გლეხი ტოლომე და ეშმაკი - ფრანგული ზღაპრები



ვარლუასა და კონტეს შუა, მონ-ფაიის ახლოს ცხოვრობდა ერთი გლეხი თავისი ოჯა-
ხით. გლეხს ტოლომე ერქვა. თავდაპირველად ტოლომეს საქმე გამართული ჰქონდა
ფერმაში, მაგრამ მალე მამა მოუკვდა და ამ დღიდან საბრალო გლეხს ჭირზე ჭირი გა-
მოება. მოუსავლიანობას მოუსავლიანობა მოსდევდა, საქონელს ერთურთზე უარესი
მოარული ჭირი დაერია, ბატონის წუწურაქობას ზღვარი არჰქონდა, ცოლ-შვილი სულ
ზერა-ქვერად ჰყავდა და ბოლოს ტოლომე მთლად გამათხოვრდა. რა ქვისთვის ეხლია
თავი? დილიდან საღამომდე წელებზეფეხს იდგამდა, ტყავში ძვრებოდა, მაგრამ ცხოვ-
რებას უკეთესობა არემჩნეოდა.
და ბოლოს, ერთ საღამოს უკანასკნელი ცხენი მოუკვდა, ფერმას ცეცხლი გაუჩნდა და
ყველა გომური და ბეღელი დაეწვა. მარტო საქათმე, ძაღლის ხუხულა და სახლის ერთი
კუთხე გადაურჩა. აბა, ამაზე უარესირაღა დაემართებოდა. ტოლომე მთლად გატიალ-
და.
მეორე დილით ტოლომე დამწვარი ტყის პირას დაეხეტებოდა. დარდისაგან ისე იყო
გამწარებული, რომ უნებლიეთ შესძახა:
— ო, ეშმაკმა მაინც მიშველოსო!
ამის თქმა ძლივს მოასწრო, რომ საიდანღაცრამდენიმე დუიმის* (* დუიმი — ჰოლან-
დიური სიგრძის საზომი. უმეტესად ხმარობდნენ ანგლო-საქსონურქვეყნებში. უდრის
2,54 სმ-ს. იხმარებოდა მეტრული სისტემის შემოღებამდე.) სიმაღლის კაცუნა გამოტ-
ყვრა, ტოლომეს ზედ შეახტა და გაკვირვებისაგან გაქვავებული გლეხის მხარზე ხტუნა-
ობა დაიწყო.
ტოლომე მაშინვე მიხვდა, რომ ეს მხიარული, ცოცხალი, მკვირცხლი კაცუნა პატარა
ეშმაკი იყო და მისი ნახვით კმაყოფილი დარჩა. ეშმაკს ოქროსფოჩიანი ლამაზი მწვანე
კამზოლი* (* კამზოლი — მამაკაცის ძველებურიფრანგული სამოსი, მუხლებამდე სიგ-
რძის, ზოგჯერ უსახელოებო. XVIII საუკუნის ბოლოდან იმდენად დამოკლდა, რომ ჟი-
ლეტის მაგივრად ხმარობდნენ.) ეცვა დაფარშავანგისფრთიანი ქუდი ეხურა.
— ტოლომე, ტოლომე, როგორც ვხედავ, უხეიროდაა შენი საქმე! შენს ყანებში მარტო
სარეველა ბალახი ხარობს, საქონელი დაგეღუპა, ცოლი ავადაა, ფერმა თითქმის მთლი-
ანად დაგეწვა! უკვე აღარიცი, რომელ წმინდანს ევედრო და მე მიხმე. ეგრე იყოს, აჰა,
მეც აქა ვარ. მოდი, გულახდილად ვილაპარაკოთ, რით გემსახუროო?
ტოლომემ უთხრა, რაც სჭირდებოდა.
— ძალიან კარგი, ძია ტოლომე. თუკი გინდა, გექნება მშვენიერიფერმა, ხორბლით
სავსე ბეღლები, სათივეები დაფარდულები, ბევრი ცხენი და ხარ-ძროხა, ცოლ-შვილი
გამოჯანსაღდებაო.
— თუკი მინდაო?! რასაკვირველია, მინდა!
— რაც გითხარი, ამღამითვე გექნება, სწორედ მაშინ, შენს ქოხში მამალირომ დაი-
ყივლებს. სამაგიეროდ, მე პატიოსნად შევასრულებ ჩემს დაპირებას...
— მაშინრაო?
— მაშინ უფროსი ვაჟის სულს მომცემო.
— უფროსი ვაჟის სულსო?
— ჰო, მის სულსო.
— ალბათ ხუმრობო.
— რა მეხუმრება. გინდა დამთანხმდი, გინდა — არა. არაფერს მომცემ, არაფერს მიი-
ღებ, აი, ჩემი კანონი. მაძლევ — გაძლევო!
ტოლომე ჩაფიქრდა. მან იცოდა, რომ ეშმაკისთვის ვაჟის სულის მიყიდვა საშინელე-
ბა იყო, მაგრამ წარმოიდგინა, როგორმოითქვამდა სულს ახალ ფერმაში და დათან-
ხმდა.
— ეგრე იყოს! — უთხრა მან ავ სულს, — თანახმა ვარ, ოღონდ ერთი პირობით, რო-
გორც კი მამალი იყივლებს, ყველაფერი მზად უნდა მქონდეს. თუ ვერმოასწრებ, ფერმა
მე დამრჩება, შენ კი ვერაფერს მიიღებო.
— ძალიან კარგი, მოიტა ხელი. ახლა კი ხელი მოაწერეო.
ავმა სულმა ჯიბიდან დაგრაგნილი ვეება ეტრატი ამოიღო, რომელშიც ათობით ასე-
თი ეშმაკი ჩაეტეოდა. მან ეტრატი გაშალა, მერე ჯიბიდან წამახული ბატისფრთა, მაგი-
და და დანა ამოიღო. დანით გლეხს ხელი გაუსერა, გამოჟონილ სისხლშიფრთა დაას-
ველა და ტოლომეს მიაწოდა, რომ საზარელი ხელშეკრულებისათვის ხელი მოეწერა.
ტოლომემ უამრავი სხვა სახელის გვერდით თავისი სახელიც დაწერა.
მერე კაცუნა მალაყს გადავიდა, ეტრატი, დანა, ფრთა და მაგიდა ჯიბეში ჩაიწყო და
მხიარული შეძახილებით ბუჩქებში გაუჩინარდა.
— ხა-ხა-ხა! დიკ-და-დონს კარგი დღე დაუდგაო!
ტოლომე დაბინდებამე ტყეში დაეხეტებოდა.
შინრომ დაბრუნდა, უამრავი პატარა ეშმაკი დაინახა. ეშმაკუნები დაათრევდნენ
ქვებს, კირს, სილას, ანგრევდნენ ძველ კედლებს, თხრიდნენ მიწას, ჭედავდნენ, თლიდ-
ნენ; ყოველივე ამას წარმოუდგენელი სისწრაფითა და ჯოჯოხეთური ხმაურით აკე-
თებდნენ, ხოლო სხვა ეშმაკები მათ ფარანს უნათებდნენ.
ტოლომეს ცოლ-შვილი უცებ გამოჯანმრთელდა. მათ ძალიან უკვირდათ ეს ალია-
ქოთი და ვერაფრით მიმხვდარიყვნენ, ტოლომემ საიდან მოიყვანაფერმის ეს მშენებ-
ლები.
ქმარმა ცოლს უამბო ეშმაკთან შეხვედრის ამბავი დარჩევა სთხოვა.
— უბედურო, ეგრა გიქნია! საკუთარი შვილი ეშმაკსროგორმიჰყიდე, შე მართლაც
ტარტაროზოო!
— იმედი მქონდა, რომ ეშმაკის მოტყუებაში მიშველიდი და პირში ჩალაგამოვ-
ლებულს დავტოვებდითო.
ტოლომეს ცოლი ჩაფიქრდა.
— შენ ამბობ, როგორც კი მამალი იყივლებს, ეშმაკებმა სამუშაო უნდა დაამთავრონო,
არა? ძალიან კარგი. ტყუილად კი არგადაუწყვეტია უფალ ღმერთს, ქალი გველს ემე-
გობროსო. ფერმასაც შევინარჩუნებ და ვაჟსაც ვიხსნიო.
ეშმაკუნებმა განკარგულება მიიღეს, ხუთი საათისთვის, სანამ ირიჟრაჟებს და მამ-
ლები გაიღვიძებენ, სამუშაოს მორჩითო. ტოლომეს ცოლმა სწორედ ახლა გადაწყვიტა
ემარჯვა.
ოთხმა საათმარომ მოატანა, ჩუმად ადგა და საქათმეში წავიდა. სამუშაო თითქმის
დამთავრებული იყო, გლეხის ქალმა საქათმის კარი გააღო და მამალი გააღვიძა. მამალ-
მა, რაც ძალი დაღონე ჰქონდა, დაიყივლა — ყიყლიყო, ყიყლიყოო!
ასე გააბრიყვეს ეშმაკი დიკ-და-დონი. მან დაუმთავრებელი გალავანი, რამდენიმე ქვა
რომ აკლდა, მიატოვა და თავის თანაშემწეებიანად სადღაც გადაიკარგა. ძველიფერმის
ადგილზე, ახალი ჩინებულიფერმა წამოიჭიმა. ბეღლები და სათივეები ხორბლისა და
თივის სიმძიმეს ვერ უძლებდნენ, თავლასა და გომურშიღონიერი ცხენები და ნაპატი-
ვები ხარ-ძროხა ება, ხოლო კარადაში ოქროთი სავსე დიდი ტომარა იდო.
ამ დღიდან გლეხმა ტოლომემ დაიწყო ბედნიერი და საამური ცხოვრება, ხოლო გაბ-
რიყვებულ დიკ-და-დონს მის ახლომახლო ერთხელაც არგაუჭაჭანებია.



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.