უმბერტო ეკო - Umberto Eco



იტალიელი კულტუროლოგი, სემიოტიკოსი, ფილოსოფოსი და მწერალი უმბერტო ეკო დაიბადა 1932 წლის 5 იანვარს იტალიაში პიემონტის ოლქის პატარა ქალაქ ალესანდრიაში. მამამისი მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე ბუღალტრად მუშაობდა, ომის დაწყების შემდეგ კი დედამისი, ჯოვანა და უმბერტო პიემონტის მთებში გადაბარგდნენ.

მისი გვარი მომდინარეობს ლათინური აბრევიატურისგან Ex Coelis Oblatus (ციური ძღვენი), რომელიც მის პაპას ქალაქის მთავრობამ მიაკუთვნა.

მამამისი მრავალშვილიან ოჯახში გაიზარდა და შესაბამისად მათ ოჯახს მატერიალურად არ ულხინდა. ამის გამო ბავშვობიდანვე მშობლები იურისტობას ურჩევდნენ, თუმცა უმბერტომ საბუთები ტურინის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის კათედრაზე შეიტანა და შუა საუკუნეების ფილოსოფიისა და ლიტერატურის შესწავლა დაიწყო. იქვე, 1954 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თომა აქვინელის შესახებ.

ამის შემდგომ ეკო მუშაობას ტელერადიოკომპანია რაი–ში აგრძელებს და იწყებს ლექციების კითხვას ტურინის უნივერსიტეტში (1956–1964). ტელევიზიაში მუშაობის დროს ეკომ გაიცნო იმდროინდელი ავანგარდის წარმომადგენელი ხელოვნების წარმომადგენლები – მხატვრები, მუსიკოსები, მწერლები – რამაც მის მომდევნო სამწერლო კარიერაზე დიდი ზეგავლენა იქონია.

უმბერტო ეკომ 1962 წელს იქორწინა რენატე რამგეზე. მათ ჰყავთ ერთი ქალიშვილი და ერთი ვაჟი.

შემოქმედება

უმბერტო ეკოს პირველი ნაწარმოების (მაშინ 10 წლის იყო) სათაურია ,,რატომ უნდა გავწიროთ თავი მუსოლინის და იტალიის მარადიული დიდებისათვის”; დაწერა და მოსწავლეთა ოლიმპიადაშიც გაიმარჯვა. უმბერტოს დღემდე არ ასვენებს ეს მოგონე­ბა, ისევ და ისევ უბრუნდება მას, შესაძლოა, იმიტომაც, რომ პატარა ჭკვიანი უმბერტო (ასაკის გამო) სახლში დარჩა, ხოლო ვიღაც, მსგავსი იდეებით გზააბნეული უფროსკლასელი, წავიდა და მართლა გასწირა თავი.

მისი შემოქმედებითი კარიერა დაიწყო წიგნით – “წმინდა თომას ესთეტიური პრობლემა”, რომელსაც 1959 წელს მეორე ნაშრომი, “შუა საუკუნეების ესთეტიკის განვითარება” მოჰყვა. ამ ორი წიგნით უმბერტო ეკომ შეძლო თავის დამკვიდრება იმდროინდელი იტალიის სამეცნიერო წრეებში, როგორც შუა საუკუნეების დიდმა მცოდნემ. 1959 წელს უმბერტო ეკო ტოვებს ტელევიზიას და მუშაობას იწყებს მილანის საგამომცემლო სახლში “ბომპიანი”, მთავარი რედაქტორის თანამდებობაზე.

ამ წლების განმავლობაში, ეკო იწყებს იმ დროს ახლად წამოჩიტული მეცნიერების, სემიოტიკის იდეების დანერგვას საკუთარ შრომებში და ღია ტექსტის იდეაზე ფიქრს, რასაც მოჰყვა 1962 წელს დაწერილი წიგნი “Opera aperta” (ღია ნაწარმოები).

ფილოსოფიური პრობლემატიკის პარალელურად, უმბერტო ეკო იწყებს ფიქრს ნამდვილ ლიტერატურაზე და 1980 წელს წერს მის პირველ ლიტერატურულ არასამეცნიერო ნაწარმოებს. ფილოსოფიურდეტექტიურმა რომანმა “ვარდის სახელი” (ll nome della rosa) მას ნამდვილი აღიარება მოუტანა. ამ რომანში ეკო ჭეშმარიტი მედიევისტის როლში წარსდგა მკითხველის წინაშე. მან სრულად აღწერა შუა საუკუნეების ერთი სააბატოს ყოველდღიური ცხოვრების პერიპეტიები. რომანის მთავარი სიუჟეტური ხაზი ვითარდება მკვლელობების სერიის გარშემო, რომელსაც ფრანცისკანელი ბერი იძიებს. გარდა იმისა, რომ რომანში ზუსტად არის გადმოცემული იმდროინდელი პოლიტიკური და სოციალური ვითარება, ეკო უბადლოდ ხლართავს სიუჟეტს და მთელი რიგი დეტექტიური ვნებათაღელვების შემდეგ მკითხველი საიდუმლოებით მოცულ ბიბლიოთეკამდე მიჰყავს. ბიბლიოთეკა, თავის მხრივ, ლაბირინთისა და მინოტავრის თემის ახლებური გააზრებაა და, მწერლის განცხადებით, ამოუცნობი სამყაროს სიმბოლოა. 1983 წელს უმბერტო ეკომ დაწერა”შენიშვნები ვარდის სახელის შესახებ(postille al nome della rosa)ამ ნაწარმოებში მან ახსნა “ვარდის სახელის” ზოგიერთი საიდუმლო და საუბრობს მკითხველის, მწერლისა და ლიტერატურული ნაწარმოების ურთიერთკავშირსა და ურთიერთზემოქმედებაზე.

მის მეორე რომანში, “ფუკოს ქანქარა” (llpendolo di foucault,1988), უმბერტო ეკომ ეზოთერული და ოკულტური ხასიათის მრავალი პასაჟი აღწერა. “ფუკოს ქანქარა”, ისევე როგორც ეკოს ყველა რომანი, რამდენიმე სიბრტყეში იკითხება, რაც საშუალებას აძლევს მკითხველს იმტვრიოს თავი, თუ სად გადის ზღვარი სინამდვილესა და გამონაგონს, მეცნიერებასა და ოკულტიზმს შორის. ეს რომანი საკმაოდ ავტობიოგრაფიული ხასიათისაა და ავტორის საგამომცემლო საქმიანობით დაკავების ხანას უკავშირდება. რომანის სამი მთავარი პერსონაჟი, რომლებიც ერთ–ერთი საგამომცემლო სახლის თანამშრომლები არიან, ცდილობენ ფარდა ახადონ იდუმალებით მოცულ ისტორიას, რასაც ტამპლიერებამდე, ალქიმიკოსთა დოქტრინამდე და საიდუმლო სექტებამდე მივყავართ, რომლებიც ვითომ-და მართავენ მსოფლიოს.

“გუშინდელი დღის კუნძული” (L`isola del grimo prima, 1994) რომანი ასახავს დამაბნევებლად მარტივ და დრამატულ ბედს XVII საუკუნეში მცხოვრები ყმაწვილისა. ყურადღებიანი მკითხველი ეკოსათვის დამახასიათებელ დაუსრულებელი ციტატატების წყებას აღმოაჩენს ნაწარმოებში. რომანში დასმულია უმნიშვნელოვანესი და აქტუალური კითხვები, რომელიც დღემდე აღელვებს კაცობრიობას – რა არის სიცოცხლე?, რა არის სიყვარული?, რა არის სიკვდილი?…

“ბაუდოლინო” (Baudolino,2000) ისტორიულ-ფილოსოფიური რომანი, ნაშვილევი ბიჭის ფრიდრიხ ბარბაროსის თავგადასავლის შესახებ, მისი მოგზაურობა ალესანდრიიდან (სადაც უმბერტო ეკო დაიბადა) ლეგენდარული პაპი-მეფის ივანეს (იოანეს) ქვეყანაში (მკვლევარები მიიჩნევენ რომ ამ შუააზიური ქრისტიანული სახელმწიფოსა და იქ ივანე (იოანე)-პაპის მეფობა გამოგონილი უნდა იყოს. თუმცა ბევრ მეცნიერს მიაჩნია რომ მისი შესაძლო პროტოტიპები არსებობდნენ).

“დედოფალ ლოანას საიდუმლო ვნებანი” (La misteriosa fiamma della regina loana,2004) რომანი 2005 წელს გამოქვეყნდა ინგლისურ ენაზე, რომანი მოგვითხრობს ადამიანზე რომელმაც უბედური შემთხვევის შედეგად მეხსიერება დაკარგა. აღსანიშნავია რომ რომანის გმირს მხოლოდ მასზე და მის ახლობლებზე არსებული მოგონებები დაავიწყდება, ხოლო ყველაფერი, რაც კი წაუკითხავს – ახსოვს. ანუ ის რეალობა რაც წარმოსახვითი იყო მისთვის – წიგნების სამყარო – გარდასულ რეალობად ეჩვენება და ის რაც რეალობა იყო იქიდან არაფერი ახსოვს… ეს რომანი მკითხველის ერთგვარ ბიოგრაფიას წარმოადგენს. მისი გამოსვლის შემდეგ ეკომ განაცხადა რომ “დედოფალ ლოანას საიდუმლო ვნებები” მისი ბოლო რომანია. “ხუთი სავსებით საკმარისია “განაცხადა უმბერტო ეკომ და დასძინა რომ, მეცნიერი თავისუფალ დროს, რომანებს არ უნდა წერდეს და გოლფის თამაშით უნდა ერთობოდეს.



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.