ზღაპრის გუდა
ერთ პატარა ქალაქში ერთი ბებია და შვილიშვილი ცხოვრობდა. ძალიან უყვარდათ ერთმანეთი. დღისით ორივე თავისთვის საქმიანობდა ბიჭი ბაღში დადიოდა, რაღაცას ჩხირკედელაობდა, ბებია სამსახურში იყო, სულ რაღაცას წერდა, ასწორებდა, მერე ლამაზი ჟურნალები მოჰქონდა. მაგრამ დღის ბოლოს ორივე სახლში ბრუნდებოდა. და როგორ ელოდნენ, რომ იცოდეთ, ამ წუთებს! ვახშმის შემდეგ, როცა დედიკო სამზარეულოში ფუსფუსებდა, მამიკო ფეხბურთს უყურებდა, ბაბუა გაზეთებს კითხულობდა, ზოგჯერ თვლემდა კიდევაც სათვალით (ბებო ამბობდა, ასე უფრო კარგად ხედავს სიზმრებსო!), ისინი სავარძელში მოკალათდებოდნენ. მაგრამ მანამდე ერთი რიტუალი სრულდებოდა: ბებო თაროდან ლამაზ პარკს ჩამოიღებდა. არა, პარკს კი არა, უფრო რაღაც პატარა ხურჯინის მსგავს ნივთს, რომელსაც თავი ჭრელი ლენტით ჰქონდა მოკრული, ზედ კი დიდი ლამაზი ასოებით ეწერა:ზღაპრის გუდა~.
მერედა, რამდენი საოცრება ინახებოდა ამ გუდაში!
ბებო ფრთხილად მოხსნიდა თავს, ბიჭი თვალებს დახუჭავდა, პატარა ხელს გუდაში ჩაყოფდა, მოაფათურებდა და ნელ-ნელა ამოიღებდა. გულისფანცქალით ელოდა იმ წუთს, როცა ბებო სათვალეს გაიკეთებდა, დინჯად გაშლიდა დაკეცილ ფურცელს და საზეიმო ხმით წაიკითხავდა: თოვლისფერი დათუნიას თავგადასავალი~, ან `ტყეში დაკარგული ბაჭია~, ან კიდევ რაღაც სხვას. ბიჭი სიხარულით შემოჰკრავდა ტაშს, მერე მოხერხებულად მოკალათდებოდა ბებიას კალთაში და იწყებოდა...
---
თოვლისფერი დათუნიას თავგადასავალი
შორეულ, ცივ მხარეში, ყინულებს შორის, ერთი პატარა დათუნია ცხოვრობდა. ირგვლივ ყველაფერი თეთრად ელავდა _ უზარმაზარი ყინულოვანი ველი, გორაკები, კუდბუთქუნა მელაკუდებიც კი. რა თქმა უნდა, დათუნიაც თეთრი იყო. ქათქათა ქურქი ეცვა, ყურებიც თეთრი ჰქონდა, თათებიც და პატარა კუდიც. მხოლოდ დრუნჩი ჰქონდა შავი და თვალები უელავდა მძივებივით.
პატარა დათუნია დედიკოსთან ერთად ცხოვრობდა. ძალიან კეთილი და ალერსიანი დედა ჰყავდა. რასაკვირველია, ისიც თეთრი იყო, ოღონდ დათუნიაზე გაცილებით უფრო დიდი და ძლიერი. დინჯად დააბიჯებდა ყინულზე, თუმცა ძალიან სწრაფად ცურავდა. ერთი წუთითაც არ იშორებდა შვილს გვერდიდან. სათევზაოდაც თან დაჰყავდა, თუმცა ყვინთვის ნებას ჯერ არ აძლევდა. თვითონ ღრმად ჩაცურდებოდა ხოლმე წყალში, დათუნია კი იჯდა ყინულჭრილთან და ელოდა. ზოგჯერ ამოსვლა შეაგვიანდებოდა და მაშინ უნდა გენახათ, როგორ შფოთავდა პატარა. ერთ ადგილზე წრიალებდა, საცოდავად დუდღუნებდა _ ეშინოდა, ხომ არ დამეკარგაო. ნათესავებს სასაცილოდ არ ჰყოფნიდათ: `ნუ გეშინია, პატარავ, თეთრი დათვი ჯერ წყალში არასოდეს დამხრჩვალა, შენი დედიკოც მალე დაბრუნდებაო,~ _ ანუგეშებდნენ. მართლაც, ასე ხდებოდა. სამაგიეროდ, ცოტა ხნის შემდეგ, კარგად დანაყრებული, ცხვირს დედის ფუმფულა ბეწვში ჩარგავდა, გემრიელად მოკალათდებოდა და ტკბილ ძილს გამოაცხობდა.
უცნაურ სიზმრებს ხედავდა: თითქოს თავადაც დიდი იყო, ამაყად დააბიჯებდა მზის სხივებით აელვარებულ ველზე, თამამად დაცურავდა წყალში, უამრავ თევზს იჭერდა და ვინ იცის, კიდევ რას...
ასე გადიოდა ცხოვრება, მაგრამ ერთ დღეს ყველაფერი შეიცვალა: ველზე რაღაც არსებები გამოჩნდნენ. მართალია, ქურქები მათაც თეთრი ეცვათ, მაგრამ ძალიან უცნაურები იყვნენ, ორ ფეხზე დადიოდნენ, წინა თათებს უშნოდ იქნევდნენ და ძალიან ბევრს ხმაურობდნენ. რაღაც მხეცზე სხდებოდნენ, რომელიც უცებ ისეთ ღმუილს ამოუშვებდა და ისე სწრაფად გაქანდებოდა ველზე, პატარა დათუნიას შიშით გული უსკდებოდა.
დათვები შორიდან ადევნებდნენ თვალს დაუპატიჟებელ სტუმრებს, მაგრამ ფრთხილ მეზობლობას ამჯობინებდნენ. არც მოსულები აწუხებდნენ მასპინძლებს, რაღაცას თავისთვის დაფუსფუსებდნენ.
ერთ დღეს უცნაური ფრინველიც გამოჩნდა _ მსგავსი პატარა დათუნიას ჯერ არ ენახა. დიდი იყო, ვერცხლისფერი, უზარმაზარი ფრთები ჰქონდა, ერთხანს იტრიალა ცაში, მერე ძირს დაეშვა და იქაურობა გააყრუა, ველზეც თოვლის ბუქი დააყენა. ეს ორფეხა მეზობლებიც უცებ შემოეხვივნენ, მუცლიდან რაღაც ფუთები გამოაცალეს, მერე ჩიტმა ისევ აიქნია ფრთები და გაფრინდა.
იმ ღამეს პატარა დათუნიას დიდხანს არ დაეძინა, სულ იმ უცხო ფრინველზე ფიქრობდა. ძალიან აინტერესებდა, როგორი იყო ახლოდან, რა ჰქონდა იმ მუცელში, ან ამდენი რამ რომ ამოაცალეს, ნეტავ, როგორ გაფრინდა?
სიზმარიც შესაფერისი ნახა: თითქოს თვითონაც ფრთები გამოსხმოდა და ველს ზევიდან დასტრიალებდა...
დრო გადიოდა. სტუმრები და მასპინძლები ერთმანეთის მეზობლობას შეეჩვივნენ. ყველა თავისი საქმით იყო დაკავებული. თუმცა, პატარას სულ უფრო მეტად უნდოდა მეზობლების გაცნობა. სულაც არ ეშინოდა მათი. ჰოდა, ერთ დღეს სტუმრების ბანაკს მიუახლოვდა. რაღაც უცხო, მაგრამ ძალიან გემრიელი სუნი მისწვდა მის ყნოსვას. კისერი წაიგრძელა და სურნელებას გაჰყვა. ვერც კი გაიგო, ისე აღმოჩნდა მათ გარემოცვაში.
ბიჭებო, ნახეთ ვინ გვესტუმრა! დაიძახა ერთმა.
დათუნია შედგა, მიმოიხედა. ორფეხები შემოხვეოდნენ და რაღაცას ელაპარაკებოდნენ, საოცარია, მაგრამ მათი არ შეშინებია ალერსიანი ხმები ჰქონდათ. ან, რატომ უნდა შეშინებოდა ახლოდან ისეთი პატარები აღმოჩნდნენ, დედამისს კი არ ჰგავდნენ! ერთი მიუახლოვდა და რაღაც გაუწოდა. ;აჰა, აი, რას ჰქონია ასეთი კარგი სუნი! გაიფიქრა დათუნიამ, სულმა წასძლია, სიფრთხილე სულ დაავიწყდა (თუმცა დედა სულ აფრთხილებდა, უცხოებთან ახლოს არ მიხვიდეო) და გამასპინძლება მიიღო. ძალიან გემრიელი აღმოჩნდა. მერე კიდევ მიაწოდეს, მერე კიდევ. სხვა არაფერი მომხდარა. ცოტა ხნის შემდეგ დათუნია უკან დაბრუნდა, თუმცა დედისთვის არაფერი უთქვამს შეეშინდა, გამიბრაზდებაო.
ყოველდღე მიდიოდა ბანაკში, სულ უფრო მეტ დროს ატარებდა მეზობლებთან. ისინიც შეეჩვივნენ, სულ უმასპინძლდებოდნენ, ეთამაშებოდნენ, ეფერებოდნენ, კისერს და ყურებს ფხანდნენ. ძალიან მოსწონდა პატარას, ხრუტუნებდა და ხელებს ულოკავდა. მაგრამ ერთ დღეს დედამ დაინახა და მკაცრად დატუქსა. ამის შემდეგ წუთითაც არ აშორებდა თვალს. მოიწყინა, მაგრამ რას გააწყობდა!
გაზაფხულიც მოახლოვდა, ჰაერი დათბა და ალაგ-ალაგ ყინულიც დასკდა. თევზაობა ახლა უფრო იოლი იყო, ზოგჯერ დათუნიაც ჩაყვინთავდა ხოლმე, მერე ამოვიდოდა და დიდი დათვივით ბეწვს გაიბერტყავდა. ამაყად გაივლ-გამოივლიდა, ცოტას გაიპრანჭებოდა ნახეთ, რა მაგარი ბიჭი ვარო! თუმცა, თვალი მაინც მეზობლების ბანაკისკენ გაურბოდა, მაგრამ დედას ვერ აწყენინებდა.
ერთ დღეს მეზობლებში რაღაც უჩვეულო ფუსფუსი ატყდა. მერე კარვები აკეცეს და სადღაც წავიდნენ.
ყინული სულ უფრო ხშირად სკდებოდა, მეტი წყალი გამოჩნდა ირგვლივ, რომელიც ყინულის უზარმაზარ ნატეხებს სწრაფად მიაქანებდა.
დედა წყალში დიდხანს ყოფნის ნებას არ აძლევდა, ეშინოდა, უზარმაზარი ყინულები არ დასჯახებოდა. იმ ავბედით დღესაც დედა თევზაობდა, დათუნია კი ყინულზე იჯდა და ელოდა. უცებ საშინელი ჭახანის ხმა გაისმა, ის ნაწილი, რომელზედაც პატარა იჯდა, მოსკდა დიდ ველს და სწრაფად გააქანა წყალმა. აწრიალდა დათუნია. წყალში გადახტომის შეეშინდა _ უზარმაზარი ყინულის ნატეხები თავბრუდამხვევი სისწრაფით მოექანებოდნენ, ერთმანეთს ეჯახებოდნენ, საშინელი ზათქი და გრიალი იდგა. განწირული ხმით უხმობდა დედას, საშინლად ღმუოდა, მაგრამ შველა არსაით ჩანდა. მისი ძველი ადგილსამყოფელი სწრაფად მიეფარა თვალს. წყლის სივრცეც გაფართოვდა, ყინულები ისე ახლოს არ იყვნენ ერთმანეთთან, მაგრამ დათუნიას შიშით მაინც გული უსკდებოდა. უცებ ნაცნობი ხმები მოესმა. გაოცებულმა მიმოიხედა და სულ ახლოს თავისი ძველი ორფეხა მეზობლები დაინახა, რომლებიც რაღაც დიდ, შავ ყუთში ისხდნენ და ხელს უქნევდნენ. უფრო საწყალობლად აყვირდა პატარა. მაგრამ, დახეთ, ყუთი მისკენ გამოცურდა, სულ მალე ისე ახლოს მოვიდა, დათუნიამ სახეებიც კი გაარჩია. მერე რაღაც აღრჭიალდა, დაეშვა და სულ მალე იმ ყუთში აღმოჩნდა. როგორ გაუხარდა! ის გემრიელი სუნიც რომ ეცა! გაუმასპინძლდნენ კიდევაც...
დიდხანს იცურავეს ერთად იმ ყუთით, რომელსაც ორფეხები, რატომღაც, გემს ეძახდნენ. დათუნიას ყველა ეფერებოდა, დიდ პატივში ჰყავდათ, მაგრამ ღამღამობით მის სიზმრებში ახლა მარტო დედა იყო, მისი კეთილი, ძლიერი დედიკო. როგორ ენატრებოდა მის ფუმფულა ბეწვში დრუნჩის ჩაყოფა, მისი მოფერება!
და ჰოი, საოცრებავ! სასწაული მოხდა. ერთ დღეს დათუნიამ ნაცნობი ყინულის ველი დაინახა, ნაცნობი გორაკები. გული აუფანცქალდა. გემი ცხვირით ჭრიდა ყინულს და სულ უფრო უახლოვდებოდა იმ ადგილს. მერე გაჩერდა. ისევ გაისმა ისეთი ღრჭიალი, როგორც მაშინ, როცა გემზე აიყვანეს და ცოტა ხანში დათუნია ყინულზე აღმოჩნდა. მეგობრებმა კიდევ ერთხელ მოფხანეს კისერი და ყურები, მოეფერნენ და გაუშვეს. ცოტა ხანს შეყოვნდა პატარა, არ ეთმობოდა ისინი, მაგრამ მის სმენას ნაცნობი ხმა მისწვდა _ ასე დედა ეძახდა ხოლმე. შორიდან რაღაც უზარმაზარი თეთრი ბურთი მოგორავდა, რომელიც მალე გასწორდა და დათუნიამ დედა დაინახა!
სიხარულისგან გული ყელში მოებჯინა და სწრაფი ძუნძულით გასწია მისკენ...
იმ ღამეს თოვლისფერ დათუნიას კვლავ დედის ბეწვში თავჩარგულს ეძინა, მაგრამ ახლა უკვე სიზმარში თავის ორფეხა მეგობრებს ხედავდა, რომლებმაც იმ ყუთში დარჩენა ამჯობინეს, რომელსაც, რატომღაც, გემს ეძახდნენ...
--
ტყეში დაკარგული ბაჭია
ერთ უღრან ტყეში კურდღლების ოჯახი ცხოვრობდა: დედა, მამა და შვიდი ბაჭია. ყველანი ერთმანეთს ჰგავდნენ _ მოკლე, აპრეხილი კუდებით, დაცქვეტილი ყურებით და ფუმფულა, ნაცრისფერი ქურქებით, ოღონდ ერთს, ყველაზე პატარას, თათები თეთრი ჰქონდა, თითქოს წინდები აცვიაო. ამიტომაც ყველა თათუნას ეძახდა. ძალიან ცნობისმოყვარე იყო ჩვენი თათუნა, ყველგან ჰყოფდა თავის მოკლე ცხვირს, სულ დაცანცარებდა, წუთითაც ვერ ნახავდით ერთ ადგილზე გაჩერებულს. ხშირადაც ტუქსავდნენ უფროსები: ვის გაუგია, წესიერი ბაჭია ასე დასუნსულებდეს ტყეში, ერთხელაც იქნება, ხიფათს გადაეყრებიო. თათუნას ეს დარიგება სასაცილოდაც არ ჰყოფნიდა _ ნეტავ, რა უნდა დამემართოს, მე ხომ ისეთი გულადი ვარო (ძალიან გულადად მიაჩნდა თავი ჩვენს პატარა მკვეხარას). ასე გადიოდა დღეები.
ზაფხული იყო. ყველაფერი მწვანედ ღაღანებდა. ნელი სიო ბალახებს ნაზად არხევდა აქეთ-იქით, თითქოს სადღაც ეპატიჟებაო. უამრავი ფრთახატულა პეპელა დაფარფატებდა ირგვლივ, ხან რომელ ყვავილს დაასკუპდებოდნენ და ხან _ რომელს. ტყის ყველა ბინადარი საქმით იყო დაკავებული. კუდბუთქუნა ციყვები მხიარულად დახტოდნენ ტოტიდან ტოტზე და ფუღუროში თხილს და პატარ-პატარა გირჩებს ეზიდებოდნენ.
თათუნას ოჯახიც საქმიანობდა _ მამას კომბოსტო მოეტანა და დედიკო გემრიელ კერძებს ამზადებდა, ოღონდ თვითონ თათუნა არსად ჩანდა. იგი ცოტა ხნის წინ ერთ კოპლებიან პეპელას გამოედევნა – ძალიან მოეწონა და დაჭერა მოუნდომა. არა, კი არაფერს დაუშავებდა, თამაში უნდოდა მასთან, მაგრამ პეპელამ ვერ გაუგო და შეშინებული გაფრინდა. თათუნა არ ჩამორჩა, რაც უფრო შორს მიფარფატებდა ლამაზფრთებიანი მწერი, ბაჭიაც უფრო გულმოდგინედ ცდილობდა მის დაჭერას. კარგა ხანს ირბინა ასე. პეპელა ხან საით გაფრინდებოდა, ხან საით. ასე, რომ, თათუნა ბოლოს ისეთ ადგილზე აღმოჩნდა, ჯერ რომ არ ყოფილა. მიიხედ-მოიხედა, გარემო ეუცნაურა. ცოტა არ იყოს, შეეშინდა კიდევაც. პეპელაც სადღაც გაქრა. ერთხანს დაფიქრდა, ჯერ ერთი ყური აცქვიტა, მერე მეორე, იქნებ რაიმე ნაცნობი ხმა გავიგონოო, მაგრამ ირგვლივ უცნაური დუმილი გამეფებულიყო, მხოლოდ ჭრიჭინების შორეული ჭრიჭინი მოჰქონდა სიოს. გული აუფანცქალდა, ხან ერთ მხარეს გაიქცა სკუპ-სკუპით, ხან _ მეორე, მაგრამ უკან დასაბრუნებელი გზა ვერ იპოვა. ირგვლივ, ყველა მხრიდან, მაღალი ხეები შემორტყმოდა პატარა ველს, სადაც ბაჭია იმყოფებოდა. უკანა თათებზე ჩაცუცქდა და მწარედ დაღონდა.
საღამოვდებოდა, ხეებს ჩრდილები დაუგრძელდა, ზღაპრულ ურჩხულებს დაემსგავსა. რაღაც უცნაური ჩურჩულიც მოესმა თითქოს. გული გადაუქანდა. გაახსენდა, დედა რომ არიგებდა, სოროდან შორს არ წახვიდე, ტყეში ბევრი მტერი გვყავსო. ნეტავ, როგორია ეს მტერი? იცოდეს მაინც, მოერიდებოდა. იქნებ, აგერ იმ დიდი მუხის ფუღუროში ცხოვრობს, ან იმ წაბლის ქვეშ გაბურდულ ეკლებში! ეჰ, რატომ არ დაუჯერა დედიკოს! ცრემლი მოადგა პატარას. ძალიან, ძალიან მოენატრა თავისი დედიკო, მამიკოც, თავისი და-ძმებიც. ახლა სულ მარტო დარჩა! რა ეშველება!
_ დედა, დედიკო! _ მორთო ყვირილი, მაგრამ პასუხი არავინ გასცა.
ალბათ, ძალიან ხმადაბლა ვყვირიო, იფიქრა და ხმას აუწია, თუმცა მუხლები უცახცახებდა _ დედის ნაცვლად ვინმე სხვამ არ გაიგონოს, არ მომძებნოს და არ გადამსანსლოსო. ბოლოს მწარედ ატირდა. ხმამაღლა ზლუქუნებდა და ცრემლები ღაპაღუპით ჩამოსდიოდა.
_ რა გატირებს, შე სულელო, ეს რა აურზაური გაგიმართავს! _ მოესმა უცებ. შეკრთა, მიიხედ-მოიხედა, მაგრამ ვერავინ დაინახა. უფრო უმატა ტირილს.
_ ზევით ამოიხედე, სად მეძებ! _ მოესმა ისევ.
აიხედა. ნაძვის ტოტზე ციყვი შემოსკუპულიყო, კუდს მარაოსავით იქნევდა და ულვაშებს აცანცარებდა.
როგორ გაუხარდა! მართალია, ამ ციყვს არ იცნობდა, მისი მეზობელი არ იყო, მაგრამ არც მტერი იყო, ეს კარგად იცოდა. იმედი ჩაესახა გულში.
_ ჰო, ჰო, რა გატირებს, თუ გშია, გირჩებს ჩამოგიყრი, _ უთხრა ციყვმა, _ რა გქვია?
_ თათუნა, _ უპასუხა ბაჭიამ.
_ მე ბუთქუნა მქვია, ამ ხეზე ვცხოვრობ. მაინც, რა გატირებს?
_ დავიკარგე... _ ძლივს ამოილუღლუღა ყურცქვიტამ.
_ რაო? როგორ შეიძლება ბაჭია ტყეში დაიკარგოს! შენ რა, შინაური ბოცვერი ხარ?
_ ბოცვერი რა არის?
_ შენი ნათესავია, ოღონდ ტყეში კი არა, შორს, ადამიანებთან ცხოვრობს.
_ არა, მე ბაჭია ვარ. ადამიანი რა არის?
_ ეჰ, შენ სულ არაფერი გცოდნია! ადამიანი ორფეხა არსებაა, ძლიერია, თუ დაგვიჭირა, სახლში წაგვიყვანს.
_ მტერია?
_ ჰო, შეიძლება ასეც ითქვას.
_ ვაიმე, აი, თურმე რატომ მაფრთხილებდა დედიკო! ახლა რა მეშველება?
_ რა უნდა გეშველოს. აქ ადამიანები არ არიან, აქ მარტო ჩვენ ვართ, მტერს კი რაც შეეხება, არც ოთხფეხები არიან ნაკლებ საშიშნი. თუმცა, რას გელაპარაკები, თუ დაღამებამდე სახლში არ დაბრუნდი, მართლაც რაღაც შეგჭამს, შენ ხომ ხეზე ამოსვლა არ შეგიძლია!
_ ვაიმე, ვაიმე, რა მეშველება! ღრიალს უმატა ბაჭიამ. სულ დაავიწყდა, რომ იკვეხნიდა, ძალიან გულადი ვარო.
_ ჰო, კარგი, კარგი, ნუ ღრიალებ. რაღაცას მოვიფიქრებ.
ციყვი ცოტა ხანს ჩაფიქრდა.
_ ის მაინც თუ გახსოვს, აქეთ რომ მორბოდი, მზე სახეში გაჭყეტდა თუ ზურგში?
თათუნა დაფიქრდა.
_ სახეში, სახეში, _ დაიძახა უცებ.
_ მაშ, კარგი. მოდი, ასე მოვიქცეთ: მე ტოტებზე ვირბენ, შენ ქვევიდან მომყევი. თუ ვერ დამინახავ, ან ჩამომრჩები, დამიძახე. როგორმე, მივაგნებთ შენს სახლს.
ძალიან გაუხარდა ყურცქვიტას. გულიც გაუმაგრდა და მხიარულად გამოედევნა მშველელს.
ირბინეს, ირბინეს და უცებ ნაცნობ ბექობზე აღმოჩნდნენ. დიდი ფუსფუსი იყო ატეხილი, ყველა სწრაფად დარბოდა აქეთ-იქით.
_ შენები არიან? _ ჰკითხა ბუთქუნამ.
_ კი, კი, ჩემი მეზობლებია, მაგრამ ნეტავ რა შეემთხვათ, რას დარბიან?
_ მიდი ახლოს და გაიგებ. აბა, კარგად იყავი. სხვა დროს გზას დაუკვირდი, თორემ მართლაც შეიძლება მგელმა ან მელაკუდამ ჩაგახრამუნოს.
_ ნახვამდის, ბუთქუნა, დიდი მადლობა. შენ ჩემი მხსნელი ხარ. შენ რომ არა, ვინ იცის...
_ ჰო, კარგი, კარგი. სალაპარაკოდ არ ღირს, _ დაირცხვინა ბუთქუნამ, კუდი დაუქნია და სწრაფად გაქრა.
ბაჭია თავისი სოროსკენ გაეშურა. მთელ საკურდღლეთს იქ მოეყარა თავი. მამა ულვაშებს იგლეჯდა, დედა კი გულწასული მისვენებულიყო ბალახზე და მეზობლები გრძელ ყურებს უსრესდნენ.
თათუნას გული გაუსკდა _ ნეტავ დედას რა დაემართაო და სწრაფად მიირბინა მასთან.
_ დედიკო, დედიკო!
_ თათუნა?! თათუნა დაბრუნდა, ჩვენი თათუნა, ცოცხალი ყოფილა! _ მორთეს ღრიალი და-ძმებმა, რომლებიც ამდენ ხანს ჩუმად იცრემლებოდნენ.
_ თათუნაო?! _ ნელა გაახილა თვალები დედა კურდღელმა, მერე თათები შვილისკენ გაიწოდა და გულში ჩაიკრა პატარა, თავიდან ფეხებამდე გალოკა.
რა ბედნიერი იყო თათუნა! ცხვირი ცხვირზე გაუხახუნა დედიკოს და გულში დაიფიცა, რომ არასოდეს მიატოვებდა მას და დღეიდან ყველაფერს დაუჯერებდა.
თათუნა დღესაც იმ ტყეში ცხოვრობს და მართლაც სამაგალითო ბაჭიაა.
---
კუსკუსების გასაჭირი
დიდი ქალაქის გარეუბანში, ერთ ფერდობზე, ვრცელი ბაღი იყო. უამრავი ხე და ყვავილი ხარობდა ამ ბაღში, ირგვლივ სასიამოვნო სურნელება იფრქვეოდა. შრომისმოყვარე ფუტკრები გულმოდგინედ დასტრიალებდნენ თავს ყვავილებს, ზამთრის სარჩოს იმზადებდნენ. პეპლებიც დაფარფატებდნენ, ჩიტებიც ჟღურტულებდნენ. მაგრამ ამ ბაღში მარტო ფრთოსნები როდი ცხოვრობდნენ. ერთ კუთხეში, იასამნის დიდი ბუჩქის ქვეშ, კუების ოჯახს დაედო ბინა. დედა _ დიდი კუ, რომელიც დილიდანვე გადიოდა საქმეზე და დაბინდებისას თუ შემოვიდოდა სახლში და სამი პატარა კუსკუსა. პატარები ძალიან ლამაზები და თან სასაცილოები იყვნენ. ბაკანი მათაც ჰქონდათ, მაგრამ დედისაგან განსხვავებით ოდნავ თუ ეტყობოდათ ხაზები, თუმცა თავი მაინც დიდ კუებად მოჰქონდათ და სულ ერთმანეთს ეჯიბრებოდნენ, არა მე მაქვს მეტი უჯრა და არა მეო. დედას მათი ცელქობა სულაც არ აღელვებდა _ გაიზრდებიან და ყველაფერი დალაგდებაო.
ერთ საღამოს დედა შინ არ დაბრუნდა. ძალიან შეეშინდათ პატარებს. არა, საჭმელი კი ჰქონდათ _ ირგვლივ იმდენი ბალახი იყო! _ მაგრამ უდედოდ ჯერ არასოდეს დარჩენილან.
_ ალბათ, დაიღალა და სახლამდე ვერ მოვიდა, _ გამოთქვა ვარაუდი ერთმა კუსკუსამ.
_ შენც იტყვი, რა! როდის იყო, დედა იღლებოდა. ალბათ, სტუმრად თუ იყო დეიდასთან და იქ შეყოვნდა, _ გამოეპასუხა მეორე.
_ იქნებ ძაღლმა შეჭამა? _ ცრემლი მოერია ყველაზე პატარას და გულჩვილს.
მართალია, კუსკუსები თავის ბინას დიდად არასოდეს დაშორებიან, მაგრამ ძაღლი იცოდნენ, რაც იყო: იმ ბაღში ერთი დიდი ბომბორა ნადირი ცხოვრობდა, ბანჯგვლიანი, ყურებდაჭრილი, შავი დრუნჩით და უზარმაზარი თათებით. ბოხი ხმა ჰქონდა, ჰოდა, დედამ უთხრა, რომ ეს ძაღლი იყო, რომელიც ამ ბაღს დარაჯობდა. ისიც უთხრა, რომ მართალია, ძაღლი კუებით არ იკვებებოდა, მაგრამ მაინც უნდა მორიდებოდნენ, ისე, შემთხვევით, თათი ან კბილი რომ არ გაეკრა. ახლა სწორედ ეს ბომბორა ნადირი გაახსენდათ პატარებს.
_ ვაიმე, ვაიმე, ალბათ იმ საძაგელმა შეჭამა! _ მორთო ღრიალი პირველმა. _ დღეს სულ მაგის გაბრაზებული ხმა ისმოდა!..
ასე შფოთიანად გაატარეს პატარებმა ის ღამე. გათენდა, მაგრამ დედა მაინც არ ჩანდა. გადაწყვიტეს, საძებნელად წასულიყვნენ. გაუდგნენ გზას, თან ეძახდნენ. შუადღემაც მოატანა, მაგრამ კუსკუსებს სულ რამდენიმე მეტრიღა ჰქონდათ გავლილი _ ისინი ხომ ძალიან, ძალიან ნელა დადიოდნენ! დაიღალნენ, მაგრამ ძებნა მაინც განაგრძეს.
ისევ მოსაღამოვდა. ახლა უკვე შინაც ვერ დაბრუნდებოდნენ, იქვე კიდევ ერთი ბუჩქი იპოვეს და იმის ქვეშ შეიყუჟნენ. ძალიან ცუდ გუნებაზე იყვნენ. დედა ენატრებოდათ, უზომოდ ენატრებოდათ, მაგრამ რას გააწყობდნენ!
მეორე დღესაც იგივე განმეორდა. ისევ წაიწიეს წინ კუსკუსებმა, მაგრამ ბაღის ბოლომდე, ალბათ, ერთი თვის სავალი იყო! ყოველ შემთხვევაში, დაღლილ-დაქანცულ პატარებს ასე ეჩვენებოდათ. დედა კი მაინც არ ჩანდა...
მათი დედიკო კი ამ დროს ერთი მრავალსართულიანი სახლის აივანზე იყო, ადამიანებთან. უთავბოლოდ აწყდებოდა აივნის გისოსებს _ თავის პატარებთან უნდოდა წასვლა, მაგრამ ამაოდ. იგი ერთმა კაცმა იპოვა ბაღში, ხელში აიყვანა და ლამაზად მოხატულ ბაკანზე მოეფერა: რა კარგია, რომ გიპოვე, როგორ გავახარებ ჩემს ბიჭუნასო. ჰოდა, დიდ ჩანთაში ჩასვა და წაიყვანა. კუ წრიალებდა, უნდოდა ეთქვა, სად მიგყავარ, მე ხომ ჩემი პატარები მელოდებიანო, მაგრამ, სამწუხაროდ, ადამიანებს კუების ენა არ ესმით! ასე მიიყვანა შინ და გაპრიალებულ ხის იატაკზე დასვა. კუ ჯერ ვერ ბედავდა თავის გამოყოფას, მაგრამ შემდეგ ცნობისმოყვარეობამ სძლია და ნელ-ნელა გამოყო ცხვირი, მერე გაიშალა და თათებიც გამოაძვრინა სამალავიდან, მაგრამ გაპრიალებულ იატაკზე ფეხი ვერ მოიკიდა.
_ უი, უი, ნახე, როგორი თავი ჰქონია! _ გაიგონა ქალის ხმა. _ რატომ მოიყვანე, აქ რა უნდა კუს, მაგის ადგილი მინდორშია!
კუს გაუხარდა, იქნებ მეშველოს და დამაბრუნონ ჩემს ბაღშიო, მაგრამ კაცის ხმამ იმედი გადაუწურა:
_ ხვალ დათო ჩამოდის. გახსოვს, როგორ გვეხვეწებოდა, კუ მომიყვანეთო. ჰოდა, აგერ არის და გაიხაროსო!
`ნეტავ, ეს დათო ვინ არის, ასე რომ სდომებია ჩემი ნახვაო, _ გაუკვირდა დედა კუს, მაგრამ ხომ ვერ შეეკითხებოდა!
მეორე დღეც გათენდა. სახლში ცოდოა, აივანზე გავიყვანოთო, გადაწყვიტეს და ახლა აივანზე დაბობღავდა საბრალო. მართალია, მზეც მოუჩრდილეს, წყალი და ბალახიც მოუტანეს, მაგრამ იგი თავის ობლად დარჩენილ პატარებზე ფიქრობდა, სევდისაგან გული უკვნესოდა და ყელში ლუკმა როგორ გადაუვიდოდა!
მზე უკვე გადახრილი იყო, რომ კუმ რაღაც უცნობი ხმა გაიგონა, მერე აივანზე პატარა, ქერაქოჩორაპრეხილი ბიჭი გამოვარდა და მასთან ჩაცუცქდა.
_ რამხელაა! რა ლამაზია! მამიკო, რა კარგი ხარ, რომ მომიყვანე! ბებო, ბებო, ნახე, რამდენი უჯრა აქვს! _ ერთმანეთს მიაყარა ბიჭმა.
აივანზე მოხუცი ქალი გამოვიდა, სწორედ ის, რომელმაც საჩრდილობელი გაუკეთა დილით, ბიჭს თავზე ხელი გადაუსვა და უთხრა:
_ ჰო, ბევრი უჯრა აქვს. ე.ი. ზრდასრული კუა, ჰოდა, მაგას შვილებიც ეყოლება. ვინ იცის, ახლა როგორ ტირიან დედის დაკარგვის გამო!
_ მართლა, ბებო? მართლა შვილები ეყოლება? მაგრამ მეც რომ მინდა, ჩემთან იყოს! ასეთი კუ არავის ჰყავს!
_ შენ რომ დედიკო დაკარგო, როგორ იქნები? არ მოგენატრება?
_ რას ამბობ, ერთი სული მაქვს, სამსახურიდან როდის დაბრუნდება ხოლმე.
_ მაშინ მაგისმა შვილებმა რა დააშავეს! განა მათ არ ენატრებათ თავიანთი დედიკო, თანაც, ვინ იცის, როგორი დაუცველები არიან, ხომ შეიძლება, რამემ შეჭამოს!
ბიჭი ჩაფიქრდა, თან ხელს უსვამდა კუს ლამაზ ბაკანს. მერე ამოიოხრა და თქვა:
_ კარგი, ბებო, წავუყვანოთ თავის შვილებს, ოღონდ ამაღამ აქ იყოს, რა!
_ ამაღამ აბა სად უნდა წავიდეს, ხვალ დილით კი დაუბრუნე შვილებს.
დედა კუს გული სიხარულით აუჩქროლდა. ერთ ღამესაც როგორმე გაძლებს ტყვეობაში! პატარებსაც, იმედია, არაფერი შეემთხვევათ, იმ ბაღში მტერი ნამდვილად არა ჰყავთ ამაზე ბომბორა ზრუნავს...
გათენდა. კუ ყურადღებით უსმენდა ოთახიდან გამოსულ ხმებს. ბიჭი ადრე ადგა, მაშინვე აივანზე გავიდა და თავის ოთხფეხა მეგობარს მოეფერა. დედა კუს არ შეშინებია ბაკანში არ დამალულა. ბიჭი ახლა მასაც მოსწონდა და მოფერების საშუალება მისცა. მანაც თავზე გადაუსვა ხელი რამდენჯერმე, მერე ისევ ამოიოხრა და უთხრა:
_ ეჰ, ჩემო მეგობარო, ძალიან შემიყვარდი, მაგრამ რა ვქნა, შენს შვილებს მაინც ჩემზე მეტად უყვარხართ, ჰოდა, დაბრუნდი მათთან, მაგრამ მეც ნუ დამივიწყებ!
მერე ლოყა დაადო ბაკანზე და ცოტა ხანს ასე იყო.
ამასობაში ისევ ის კაცი გამოჩნდა ისევ იმ დიდი ჩანთით, ფრთხილად აიყვანა კუ და შიგ ჩასვა.
ცოტა ხნის შემდეგ კუ უკვე ბაღში იყო. როგორ უხაროდა! მაგრამ თავგადასავალი ამით არ დასრულებულა. კაცმა ბიჭს უთხრა, ალბათ, შვილები სადღაც აქ არიან, უეჭველია, დედის საძებნელად წამოვიდოდნენ, მოდი, ვიპოვოთ და პირდაპირ მათთან დავსვათ, თორემ, შეიძლება, ერთმანეთთან ორ დღეშიც ვერ მიაღწიონო. ასეც მოიქცნენ.
პატარა კუსკუსებს უკვე გადაწურული ჰქონდათ დედის ნახვის იმედი, როცა ნაცნობი შრაშუნი მოესმათ და ბალახებიდან ძვირფასი არსება გამოძვრა.
კუების სიხარულს საზღვარი არ ჰქონდა. სიყვარულით ეკვროდნენ ერთმანეთს და რაღაცას მხოლოდ მათთვის გასაგებ ენაზე ჩურჩულებდნენ. იქვე, ახლოს, პატარა ბიჭი იდგა და ისიც გახარებული უყურებდა მათ.
იმ დღეს ბომბორაც კი რაღაც ალერსიანად ყეფდა!
ჯულუხიძე ციცინო - Juluxidze Cicino
