ნიბლიას , ზამთრის , არწივისა დ ა ხელმწიფის ვაჟის ზღა - პარი



ამბობენ, ძველად ზამთარი და ნიბლია წაკინკლავდნენო, არვიცი კირატომ.
— ჩიტუნიავ, ჭკუას გასწავლიო! — დაემუქრა ზამთარი.
— აბა ვნახოთო! _ მიუგო ნიბლიამ.
იმღამით ზამთარმა ტეხვრა დაატრიალა.
დილით კი ნიბლია ძველებურად მხიარულად და ყოჩაღად რომ დაინახა, გაუკვირ-
და და ჰკითხა:
— ღამე სად გაათიეო?
— სამრეცხაოში, ქალებირომ მუშაობენო, — მიუგო ნიბლიამ.
— კარგი, ამღამით კისერს მოგიგრეხო.
რომ დაღამდა, ისე აცივდა, რომ წყალი გაიყინა.
მაგრამ ნიბლია სულ სხვაგან იყო და არა იქ, სადაც ყველაფერი ითოშებოდა. მეორე
დილით ზამთარმა ნიბლია ისევ მხნე და მხიარული დაინახა და ჰკითხა:
— ღამე სად გაათიეო? 72
— გომურში, ხარებთანაო.
მესამეღამეს ისეთი მძაფრი ყინვა დაიჭირა, ისეთი არნახული სუსხი, რომ ხარებს
კუდი უკანალზე შეეყინათ, ხოლო ნიბლია დილით ისეფრთხიალებდა და
ჟღურტულებდა, თითქოს გარეთ მაისი ყოფილიყო.
— როგორ, შენ ისევ ცოცხალი ხარ? — ჰკითხა გაკვირვებულმა ზამთარმა. — ღამე
სად გაათიეო?
— სიძე-პატარძლის საწოლშიო.
— აი თურმერა ადგილისთვის მიგიგნია! აბა ვინ იფიქრებდა, იქ იქნებოდი. არა
უშავსრა, ამღამით ბოლოს მოგიღებო.
— აბა ვნახოთო! — მიუგო ნიბლიამ.
იმღამით ზამთარმა ისეთი მსუსხავი ყინვა გამოგზავნა, ისე აცივდა, ისე აცივდა,
რომ დილით სიძე-პატარძალი საწოლში გაფიჩხებულები იპოვეს.
ნიბლია ხაბაზისფურნეში კედლის ნაპრალში ჩაიმალა, სადაც ყინვა ვერმისწვდებო-
და. მაგრამ იქ თაგვს გადაეყარა. თაგვიც თბილ ადგილს ეძებდა და კარგა მაგრა წაიჩ-
ხუბნენ. რახან ერთმანეთში ვერმორიგდნენ, გადაწყვიტეს, ერთი კვირის მერე ბრეს
მთაზე იმ მხარის ყველაფრთოსანსა და ოთხფეხს დიდი ომი გადაეხადათ.
ეს ამბავი ყველას შეატყობინეს და დანიშნულ დღეს მთელი კუთხისფრინველნი
დილიდან ბრეს მთისკენ დაიძრნენ. წალიკ-წალიკა მიდიოდნენ საფრინველეთის ბინა-
დარნი — იხვები, ბატები, ინდაურები, ფარშავანგები, ქათმები და სხვაფრთოსნები:
კაჭკაჭები, ყვავები, ჩხიკვები, შაშვები; აქვე თავი მოიყარეს ცხენებმა, ვირებმა, ხარებმა,
ძროხებმა, ცხვრებმა თხებმა, ძაღლებმა, კატებმა, ვირთხებმა და თაგვებმა. ომი შეუპო-
ვარი გამოდგა. ხან ერთი მხარე ჯობნიდა, ხან — მეორე. ჰაერში ბუმბული ირეოდა, მი-
წაზე ბღუჯა-ბღუჯად ეყარა ბეწვი. ყოველი მხრიდან ისმოდა ყვირილი, ზმუილი, ჭიხ-
ვინი, ღრუტუნი, ბღავილი, კნავილი. საზარელი სანახაობა იყო!
მაშინ, როცა ყველას ეგონა, გამარჯვება ოთხფეხთ დარჩებაო, უცებ არწივი მოფრინ-
და და შუაგულ ბრძოლაში გადაეშვა. ვისაც კი დაჰკრავდა, იქვე გააგორებდა. მალე გა-
მარჯვების სასწორიფრთოსნებისკენ გადაიხარა.
ხელმწიფის ვაჟი ბრძოლას სასახლისფანჯრიდან უცქეროდა. იგი კარგად ხედავდა,
როგორ უსწორდებოდა არწივი ოთხფეხთ. როცა არწივი მისფანჯარას გაუპირდაპირ-
და, ვაჟმა დრო იხელთა და ხმალი ისე უმარჯვა, არწივიფრთაში დაკოდა. არწივი ძირს
დაეცა. ამის წყალობით გამარჯვება ოთხფეხთ დარჩა. ხოლო ნიბლია დევგმირივით
რომ იბრძოდა, წმინდა ერგეს სამრეკლოზე შემოჯდა და ამღერდა. ეს სამრეკლო ახლა-
ცაა ბრეს მთაზე.
დაკოდილ არწივსფრენა აღარშეეძლო და ხელმწიფის ვაჟს უთხრა:
— ცხრა თვე კაკაბი და კურდღელი უნდა მაჭამოო.
— თანახმა ვარო, — მიუგო ხელმწიფის ვაჟმა.
გავიდა ცხრა თვე და არწივი სრულებით გამოჯანსაღდა.
— ახლა დედაჩემთან გავფრინდები, — უთხრა ხელმწიფის ვაჟს. — მინდა თან გა-
მომყვე და ჩემი კოშკი ნახოო.
— სიამოვნებითო, — მიუგო ხელმწიფის ვაჟმა, მაგრამროგორწამოგყვე? შენფრენ,
მე კი ვერცფეხით დაგეწევი და ვერც ცხენითო.
— ზურგზე შემაჯექიო.
შეაჯდა ხელმწიფის ვაჟი არწივს ზურგზე. გადაუქროლეს მთას და ბარს, ტყეს და
ზღვას.
— დედი, გამარჯობა, — მიესალმა არწივი დედას, შინრომ მიფრინდა.
— შენა ხარ, შვილო? აქამდე სად იყავი? ძალიან ვწუხდი, რომ შეგაგვიანდაო.
— ავად ვიყავი, დედი. ეს ვაჟი ქვემო ბრეტანის ხელმწიფის შვილია და შენ სანახა-
ვად მოვიდაო. 73
— ხელმწიფის შვილი! — შესძახა ბებერმა არწივმა. — გემრიელი კერძი იქნება. კარ-
გად ვიქეიფებთო.
— არა, დედი, ავ საქმეს ნუ იზამ. ცხრა თვე ავად ვიყავი და მასთან ვიწექი, თავზე
მევლებოდა, ჩვენთან სტუმრად მოვიწვიე და კარგად უნდა ვუმასპინძლოთო.
არწივს ულამაზესი და ჰყავდა, ხელმწიფის ვაჟს დანახვისთანავე ქალი შეუყვარდა.
არწივსა და დედამისს ეს ამბავი ძალიან ეწყინათ.
გავიდა ერთი თვე, ორი, სამი. გავიდა ნახევარი წელი. ხელმწიფის ვაჟი კი შინ დაბ-
რუნებაზე კრინტს არსძრავდა. ბებერარწივს ეს ამბავი არმოსწონდა და ბოლოს და ბო-
ლოს თავის ვაჟს უთხრა, თუ შენი მეგობარი არწაბრძანდება, სადილად დავკლავ და
რაიმე კარგ საწებელსაც გავუკეთებო.
ესრომ მოისმინა, არწივმა ხელმწიფის ვაჟს კეგლის თამაში შესთავაზა ასეთი პირო-
ბით: თუ წააგებ, სიცოცხლეს გამოესალმები, თუ მოიგებ, ჩემს დას ცოლად გაგატანო.
— თანახმა ვარ, კეგლი სად არისო? — ჰკითხა ხელმწიფის ვაჟმა.
ისინი ბებერი მუხების განიერხეივანში გავიდნენ, სადაც კეგლები ეწყო.
ხელმწიფის ვაჟმა კეგლებირომ დაინახა, კინაღამ გული გაუსკდა: კეგლები თუჯისა
იყო და თითოეული ხუთ ფუთს იწონიდა. არწივმა ერთი მათგანი აიღო და თამაში და-
იწყო: მაღლა შეისვროდა და მერე იჭერდა, თითქოს ვაშლი ყოფილიყოს. საბრალო ვაჟმა
კი თავისი კეგლი ადგილიდან ვერ დაძრა.
— წააგე, ახლა შენი სიცოცხლის ბატონ-პატრონი მე ვარო, — უთხრა არწივმა.
— როგორმე თავს დავიძვრენო, — მიუგო ხელმწიფის ვაჟმა.
— ვნახოთ, ხვალ ერთი ხელი კიდევ ვითამაშოთო.
ხელმწიფის ვაჟი არწივის დასთან მივიდა და თვალცრემლიანმა ყველაფერი უამბო.
— პირობა მომეცი, რომ ჩემი ერთგული იქნებიო, — უთხრა არწივის დამ.
— სამარის კარამდე შენი ერთგული ვიქნებიო, — მიუგო ხელმწიფის ვაჟმა.
— მაშ ყური მიგდე: მე ხარის ორი ბუშტი მაქვს, ამ ბუშტებს შავად შევღებავ, რომ
კეგლებს დაემსგავსოს, და ხეივანში ძმის კეგლებს შორის ჩავდებ. ხვალ იქრომ მიხვალ,
შეეცადე თამაში პირველმა დაიწყო. იმ ორბუშტსრომ აიღებ, უთხარი, მაღლა ადით
და ჩქარა ეგვიპტეში გაფრინდით, აგერ, უკვე შვიდი წელია აქა ხართ და არასოდეს
რკინა არგიგემიათ. ისინი მაშინვე ისე მაღლა აფრინდებიან, ისე მაღლა, ვეღარ დაინა-
ხავთ. ჩემს ძმას ეგონება, რომ კეგლები შენ აისროლე, ხოლო თვითონ თავის კეგლებს
ისე მაღლა ვერაისვრის და თავს დამარცხებულად ცნობსო.
და აი, ისინი ისევ გავიდნენ ხეივანში, სადაც კეგლები ეწყო. ხელმწიფის ვაჟმა თავი-
სი ორი კეგლი, უფრო სწორად ხარის ორი ბუშტი აიღო და თამაში დაიწყო. — ისე მარ-
ჯვედ ისროდა ჰაერში, თითქოს ხელში ნახერხით გატენილი ბურთები ეჭირა. ამის შემ-
ხედვარე მისი მეტოქე გაკვირვებული იყო.
— ესრას უნდა ნიშნავდესო? — შეშფოთებული ეკითხებოდა თავის თავს არწივი.
ჯერარწივმა აისროლა თავისი კეგლები და ძირს თხუთმეტი წუთის მერე ჩამოცვივ-
და.
— კარგია! — უთხრა ხელმწიფის ვაჟმა. — ახლა ჩემირიგიაო.
ამის მერე ეს სიტყვები წაიჩურჩულა:
— გაფრინდით თქვენს სამშობლო ეგვიპტეში. აგერ, უკვე შვიდი წელია, აქა ხართ და
არასოდესრკინა არგიგემიათო.
მაშინვე კეგლები ცაში ისე მაღლა ავიდა, ისე მაღლა, რომ მალე თვალს მიეფარა.
დიდხანს ელოდნენ ორივენი კეგლების ჩამოცვენას, მაგრამ არა და არცვიოდა.
— მე მოვიგეო! — თქვა ბოლოს ხელმწიფის ვაჟმა.
— არა, ორივეს თითო მოგება გვაქვს. ხვალ სხვარამ ვითამაშოთო, — უთხრა არწივ-
მა.
თვალცრემლიანი არწივი შინ დაბრუნდა და თავის მწუხარება ბებერარწივს უთხრა.
— უნდა დავკლათ და შევჭამოთ, რაღას ვზოზინობთო? — უთხრა დედამ. 74
— კი მაგრამ, ხომ ვერვაჯობე, დედი. ხვალ სხვარამეს ვითამაშებთ, ვნახოთ, თავს
როგორ დაიძვრენსო.
— მანამ წყაროს წყალი მომიტანეთ, თორემ წვეთი არგვიდგასო.
— კარგი, დედი. ხვალ დილით მე და ხელმწიფის ვაჟი წყალზე წავალთ, მე შევთავა-
ზებ, მოდი, შევეჯიბროთ, კასრით რომელი უფრო მეტ წყალს წაიღებს-მეთქი.
მართლაც, არწივი მაშინვე ხელმწიფის ვაჟთან წავიდა და უთხრა:
— ხვალ დილით დედაჩემს წყაროს წყალი უნდა მოვუტანოთ, ვნახოთ, ერთ ჯერზე
ვინ უფრო მეტს წამოიღებსო.
— ძალიან კარგი. ოღონდ ჯერშენ მაჩვენე, რით წამოვიღოთო.
არწივმა მაშინვე ხუთ-ხუთ ჩაფიანი ორი კასრი აჩვენა. არწივი პირამდე გალიცლი-
ცებულ თითო ასეთ კასრს ხელის გულზე იდებდა და სულ ადვილად სწევდა, — ის
ხომ თავის სურვილისდა მიხედვით ხან ადამიანად იქცეოდა და ხან არწივად.
ხელმწიფის ვაჟი უწინდელზე მეტად შეშფოთდა და ისევ არწივის დასთან მივიდა.
— პირობა მომეცი, რომ ჩემი ერთგული იქნებიო, — უთხრა არწივის დამ .
— სამარის კარამდე შენი ერთგული ვიქნებიო — მიუგო ხელმწიფის ვაჟმა.
— მაშ ყური მიგდე: ხვალ დილით, ჩემი ძმა თავის კასრსრომ აიღებს, უთხარი, —
კასრი არგინდა, აქ დატოვე, სულაც არგვჭირდება, ჯობს წერაქვი, ნიჩაბი და ჯინი
მომცე-თქო. ძმა გკითხავს: — რად გინდაო? — შენ უპასუხე: — წყარო აქრომ გადმოვი-
ტანო, განა ეს უკეთესი არიქნება? როცა მოგინდება, წყალს მაშინ აიღებ-თქო. ამასრომ
გაიგონებს, ჩემი ძმა წყალზე მარტო წავა. მას და დედაჩემს მშვენიერი წყაროს წახდენა
დაენანებათო.
დილარომ გათენდა, არწივმა ხელმწიფის ვაჟს უთხრა:
— წავიდეთ წყაროზე და დედაჩემს წყალი მოვუტანოთო.
— წავიდეთო! — მიუგო ხელმწიფის ვაჟმა.
— აი ჩემი კასრი, შენ კი ის კასრები აიღეო, — და არწივმა ხელმწიფის ვაჟს ორი ვეება
კასრი დაანახვა.
— კასრებირად მინდა? დრო ტყუილად რატომ დავკარგოთო?
— აბა, წყალიროგორწამოვიღოთო?
— წერაქვი, ნიჩაბი და ჯინი მომეციო.
— რად გინდაო?
— როგორ თუ რად, დოყლაპიავ! იმად, რომ წყარო აქ, სამზარეულოს კართან, გად-
მოვიტანო, მაშინ წყლისათვის ამ სიშორეზე სიარული არ დაგვჭირდებაო.
«ნამდვილი ძალოსანია», — გაიფიქრა არწივმა, ხმადაბლა კი თქვა:
— მოდი, აქ დარჩი, წყაროზე მარტო წავალო.
და წავიდა.
მეორე დღეს, როცა ბებერმა არწივმა ისევ დაუწყო შვილს ლაპარაკი, ხელმწიფის ვა-
ჟის თავიდან მოშორება ადვილია, თუკი დავკლავთ, შამფურზე შევწვავთ და შევჭამ-
თო, შვილმა უთხრა, ხელმწიფის ვაჟის სასახლეში კარგად მექცეოდნენ და არმინდა
უმადურობა გამომეჩინა, მაგრამ მაინც ხელმწიფის ვაჟს ისეთ გამოცდას მოვუწყობ,
რომ თავი ვეღარ დააღწიოსო.
და, მართლაც, არწივმა ხელმწიფის ვაჟს განუცხადა:
— დღეს საქმე მარტო მე გავაკეთე, ხვალ კი შენი ჯერი იყოსო.
— ხვალ რა საქმე იქნებაო? — ჰკითხა ხელმწიფის ვაჟმა.
— დედაჩემს შეშა არა აქვს, რომ სამზარეულოში ცეცხლი დაანთოს. ხეივანში, აგერ
იქ, ბებერი მუხები უნდა მოჭრა და აქ ეზოში დააწყო, რომ ზამთრის მარაგი ჰქონდეს.
ყოველივე ეს მზის ჩასვლამდე უნდა მოასწროო.
— კარგი, გავაკეთებო, — უთხრა ხელმწიფის ვაჟმა უზრუნველი სახით, თუმც სინამ-
დვილეში ძალიან შეშფოთდა.
ხელმწიფის ვაჟი ამჯერადაც არწივის დასთან წავიდა. 75
— პირობა მომეცი, რომ ჩემი ერთგული იქნებიო, — უთხრა არწივის დამ.
— სამარის კარამდე შენი ერთგული ვიქნებიო, — მიუგო ხელმწიფის ვაჟმა.
— მაშ, ყური მიგდე: ხის ცულსრომ მოგცემენ და ტყეში წახვალ, კამზოლი გაიხადე,
იქვეფესვებამობრუნებული ბებერი მუხის კუნძირომ გდია, იმაზე დადევი, მერე შენი
ხის ცული ახლოს მდგარხეს შემოჰკარი და დაინახავ, რაც მოხდებაო.
ხელმწიფის ვაჟი ასეც მოიქცა: როგორც კი ირიჟრაჟა, ხის ცული მხარზე გაიდო და
ტყეში წავიდა. იქ კამზოლი გაიხადა, ფესვებამობრუნებული ბებერი მუხის კუნძზე და-
დო, მერე თავისი ხის ცული ახლოს მდგარხეს შემოჰკრა. ხემ მაშინვე დაიღრჭიალა და
წაიქცა.
«ძალიან კარგი — თქვა თავისთვის ხელმწიფის ვაჟმა, — თუ ასეთი უბრალო საქმეა,
უცებ მოვრჩებიო».
მან მაშინვე მეორე ხეს შემოჰკრა ცული, მერე — მესამეს. — ხეები მიწაზე იფინებო-
და. ასე განაგრძობდა ხელმწიფის ვაჟი მანამ, სანამ ხეივანში ყველა ხე არწააქცია. ამის
მერე ხელმწიფის ვაჟი ნელა დაბრუნდა კოშკში.
— როგორ, საქმეს უკვე მორჩიო? — ჰკითხა არწივმა.
— მოვრჩიო! — მიუგო ხელმწიფის ვაჟმა.
არწივი მაშინვე ხეივნისაკენ გაიქცა. რომ დაინახა, ის მშვენიერი მუხის ხეები მიწაზე
ეყარა, ატირდა და დედასთან წავიდა.
— ჩემო საბრალო დედი, დავმარცხდი. ჩემი მშვენიერი მუხები მოუჭრია. არშემიძ-
ლია ამ ეშმას ვაჯობო. ეტყობა, რომელიღაც ჯადოქარი ეხმარებაო.
არწივი დედასთანრომ ჩიოდა, ამ დროს ხელმწიფის ვაჟი შემოვიდა და უთხრა:
— სამჯერგაჯობე და შენი და უნდა მომცეო!
— მართალი ხარ, — უთხრა არწივმა, — წაიყვანე და მალე წადიო.
ასე წაიყვანა ხელმწიფის ვაჟმა არწივის და. მაგრამ იგი ჯერჯერობით არ თანხმდე-
ბოდა ცოლად გაყოლოდა და მასთან ერთად მამამისის სამფლობელოში წასულიყო.
— ახლა ცოტა ხნით ერთმანეთს უნდა დავშორდეთ, ჯერჯერობით ვერ დავქორწინ-
დებით. მაგრამ, რაც უნდა მოხდეს, ჩემი ერთგული იყავი.
როცა დრო დადგება, ისევ შევხვდებით. აჰა, ჩემი ბეჭდისა და ცხვირსახოცის ნახევა-
რი. გაუფრთხილდი მათ, თუკი საჭირო გახდება, ჩემს ცნობაში დაგეხმარებაო.
ხელმწიფის ვაჟი ძალიან დანაღვლიანდა. მან გამოართვა ნახევარი ბეჭედი და ნახე-
ვარი ცხვირსახოცი და მამისეულ კოშკში მარტო დაბრუნდა. კოშკში ყველას გაუხარდა
დიდი ხნის დაკარგული ხელმწიფის ვაჟის დაბრუნება.
არწივის და ოქრომჭედელს დაუდგა მოახლედ. ოქრომჭედელი ხელმწიფის ქალაქში
ცხოვრობდა და მეფის კარს ემსახურებოდა.
ცოტა ხანმარომ გაიარა, ხელმწიფის ვაჟს თავისი საცოლე გადაავიწყდა და მეზობე-
ლი სამეფოდან მათ კარზე ჩამოსული ერთი ხელმწიფის ასული შეუყვარდა. მალე ქორ-
წილიც დანიშნეს. დაიწყეს სანადიმოდ მზადება და მრავალრიცხოვანი სტუმრების მო-
პატიჟება. მოიწვიეს ოქრომჭედელიც, რომელსაც ნიშნობის ბეჭდები და სხვა სამკაულე-
ბი ჰქონდა შეკვეთილი. ოქრომჭედელთან ერთად მისი ცოლიც და სილამაზით და ტა-
ნადობით განთუქმული მოახლეც კი მოიწვიეს.
მოახლემ სთხოვა თავის ბატონს, ბაჯაღლო ოქროსაგან პატარა მამალი და დედალი
ჩამომისხიო და ქორწილშირომ მიდიოდა, ჯიბეში ჩაიწყო. სუფრაზე ქალი სწორედ სი-
ძე-პატარძლის პირდაპირ დასვეს. მან მაგიდაზე ბეჭდის ნახევარი დადო, რომლის მეო-
რე ნახევარი ხელმწიფის შვილს ჰქონდა.
ესრომ პატარძალმა დაინახა, ქმარს უთხრა:
— მეც ხომ ზუსტად ასეთი ბეჭედი მაქვსო, — თურმე ხელმწიფის ვაჟს იმ ბეჭდის ნა-
ხევარი საცოლისათვის უჩუქებია.
მაშინვე ორივე ნახევარი ერთმანეთს მიადვეს და ბეჭედი გამრთელდა. 76
იგივე ამბავი გამეორდა ცხვირსახოცზედაც. ყველანი გაკვირვებულნი იყვნენ. მხო-
ლოდ ხელმწიფის ვაჟი იჯდა მშვიდად და თითქოს ვერაფერს ხვდებოდა. მაშინ არწი-
ვის დამ მაგიდაზე ოქროს მამალ-დედალი დადგა და თავის თეფშზე ცერცვის მარცვა-
ლი დააგდო. მამალმა ცერცვი თვალის დახამხამებაში გადასანსლა.
— ო, შეღორმუცელავ, ცერცვი ისევ აკენკეო! — უთხრა დედალმა.
— ხმა გაიკმინდე, — მიუგო მამალმა, — მეორეს შენ მოგცემო.
— ისე შენრა გითხრა! მასე ხელმწიფის ვაჟმაც მომცა პირობა, სამარის კარამდე შენი
ერთგული ვიქნებიო, როცა ჩემს ძმა არწივთან კეგლის სათამაშოდ მიდიოდაო.
ხელმწიფის ვაჟმა ყურები ცქვიტა. არწივის დამ თეფშზე მეორე მარცვალი დააგდო.
მამალმა ამჯერადაც აკენკა მარცვალი.
— ო, შეღორმუცელავ, ცერცვი ისევ აკენკეო! — ისევ უთხრა დედალმა.
— ხმა გაიკმინდე, — მიუგო მამალმა, — მეორეს შენ მოგცემო.
— ისე შენრა გითხრა! მასე ხელმწიფის ვაჟმაც მომცა პირობა, სამარის კარამდე შენი
ერთგული ვიქნებიო, როცა ჩემს ძმა არწივს წყაროზე წყლის მოსატანად მიჰყავდაო.
მექორწინეებს ძალიან უკვირდათ და ვერაფერი გაეგოთ. ამასობაში არწივის დამ მე-
სამე ცერცვის მარცვალი დააგდო, რომელიც მამალმა წინა ორი მარცვალივით თვალის
დახამხამებაში გადაყლაპა.
— ო, შეღორმუცელავ, ცერცვი ისევ აკენკეო! — მესამედ უთხრა დედალმა.
— ხმა გაიკმინდე, ჩემო კარგო დედალო, მეორეს აუცილებლად მოგცემო.
— ისე შენრა გითხრა. მასე ხელმწიფის ვაჟმაც მომცა პირობა, სამოთხის კარამდე შე-
ნი ერთგული ვიქნებიო, როცა ჩემმა ძმა არწივმა ხის ცულით ბებერი მუხების მოსაჭრე-
ლად ხეივანში გაგზავნაო.
ახლა კი ხელმწიფის ვაჟისთვის ყველაფერი გასაგები გახდა. იგი ადგა, თავის სი-
მამრს მიუბრუნდა და ასე უთხრა:
— ძვირფასო სიმამრო, ერთირჩევა უნდა გკითხო. ჩინებული ოქროს სკივრი მქონ-
და, რომელშიც უძვირფასესი საუნჯე ინახებოდა. მე ის სკივრი დავკარგე და სხვა ვიპო-
ვე. მაგრამ ისე მოხდა, რომ პირველი სკივრი ისევ ვიპოვე და ახლა ორი მაქვს. როგორ
ფიქრობ, რომელი უნდა დავიტოვო, პირველი თუ მეორეო?
— უპირატესობა ყოველთვის ძველს უნდა მიაკუთვნოო, — მიუგო მოხუცმა.
— მეც ასე ვფიქრობ, — თქვა ხელმწიფის ვაჟმა. — მაშ ყური მიგდე, შენს ასულამდე
სხვა ქალი მიყვარდა და პირობა მივეცი, ცოლად შეგირთავ-მეთქი. აი ის ქალიო!
ამ სიტყვებით იგი ოქრომჭედლის მოახლესთან მივიდა — ის ხომ არწივის და იყო!
— და ყველას გასაკვირად, ხელი ჩაჰკიდა.
ძალიან დამწუხრებული მეორე პატარძალი, მისი დედ-მამა, ნათესავები და
სტუმრები წავიდნენ.
მიუხედავად ამისა, ქეიფი, თამაშობა და გართობა გაგრძელდა, ხელმწიფის ვაჟისა
და არწივის დის ქორწილი დიდებულად გადაიხადეს.
მწყემსი და ხელმწიფის ქალი
იყო ერთი ხელმწიფე. ამბობდა, ჩემს დღეში ტყუილი არმითქვამსო. მაგრამ ხშირად
ესმოდა კარისკაცების ნათქვამი — ეს ტყუილია! შენ მატყუარა ხარო! და ამაზე ძალიან
ბრაზდებოდა.
ბოლოს კარისკაცებს უთხრა:
— მე თქვენ მაკვირვებთ და მაღონებთ. ვინმე უცხომ ყურირომ დაგიგდოთ, ჩემზე
იფიქრებს, ქოსატყუილების ხელმწიფე ყოფილაო. მინდა, რომ ამას ზღვარი დაედოს.
თქვენ ვერასოდეს გაიგონებთ ჩემგან მსგავს სიტყვებს და თუ როდისმე ვთქვი: ეს
ტყუილია! ანდა, შენ ცრუობო! და ვინმე ამ სიტყვებზე დამიჭერს, ვინც არ უნდა იყოს,
ჩემს ქალს მივათხოვებო. 77
ხელმწიფის ნათქვამი ერთმა ახალგაზრდა მწყემსმაც გაიგონა და თავისთვის თქვა:
«ძალიან კარგი! თუკი ხელმწიფე სიტყვის კაცია, მისი ქალი მე მერგებაო».
მოხუც ხელმწიფეს უყვარდა ძველებური სიმღერები, ჯადოსნური და თავშესაქცევი
ზღაპრები. ხშირად ვახშმობის მერე სამრეკლოში დიდ კერიას მიუჯდებოდა და სია-
მოვნებით უსმენდა მსახურების საუბარს, სიმღერებსა და ნაირ-ნაირამბებს. თითოეუ-
ლი მათგანირიგრიგობით რაიმეს მღეროდა ან ჰყვებოდა.
— შენ, ჭაბუკო, გეტყობა, არაფერი იცი, — უთხრა ერთ საღამოს ხელმწიფემ ჩვენ-
თვის უკვე ნაცნობ ახალგაზრდა მწყემსს.
— როგორარვიცი, დიდო ხელმწიფევ, — მიუგო მწყემსმა.
— აბარა იციო?
მწყემსმა დაიწყო:
— ერთხელ ტყეში მივდიოდი და მსუქანი კურდღელი დავინახე. იგი ჩემკენ გამორ-
ბოდა და ვერაფერს ხედავდა. ხელშიფისის გუნდა მეჭირა და კურდღელს ვესროლე.
ფისი შუბლში მოხვდა და ზედ მიეკრა. კურდღელი ისევ გაიქცა და მეორე კურდღელს
შეეჯახა. კურდღლები ერთმანეთს შუბლით შეეწებნენ და ვერაფრით თავი ვერგაინთა-
ვისუფლეს. ჰოდა, ორივე ძალზე იოლად დავიჭირე. დიდო ხელმწიფევ, ეს ამბავირო-
გორმოგწონსო?
— რაღაც არმჯერა, — მიუგო ხელმწიფემ, — მაგრამ შეიძლება კიდევაც მოხდა. კი-
დევრას გვიამბობო?
— სანამ თქვენს კარზე მწყემსობას დავიწყებდი, მამაჩემის წისქვილში შეგირდად ვი-
დექი. ერთხელ ჩემს ვირს იმდენი ტვირთი ავკიდე, რომ ხერხემალი ჩაუტყდა.
— საბრალო ვირი! — შესძახა ხელმწიფემ.
მწყემსი კი განაგრძობდა:
— იქვე მახლობელ მესერთან მივედი. კაკლის ხის მესრისაგან ჯაყვით ერთი ჯოხი
გამოვთალე და ვირს ხერხემლის მაგივრად ჩავუდგი. ვირი მაშინვე ზეზე წამოხტა და,
ვითომ აქ არაფერიაო, თავის ტვირთიანად წისქვილისკენ გასწიაო.
— გასაკვირია, — უთხრა ხელმწიფემ. — მერერა მოხდაო?
— მეორე დილით ძალიან გავვოცდი (ეს ამბავი დეკემბერში მოხდა), როცა გარეთ გა-
მოშვერილი ჯოხის ბოლოში შტოები, ფოთლები და კაკლებიც კი დავინახე. გამოვიყვა-
ნე ვირი თავლიდან. შტოები კი იზრდებოდა და იზრდებოდა. მალე ზეცას უწიაო.
— საინტერესო ამბავია, — წარმოსთქვა ხელმწიფემ. — მერერა მოხდაო?
— ესრომ დავინახე, ტოტებს მოვებღაუჭე და ზევით-ზევით მანამ ვიცოცე, სანამ
მთვარეს არმივაღწიეო.
— ძალიან საინტერესო ამბავია, — თქვა ხელმწიფემ. — მერერა მოხდაო?
— მთვარეზერომ ავედი, დედაბრები დავინახე. დედაბრები შვრიას მკიდნენ. მათ
მუშაობას კარგა ხანს ვუცქირე. დედამიწაზე ჩამოსვლარომ დავაპირე, ჯოხი ვეღარ და-
ვინახე — ვირი სადღაც გადაკარგულიყო. რა უნდა მექნა შვრიის ნამჯა დავგრიხე და
ძირს დავეშვი.
— ძნელი დასაჯერებელია, — უთხრა ხელმწიფემ. — მერერა მოხდაო?
— საუბედუროდ, თოკი მოკლე გამოდგა დაროცა გათავდა, ძირს ჩამოვხტი. კლდე-
ზე თავით დავეცი და შიგ მხრებამდე ჩავეფალიო.
— აღარვიცი დავიჯერო, თუ არ დავიჯერო, — უთხრა ხელმწიფემ. — მერერა მოხ-
დაო?
— ძალიან ბევრი ვიწვალე, რომ კლდიდან ამოვმძვრალიყავი, მაგამ თავი მომწყდა
და კლდეში ჩარჩა. გავიქეცი ძალაყინის მოსატანად, რომ თავი ამომეღოო.
— აბა, ეს ამბავიროგორ დავიჯერო? — წარმოთქვა ხელმწიფემ. — მერე, მერერა
მოხდაო? 78
— ძალაყინიანად უკანრომ დავბრუნდი, ვეება მგელი დავინახე. მგელი ჩემს თავს
ღრღნიდა. მგელს ზურგზე ისე მაგრა ვდრუზერკინის ჯოხი, რომ გავაბრტყელე. მგელს
უკანალიდანრაღაც ქაღალდი გამოუვარდა.
— საოცრებაა! — თქვა ხელმწიფემ. — იმ ქაღალდშირა ეწერა?
— ეწერა, რომ შენი უდიდებულესობის მამა ოდესღაც ბაბუაჩემის შეგირდი იყო წის-
ქვილში.
— პატიოსნებას გეფიცები, შენ ცრუობ, ბილწო ქმნილებავ! — შეჰყვირა ხელმწიფემ
და ზეზე წამოხტა.
— ვაშა, დიდო ხელმწიფე! მოვიგე! შენი ქალი მე მერგებაო! — უთხრა მწყემსმა.
— როგორ თუ შენ გერგებაო? ამით რის თქმა გინდაო? — ჰკითხა ხელმწიფემ.
— დიდო ხელმწიფევ, აკი პირობა დადევი, თუ ოდესმე ვთქვი, შენ ცრუობ-მეთქი და
ვინმე ამ სიტყვაზე დამიჭერს, ვინც არ უნდა იყოს, ჩემს ქალს მივათხოვებო.
— მართალია. ხელმწიფე თავისი სიტყვის კაცი უნდა იყოს და ნათქვამი არასოდეს
შეშალოს. ჩემი ქალი შენი ცოლი იქნება. ხვალ ნიშნობა გვექნება, ერთი კვირის მერე —
ქორწილი.
აი, როგორმოხდა, რომ ერთი სიტყვის გამო მწყემსს ხელმწიფის ქალი ერგო!



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.