მშვილდოსანი (საგიტარიუს)



მშვილდოსანი ციური ეკვატორის სამხრეთ ნაწილში მოციმციმე ხომლია, გარშემორტყმულ თხის რქის, მიკროსკოპის, სამხრეთის გვირგვინის, ღრიანკალის, გველმჭერის, ფარისა და არწივის თანავარსკვლავედებით. ირმის ნახტომის ფონზე საკმაოდ კარგად ჩანს 115 ვარსკვლავი. თვით ხომლი არაფრით არ ემსგავსება მშვილდოსანს, რასაც ძველთაგანვე ვხვდებით ატლასებში, ასტრონომიულ წიგნებში. თუ ჩვენი მზე გალაქტიკის ბირთვიდან 30 000 სინათლის წლის მანძილზე იმყოფება და მისი სხივი დედამიწამდე რვა წუთში მოდის, უახლოესი ვარსკვლავიდან სინათლის მიღწევას 4 წელი და სამი თვე უნდა, უფრო შორეული ვარსკვლავიდან კი ათეული წლობითაც ვერ აღწევს. მშვილდოსნის სიშორეც ხომ ისეთია, რომ ვერავითარი ისარი ვერ მოაღწევს ჩვენამდე, თუნდაც გვესროლოს. მშვილდონის სახელით ცნობილი თანავარსკვლავედი -ესაა კენტავრი ქირონი, ერთადერთი ბრძენი ბუმბერაზი ცხენკაცთა შორის, გამოჩენილ გმირთა - ჰერაკლეს, იაზონის, ასკლეპიოსის, კასტორის და პოლიდევკეს, ამფიარაოსის და თვით აპოლონის მასწავლები, მომღერალი და მკურნალი.ქირონი უკდავი იყო, მაგრამ კენტავრი დაღუპა ცნობისმოყვარეობამ: როცა ჰერაკლეს ცოლი დეიანეირა ბოროტ კენტავრ ნესოსს მდინარეზე გადაჰყავდა და მისი მოტაცება სცადა, ის ჰერაკლემ ჰიდრის სისხლით მოწამლული ისრით განგმირა. ნესოსმა დეიანეირა დაარწმუნა, ჩემი სისხლით დანამული ქსოვილი შეინახე და როცა ქმარი გიღალატებს, გამოიყენე, გულს მოიბრუნებსო. თვით ჰერაკლე ხომ ამ ვერაგობას ემსხვერპლა, მაგრამ მანამდე ერთხელ ქირონმა ჰიდრის სისხლის ძალა გამოსცადა, ჰერაკლეს ისრით დაიჭრა თავი და საშინელი წამებით კვდებოდა, მარგამ ვერცა კვდებოდა, რადგნ უკდავი იყო. მაშინ მან უკდავება გაუცვალა პრომეთეს და ჰადესის სამეფოში წავიდა, მაგრამ ზევსმა გმირი კენტავრი ცის თაღზე მოაქცია და მაინც უკდავყო. პირველად ეს აღწერილი აქვს ერატოსთენს, ხოლო ცის თაღზე მშვილდოსნის სხვა სახელია „კენტავრი“. ის მშვილდს უმიზნებს ღრიანკალს, რომელმაც ორიონი უნდა დაგესლოს. მშვილდოსნის სახელი დაკავშირებულია არგონავტიკასთანაც: მან ასწავლა მშვილდოსნობა იაზონს, ხოლო როცა ის „არგოთი“ კოლხეთს მიემგზავრებოდა, ქირონს ხელში აყვანილი ჰყავდა ყრმა აქილევსი და გმირებს ასე მზერით მიაცილებდა. მითის მიხედვით, ქირონი ქირონი სიამოვნებით ისმენდა ჰელიკონის მთებში მუზების სიმღერას, თვითონაც საამო ხმით აძლევდა ბანს და ბოლოს ზევსმა მადლობის ნიშნად ცის თავზე მოათავსა. არქეოლოგიურმა გათხრებმა გვიჩვენეს, რომ კენტავრის მსგავსი არსება ცნობილი ყოფილა ბაბილონშიც (ორფეხა ან ოთხფეხა ცხენკაცი) ფრთებიც კი ჰქონია. დაახლოებით ამ სახით მოუთავსებია პტოლემეოსსაც თავის ციურ რუკაზე და ეს ტრადიცია სამუდამოდ დამკვიდრებულა.





Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.