დავით დეფი - David Dephy



თეთრი ყვავი

(tetri yvavi)

გამონათქვამი, რომელიც ძალზე იშვიათი ადამიანის სინონიმად აღიქმება, რომაელ პოეტ იუვენალიუსს ეკუთვნის, ჩვ.წ.ა. I საუკენე 127 წლის შემდეგ. პირველი საუკუნის თითქმის მიწურული. აი მისი პოემის ნაწილიც, მეშვიდე სატირიკონი.
ბედი გონებასაც ანთავისუფლებს, ტრიუმფით ამეფებს ნებით,თეთრი ყვავზე იშვიათია ბედნიერ კაცთა ხვედრი, განგებით.

თეთრი ყვავის ლეგენდა ასეთია: თავიდან ყვავები თეთრები იყვნენ, ადრეისტორიული ხანის მეფესაც მრჩევლად ყვავი ჰყავდა, მას ჩიტების ენა ესმოდა და თათბირებისას ყვავთან ერთად ბჭობდა. მეფის ცოლმა კი საყვარელი გაიჩინა, ეს ამბავი ყვავმა გაიგო და დახმარების კეთილშობილური სურვილით ატაცებულმა ყველაფერი მეფეს უამბო. ღალატით შეძრწუნებულმა და განრისხებულმა მეფემ, ყვავი თავხედური პირდაპირობისათვის დაწყევლა: დაე შენი მთელი მოდგმა შავი იყოს, რათა სითეთრე თქვენი სუფთა გულისა არასოდეს გამოჩნდეს ქვეყანაზე, რადგან ჭეშმარიტება ასე მწარე ყოფილა და ვერავინ გუობს მას და ვერც მის მთქმელს!.
წყევლამ იმარჯვა. ყვავები გაშავდნენ.
დროთა განმავლობაში კი, სამყაროში ყველაფერი თავის ადგილას დადგა, მეფე დედოფალს შეურიგდა და დროსთან ჭიდილში, ტახტისთვის ბრძოლა განაგრძო, საყვარლები ისევ საყვარლობდნენ, მოღალატეები ისევ ღალატობდნენ, მაგრამ რატომ იცვალეს ყვავებმა ფერი? დნმ-ი შეეცვალათ? მეფის შელოცვით მათი გენეტიკური კოდი დაზიანდა? ინფორმაციამ სხვა იერი მიიღო? ვინ უწყის. ლეგენდა კი თავის ცხოვრებას აგრძელებს და ადრექრისტიანული ხანის ლიტერატურაშიც, იუვენალიუსის ტალანტის დაფრთიანებით თეთრი ყვავი, იღბლიანი, უიშვიათესი, გამონაკლისი, დინების საწინააღმდეგოდ მიმავალი ადამიანის სინონიმად ჩამოყალიბდა.
არსებობს კიდევ ერთი ამბავი, რასაც შესაძლოა იუვენალიუსიც ეყრდნობოდა, როცა ლექსს თხზავდა. კერძოდ: რომის მოედნის ამფითეატრუმის თავზე ყოველთვის ბევრი ყვავი ირეოდა, კოლიზეუმის მშენებლობა დამთავრებული არ იყო და რომის ცირკუმის სცენაზე გლადიატორთა ბრძოლები იმართებოდა. ლუპერკალიების დროს, ბოდვებით შერყეულმა ნერონმა, ამფითეატრუმში ლომებით დაგლეჯილი ქრისტიანთა გვამები ყვავების საძიძგნად მოედანზე გაატანინა, თვითონ კი სენატის სხდომაზე გაემართა, სადაც საიმპერატორო სიტყვას სიმღერით წარმოთქვამდა. ამფითეატრიუმის შესასვლელთან კი, ზედ თაღის თავზე, არქიტექტორმა გაიუს კლაუდიუსმა, მარმარილოსგან გამოთლილი ყვავის ქანდაკი დაამაგრა. თეთრი მარმარილოსგან გამოთლილი ქანდაკი. თეთრი ყვავის ფიგურა. რამაც რომის მოქალაქეების გაოცება გამოიწვია და ყველასთვის მოულოდნელად ყვავებიც ქრისტიანთა გვამებს არ მიეკარნენ. ცაში შავად ირეოდნენ და ნელ-ნელა ზეთისხილის ჭალებისაკენ გადაიხვეტნენ. მარმარილოს ის თეთრი ყვავი წლების მანძილზე პორტალის თავზე იდგა და დღეს რომის ანტიკური ტრადიციის მუზეუმში ინახება, ქვემოთ კი ასეთი წარწერა ამშვენებს: დიდება კაცის წარმოსახვას, რასაც არა აქვს საზღვარი.
ხოლო, როცა ნერონი მოკლეს, მისი ბოლო სიტყვები ასეთი იყო: ო ღმერთებო სადაა თქვენი მოწყალება, ეჰ რა არტისტი იღუპება!? ერთმა პრეტორიანელმა კი მიაძახა: მოკვდი ძაღლო, შენ არასოდეს გეღირსება თეთრი ყვავის უკვდავება.
არქიტექტორი კლაუდიუსი მოციქულ პავლესაც შეხვედრია, როცა ის რომის ბაზარში იესო ქრისტეს სასწაულზე ქადაგებდა და მაშინ წარმოუთქვამს: მოახლოვდა დრო, ჭეშმარიტებით თეთრი და შავი განისაზღვრება.
ფრინველი ფრიველად, მეტაფორა მეტაფორად, მაგრამ იუვენალიუსმა მაინც ყველას აჯობა და აბსოლუტურ შავში ერთი თეთთრის არსებობა დაუშვა, როგორც მენდელეევმა თავის ქიმიურ ელემენტთა ტაბულაში ის ელემენტები შეიტანა, რომელთა არსებობა, მაშინ არავინ იცოდა, არც აღმოჩენილი იყო, მაგრამ ადამიანის გონებამ, ფიქრთა ლოგიკური მონაცვლეობით მათი არსებობა წარმოსახა, აღიარა, რომ სადღაც, ამ გაურკვეველ ბნელში უნდა არსებობდეს რაღაც უფრო ნათელი!
მართალაც უცნაურია სიტყვათა ასეთი თამაში. ნოემ ხმელეთის ძიებაში გემიდან ჯერ ხომ ყვავი აფრინა, ის კი არ დაბრუნდა ... იქნებ ჩიტმა თავის თეთრ ძმებს მიაგნო და მათთან შეერთდა. ან შეთეთრდა? იმ ყვავის ბედი ხომ დღემდე არავინ იცის.

აგვისტო 2004 წ.



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.