გრიგოლ რობაქიძე - გველის პერანგი (ნორდოსტ)



გული მარტოა ყოველთვის.

თუ სიყვარულით არის გამთბარი?! მაშინ გული შიშია მარტო: არ გასქდეს მეორე გული. თუ დაშორებულია ამ გულს?! მაშინ გული სევდაა მარტო - (ეგების წინაგზნობს: რომ ოდესმე სამუდამოდ დასცილდება).

გული სიკვდილის ბარომეტრია.

(მარადი ხაზი მარადი მელანქოლიის): ლირიკა.

არჩიბალდ მეკეში ყაზვინის ბაზრის ფარდულებშია. გული კი - შორს.

ფარდულებში ათი ათასი გულია: ათი ათასი სურვილით.

ეს გული მათ არ ეკარება.

გულიში არჩიბალდ ოლგას წერილს კითხულობს. ძმა მორჩენის პირზეა. თვითონ მალე დაბრუნდება. ამოდენა მანძილის ატანა არც მის გულს შეუძლია. გული გაილახება მიტოვებულ ბარტყივით. გული გაირღვევა. პეტერბურგი იშმუშნება: იქ რაღაც ხდება. პეტერბურგის რომ გაირღვეს?! მაშინ გულსა და გულს შუა უფსკრული გაითხრება.

პეტერბურგს - ჯანდაბა: თუ გინდ სულ დაიქცეს.

ოღონდ გულმა გული ნახოს - (ეს მეკეშის ფიქრია?!).

რა ცოტა „უნდა“ ადამიანს.

არჩიბალდ მეკეში ფარდულებში გადის. გული კი შორსაა.

არა. უცნაური ქალაქია პეტერბურგი. პეტრე დიდის... გახელებამ ფინის ჭაობებიდან გიგანტი ამოაგდო. გიგანტი გრანიტშია დაკავებული. თუჯის მხედარი გაქანებულ ცხენზე ზის. მხედარს სადავე სასტიკად მოუწევია: ცხენი ყალყზე დგას. ისიც გაქვავებულია გრანიტივით. რომ დასწყვიტოს ლაგამი?! რომ გავარდეს ცხენი?! რომ მხედარიც გადაჰყვეს თვითონ?! ფინის ჭაობები ღამობით ფოსფორს ისვრიან. ფოსფორის სინათლე ორად ყოფს ყველაფერს. პეტერბურგის გრანიტს თავს ესხმიან ლანდები: ქიმერები სხვადასხვა რასსის. გრანტს აცდუნებენ. გაუძლებს გრანიტი?! ფოსფორულ ჩვენებაში დოსტოევსკის თვალები ანათებენ: ეპილეპსია მოვარდება და დუჟით გადმოიღვრება. დუჟგაუმშრალი პირი „ქვეყნის ბოლოს“ დაიძახებს და იოანეს საყვირით სამყაროს მოედება - ძახილი. ეპილეპსია ხახას დააღებს აპოკალიპსის გახელებით. ცხენი ლაგამს გახრავს: აიწყვეტს და გავარდება. თუჯის მხედარი თან გადაჰყვება. გრანიტის ქალაქი?! ისიც შთანთქმება - (თუ პატმოსის კუნძულად გაიხსნება?!).

პეტერბურგს - ჯანდაბა: დაიქცეს.

ოღონდ - (არჩიბალდის გული ბევრს არას ითხოვს).

- არჩიბალდ!.

- ტაბაჲ ხან!.

ფარდულის პირას ტაბა ტაბაჲს წააწყდება. ჰაშიშს ეწევა.

- ყავას მიირთმევთ თუ ჰაშიშს?!

- ყავა დაუკვეთეთ.

არჩიბალდის ტვინში ისედაც ჰაშიშია.

- როდის?!

- ხუთი დღეა.. თქვენ?!

- მე დღეს მოველ.. ამბები?!

- პეტერბურგის?!

- დიახ..

- გამოსვლას აპირებენ..

- გამოვლენ..

სპარსი თუ ჰინდუ თუ ეგვიპტელი იღიმება.

პატარა ბიჭს ყავა მოაქვს.

ფარდულებში რუსის ჯარისკაცები დადიან. უხშირეს ბოლო დროს. რა აქვთ საყიდელი?! ტაბა და არჩიბალდ ჯარისკაცს მოჰკრავენ თვალს. ჯარისკაცს ხელში მაზარა უჭირავს. მაგრამ რად არ იკეცება მაზარა?! მაზარა ჯოხივითაა გაწვდილი. ჯარისკაცი მაზარას სპარს ვაჭარს გადასცემს ჩუმად. სპარსი სინჯავს მალულად: თოფია. ვაჭარი მაზარას უკან გადაინახავს. რუსი ჯარისკაცი სპარსულ „თუმნებს“ ითვლის.

- ხედავთ?!

- ვხედავ..

ომი აღარ უნდათ...

- ან რად უნდა უნდოდეთ?!

ტაბა და არჩიბალდ დგებიან.

წინ შემოეფეთებათ ვებერთელა ქიმერა: აქლემი. ულაზათო ცხოველი ვიწრო გზაში უზარმაზარ მაჯლაჯუნას მიაგავს. მაგრამ თვალები: თვალები - რომელთაც უდაბურება უნახავთ. „ბეხან?!“ არა. ბეხან აღარაა. მაგრამ ამის ხვედრიც ხომ იგივეა?! დანაღვლიანებული თვალები: წინასწარ თუ ხედავენ მიგდებას და მიტოვებას.

არჩიბალდ ამ თვალებში ადამიანის ლანდს ხედავს.

ეგების ეს ლანდი იგია თვითონ.

კიდევ წარისკაცები. რკინა. ტყავი. საცმელი. ყველაფერი მოაქვთ: ავტომობილის ნაწილები თუ ცხენის მოსართავი. ჰყიდიან ყველაფერს. იგივე ჩურჩული და იგივე ფულისთვლა.

არჩიბალდ ადასტურებს:

- აი კიდევ..

- ხვალ კიდევ მეტი იქნება..

- ფრონტი დაირღვევა?!

- უთუოდ..

აქლემი აღარ სჩანს. ფარდულებში ფარჩასა და აბრეშუმს ჰყიდიან. ისმის სპარსული ბაასი. სპარსული ენით გველი ხვრელიდან ამოჰყავთ: ისე ტკბილია. მაგრამ როცა სპარსი ქალი ლაპარაკობს?! მაშინ გველი ალბად შინაურდება.

სპარსი ქალი ფარჩეულს ყიდულობს. ირაჰშანდას ტანი აქვს. საწყალი ირაჰშანდა. ხმაც თითქო მისია. არჩიბალდ აკვირდება.

- ირაჰშანდა!.

უნებურ იძახის არჩიბალდ.

ქალი მოიხედავს. შეირხევა. პირს იბრუნებს. იმალება.

- ირაჰშანდა იყო.. უთუოდ..

- ალბად..

არჩიბალდ ნაბიჯს უმატებს. მაგრამ ლანდი შთანთქმულია.

- ირაჰშანდა.. ირანის მთვარე..

- და მთვარის სევდა..

- (რად არის „ვეღარ ნახავ“ ასეთი მწარე?!)

არჩიბალდ „გულსა“ გზნობს ისევ.

მიდიან. გასავალი ახლოა. უკანასკნელ ფარდულთან ქალი დგას. თავი თეთრი თავსაფრით აქვს წაკრული. ამასაც მომწვანო თვალები აქვს. აჰ ოლგა! ოლგა! სადა ხარ ამ წამს?!

ოლგას სიტყვები გულს სერავენ - (წერილიდან). გული ფართქალობს როგორც ძუძუმწოვარი ბავშვი: რომელსაც როფში ბანვენ. პეტერბურგში რაღაც „ხდება“ თუ მოხდა?! მაშინ ხომ გაიხსნა უფსკრული ორ გულთა შორის. ჰო: ახლა ესმის ირაჰშანდას გატრიალება.

მაგრამ უფსკრული მისთვის ითხრება: გულები ხომ დააცილოს ერთიმეორეს - (მარადი ხაზი მარადი მელანქოლიის).

ისევ ჯარისკაცები. დაყიალობენ. ოხუნჯობენ. თუთუნს ეწევიან. აზმორებენ. იზლაზნებიან. „სემიჩკებს“ კბილავენ. ჰოო: ეს „სემიჩკები“. რუსეთის პირწავარდნილი „მეტაფიზიკა“. ამ კბილვაში იხსნება პირმოშვებული რასსა: ველური და ძარღვმაგარი. ეუბნებიან: „უფსკრულია“. „იყოს“ - უპასუხებს და „სემიჩკას“ ქერქს გადმოაპურჭყებს. „კანონი ასეთია“ - ეტყვიან კიდევ. „ჩემთვის არ სწერია“ - ისვრიან „სემიჩკიანი“ ტუჩები და თვალებს უცხო ალი გადაურბენთ. „ასე არ შეიძლება“ - არ ეშვებიან. „ფეხებზე მკიდია“ - და პირი ისევ „სემიჩკას“ კბილავს. უცხო ალი თვალებში ჭარხალის ფერს მიიღებს. არის ამ კბილვაში მზის სიავე თუ მზის უდარდელობა: ეს მან არ იცის. იცის მხოლოდ: რომ „სემიჩკი“ მზესუმზირას მარცვლებია. ან რა საჭიროა ცოდნა: როცა მზეს უმზერ?!

- ხედავთ: როგორ დაგროვილან?!

- ვხედავ..

- ერთ კვირაში ეს კუთხე სულ აივსება..

- მჯერა..

არჩიბალდ ისევ „სემიჩკიან“ ტუჩებს უმზერს. რას არ გაკიცხვენ ეს ტუჩები?! რას არ „გააბითურებენ“?!

ტაბა ტაბაჲ ერთ მათგანს უახლოვდება:

- რისთვის ომობთ?!

- არ ვიცი..

- როგორ არ იცი?!

- წამოგვასხეს და ვომობთ..

- ვის ეომებით?!

- თათრებსა და „გერმანელებს“.

- გინახავს ისინი?!

- დაჭრილი მინახავს. მკვდარი..

- გინდა სახლში დაბრუნება?!

- იქ მიწაა.. მინდა - ჰო..

ტუჩები ისევ „სემიჩკის“ ქერქებს აპურჭყებენ. განზე მამალი „დედისგინება“ ისმის. ჯარისკაცს არჩიბალდიც უახლოვდება. თვალები ამღვრეული აქვს. არ იცი: იცინიან თუ დაგცინიან. უახლოვდები. თითქო ალერსს გიპირებს კაცი. მაგრამ თვალები ელამურ აკიაფდებიან - და გეშინია: კაცმა სილა არ გაგარტყას... რა დაუდგება ამ რასსას და რა დააკავებს მას?! წალეკავს ყველაფერს. გადალახავს..

არჩიბალდ ტაბა ტაბაჲსკენ მობრუნდება:

- ეხლა მჯერა...

- რა?!

- რომ ზვავად მოსქდებიან..

- ვინ?!

- ესენი. ეს ტუჩები.. ეს თვალები.. ეს თავები.

- ჰოოო..

სპარსი თუ ჰინდუ თუ ეგვიპტელი იღიმება.



* * *

„იზვესტია“. „იზვესტია“! „აღმასრულებელი კომიტეტი“. „მუშები - ჯარისკაცები - გლეხები - მატროსები“. „კერენსკი“. „ლვოვი“. „ჩხეიძე“. „წერეთელი“. „პლეხანოვი“. „ლენინი“. „ტროცკი“.

სიტყვები ეფინებიან მთელს ქვეყანას.

სახელები ეფინებიან ირანის პლატოსაც.

ყაზვინშიცაა აღმასრულებელი კომიტეტი. აქაცაა: ესერები - მენშევიკები - ბოლშევიკები - კადეტები (ორი სამი კაცი) - მაქსიმალისტები - ინტერნაციონალისტები.

იქ: საცა სპარსები მზის ამოსვლას მუსიკით ხვდებიან.

იქ: საცა სპარსები მზის ჩასვლას მუსიკით ესალმებიან.

იქ ახლა ესტრადაა. ესტრადიდან ვიღაც გაჰკივის ბოხი ხმით.

წინ ფართო ქუჩაა. იქითაქეთ ქუჩაზე: უზარმაზარი ჭადრები. ჭადრებს ხშირათ ყორნების გუნდები ეხვევიან. არასოდეს ყორნებს ასეთი ხმა არ გაუგონიათ. უსმენენ გაოცებულნი და ჩხავილით სხვა კუთხისაკენ მიფრინავენ. სპარსებს ეშინიათ: სულ არ მოსცილდნენ ამ არეს.

ესტრადიდან გაისმის: „ძირს კაპიტალიზმი!“ „ძირს ომი!“ „ომი ბურჟუაზიის მოგონილია“. „მიწა - მშრომელთ“. „მიწა - ყველას“. „ქარხნები - მუშებს:“

ქუჩა სავსეა ჯარისკაცთა ხვავებით. აზმორებენ. ზანტად იზლაზნებიან. ამთქნარებენ. „სემიჩკები“ აქაც ბევრია. ტუჩებზე: „ჰმმმ“ და „ოო“. როცა სიტყვა „მიწა“ გადმოვარდება ხვავებში - „სემიჩკის“ კბილვა ჩერდება: თვალები ფართოვდებიან. ტუჩებიდან „სემიჩნკის“ ქერქთან ერთად გადმოვარდება: „მიწა“ - „მიწა“ - ჰოო: „მიწა“.

ხანდახან სპარსი ჩაივლის.

რომელიმე „ზემგუსარი“ აჩერებს:

- ჰუსეინ: ივი რაა პეტერბურგი?“

- პითერბჲურქი..

სპარსი თვალებს ნაბავს.

- რევოლჲუცია?!

- რივალისია...

სპარსი დნება ღიმილით.

- პროლეტარიატი ხომ გაგიგონია?!

- პროლითაჲრი...

სპარსი თავს იკატუნებს. კალათს ხელში იმარჯვებს. მიეჩქარება. ყურძენი უნდა გაჰყიდოს. შემდეგ ჰაშიშს მოსწევს და გადავა „მარად სუბსტანცების“ ხილვაში.

„ზემგუსარი“ კი ისევ ესტრადას გახედავს - (ირონიით?!).

ესტრადიდან ისევ ის დიდი ხმა გრიალებს.

ვინმე ავტომობილით გაირბენს. ავტომობილი არღვევს მასსათა ხვავებს. შოფერი საყვირს მიმართავს. ორატორი ხმას უმატებს. ფიქრობს ჩუმად: ეს კონტრრევოლჲუციონერია - (ავტომობილში „ზემგუსარი“ ზის). საყვირი და ბოხი ხმა ერთმანეთს ეჯიბრებიან. ავტომობილი გადის ხვავებიდან. ბოხი ხმა ოდნავ ნელდება.

ბოხ ხმას სხვა ხმა ცვლის. ეს ხმა უფრო წვრილია. ისიც იმავ სიტყვებს ისვრის. მაგრამ გეგმა მისი სხვაა: უფრო მიკიბულ-მოკიბული. „ქარხნები - მუშებს: რასაკვირველია“. „მიწები - გლეხებს: ესეც რასაკვირველია“. „მაგრამ: ეხლავე?“ „ეს ნაადრევია“. „ვინაიდან“. „რადგან“. „ობიექტური პირობები“. „ამ მომენტში“. „ჯერ“. „მერე“. იხლართება უსაშველო პერიოდი. ხმა სულ წვრილდება და წვრილდება. მთქნარება მატულობს. „სემიჩკის“ კბილვა - კიდევ უფრო. მაგრამ უეცრად უსაშველო პერიოდში ისევ სიტყვა „მიწა“ გავარდება. ხვავები ატორტმანდებიან: თითქო გადაყლაპვა სურთ - „მიწის“. თვალები ანათებენ.

გვერდით ქუჩის პირას ათაშანგით დაწყლული მზეს ეფიცხება. დაჯერებულია: რომ მზის ტუჩები ამოსწოვენ თუ ამოაშრობენ სნეულებას. ხმა ესმის ესტრადიდან. მაგრამ სიტყვების არა გაეგება რა. არც სურს - გაიგოს. იქვე მასსასთან დაგლეჯილი კაცი დგას. ლაყე ტვინს ხანდახან ხილვა ეწვევა ღვთიური - (ეს სწამს აღმოსავლეთს): შტერად იცქირებიან: ამ ხილვას ხომ არ განიცდიან?! ან თუ ეძებენ თავის მზერას დაკარგულს?! კაცს პირი დაუღია: თითქო პირით იჭერს გაუგებარ სიტყვებს ესტრადიდან. ბოხი ხმა დასძახებს ერთს - (წვრილი ხმა ისევ ბოხმა შესცვალა). დერვიშს შეეშინდება: მიწას დაასკდება - ტუჩებზე დუჟმორეული. შემდეგ წამოვარდება. დააღებს პირს - (ბოხი ხმა გრგვინავს): თითქო ისაია წინასწარმეტყველის ნაკვერჩხალი გადაჰყლაპა. ისიც იწყებს ყვირილს. მის ყვირილს სპარსიც ვერ გაიგებს. მასსების ხვავები იშმუშნებიან როგორც ლებიათანის დაკეპილი ასოები. ესტრადიდან ხმა უფრო მატულობს. ხვავები „მიწას“ ელიან. ქუჩის ბოლოში სპარსი წევს და თვლემს. თავი - განზე და შორეთს გადასული. „ზემგუსარი“ არ ეშვება არც ამას:

- იცი რაა პეტერბურგი?!

სპარსი თვლემს.

- იცი რაა რევოლუცია?!

სპარსი ამთქნარებს.

- ამას რა გააღვიძებს?!

გაისმის ხმა მიმავალის.



* * *

ჰამადანსა და ყაზვინს შუა მოძრაობა მატულობს. კიდევ უფრო: ყაზვინსა და ენზელს შორის. დაჰქრიან ავტომობილები: „ქალაქთა კავშირის“ - „წითელი ჯვარის“ - „საერთო კავშირის“ - სამხედრო ნაწილების.

კუთხეებში - გროვანი და საიდუმლო ჩურჩული.

სპარსი გაიარს გვერდით და ფიქრობს: „რაღაც ხდება“.

საავადმყოფოებში ფუსფუსია. ავადმყოფებს სმენა გამახვილებიათ.

საერთო საცხოვრებელთა კედლებში: გაზეთების კითხვა და კამათი.

ირანის პლატოზე ახალი გზნების ზმორებაა.

სატელეგრაფო სინებზე შიფრები სრიალობენ. სინიდან რომ შიფრი ჩამოვარდეს: გავარდება როგორც მეხი. რამდენი ზრახვა და რამდენი ნდომა გადაუტეხს მაშინ თავს ტელეგრაფის სვეტებს.

- რაღაც ხდება..

ამბობს მეკეში - თითქო თავისთვის.

- ხდება დიდი რამ..

ადასტურებს ტაბა ტაბაჲ..

- თქვენ გგონიათ?!

- როცა შორს რამე ხდება პირველად მიწა გაიგებს.

- რანაირად?!

- მგზავრი მიწის გულს ყურს დაადებს - რომ გაიგოს: მოისმის თუ არა ცხენების თქარათქური შორიდან..

- მერე?!

- სტიქიონის გზნებისათვის სტიქიური ორგანოა საჭირო..

- მჯერა..

- ცხენი თავს ამართავს ხოლმე და სხვანაირად გაიკლაკნება - როცა მიწისძვრას გრძნობს..

- გამიგონია..

- ცხენი წინაგზნობს: მისი ინსტიქტი უტყუარია..

- უთუოდ..

- დააკვირდით ამ ჯარისკაცებს: თვითონაც არ იციან - რა ინსტიქტებს ატარებენ.. მაგრამ ყოველი რხევა მათი ინსტინქტია..

- მესმის..

- კიდევ უფრო: ყოველი მათი გამოხედვა..

- უეჭველია..

- არ ატყობთ: რომ თვითონ არე იცვლება და ატმოსფერა?!

- მმმ..

- რაღაც სუნი სდის.. მომავალს - ყნოსავენ პირველად..

- მართალია..

პაუზა. ტაბა ტაბაჲ რაღაცას ყურს უგდებს.

- ეს რა ხმაურია?!

არჩიბალდ ტერრასიდან იხედება.

მეორე ეზოში ხმაური მატულობს. „ქალაქის კავშირის“ მოსამსახურენი მსოფლიო პოლიტიკაზე დავობენ.

ვიღაც ხმას უმაღლებს. ორატორია უთუოდ.

- ძირს! ძირს! ძირს!

- აცალეთ! აცალეთ!

მაღალი ხმა გასძახის:

- ყველას ინგლისური მონარქია სჯობს.

- არ გვინდა მონარქია.. ძირს!.

- ინგლისური მონარქია სხვაა..

- სულ ერთია.. ძირს! ძირს..

ორატორი ბრგე კაცია პირგაპარსული. ჩასხმულობით მოჭიდავეს ჰგავს - (თუ კარუზოს?!). სახის მეტყველება ფაკირის აქვს.

- ინგლისური მონარ...

- ძირს კაჭკაჭოვ!. ძირს!. ძირს...

- დაჩუმდი მაგაზინერ: თორემ...

მაგრამ მაგაზინოვს რა დააჩუმებს?! ან უკეთ: მის ხელებს ან მის თვალებს?! ცხვირიდან პენსნე წამდაუწუმ ვარდება. მარჯვენა ხელი ისევ თავის ალაგზე აყენებს ურჩ სათვალეს. რა უფრო ურჩია: ხელი თუ პენსნე თუ ცხვირი?! ღობეზე ჩამოგძელებულ ხაპს - (ეს თავის ქალაა) ცხვირი ჩატეხილი აქვს. აკაპასებულ თვალებს მზერა ჩამოსახრჩობ კაცისა აქვს. ხაპის ბზარი - (ეს სახის ათამაშებული ნერვია) ჭირვეულობს აკვიატებულის უსვენარობით.

- არ ძალმიძს გაჩუმება..

- მამა გიცხონდა: ლევ ტოლსტოი ხარ - გაჩუმება არ შეგეძლოს..

ხუმრობს ვიღაც ქართველი.

მაგაზინერ უფრო კაპასობს:

- ძირს კაჭკაჭოვ!. ძირს!. ძირს!.

ვიღაც სხვანაირად აგძელებს:

- ინგლისის კონსტიტუციას ამერიკის შტატებში სჯობიან..

- არც მაგ მინდა..

- ვინ გკითხავს: რომ არ გინდა..

ხუმრობს ისევ ქართველი.

ორატორი არ უთმობს:

- ინგლისური მონარ...

- ძირს.. ძირს.. ძირს..

არ ეშვება მაგაზინერ.

- რა ჩააცივდა ამ ინგლისს!.

იღიმება მეორე ქართველი.

მაგაზინერ ხედავს: კრება მის მხარეზეა. ყვირის.

- მაგ ჩატეხილ ცხვირს გასწორება უნდა..

ბრაზდება ხმა ესტრადიდან.

- აბა სცადეთ.. სცადეთ..

ქვევიდან ხაპი კაპასით ხვდება.

გროვა სდუმს. რაღაცას ელის. თითქო კიდეც სურს: მოხდეს რამე ამრევი.

- მე შენ გიჩვენებ...

და ესტრადიდან მოჭიდავის (თუ კარუზოსი?!) ტანი გადმოვარდება. ჰაერში გაკლაკნილი მკლავი - ალბად საშინელი მოქნევისაგან - და მაგაზინერ მიწას ლოკავს. მასსა იმღვრევა. ტორტმანობს. უეცრად ხმა გავარდება ერთის:

- ჰკა მაგას..

და კაჭკაჭოვს მიაწვება აგორებული ხვავი სხეულების.

გასრესენ უთუოდ. მაგრამ ამ დროს მჭექარი ხმა:

- აღმასრულებელი კომიტეტის სახელით:

ვინაა?! ჰოო: ეს ხმა ისაა: დიდ მიტინგზე რომ გრიალებს ხოლმე.

- აღმასრულებელი კომიტეტის სახელით მე ვაპატიმრებ მოქალაქე კაჭკაჭოვს..

გროვა სახტად რჩება. კაჭკაჭოვი გადარჩენილია.

არჩიბალდ აკვირდება დამჭერს. სქელი კაცი. მაგარი. ბრგე. თავის ქალა ქოჩრიდან უკან ოდნავ ჩათლილი - (ნიშანი სიფიცხის თუ თავშეუკავებლობის?!). სახე?! მოოდოშებული წვერი. ლბილი ულვაში: ხვეული ცოტად. ლბილი ცხვირი. კიდევ უფრო ლბილი თვალები - (ფერად მოშავო: ოდნავ თაფლნარევი). შუბლი ღია.

არჩიბალდ აკვირდება დამჭერს. ეს კაცი ისვრის იქ მიტინგზე რისხვას?! ამ კაცის თვალებია: იქ რომ ნაკვერჩხლებს აფრქვევენ?! ამ კაცის ხმაა ის ხმა - მეორედ მოსვლის საყვირს რომ მიაგავს?! ხელი კათედრას იქ უროსავით ერტყმევა. პირს იქ სიტყვები მოხსნიან: თითქო განკითხვის დღის ცეცხლები. მთელი ფიგურა იქ დამსხვრევას უქადის ქვეყანას - (უყვარს სიტყვა: „გავსსრესსთ“).

ეხლა კი: რბილი. არჩიბალდს უკვირს.

ჩურჩული ერთიმეორეში:

- ვინ არის? ვინ არის?!

- აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარე ბ.მ.

- ქართველია?!

- ქართველი..

არჩიბალდ მეკეშ იღიმება. ეხლა აღარ უკვირს. კაჭკაჭოვს აღარ უნდა ეშინოდეს.

არჩიბალდ ტაბა ტაბაჲსკენ ბრუნდება. უკანასკნელი არც განძრეულა. ხმაური შეწყდა. გროვა იშლება.

არჩიბალდ ჩურჩულობს:

- მიწის გულს ყური უნდა დაადო: რომ გაიგონო შორი გუგუნი..

- ეს ურყევია როგორც მიწა..

ქუჩაში ჯარისკაცთა ჯგუფი მიდის. არა: არ მიდის. მიზოზავს. ისმის „გარმონის“ ხმა. მხიარულება და სიმღერა. მხიარულებაში - უდიერობა და სიმღერაში გადალახვა.

ჩრდილოეთის გუგუნის ანარეკლი თუა..

- შესაძლოა..

ამოწმებს ნაყვავილევი პროფილი.

„გარმონის“ ხმა იკარგება ხრიალში.

მაგრამ „გარმონი“ სტოვებს რაღაცას. ველი. ველი. ველი. თაური ყველგან და ბოლო არსად. არავითარი კიდური: რომ თვალი მიასვენო. შეხვდები ვისმე - დასცილდები სამუდამოთ. არავითარი ზღუდე: რომ თავი დააკავო. არავითარი ჯებირი: რომ მიეკედლო. მიწა გლუვი და ცის თაღი. სხვა არაფერი. სევდა თვითონ არეში. ნაღვლი სივრცეში. აქ მოყვასს კი არა - თავის თავს დაჰკარგავ. ვეღარც ნახავ. ყოველი შეხვედრა: სიკვდილი იმთავითვე. ყოველი გაჩერება: უსვენარობის გამღეზებელი. არსად კერა. ყველგან თარეში. გავარდნა და გადალახვა. გახუნებულ ველებს უდაბნოს ცხელი ფაშატები მოედებიან. მათი თვალები სიგიჟეა და მათი ფლოქები რისხვა. მათ ჭიხვინს მოაქვს უცხო ქარი - რომლის შესუნთქვით მიწას პირი ეცვლება და ძუ ლომივით იგრიხება. ურა კვიცების ჭიხვინით მოედვენ ქვეყანას ატილლა და ჩინგის-ყაენ. მათი ნალების დაღები იეროგლიფებად ამოიჭრენ ევროპის ზურგზე. დაღები დაჟანგულან: მაგრამ სიგიჟის მური არ დაუკარგავთ. მოდიან მხედრები. რა უნდათ?! მიწა?! არა. დამონება ვინმესი?! არა. ისინი მთვრალებია მხოლოდ: მათ გავარდნა უნდათ ხივილით. სივრცე რამდენი შორია - მით უკეთესი: თრობა მეტი იქნება. მათ უნდათ გადალახვა ყიჟინით. უფსკრული რაც უფრო ღრმაა - მით უმჯობესი: გახელება მეტი იქნება და ნახტომი კიდევ მეტი. დაამარცხებენ ვინმეს?! ალბად ეს „ხვედრია“ დამარცხებულთა. დამარცხებულთა თავების ხაპებისგან აზარფეშებს გამოსჭრიან. სისხლით აავსებენ და დასცლიან: რომ კიდევ უფრო დათვრენ - რომ კიდევ უფრო გადაირიონ. უფსკრულს თავს გადაეჩეხებიან? გადაეჩეხონ!. მათაც ეს წყურიათ: ცხენთა თქარათქური და მეომართა ყივილი ერთიმეორეს გაეკვრიან ურაგანად და ურაგანი უფსკრულებიდან გადავარდება ყველა კიდურებზე. იქნება კიდევ მეტი თრობა და კიდევ მეტი გახელება.

Пусть ночь. Домчимся. Озарим кострами
Степную даль.
В степном дыму блеснет святое знамя
И ханской сабли сталь...
И вечный бой! Покой нам только снится
Сквозь кровь и пыль.
Летит, летит степная кобылица
И мнет ковыль...



* * *

მოძრაობა იზრდება.

ავტომობილები დაჰქრიან იქითაქეთ. ავტომობილებს უსვენრობა ემჩნევათ - (მათი რიტმი ვერ დამალავს ვერაფერს).

რაღაც ხდება. შორს. ჩრდილოეთში.

კუთხეებში: გროვა და გროვა. ჩურჩული.

საავადმყოფოებში - ფუსფუსი.

ავადმყოფებს სმენა უმახვილდებათ.

გაზეთები. დეპეშები. ტელეგრაფის სინებზე - შიფრები.

შეკითხვა და კამათი ერთიმეორის - ერთიმეორეში.

ირანის პლატოზე რაღაც ხდება - (თუ უსმენს მხოლოდ შორით მომხდარს ან შორით მოსახდენს?!).

ისევ გაზეთები. ისევ დეპეშები. ისევ შიფრები.

სინებს რომ მოსწყდნენ - სვეტებს დაამსხვრევენ.

სახელები. სახელები. სახელები.

სახელებში: ერთი სახელი.

ყველა იმეორებს. ყველას აწვალებს. ყველას იზიდავს: მომხრეს და არა მომხრეს.

სახელი: თითქო ტოტემი მეომარი კლასის.

სახელი რომელშიაც ფატუმია დაგროვილი.

ჯარისკაცთა გროვა მიიმართება. იმავე ქუჩაზე. ძახილი.

ლენინ! ლენინ! ლენინ!

არჩიბალდ წამოვარდება.

ტაბა ტაბაჲ ყურებს ცქვეტს.

- ლენინ..

- ლენინ..

ორ ხსოვნაში ერთი ფიგურა იჭრება.

1908 წელი. პარიზი. მაისი. კათედრაზე დაბალი კაცი. ჩასკვნილი და დამორგვილი. მაგარი თავი. ტიტველი გრანიტი. მაღალი შუბლი და უტეხი კორძები შუბლის. თავის ქალა ოდნავ ჩაწეული ქოჩორთან - (ნიშანი სიფიცხის?!). მაგრამ კეფა მტკიცედ ამოკორძილი - (ნიშანი თავშეკავების?!). თვალები წვრილი. ერთი - მოხუჭული ოდნავ: უნდობი და გამხვრეტი. მეორე - განზე მოცქირალი თითქო. თვალები თვალებში გეჭრებიან და თვალებს „იქით“ იხედებიან. მთელი ფიგურა - უგლიმი. თითქო ყველაფერს ხვდება წინასწარ როგორც მორკინალი. ლაპარაკობს. ხმა ერთფეროვანი: არც პაუზა და არც ინტონაცია. ფრაზა: დაგრაგნილი და დახერგილი. არავითარი პლასტიურობა. არავითარი „მჭერმეტყველება“. ფრაზა: უფრო „მოქმედებს“, სიტყვა - უფრო „ნება“. მარცხენა ხელის ცერით იჭერს ჟილეტის ჯიბეს - (თუ „იგდებს“ მაყურებელს). ხანდახან მარცხენა ხელი შარვლის ჯიბეს წვდება - (თუ დასცინის მოკამათეს). მარჯვენა გრაფიულ ხაზებს კვეთავს აზრის ლოგიურ დენისას. დროდადრო მარჯვებსა მარცხენა ეხმარება. ხელის თათი ფართო: თითები მოკლეს სჩანან. ასეთი ხელები აქვთ გლეხებს: მთაში უზარმაზარ ხეებს რომ კოჭავენ და ტივებისთვის მთის თხემიდან ხევში ჩაუშვებენ. ლაპარაკობს. არა: წალდით ხის მაგარ ტოტს სჭრის. ნაჯახით ნამორს აპობს. ტუჩებზე ირონია არ სცილდება. ირონიას ბაბრი წვერულვაში არბილებს. მაგრამ ჰაი: თითქო ლასსო გაისროლა და ველური ურა ცხენი დაიჭირა - (ეს საგანი თუა კამათის) - და ირონია ტუჩებს სცილდება. ფიგურაში არის ძლევა და გამარჯვება. მთელი სხეული დაძაბულა ყველა კუნებით. კაზინოში „ზერო“ რომ ირჩიოს - მოიგებს უთუოდ. უტეხი. უდრეკი. შემმართებელი. არავითარი იჭვი. არავითარი გოდება. ერთი გეზი მთავარი. ერთი ხერხემალი მაგარი. დანარჩენი: მხოლოდ გაზომილობა ამ გეზით. ირგვლივ: ყველაფერი ამ გეზისთვის გამოსაყენებლად: არა: არ ლაპარაკობს: ნებას სჭედავს ქმედებიათვის. თითქო გიხმობს ხანძარის ასანთებად ჩასაქრობათ. მთელი პიროვნება: თითქო ქვეყნის სილლოგიზმია რკინის რგოლებით - რომელიც ეს არის გაიშლება და საშინელი ხმაურით გავარდება. არავითარი სისველე და არავითარი სილბილე. მაგრამ ხმელი და ცხელი სული ყველაზე უკეთესია - (ჰერაკლეჲტოსის სიტყვით). შეიძლება „ხანდახან“ შეამჩნიოთ დარბილება - (ამისთვის საჭიროა ბავშის მზერა გქონდეს).

ორ ხსოვნაში ერთი ფიგურა იჭრება.

- გახსოვთ?!

- მახსოვს..

- იცით არჩიბალდ: რა გამახსენდა მაშინ?!

- ?!. ?!. ?!.

- რასაც ლაპარაკობდა არ მესმოდა. არა მარტო იმის გამო: რომ რუსული სუსტად ვიცი. ჩემს პიროვნებას იპყრობდა თვითონ პიროვნება - გარეშე იმისა: თუ რას ამბობდა ან თუ რას ფიქრობდა. პიროვნება უშუალოდ: მის შუაგულში აღებული.

- რა გაგახსენდათ?!

- პაპა ალექსანდრე მეექვსე და მისი ვაჟი ცეზარ ბორჯია წმ. პეტრეს ვენახში კარდინალებს უმასპინძლდებიან: უნდათ - მოსწამლონ. კარისკაცმა იცის მხოლოდ - რომელ ბოთლშია საწამლავი. მაგრამ კარისკაცი ატმების მოსატანად მიდის. მერიქიფე ავსებს თასებს ხიოსის ღვინოთი: შესვა ალექსანდრემ. წამსვე გათავდა. თითქო ცეცხლი მოეკიდა. შესვა ბორჯიამ. იგრძნო საწამვლავი. მაგრამ ცეზარს სირაქლემას კუჭი აქვს: რკინას ინელებს ხოლო არც „cantarella“ არის სუსტი: იგი ჰგესლავს მაგარ ვაჟკაცს. მაშინ ბორჯია გასცემს ბრძანებას: მოჰკლან მის წინ ყველაზე უფრო დიდი ხარი. ხარს დაჰკლავენ და მის გაფატრულ მუცელში ცეზარი ჩაეშვება. ხურვალე მუცელს ხარისას გაკერავენ. რამოდენიმე საათი ბორჯია ხარის მუცელშია გაგუდული. შემდეგ გამოდის იგი მუცლიდან განკურნებული სრულიად: გადახალისებული და ტანდახვეწილი.

- ეს გაგახსენდათ...

- დიახ..

- რა სიმაგრე.. რა ენერგია.. რა გამძლეობა..

- თითქო მთელი მოდგმის სიცოცხლე ერთ კაცშია თავმოყრილი..

- და კაცი: თითქო ამ მოდგმის მორგვია კუნთებაყრილი..

- ფატუმის მორგვი..

- თქვენ გგონიათ...

- მე იმ კაცში მაშინ ფატუმის მორგვი დავინახე.

- მოხდება რაღაც..

- პირს გაუხსნის მომდგარ ზუავს..



* * *

შორიდან ისმის კიდევ:

ლენინი. ლენინი. ლენინი.

ჰაერში დაჰქრის პაროლი:

„ძირს ომი ხალხთა მჟლეტავი!“

„ქარხნები - მუშებს!“

„მიწა - გლეხებს!“



* * *

კიდევ „გარმონი“ და კიდევ „სემიჩკა“. ხეტიალი გროვების თუ ხროვების. ჯარისკაცებში სათნოების დებიცაა - (ეს როდის?!). ხუმრობა. სიცილი. ხითხითი. ორჭოფი სიტყვა.

ზოგი ბარძაყებს უყურებს ქალისას.

ზოგი - თეძოებს.

ზოგი - მუხლებს.

ზოგი - მკერდს.

სახეს - არავინ.

„იივჰჰჰ“: ხვიხვინობენ: - „საასტრიიიცა“...



* * *

მეკეში მარტოა.

შემოვარდება ვამეხ.

- ხვალ მივალ..

- სად მიხვალთ?!

- საქართველოში..

- ასე მალე!?

- რაღაცა ხდება.. ხომ ხედავთ..

- დაიცადეთ ცოტა..

- შემდეგ გვიან იქნება...

- საიდან იცით?!

- ვიცი.. გული მეუბნება..

ვამეხ მაგიდასთან მიდის. მაგიდაზე სურათია. აიღებს. ხედავს. ილესება. მეკეშს შემოხედავს.

- ეს თქვენი მამის...

- დიახ: მამის მეგობრის სურათია..

არჩიბალდ გამტყდარია.

- მამის.. მეგობრის..

ჩურჩულობს თავისთვის იჭვნეული ვამეხ.

არჩიბალდ გამოსავალს ეძებს:

- მაშ არ იშლით წასვლას?!

ვამეხ სურათს სდებს მაგიდაზე.

- საქართველოში უნდა ვიყო ეხლა..

- ეხლა?!

- აუცილებელია..

- ენზელამდე გამოგყვებით..

- შეუძლებელია..

- რათა?!

- გილიანში უკვე დაუწყია გამოსვლა მირზა ქუჩუკ-ხანს..

- მერე?!

- თავს რომ დაგვეცეს!?

- თქვენ რომ მიხვალთ..

- მე არა მიშავს რა.. თქვენ რომ გამოგიცნოს..

- როგორც ინგლისელი?!

- დიახ..

ეს რომ არ ეთქვა - ვინ იცის შესაძლოა არჩიბალდს უარი ეთქვა გაყოლაზე. მაგრამ ეხლა დაბრკოლებას ხედავს.

- მაინც წამოვალ...

- არ გირჩევთ..

- ვერაფერი დამაკავებს..

- თქვენი ნებაა.

ვამეხ რბილდება..

- ხვალ წავალთ მაშ..

- „ალლანს“ წამოიყვანთ?!

- უთუოდ.

„ალლანს“ თითქო ესმის. წამოდგება და მხნედ იმართება.

ვამეხ ისევ სურათს მიმართავს. აკვირდება. თითქო თავისთვის:

- ვინ უნდა იყოს ეს „მეგობარი“..

- მეც არ ვიცი..

არჩიბალდ ტერრასაზე გადის


გრიგოლ რობაქიზე - გველის პერანგი ( გაგრძელება)



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.