ბაირონი ჯორჯ გორდონ - ოდა ნაპოლეონ ბონაპარტისადმი



Expende Annibalem qout libras in duce summo invenies? Juvenai, Sat X

“იმპერატორი ნეპოსი სცნო სენატმა, იგი სცნეს იტალიელებმა და გალიის
მაცხოვრებლებმა, მისი ზნეობრივი ღირსებანი და სამხედრო ნიჭი
საქვეყნოდ იყო განთქმული: ხოლო ისინი, ვინც მისი მმართველობიდან
პირად სარგებელს ელოდნენ, წინასწარმეტყველური ტონით მოასწავებდნენ
საყოველთაო კეთილდღეობის აღორძინებას.
…ამ სამარცვინო გადადგომით მან რამოდენიმე წლით გაიხანგრძლივა
სიცოცხლე იმპერატორსა და განდევნილს შორის არსებული გაურკვეველი
მდგომარეობით, ვიდრე. . .”

გიბონი, რომის იმპერიის დაცემისა

და განადგურების ისტორია .

I

მორჩა, გათავდა! გვირგვინოსან მეფეს გუშინდელს,
დაპყრობის ჟინით აღტყინებულს, აღსავსეს რისხვით
დღეს მთლად დაცემულს, კვლავ გწადია არ შეუშინდე
მრისხანე ბედს და სიცოცხლისთვის ამაოდ იბრძვი!
შენ მრავალ ტახტთა დამპყრობელი და მტერთა მძლევი,
ვინც დედამიწა მოქიშპეთა გაავსე ძვლებით,
ვინც მცდარად იყავ მიჩნეული ვარსკვლავად ცისკრის
ასე არც კაცი დაცემულა და არც დემონი.

II

შეშლილად გრაცხავ! რად გასწირე ყველა ერთგული
ვინც მუხლმოყრილი თავს გიხრიდა ნიშნად ნდობისა?
დიდების სხივმა დაგაბრმავა, ხარ გათანგული,
სხვას რომ არნახულს ჰპირდებოდი ნაყოფს ომისას.
ძლევამოსილი ვერ ჰგუობდი მიჯნებს, სამანებს,
ფასად მიზნისა მიუჩინე ყველას სამარე,
ვინც გაღმერთებდა, ვინც იცავდა სახელს მოდგმისას.
კაცობრიობას დაუმტკიცე ყოვლის სანაცვლოდ,
სულის სიმწირეს მისწრაფება ძალუძს დანაცროს!

III

მადლობას გიძღვნით - მაგალითი საშვილიშვილო
ყველა მეომარს წინ დახვდება აწ და მარადის,
ფილოსოფოსთა ქადაგება, დე, ნუ ისმინოს,
მწარე გაკვეთილს მეტი შესწევს ძალა სანამდის.
ვხედავ, თილისმა შენი ხიბლის როგორ დაიმსხვრა,
კაცთმომნუსხველი მისი ძალა რომ სულ დაინთქას,
რათა გონებას ცრუ ცდუნება ვეღარ ჰფარავდეს
აღარ ვემონოთ თითბერის კერპს თავგამეტებით,
ხმალს რომ იქნევს და დააბიჯებს თიხის ტერფებით.

IV

ყიჟინი ბრძოლის, შეძახილი გამარჯვებისა,
მსგავსი მიწისძვრის, ანდა კიდევ ზეცის ქუხილის,
და ის ტრიუმფი წყარო იყო უკვდავებისა
შენთვის, რომელმაც არ იცოდი სხვაზე წუხილი.
ძალაუფლება, ხელში ხმალი, კვერთხი სამეფო
კაცს აჩოქებდა იძულებულს, რომ გზა დაეთმო,
დიდება შენი რადგან უკვე იქმნა მუდმივი
შენს სულს, ბოროტო, შერჩა მხოლოდ სიმწრის გოდება,
უკვე შთანთქმული ეს ყოველი რომ აგონდება!

V

სხვას აოხრებდი და თვითონ ხარ ახლა ეული!
სხვის დამმარცხებელს დამარცხებელს გხედავ საბრალოს!
სხვის ბედს რომ წყვეტდი, საკუთარი გაქვს დამსხვრეული,
სხვის მბრძანებელო, დღეს წყალობას ითხოვ სამადლოდ!
იქნებ იმედი ჩაგესახა უფლის სადარი,
რომ გაჩაღდება ჩაფერფლილი შენი ღადარი?
იქნებ არყოფნის შიში გზარავს ყოვლის სანაცვლოდ?
მეფურად სიკვდილს რომ არჩიე მონის ჭაპანი,
ვაგლახ, გაბედულ არჩევანშიც ხარ სულმდაბალი!

VI

ერთმა ბერძენმა მუხა თურმე ხელით გახლიჩა,
ღონით გართულმა ვერ მოზომა მისი ბუნება
ხემ პირი შეკრა, ხელს გამოხსნა აღარ აღირსა,
რა მწარე იყო შავბედითი ძალის ცდუნება.
ხე გაჯიუტდა და უჭერდა მაგრად მარწუხებს,
შენც, ჩემო კერპო, განსაცდელი იგივ გაწუხებს
და ჭირ-ვარამი უფრო მეტიც გიმღვრევს გონებას
თუ ის ნადირის ლუკმად იქცა, შენ უნდ ეწამო,
ბედმა ინდომა შენი გული შენვე შეჭამო!

VII

რომაელ სულას, ბრძოლის ველზე ცეცხლად რომ ენთო,
გული მოუკლა მეომართა დაღვრილმა სისხლმა,
შორს გადააგდო სატევარი, თავით რომ ედო,
ზურგი აქცია მედიდურად მბრძანებლის ყისმათს.
ასე განუდგა ის დიდებას, აღსავსე ზიზღით
იმ ყველას მიმართ, ვინც ხალხის ბედს ღებავდა
სისხლით,
და ვინც ქვეყანას მოევლინა უღმერთო რისხვად!
ახლა მის სახელს ასხვიოსნებს ყოვლის სანაცვლოდ
ის დღეს და წუთი, როს გვირგვინი ნებით აღარ სცნო.

VIII

ვინ იფიქრებდა, ესპანელი იცვლიდა რწმენას,
მოსწყინდებოდა მას ოდესმე მძლეთა სამყარო,
მთელს იმპერიას ის არჩევდა პატარა სენაკს,
კრიალოსანზე გადაცვლიდა გვირგვინს სარახტოს.
მონასტრის ჭერქვეშ სისხამ დილით ისმენდა წირვას,
სული სიმტკიცით დაიცავდა ყოველგვარ წვრილმანს
და სიბერეში მოითხოვდა პატივს სანაცვლოდ
სჯობდა არასდროს არ რგებოდა ხვედრი დესპოტის,
რომ თავგანწირვაც არ ეტვირთა ბერად შედგომის.

IX

შენ სულ სხვა იყავ- უცნაური, როგორც ზმანება,
შენივე ხელით დაურაზე ქუხილს კარიბჭე
გიმძიმდა ძალზედ წარმოგეთქვა ბოლო ბრძანება
და განწირული ხომ ითვლიდი მაინც ნაბიჯებს.
მთელი არსებით ჩამოჰგავდი წყეულ სატანას,
კაცობრიობას აღარ ძალუძს მეტის ატანა,
თუმც შებღალული ეგ ღირსება შენი აფიქრებს.
გამჩენმა ღმერთმა მისთვის შექმნა ნუთუ ქვეყანა,
რომ შენებრ ფლიდი, ვით კვარცხლბეკზე, ზედ აეყვანა.

X

რაც დედამიწამ შენთვის ომში სისხლი დაღვარა!
გაღმერთებული შენს საკუთარს მუდამ ზოგავდი,
წინ მიგიძღვოდა გამარჯვებულს ბუკი, ნაღარა
და კანკალებდა უმოწყალოდ შენს წინ მონარქი!
თავისუფლებავ! შენს ხატის წინ ლოცვად ვიდგებით,
რადგან უღირს მტერს აღარ სწყალობს შუქი დიდების,
ნიღაბთან ერთად მან დაკარგა უკვე ქომაგიც.
ღმერთმა არა ქნას, რომ კვლავ იშვას ქვეყნად ტირანი,
ვინაც ცდუნებით მოუტანოს ხალხს სატკივარი!

XI

გმირობა შენი, ავი სულით ნამოქმედარი,
ჟამთა სვლას სისხლით, მხოლოდ სისხლით დაუწერია,
დიდების შუქით აღარა ხარ უკვე მდიდარი,
შენი სახისთვის დროს ლაქები დაუმჩნევია.
რომ მომკვდარიყავ, შენ , აღსავსე ღირსების სხივით,
მომავალს იქნებ კიდევ ეშვა სხვა, შენებრ დიდი,
თუკი სირცხვილი კაცთა მოდგმას კვლავ უწერია -
მზესთან აფრენას რად ისურვებს ვინმე ზვიადი,
უკუნი ღამით თუ ჩაეშვა ასეთ წყვდიადში?

XII

რომ აიწონოს გმირის ნეშტი ზუსტი სასწორით,
გაუტოლდება ის ერთ მუჭა გამხმარ აყალას,
მხოლოდ სიკვდილით თუ გავხდებით ჩვენ
თანასწორნი,
მხოლოდ მას ძალუძს ყოველ ჩვენგანს მიწა აყაროს.
მე კი ვფიქრობდი, ის, ვინც ცოცხლობს სიდიდით
სრულით,
ცაზე ვარსკვლავებს გააცოცხლებს უკდავი სულით,
რომ ბრწყინვალებამ ცისკიდური ააელვაროს,
და არ მეგონა, თვით განგება თუ ჯავრს იყრიდა
მასზე, ვინც ტახტი სხვისი ტანჯვის ფასად
იყიდა.

XIII

შენ გვერდს გიმშვენებს დღეს მეუღლე -ჭირისუფალი,
შორეულ ქვეყნის მგლოვიარე ნაზი ყვავილი,
ნუთუ ტანჯვისგან არ დაინდობს მის გულს უფალი,
ასე დარჩება საუკუნოდ იავარქმნილი?
მისი ხვედრია ,რომ გაიყოს უიმედობა,
მონანიება, დამცირება და უბედობა
შენთან ჯალათო უგვირგვინოვ! ნუთუ არ იცი?
სჯობს მის სიყვარულს გაუფრთხილდე,როგორც საგანძურს,
შენს დიადემას მისი შეცვლა რადგან არ ძალუძს.

XIV

მაშ, მიაშურე პირქუშ კუნძულს დაუყოვნებლივ,
ზღვის სილაჟვარდეს კვლავ მიანდე მზერა, გონება-
მწამს, მას, ბობოქარს, შენ უწინაც გაუგონებდი,
რადგან შენს ძალას ზღვა არასდროს არ ემონება!
ტაატით მავალს თუ მოგხიბლავს მისი სინაზე,
შენივე ხელით მიაწერე იქვე სილაზე,
რომ დედამიწის აღარ ისმის უკვე გოდება!
და რაც კორინთელს შუბლზე აჩნდა დარდი, ნაღველი,
ახლა ყოველის მხოლოდ შენ ხარ გამომსახველი.

XV

თვითონ თემურო! ტყვესღა პგავხარ თემურლენგისა
და დატყვევებულ მძვინვარებას გულში ატარებ,
ფლობდი ქვეყანას! - ანაბარა დარჩი ბედისა,
ახლა შენს ფიქრებს მხოლოდ ოხვრას თუ შევადარებ.
ვაითუ გონიც დაგიკარგავს გვირგვინთან ერთად,
ბაბილონში რომ დაემართა მიჩნეულს ღმერთად?
რადგან ცხოვრება ვერ დაუჭერს დიდხანს სადავეს
ვნებას, რომელსაც ეს ქვეყანა არაფრად უღირს,
ვით სულს ბობოქარს, სხვის დამთრგუნველს და ასე უღირსს!

XVI

მსგავსად ტიტანის, ვისი მადლით ცეცხლი ანთია,
იქნებ შენც შეძლო ყოველ დარტყმას გმირულად
შეხვდე,
განაწამები მიეგებო ახალ განთიადს,
ორბმა რომ გკორტნოს მიჯაჭვული ფრიალო კლდეზე!
ღმერთმა გაგწირა, შეგაჩვენა ძემ კაცთა მოდგმის,
შენი დაცემა გრძნეულ ეშმას დღეს სხვას რას მოჰგვრის,
თუ არა ღვარძლით სავსე ღიმილს, კვლავ მსხვერპლს
რომ ეძებს;
ზევსთან მებრძოლმა, მან ღირსება რომ არ დაკარგა,
ის თვით მოკვდავიც მოკვდებოდა მხოლოდ ამაყად!

XVII

დრო იყო, როცა მთელს ქვეყანას ფლობდნენ გალები
და მათ განმგებლად შენ გაქცია მერე ჟამთა სვლამ;
რაღად იღვწოდი და გამალებით,
რად არ ინდომე სიმაღლიდან ნებით გადასვლა?
აამაღლებდა ეს ყოველი შენს წმინდა სახელს,
განაცვიფრებდა გამარჯვების მრავალის მნახველს,
და მარენგოსაც დაჩრდილავდა თვის ტრამალებით,
გაანათებდა ბინდს მოწოლილს, ვით სასწაული,
თუმცა ღრუბლები დაცურავდნენ დანაშაულის.

XVIII

მაგრამ გგონია, მეფედა ხარ დაბადებული
და მეწამული სამოსელი შენ გშვენის მხოლოდ,
მხრებზე მანტია მოხდენილად გაქვს მოგდებული,
რაც მოგონებებს ცოდვილ მკერდში ვერ ჩაკლავს
ოღონდ.
ახლა იღბალი განდიდებას აღარ გიპირებს,
ჩვეული პეწი დაუკარგავთ ზიზილ- პიპილებს,
სად გაქრა ჯვარი, ან ვარსკვლავი, ვერცხლი თუ ოქრო?
შენ, იმპერიის თავმომწონე ჯიუტი ბავშვი,
უსათამაშოდ, უხალისოდ, უმწეოდ დარჩი.

XIX

დიდ პიროვნებებს წარსულისას შევავლოთ თვალი!
სამაგალითოს და საგმიროს ცოტა გვიამბობს.
შეუბღალავი ვინ დატოვა დიდების კვალი,
აროდეს იყო ვინ უღირსი და უნიათო?
გამორჩეული სამამაცით, სინდის - ნამუსით
მოჩანს ბნელეთში და დასავლეთის ცინცინატუსი-
ჯორჯ ვაშინგტონი - ვით ანდერძი, მარად კიაფობს!
ქვეყნად ის იყო ერთადერთი, პირველიც, ბოლოც,
შემარცხვენელი კაცთა მოდგმის ერთია მხოლოდ!



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.