კატის, მამლისა და ნამგლის ზღაპარი - პიკარდიული ზღაპარი



ერთი ღარიბი მეწისქვილე მოკვდა და თავის სამ ვაჟს მემკვიდრეობით მხოლოდ კა-
ტა, მამალი და ნამგალი დაუტოვა.
წისქვილი და ვირიღაო? — იკითხავთ თქვენ.
წისქვილი სოფლის მეპატრონეს ეკუთვნოდა, ხოლო ვირმა მეწისქვილემდე ერთი
კვირით ადრე თქვენი ჭირი წაიღო.
— ახლა რა ვქნათო? — კითხულობდნენ სასაფლაოდან დაბრუნებული ძმები.
— რა ვქნათო, რა ვქნათო? — ნაღვლიანად იმეორებდნენ ისინი.
— ბედმა გვიმუხთლა, — თქვა უფროსმა ძმამ. — მართალია, მამას ცოტა რამ დარჩა,
მაგრამ, მოდით, მამის ქონება გავიყოთ და ბედის საძებნელად წავიდეთ. შევთანხმდეთ,
თუ გსურთ, ზუსტად ერთი წლის და ერთი დღის მერე ერთმანეთს ამ ადგილას შევ-
ხვდეთო.
— ასე ვქნათო, — მიუგეს უმცროსმა ძმებმა. — შენ უფროსი ხარ და ქონებაც შენ გაყა-
ვიო.
— კარგი. აჰა, ჩვენი სახლიც. ჟან, შენ მამალი წაიყვანე, ჟაკ, შენ ნამგალი წაიღე, მე კი
კატა მინეს დავიტოვებო.
ჟანმა მამალს უხმო, ჟაკმა ნამგალი აიღო, ხოლო მეწისქვილის უფროსმა ვაჟმა პიერმა
კატას დაუძახა და გზას გაუდგნენ.
ძმები გზაჯვარედინზე მივიდნენ, აქ ერთმანეთი გადაკოცნეს და თავ-თავიანთი
გზით წავიდნენ, პიერი — კატიანად, ჟანი — მამლიანად, ჟაკი — ნამგლიანად.
პიერმა იარა, იარა და ხელმწიფის კოშკს მიადგა. სწორედ ამ დროს კეტებით შეიარა-
ღებული ხელმწიფის ორი ათასი მსახური თაგვებს ეომებოდა. თაგვებს ქვეყანა გაეჩანა-
გებინათ. თურმე, აგერ, წელიწადნახევარი იყო ამ ქვეყანაში თაგვებს ებრძოდნენ და
ჯერჯერობით მხოლოდ ოთხი მოეკლათ. პიერი გაკვირვებული უცქეროდა ამ სანახაო-
ბას. უცებ კოკშის სარდაფიდან ერთი მსუქანი თაგვი გამოვარდა და პირდაპირ მისკენ
გამოქანდა; თაგვს ორმოცდაათამდე კაცი დაედევნა. პიერს სიცილი წასკდა, როცა ხე-
დავდა მოსაკლავად როგორ მისდევდნენ თაგვს. თაგვი, თითქოს განგებ, ფეხებში ებ-
ლანდებოდა თავის გამძვინვარებულ მდევრებს და აშმაგებდა. მონადირეები ცდილობ-
დნენ თაგვისთვის ჯოხი დაეკრათ, მაგრამ იმას კი ვერ ახვედრებდნენ და ერთმანეთს
ცხვირ-პირს ამტვრევდნენ. ამის შემყურე პიერი ხარხარებდა და ხარხარებდა. მსახურე-
ბი ჯავრობდნენ. ერთმა მსახურმა უთხრა: 34
— უცხოელო, შენ რომ ჩვენს ადგილზე იყო, ასე არ გაიცინებდიო!
— რატომ გგონიაო?
— რატომ? განა ვერა ხედავ, რა ძნელი დასაჭერია ეს მხეცები? ამათი სინსილა კი გაწ-
ყდაო!
— მე კი ამ თაგვს სულ ადვილად დავიჭერ. აბა, მიყურეთო!
ეს რომ თქვა, პიერმა კატა მინე გაუშვა. კატა ერთი ნახტომით დაეწია თაგვს, დაიჭი-
რა და თავის პატრონს მიუყვანა.
— ო, ღმერთო! რა ჰქვია ამ საოცარ ცხოველს? — ერთხმად შესძახეს გაკვირვებისაგან
პირდაღებულმა მეფის მსახურებმა.
— ამ ცხოველს კატა ჰქვია. მისთვის ძალიან იოლია თქვენს სახელმწიფოში თაგვის
სინსილა გაწყვიტოსო.
— კატა? კატა ადამიანებს ხომ არ ჭამსო?
— ადამიანებს არა, მაგრამ ვირთხებსა და თაგვებს სიამოვნებით მიირთმევსო.
— თუ ასეა, ხელმწიფესთან წამოგვყევი. ხელმწიფეს დიდი სურვილი ექნება შეხე-
დოს შენს... შენს... რა ჰქვიაო?
— კატა.
— შენს კატას და ბევრ ფულსაც მოგცემს. ოღონდ გახსოვდეს, ხელმწიფე ძალიან
მდიდარია და ძვირი დაუფასეო.
პიერი მსახურებს გაჰყვა სასახლეში. მივიდნენ ხელმწიფესთან.
— მითხრეს, აი, ეგ ცხოველი, ხელში რომ გიჭირავს, ერთ წამში ყველანაირ თაგვს
ჭამს და თავისუფლად მისი გაშვება ჩემი ქვეშევრდომებისთვის საშიში სულაც არ არის.
მართალიაო?
— მართალია, თუ გსურს, ახლავე დაგიმტკიცებო.
ექვსიოდე თაგვი იქვე ოთახში დარბოდა. პიერმა კატა გაუშვა, რომელსაც პირველი
თაგვის შესანსვლის მერე მადა გახსნოდა. იშტაზე მოსულმა მინემ იმდენი იხტუნავა
აქეთ-იქით, სანამ ყველთაგვს მუსრი არ გაავლო.
ხელმწიფე გაოგნებული იდგა.
— რამდენად მომყიდიო? — ჰკითხა ხელმწიფემ.
— კატას არ ვყიდი. ასეთი ცხოველი ქვეყანაზე მეორე არ არის და თავიდან ვერ მო-
ვიცილებო.
— ეს ცხოველი ისე მინდა, მზად ვარ, ნახევარი სახელმწიფო დაგითმოო!
— გაყიდვა არ შემიძლია. მაგრამ ერთი გამოსავალი არის: შენი ქალი მომათხოვე და
ყველაფერი კარგად იქნება — მინე არც მე დამცილდება და შენი საკუთრებაც გახდე-
ბაო.
ხელმწიფე სიხარულით დათანხმდა და პიერი იმავე დღეს დაქორწინდა ხელმწიფის
ასულზე.
მეწისქვილის მეორე ვაჟი ჟანიც მივიდა ხელმწიფის კოშკში. მაგრამ სხვა ქვეყანაში.
ჟანმა თავშესაფარი ითხოვა. საღამოს დაინახა, რომ კოშკიდან შავრა ცხენშებმული ვეე-
ბა ეტლი გამოვიდა, და ძალიან გაუკვირდა. ეტლი აღმოსავლეთ მხარეს გაქანდა. ჟანმა
ერთ კარისკაცს ჰკითხა:
— ის ეტლი სად წავიდაო?
— ნუთუ არ იცი? დღის მოსაყვანად წავიდა. თუ არ მოიყვანეს, დღე ისე არ დაბ-
რუნდება. განა თქვენს ქვეყანაში მუდმივად ღამეაო?
— არა, რას ამბობ ახსნა-განმარტებისათვის მადლობელი ვარო.
ჟანი დაელოდა მეორე დღის გათენებას. მან მაშინ გაახილა თვალი, სასახლის საათ-
ზე ექვსმა რომ დარეკა. ზაფხული იყო და ჟანს ძალიან გაუკვირდა, რომ ისევ ბნელოდა.
დარეკა შვიდმა საათმა, რვამ. არა და არ თენდებოდა. ბოლოს, ცხრა საათზე მოისმა
თვლების შორი გრიალი. ეტლი, წუხელ რომ წავიდა, უკან დაბრუნდა და დღე მოიყვა-
ნა. 35
— ნუთუ ამ ქვეყანაში მამლები არა ჰყავთ? ვნახოთ ხვალ რა მოხდებაო. — თავის-
თვის ჩაილაპარაკა ჟანმა, მაგრამ კარისკაცებისთვის არაფერი უთქვამს. რომ დაღამდა,
ოთახში მამალი გამოუშვა და დაიწყო ლოდინი.
ღამის სამი საათისთვის მამალმა გაიღვიძა, ფრთები აიქნია და თავისი მხიარული
«ყიყლიყო» დასჭექა, თანაც განა ერთხელ!
მაშინვე ირიჟრაჟა. უნდა გენახათ რა ალიაქოთი ატყდა კოშკში. თავდაპირველად
ეგონათ, ეტლი ჩვეულებრივზე ადრე დაბრუნდაო, მაგრამ მაშინვე დარწმუნდნენ, რომ
შეცდნენ. დაუწყეს კარისკაცებს გამოკითხვა. ერთ-ერთმა მსახურმა თქვა, მანამ, სანამ
გათენდებოდა, უცხოელის ოთახში რაღაც ფრინველმა «ყიყლიყო» შემოსძახაო. ხელ-
მწიფემ ბრძანა, ჟანი მომიყვანეთო.
— დღე შენ მოიყვანეო? — ჰკითხა ხელმწიფემ.
— დიახ, მე, უფრო სწორად, ამ ფრინველმა, ხელში რომ მიჭირავსო.
— ამ ფრინველს რა ჰქვიაო?
— მამალი. საკმარისია, «ყიყლიყო» დაიძახოს და დღეც მაშინვე მოვაო.
— ეს მშვენიერი ფრინველი სად იცისო?
— მეორე ასეთი ფრინველი არსადაა. ჩემმა ნათლია ფერიამ მაჩუქაო.
— ოღონდ მამალი მომყიდე და, რასაც დააფასებ, მოგცემ, თუგინდ ნახევარ სახელ-
მწიფოს დაგითმობო.
— ჩემი მამალი არც ვერცხლზე იყიდება და არც ოქროზე, არც არასოდეს მოვიშორებ
თავიდან. თუკი ძალიან მოგწონს, შენი ქალი მომათხოვე და მამალს მოგცემ. იგი ყო-
ველდღე გაათენებს და არც მე დამშორდებაო.
— თანახმა ვარ, თანახმაო! — მხიარულად შესძახა ასეთი სარფიანი გარიგებით კმა-
ყოფილმა ხელმწიფემ.
იმავე დღეს ჟანი ხელმწიფის ქალზე დაქორწინდა.
ამ დროს ჟაკი თავისი გზით მიდიოდა და ფიქრობდა, ძმებმა ყველაზე მეტად მე გა-
მაბრიყვესო და რამდენჯერმე ნამგლის გადაგდება დააპირა. საბედნიეროდ, ნამგალი
არ გადააგდო და ისევ თავის გზას განაგრძობდა.
როგორც პიერი და ჟანი, ისიც უცხო ქვეყანაში მივიდა და ხელმწიფის სასახლეს მი-
ადგა. სასახლის ირგვლივ პურის ყანები იყო გადაშლილი და უამრავი ხალხი ჯოხებით
მკიდა. თითქმის მთელი მოსავალი იკარგებოდა, ხალხი კი მუშაობით წელს იწყვეტდა.
ჟაკი გაოცებული შეჰყურებდა მათ და თვალებს არ უჯერებდა. ბოლოს გლეხებთან მი-
ვიდა, ნამგალი დაანახვა და ერთი მოსმით კაი გვარიანი ხელეური მოჭრა.
— ეს რა ნივთიაო? — შესძახეს მომკელებმა. — წავიდეთ ხელმწიფეს ვუთხრათო.
გლეხები მეფესთან გაიქცნენ და უამბეს, რა ქნა უცხოელმა მათ თვალწინ. ხელმწი-
ფეს მოუნდა სასწაული საკუთარი თვალით ეხილა და კარისკაცებთან ერთად მინდორ-
ში წავიდა, რათა მეწისქვილის ვაჟს მოლაპარაკებოდა.
ხელმწიფის თხოვნით ვაჟმა რამდენიმე ხელეური მოჭრა.
— ეგ ნამგალი მომყიდეო, — სთხოვა ხელმწიფემ.
— მოყიდვით არ მოგყიდი, მაგრამ ერთი პირობით მოგცემო.
— რა პირობითაო?
— შენი ქალი მომათხოვეო.
— თანახმა ვარ, თანახმა ვარო!
იმავე საღამოს ჟაკი ხელმწიფის ქალზე დაქორწინდა.
და აი, ზუსტად ერთი წლის და ერთი დღის მერე სამივე ძმა — პიერი, ჟანი და ჟაკი
— დაბრუნდნენ წისქვილში და ერთმანეთს უამბეს რა მდიდრულად და საამურად
ცხოვრობდნენ კატის, მამლისა და ნამგლის წყალობით, ღარიბი მეწისქვილისგან მემ-
კვიდრეობით რომ ერგოთ.



მთარგმნელი ჯენეტი ჭანტურაია - ფრანგული ზღაპრები



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.