრა ამოიღო, მაგიდაზე გაფინა და უთხრა:
— სუფრავ, ახლავე ხუთასი კაცის სამყოფი ხორაგით აივსეო.
ამის თქმა ძლივს მოასწრო, რომ სუფრა საჭმელ-სასმელით აივსო. მეფეს ძალიან გაუ-
კვირდა და ჯარისკაცს უთხრა:
— შენ შენი სიტყვა შეასრულე, ახლა მე უნდა შევასრულო ჩემი დაპირება. ახლავე
ჩემს ასულს ვუხმობ. ქორწილი ხვალ გავმართოთ, ინგლისის მეფის ელჩებირომ წავ-
ლენო.
მეფის ასული მოვიდა დარიშარი წაიყვანა. კიბეზერომ ადიოდნენ, მეფის ასულმა
გამოკითხვა დაუწყო, ასე უცებ სუფრაროგორგაშალეო:
— ადვილი საქმეა. ჯადოსნური სუფრა მაქვს, როცა მოვისურვებ, გაიშლებაო, —
უთხრარიშარმა და სუფრა აჩვენა.
მეფის ასულმა მაშინვე ხელი სტაცა სუფრას და წართმევა დაუპირა, მაგრამრიშარმა
არ დაანება. მაშინ მეფის ასულმა ყვირილი ატეხა:
— მიშველეთ, მიშველეთ, მკლავენო!
მოცვივდნენ გუშაგები, რიშარი დაიჭირეს და ციხეში ჩასვეს.
რახანრიშარი არ დაბრუნდა, ძმებმა იფიქრეს, ალბათ მოკვდაო.
კარგა ხანმა გაიარა. მეფის ოფიცრებმა ისევ გამოაცხადეს პარიზის ქუჩებში, ვინც მე-
ფის ვაჟს პრუსიის ხელმწიფის ტყვეობიდან გამოისყიდის, ჩვენი მბრძანებელი იმას თა-
ვის ასულსა და ნახევარსახელმწიფოს მისცემსო.
ჟანმა აიღო ჯადოსნური ჯოხი და მეფის სასახლეში წავიდა. იგი ვეება დარბაზში შე-
იყვანეს, სადაც აუარება ტომარა ეყარა. ეს ტომრები გამოსასყიდი ოქროთი უნდა აევ-
სოთ.
ჟანმა თავისი ჯოხი ამოიღო და უთხრა:
— ჯოხო, ყველა ტომარა ლუიდორითა* (* ლუიდორი — ძველებურიფრანგული ოქ-
როსფული. იწონიდა 6-7 გრ. წმინდა ოქროს. მოჭრეს ლუდოვიკო XIII-ის დროს, ამის
გამო ეწოდა მისი სახელი. იხმარებოდა 1795 წლამდე.) და პისტოლით* (* პისტოლი —
თავდაპირველად ძველებური ესპანური ოქროსფული. XVII საუკუნიდან იხმარებოდა
საფრანგეთში. მისი მოჭრა შეწყდა XVIII საუკუნის ბოლოს.) აავსეო.
ჯოხმა, როგორც ყოველთვის, თხოვნა შეასრულა.
მეფემ ჟანი თავის ასულთან მიიყვანა და უთხრა, ხვალვე შეგიძლია ცოლად შეირ-
თოო.
მეფის ასულმა ჟანსაცრიშარივით გაუბა საუბარი:
— წამომყევი, ჩვენს პალატებს გაჩვენებ. ნახავ, რა კმაყოფილი დარჩებიო.
— ძალიან კარგიო, — მიუგო ჟანმა, არაფერი აინუნშიცრომ არმოსდიოდა.
მერე მეფის ასულს ჯადოსნური ჯოხის ნახვა მოუნდა. ჟანმა ვერც კი მოასწრო ჯო-
ხის ჩვენება, რომ მეფის ასულმა იგი ხელიდან გამოსტაცა.
— ჯოხი მომეცი, თორემფანჯრიდან გისვრიო, — იყვირა ჟანმა.
— მიშველეთ, მიშველეთ, გუშაგებო! — გააბა კივილი მეფის ასულმა.
სანამ ჯარისკაცი გონს მოვიდოდა, დაიჭირეს, ხელ-ფეხი შეუკრეს და ციხეში ჩააგ-
დეს, სადაცრიშარი იყო დამწყვდეული.
პიერი მარტო დარჩა. ქალაქში მესამედ გამოაცხადეს: ვინც მეფეს თვალის დახამხა-
მებაში საფრანგეთიდან შორს, სხვა მეფესთან წაიყვანს, თავის ასულს და ნახევარსა-
ხელმწიფოს მისცემსო.
პიერი დარწმუნდა, ძმები აღარბრუნდებიანო, და მეფის სასახლეში წავიდა, მაგრამ
გადაწყვიტა, ფხიზლად ყოფილიყო.
მან ჯერყურადღებით დაზვერა სასახლის გარშემო მიდამო და მხოლოდ მერე მიად-
გა ჭიშკარს. იგი მეფესთან მიიყვანეს.
პიერმა მეფეს მოსასხამი მოახურა, თვითონაც შიგ გაეხვია და თქვა:
— მოსასხამო, იმ მეფესთან წაგვიყვანე, თორმეტი ცეცხლისრაშირომ ჰყავსო.
იმწამსვე ორივე მეფის სასახლეში გაჩნდა.
მეფემ მცირე ხანს დაჰყო მასპინძელთან, მასთან საუბრით გული იჯერა და მერე შინ
დაბრუნება მოისურვა. პიერმა მეფეს ხელი ჩაჰკიდა, მოსასხამი შემოახვია და იმავე სა-
ღამოს მასთან ერთად პარიზში დაბრუნდა.
— მაშ, შენს ასულს ცოლად გამატანო? — ჰკითხა ბოლოს პიერმა.
— ახლავე აქ გაჩნდება. ერთ საათში შეგიძლია ცოლად დაისვა. მე ქორწილის თადა-
რიგს დავიჭერ, შენ კი ჩემს ასულთან ერთად სასახლე დაათვალიერეო.
მოვიდა მეფის ასული და პიერი წაიყვანა. გავიდნენ თუ არა, მაშინვე მოსასხამს სტა-
ცა ხელი.
პიერმა მოსასხამის წართმევარომ დააპირა, მეფის ასულმა გუშაგებს უხმო. მაგრამ
პიერმა იშვირაფეხი, ფანჯრიდან გადახტა დაფარდულში დაიმალა.
მთელი დღე ეძებეს, მაგრამ ვერსად იპოვეს.
კარგად რომ მოსაღამოვდა, პიერი თავშესაფრიდან გამოვიდა და მეფის ბაღში შეიპა-
რა. ერთ ხეზე მშვენიერი მსხლები დაინახა, ხეზე ავიდა და კრეფა დაუწყო. პიერმა შე-
ამჩნია, რომ ხეს ორი ჯიშის მსხალი ესხა. — დიდი და პატარა, მან დიდებიც დაკრიფა
და პატარებიც, უბე აივსო და ძირს ჩამოვიდა.
პიერმა დიდი მსხალი ჩაკბიჩა დაროგორგაოცდა, როცა ცხვირი ექვსიფუტით დაუ-
გრძელდა! ახლარამდენიმე პატარა მსხალი შეჭამა და ცხვირი ისევ დაუმოკლდა. იფიქ-
რა, მსხლები გამომადგებაო და ბაღიდან გამოვიდა.
მეორე დღეს სასახლეში ერთი სეფექალის ქორწილს იხდიდნენ. ესრომ პიერმა გაი-
გო, ისე გამოეწყო, ვერავის ეცნო და სასახლეში წავიდა, თან დიდრონი მსხლები წაიღო.
მსხლები სუფრაზე დაალაგეს. სტუმრებს ხილი ძალიან მოეწონათ და სულ მალე ყველა
შესანსლეს. მაშინვე ყველას ცხვირი ექვსიფუტით დაუგრძელდა.
რადგან მეფის ასულმა ორი მსხალი შეჭამა, ცხვირი ორი ტუაზით დაუგრძელდა.
მაშინვე ექიმებთან კაცი აფრინეს. წანაზარდი უნდა მოიჭრასო, თქვა ექიმმა. ერთ დე-
დაბერს მოაჭრეს კიდევაც ცხვირი, მაგრამ დედაბერი მოკვდა და ამის მერე ცხვირის
მოჭრას ვერავინ ბედავდა.
მაშინ პიერი მოვიდა და მეფეს უთხრა, შენს ასულს მოვარჩენ, თუკი ორივე ძმას გაა-
თავისუფლებს და ჯადოსნურსუფრას, ჯოხსა და მოსასხამს დაგვიბრუნებო.
ამასთანავე მოსთხოვა, შენი ასული ცოლად გამატანე და ნახევარი სახელმწიფო მო-
მეციო. მეფე სიხარულით დათანხმდა.
პიერმა მეფის ასულსა და სტუმრებს პატარა მსხლები შეაჭამა და ყველა მოარჩინა.
იმავე დღეს მეფის ასული ცოლად შეირთო და მას მერე ცხოვრობდა ბედნიერად თავის
მამასთან, ძმებთან და შვილებთან ერთად, რომლებიც მოგვიანებით შეეძინა.
ხოლო ეშმაკის ჯოხი, მოსასხამი და სუფრარა იქნა, არვიცი. მათ ასავალ-დასავალს
თუ როდისმე გავიგებ, გეტყვით



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.