იყო ორი ჯარისკაცი, ორივეს სამოცისთვის გადაებიჯა. ჯარიდან რომ დაითხოვეს,
სამშობლოში დაბრუნება გადაწყვიტეს. გზაში ბჭობა გამართეს: თავი როგორ ვირჩი-
ნოთ, ამ ხნოვანებაში ხელობას ვეღარაფერს ვისწავლით. მოწყალებასაც არავინ გაიმე-
ტებს, ხელის გამოღება კიდევ შეგიძლიათო და არაფერს მოგვაშავებენ.
მაშინ ერთმა ჯარისკაცმა თქვა:
— წილი ვყაროთ, ვისაც შეხვდება, თვალები დაითხაროს და სამათხოვროდ ერთად
ვიაროთო.
მეორე ჯარისკაცს ეს აზრი მოეწონა და დაყაბულდა.
წილი იმას შეხვდა, ვისაც ეს აზრი დაებადა. ერთმა მეგობარმა მეორეს თვალები
დათხარა და მისი გამძღოლობა იკისრა. ასე ხელებგაწვდილი დადიოდნენ ისინი კარ-
დაკარ. ხალხი მოწყალებას უხვად იმეტებდა, მაგრამ ბრმას, აბა, რა სარფა ჰქონდა? რაც
კი რამ ნუგბარი იყო, გამძღოლი თვითონ მიირთმევდა, ბრმას კი ძვლებსა და ხმელ
პურს უყრიდა.
— ვაი, ჩემს თავს, — ოხრავდა უბედური. — ის არ მეყოფა, რომ ბრმა ვარ, ასე რატომ
მჩაგრავო?
— თუკი წუწუნს თავს არ დაანებებ, შენზე ხელს ავიღებო.
მაგრამ საბრალო ბრმამ ჩივილი ვერ მოიშალა და ბოლოს გამძღოლმა იგი ტყეში და-
ტოვა.
ბრმა დიდხანს დაეხეტებოდა ტყეში, ბოლოს ერთ ხესთან შედგა...
«რა მეშველება, — ფიქრობდა იგი, — მალე დაღამდება და მხეცები დამგლეჯენო».
თავი რომ გადაერჩინა, ხეზე აფოფხდა.
შუა ღამემ რომ მოატანა, ხესთან ოთხი ნადირი მოვიდა: მელა, ტახი, მგელი და შვე-
ლი.
— მე რაღაც ვიცი, მაგრამ არავის ვეტყვიო, — თქვა მელამ.
— რაღაც მეც ვიციო, — თქვა მგელმა.
— მეც ვიციო, — თქვა შველმა.
— შენ რა უნდა იცოდე, რქებიც კი ერთი ციცქნა გაქვსო, — შეუტია ტახმა.
— ეჰე! ეს პაწია თავიცა და რქებიც ჭკუითა მაქვს გატენილიო, — მიუგო შველმა.
— მაშ, ვინ რა იცის, გვითხრასო, — თქვა ტახმა.
— შორიახლოს მდინარე მიედინება, — დაიწყო მელამ. — ის მდინარე ბრმის წამა-
ლია. ჩემს სიცოცხლეში ბევრჯერ ცალ თვალში ჩინი წამრთმევია, მაგრამ იმ წყლით
ამომიბანია და მაშინვე სინათლე დამბრუნებია.
— იმ მდინარის ამბავი მეც გამიგონია, — თქვა მგელმა, — მაგრამ მე შენზე მეტი ვი-
ცი: ხელმწიფის ასული ძალიან ავადაა, ვინც მოარჩენს, ცოლად გაატანენ. საკმარისია
ხელმწიფის ასულმა იმ მდინარის წყალი დალიოს და მორჩებაო.
შველმა კი თქვა:
— ქალაქ ლიონს სასმელი წყალი არ ჰყოფნის. თხუთმეტი ათას ფრანკს* (* ფრანკი
საფრანგეთის, ბელგიის, შვეიცარიის, ლუქსენბურგისა და მონაკოს ფულის ერთეული.)
ჰპირდებიან იმას, ვინც ხალხს ამ გაჭირვებისაგან იხსნის. თავისუფლების ხესთან მიწას
ბარი რომ დაჰკრან, წყარო ამოხეთქავს და წყალი ყველას ულეველი ექნებაო.
— მე არაფერი ვიციო, — თქვა ტახმა და ნადირნი დაიშალნენ.
— ოჰ, ნეტა ის მდინარე მაპოვნინაო, — ინატრა ბრმამ.
იგი ხიდან ჩამოძვრა და ხელის ცეცებით გზას გაუდგა.
ბოლოს მდინარეს მიადგა. თვალები წყლით ამოიბანა თუ არა, თვალის ჩინი დაუ-
ბრუნდა.
მაშინ ჯარისკაცი ლიონის მერთან გაიქცა და უთხრა, თუკი წყალი უშრეტად გინდა
მოედინებოდეს, უბრძანე, თავისუფლების ხესთან მიწას ბარი დაჰკრანო. მართლაც,
დაჰკრეს თუ არა ბარი, იხუვლა წყალმა, სვი, რამდენიც გენებოს! ჯარისკაცს დანაპირე-
ბი თხუთმეტი ათასი ფრანკი მისცეს და გაისტუმრეს. ჯარისკაცი ხელმწიფესთან მივი-
და და უთხრა:
— დიდო ხელმწიფევ, გავიგე, რომ შენი ასული ძალიან ავადაა. მისი მოსარჩენი წამა-
ლი ვიციო, — და ჯარისკაცმა ყველაფერი უამბო.
ხელმწიფემ მაშინვე მსახურები გაგზავნა მდინარეზე. ხელმწიფის ასულს ამ წყალს
ასმევდნენ, ამ წყალში აბანავებდნენ და ავადმყოფი გამოკეთდა.
ხელმწიფემ ჯარისკაცს უთხრა:
— მართალია, ხანში ხარ შესული, მაგრამ ქალს მაინც მოგათხოვებ, თუ ფული გირ-
ჩევნია, ფულს მოგართმევო.
ჯარისკაცს ხელმწიფის ასულის ქმრობა ერჩია: იცოდა, რომ ხელმწიფე თავის ქალს
ფულსაც მისცემდა და მზითვსაც. მაშინვე ქორწილი გადაიხადეს.
ერთხელ თავის ბაღში რომ სეირნობდა, ჯარისკაცმა ჩამოძონძილი ხელგაშვერილი
გლახა დაინახა. ჯარისკაცმა მაშინვე იცნო ძველი მეგობარი. იგი გლახას მიუახლოვდა
და ჰკითხა:
— ადრე კარდაკარ ორნი არ დადიოდით? შენი დოსტი სად არისო?
— მოკვდაო, — მიუგო გლახამ.
— მართალი მითხარი და არ ინანებ, იმ კაცს რა დაემართაო?
— ტყეში დავტოვეო.
— რატომ დატოვეო?
— მუდამ წუწუნებდა, თუმცა რაც ნუგბარი იყო, მას ვაძლევდი. რახან კბილები არ
ჰქონდა, პურის გულს იმას ვთავაზობდი, მე ქერქებს ვღრღნიდი, ხორცს იმას ვაჭმევდი,
მე ძვლებს ვხრავდიო.
— სიცრუეა. ეგრე არა და, პირუკუ კი იქცეოდი. შენს ამხანაგს ახლა თუ იცნობდიო?
— ვერ გეტყვიო.
— აბა იცოდე! ის ამხანაგი მე ვარო.
— შენ ხომ ხელმწიფე ხარო.
— ცხადია, მაგრამ შენი ყოფილი ამხანაგიც ვარ. შემოდი, ყველაფერს გიამბობო.
როცა ბრმის თავგადასავალი მოისმინა, გლახამ უთხრა:
— კარგი იყო, მეც მეცადა ბედი! იმ ხესთან მიმიყვანე, იქნებ ნადირნი ისევ მოვიდნე-
ნო.
— სიამოვნებით, — უპასუხა ყოფილმა ამხანაგმა, — ბოროტს კეთილად გადაგიხ-
დიო.
მათლაც, წაიყვანა ტყეში და გლახა მაშინვე ხეზე აფოფხდა. შუაღამემ რომ მოატანა,
ოთხმა ნადირმა ისევ ერთად მოიყარა თავი. მელამ თქვა:
— ჩვენი იმღამინდელი ნათქვამი გამჟღავნდა: ხელმწიფის ქალი მორჩა, ხოლო ქალაქ
ლიონში წყალი ულეველია. ჩვენი საიდუმლო გარეთ ვინ გაიტანაო?
— მე არ გამიტანიაო, — თქვა მგელმა.
— არც მეო, — თქვა შველმა.
— დარწმუნებული ვარ, ტახი გაიტანდა, — განაგრძობდა მელა. — მას სათქმელი
არაფერი ჰქონდა და ჩვენი ნალაპარაკევი სადღაც წამოროშაო.
— ტყუილიაო, — წამოიძახა ტახმა.
— გვიფრთხილდი, სამივენი გაგისწორდებითო.
— თქვენი არ მეშინია, — თქვა ტახმა და ეშვები გამოაჩინა. — აბა გაბედეთ და ხელი
მახლეთო!
უცებ მაღლა აიხედეს და ხეზე გლახა დაინახეს.
— ოჰო, ვიღაც კაცი ყურს გვიგდებსო!
მაშინვე ხეს ეცნენ, ძირი გამოუთხარეს, წააქციეს და გლახა ნაკუწებად აქციეს.
სამშობლოში დაბრუნება გადაწყვიტეს. გზაში ბჭობა გამართეს: თავი როგორ ვირჩი-
ნოთ, ამ ხნოვანებაში ხელობას ვეღარაფერს ვისწავლით. მოწყალებასაც არავინ გაიმე-
ტებს, ხელის გამოღება კიდევ შეგიძლიათო და არაფერს მოგვაშავებენ.
მაშინ ერთმა ჯარისკაცმა თქვა:
— წილი ვყაროთ, ვისაც შეხვდება, თვალები დაითხაროს და სამათხოვროდ ერთად
ვიაროთო.
მეორე ჯარისკაცს ეს აზრი მოეწონა და დაყაბულდა.
წილი იმას შეხვდა, ვისაც ეს აზრი დაებადა. ერთმა მეგობარმა მეორეს თვალები
დათხარა და მისი გამძღოლობა იკისრა. ასე ხელებგაწვდილი დადიოდნენ ისინი კარ-
დაკარ. ხალხი მოწყალებას უხვად იმეტებდა, მაგრამ ბრმას, აბა, რა სარფა ჰქონდა? რაც
კი რამ ნუგბარი იყო, გამძღოლი თვითონ მიირთმევდა, ბრმას კი ძვლებსა და ხმელ
პურს უყრიდა.
— ვაი, ჩემს თავს, — ოხრავდა უბედური. — ის არ მეყოფა, რომ ბრმა ვარ, ასე რატომ
მჩაგრავო?
— თუკი წუწუნს თავს არ დაანებებ, შენზე ხელს ავიღებო.
მაგრამ საბრალო ბრმამ ჩივილი ვერ მოიშალა და ბოლოს გამძღოლმა იგი ტყეში და-
ტოვა.
ბრმა დიდხანს დაეხეტებოდა ტყეში, ბოლოს ერთ ხესთან შედგა...
«რა მეშველება, — ფიქრობდა იგი, — მალე დაღამდება და მხეცები დამგლეჯენო».
თავი რომ გადაერჩინა, ხეზე აფოფხდა.
შუა ღამემ რომ მოატანა, ხესთან ოთხი ნადირი მოვიდა: მელა, ტახი, მგელი და შვე-
ლი.
— მე რაღაც ვიცი, მაგრამ არავის ვეტყვიო, — თქვა მელამ.
— რაღაც მეც ვიციო, — თქვა მგელმა.
— მეც ვიციო, — თქვა შველმა.
— შენ რა უნდა იცოდე, რქებიც კი ერთი ციცქნა გაქვსო, — შეუტია ტახმა.
— ეჰე! ეს პაწია თავიცა და რქებიც ჭკუითა მაქვს გატენილიო, — მიუგო შველმა.
— მაშ, ვინ რა იცის, გვითხრასო, — თქვა ტახმა.
— შორიახლოს მდინარე მიედინება, — დაიწყო მელამ. — ის მდინარე ბრმის წამა-
ლია. ჩემს სიცოცხლეში ბევრჯერ ცალ თვალში ჩინი წამრთმევია, მაგრამ იმ წყლით
ამომიბანია და მაშინვე სინათლე დამბრუნებია.
— იმ მდინარის ამბავი მეც გამიგონია, — თქვა მგელმა, — მაგრამ მე შენზე მეტი ვი-
ცი: ხელმწიფის ასული ძალიან ავადაა, ვინც მოარჩენს, ცოლად გაატანენ. საკმარისია
ხელმწიფის ასულმა იმ მდინარის წყალი დალიოს და მორჩებაო.
შველმა კი თქვა:
— ქალაქ ლიონს სასმელი წყალი არ ჰყოფნის. თხუთმეტი ათას ფრანკს* (* ფრანკი
საფრანგეთის, ბელგიის, შვეიცარიის, ლუქსენბურგისა და მონაკოს ფულის ერთეული.)
ჰპირდებიან იმას, ვინც ხალხს ამ გაჭირვებისაგან იხსნის. თავისუფლების ხესთან მიწას
ბარი რომ დაჰკრან, წყარო ამოხეთქავს და წყალი ყველას ულეველი ექნებაო.
— მე არაფერი ვიციო, — თქვა ტახმა და ნადირნი დაიშალნენ.
— ოჰ, ნეტა ის მდინარე მაპოვნინაო, — ინატრა ბრმამ.
იგი ხიდან ჩამოძვრა და ხელის ცეცებით გზას გაუდგა.
ბოლოს მდინარეს მიადგა. თვალები წყლით ამოიბანა თუ არა, თვალის ჩინი დაუ-
ბრუნდა.
მაშინ ჯარისკაცი ლიონის მერთან გაიქცა და უთხრა, თუკი წყალი უშრეტად გინდა
მოედინებოდეს, უბრძანე, თავისუფლების ხესთან მიწას ბარი დაჰკრანო. მართლაც,
დაჰკრეს თუ არა ბარი, იხუვლა წყალმა, სვი, რამდენიც გენებოს! ჯარისკაცს დანაპირე-
ბი თხუთმეტი ათასი ფრანკი მისცეს და გაისტუმრეს. ჯარისკაცი ხელმწიფესთან მივი-
და და უთხრა:
— დიდო ხელმწიფევ, გავიგე, რომ შენი ასული ძალიან ავადაა. მისი მოსარჩენი წამა-
ლი ვიციო, — და ჯარისკაცმა ყველაფერი უამბო.
ხელმწიფემ მაშინვე მსახურები გაგზავნა მდინარეზე. ხელმწიფის ასულს ამ წყალს
ასმევდნენ, ამ წყალში აბანავებდნენ და ავადმყოფი გამოკეთდა.
ხელმწიფემ ჯარისკაცს უთხრა:
— მართალია, ხანში ხარ შესული, მაგრამ ქალს მაინც მოგათხოვებ, თუ ფული გირ-
ჩევნია, ფულს მოგართმევო.
ჯარისკაცს ხელმწიფის ასულის ქმრობა ერჩია: იცოდა, რომ ხელმწიფე თავის ქალს
ფულსაც მისცემდა და მზითვსაც. მაშინვე ქორწილი გადაიხადეს.
ერთხელ თავის ბაღში რომ სეირნობდა, ჯარისკაცმა ჩამოძონძილი ხელგაშვერილი
გლახა დაინახა. ჯარისკაცმა მაშინვე იცნო ძველი მეგობარი. იგი გლახას მიუახლოვდა
და ჰკითხა:
— ადრე კარდაკარ ორნი არ დადიოდით? შენი დოსტი სად არისო?
— მოკვდაო, — მიუგო გლახამ.
— მართალი მითხარი და არ ინანებ, იმ კაცს რა დაემართაო?
— ტყეში დავტოვეო.
— რატომ დატოვეო?
— მუდამ წუწუნებდა, თუმცა რაც ნუგბარი იყო, მას ვაძლევდი. რახან კბილები არ
ჰქონდა, პურის გულს იმას ვთავაზობდი, მე ქერქებს ვღრღნიდი, ხორცს იმას ვაჭმევდი,
მე ძვლებს ვხრავდიო.
— სიცრუეა. ეგრე არა და, პირუკუ კი იქცეოდი. შენს ამხანაგს ახლა თუ იცნობდიო?
— ვერ გეტყვიო.
— აბა იცოდე! ის ამხანაგი მე ვარო.
— შენ ხომ ხელმწიფე ხარო.
— ცხადია, მაგრამ შენი ყოფილი ამხანაგიც ვარ. შემოდი, ყველაფერს გიამბობო.
როცა ბრმის თავგადასავალი მოისმინა, გლახამ უთხრა:
— კარგი იყო, მეც მეცადა ბედი! იმ ხესთან მიმიყვანე, იქნებ ნადირნი ისევ მოვიდნე-
ნო.
— სიამოვნებით, — უპასუხა ყოფილმა ამხანაგმა, — ბოროტს კეთილად გადაგიხ-
დიო.
მათლაც, წაიყვანა ტყეში და გლახა მაშინვე ხეზე აფოფხდა. შუაღამემ რომ მოატანა,
ოთხმა ნადირმა ისევ ერთად მოიყარა თავი. მელამ თქვა:
— ჩვენი იმღამინდელი ნათქვამი გამჟღავნდა: ხელმწიფის ქალი მორჩა, ხოლო ქალაქ
ლიონში წყალი ულეველია. ჩვენი საიდუმლო გარეთ ვინ გაიტანაო?
— მე არ გამიტანიაო, — თქვა მგელმა.
— არც მეო, — თქვა შველმა.
— დარწმუნებული ვარ, ტახი გაიტანდა, — განაგრძობდა მელა. — მას სათქმელი
არაფერი ჰქონდა და ჩვენი ნალაპარაკევი სადღაც წამოროშაო.
— ტყუილიაო, — წამოიძახა ტახმა.
— გვიფრთხილდი, სამივენი გაგისწორდებითო.
— თქვენი არ მეშინია, — თქვა ტახმა და ეშვები გამოაჩინა. — აბა გაბედეთ და ხელი
მახლეთო!
უცებ მაღლა აიხედეს და ხეზე გლახა დაინახეს.
— ოჰო, ვიღაც კაცი ყურს გვიგდებსო!
მაშინვე ხეს ეცნენ, ძირი გამოუთხარეს, წააქციეს და გლახა ნაკუწებად აქციეს.
მთარგმნელი – ჯენეტი ჭანტურაია
