პრინციპის საქმე
`ნახალის~1 გაერთიანებაში (იმ ნაწილში, ჩვენ რომ ახლახან შემოგვიერთდა) ერთი ახალგაზრდა ერია. ყველა ზუზის ეძახდა. გამხდარი და აწოწილი ყმაწვილი თითქოს ერთ ღამეში, დროზე ადრე გაზრდილიყო; ქერა ქოჩორი შუბლზე ჩამოსწეწოდა _ იფიქრებდი, თავის დღეში არ დაუვარცხნიაო; ვეებერთელა სათვალე ლურჯ, ნაღვლიან და ირგვლივ გაოცებით მზირალ თვალებზე წამოემხო...
ზუზი `ნახალის~ თვით ყველაზე თავქარიან ახალგაზრდებსაც კი აჭარბებდა თავისი უგერგილობით: შარვალი ზომასთან შედარებით საგრძნობლად მოკლე ეცვა; ფეხსაცმელები _ მაღალყელიანი და უხეში, თანაც, ბოლომდე არასოდეს იკრავდა; დღენიადაგ ამოჩაჩული პერანგის ბოლოები აქეთ-იქით ეფრიალებოდა; ერთი სახელო იდაყვამდე წამოეწია, მეორე _ უფრო ზემოთ... გამოსასვლელი ტანისამოსი კი სრულებით არ გააჩნდა (ალბათ!). მუშაობის შემდეგ გაერთიანების წევრთა შორის ვერავინ მოიძევდა _ მთელი ამ ხნის მანძილზე ეზოში დაიარებოდა და ფეხებს განდაგან მიათრევდა, თან ხეთა კენწეროებს აკვირდებოდა _ თითქოს მათზე გადმოფენილ სიზმრებს ხსნისო...
ზუზი სასადილოში განცხადებების დაფასთან გაკრულ გაზეთს საათობით ათვალიერებდა. იმის თქმა ზედმეტია, რომ არც ერთ საერთო კრებას არავითარ შემთხვევაში არ დააკლდებოდა _ თავისთვის, კუთხეში იჯდა და ყურდაცქვეტილი ისმენდა, არაფერი გამომეპაროსო...
საქმე კი ხილეკმა (ჩვენში წესრიგს რომ იცავდა) ათასგვარი მიუჩინა _ ნაგვის გატანა, სანიტრობა, მეეტლეობა და სხვა წვრილმანი. და, მანაც, ეს ყველაფერი ისე მიიღო, თითქოს ბუნებას ამისთვის შეექმნა.
ჩვენს გაოცებას კი საზღვარი არ ჰქონდა, როცა შევიტყვეთ _ ზუზი სახელგანთქმული მოშიოფის შვილი იყო, სწორედ იმ მოშიოფისა, რომელიც ექსპორტ-იმპორტის ფირმის ერთერთი მეპატრონე გახლდათ.
ხაიფაში ჩამოყალიბებული `მოშიოფი & მოშიოფი~ ცნობილი იყო, როგორც უმდიდრესი ფირმა ისრაელში და მნიშვნელოვან ბიზნესს აწარმოებდა...
გვიკვირდა, როგორ მოხვდა მსგავსი პრესტიჟული ოჯახის წევრი უღარიბეს კიბუცში. მისი ამგვარი მოუწესრიგებლობაც არანაკლებ გვაოცებდა. პირველად ისიც ვიფიქრეთ, მამამისს აუმხედრდა და გამოექცაო, თუმცა, მოგვიანებით გავიგეთ, რომ თვით მოშიოფს გამოეგზავნა და ისიც მის ნებას დაჰყოლოდა.
როდესაც მამას გაახსენებდნენ, ზუზი რატომღაც მხრებაჩეჩილი მოსაუბრეებს ზურგს აქცევდა ხოლმე.
ერთ მშვენიერ დღეს კი, აი, რა მოხდა: შუადღეს ერთი საათიღა აკლდა. ჩვენი მეურნეობის ეზოში ლამაზი ლურჯი მანქანა შემოსრიალდა და სასადილოს წინ შეჩერდა. იქედან ერთი ჩასუქებული, მოკლეფეხება, წითელფეხსაცმლიანი კაცი გადმოვიდა. ყავისფერი პიჯაკი ეცვა, ამავე ფერის ცილინდრი თვალებზე ჩამოფხატვოდა. თავის მანქანასთან მედიდურად გაიჭიმა, ხელებით ჯიბეები მოიჩხრიკა და ირგვლივ მრისხანედ მიმოიხედა.
სწორედ ამ დროს სასადილოდან ხილეკი გამოვიდა. მოსულმა მის მხარეს გაიხედა და ისე, რომ ადგილიდან არ განძრეულა, დაუძახა:
_ მისმინეთ, გეთაყვა, კიბუციდან ხართ?
_ დიახ _ მიუგო ხილეკმა და მიუახლოვდა.
_ იოსებ მოშიოფს თუ იცნობ?
_ ვის?
_ იოსებ მოშიოფს, `ნახალიდან~.
_ აჰ, ზუზი!
_დიახ, დიახ, ზუზის _ გაიღიმა ნაძალადევად _ უთხარით, რომ მამამისმა მოაკითხა.
_ კი, მაგრამ ახლა მუშაობს! _ მოუჭრა ხილეკმა, თან სასაცილოდ არ ჰყოფნიდა ამ კაცის მზერა, რომელიც არც მეტი, არც ნაკლები, თვით მოშიოფი იყო.
_ არაფერია, გადაეცით, რომ მამამისი მოვიდა.
ხილეკი მცირე ხნით შეყოყმანდა, გონებაში თითქოს რაღაც აწონ-დაწონა და მხოლოდ შემდეგ თქვა:
_ კარგი, ახლავე დავუძახებ. _ მერე შებრუნდა და წავიდა.
შევატყვეთ, ზუზი მამამისის მოულოდნელი ვიზიტით არ ღფრთოვანებულა. მიუახლოვდა და მასთან იმ ბავშვივით დადგა, დატუქსვას რომ ელოდება.
მოშიოფმა ჯიბიდა მარჯვენა ხელი ამოიღო და ღიმილით გაუწოდა:
_ როგორა ხარ, იოსებ?
_ კარგად... _ ამოილუღლუღა და თავი დახარა.
_ როგორ, კარგად..? _ აათვალიერ-ჩაათვალიერა. მერე მეორე ჯიბიდან მარცხენა ხელიც ამოიღო, შოკოლადის ორი ფილა ამოაყოლა და შვილს მიაწოდა.
_ აიღე, შენ მოგიტანე.
_ გმადლობ_ უთხრა ზუზიმ, თანაც, ფილები ისეთი სახით გამოართვა, თითქოს არ იცოდა, მათთვის რა უნდა ეყო.
_ შეჭამე, კარგი შოკოლადია _ წააქეზა მოშიოფმა _ სად ცხოვრობ?
_ იქ, იმ სანგრებში _ ახალი სანგრებისკენ მიუთითა ზუზიმ.
_ კარგი. აბა, შენს ოთახში წამიყვანე _ უთხრა და მანქანის კარები ჩაკეტა.
ვერ ვიტყვით, რომ ზუზის ოთახმა მოშიოფზე კარგი შტაბეჭდილება მოახდინა. კარების ზღურბლიდანვე გამოჩნდა სამი არეულ-დარეული საწოლი, რომელთა ქვეშ ჭუჭყიან-ტურტლიანი ტანსაცმელები შეეკუჭათ. ნებისმიერი საჭიროებისათვის განკუთვნილი ყუთებიც უთავბოლოდ მიმოფანტულიყო.
მოშიოფმა მძიმედ ამოიოხრა და, როგორც იქნა, განწირული ხმით ამოღერღა:
_ ეს რას ნიშნავს?
მერე ერთერთი საწოლის კიდეზე ჩამოჯდა და თითი იატაკისკენ გაიშვირა:
_ შენ აქ ცხოვრობ?
_ დიახ _ მიუგო ზუზიმ დაბნევით და თვითონაც, მეორე საწოლზე, ჩამოჯდა.
_ მე სხვა ოთახს გიშოვი, ამ საქმეს მოვაგვარებ _ წარმოთქვა მტკიცედ.
ზუზის გაკვირვებისგან გაფართოებული თვალებით წამოსცდა:
_ ვისთან მოაგვარებ?
_ შენ არ იდარდო _ უპასუხა მკვახედ _ მე ამას ახლავე მივხედავ. შენ მხოლოდ ის მითხარი, ვინ არის აქ დირექტორი?
_ აქ არავითარი დირექტორი არ არის _ ჩაილუღლუღა.
_ მაშინ ვინმე პასუხისმგებელი პირი, ან მდივანი... მაჩვენე და ახლავე მოვაგვარებ.
_ მაგრამ... არაფერია მოპსაგვარებელი... აქ ყველა ასე ცხოვრობს.
_ ნუ მატყუებ. აქ გაცილებით უკეთესი შენობები ვნახე.
_ ისინი ვეტერანებისთვისაა...
_ ეს მე მომანდე _ მუხლზე ხელი დაირტყა მოშიოფმა _ შენ იმ შენობაში მიიღებ ოთახს. ლოგინის გადასაფარებელსაც გიყიდი... აქ რად მუშაობ?
_ ეზოში...
_ არ მიკითხავს, სად მუშაობ-მეთქი _ უსაყვედურა.
_ დამლაგებლად.
_ რაოოო?
_ მე... მე ეზოს ვასუფთავებ, შხაპებს... _ ვეღარ დაამთავრა.
მოშიოფმა რაღაც უცნაურად შეხედა ვაჟს. დიდხანს უცქერდა, თან ჯიბეში ხურდა ფულს აჩხრიალებდა. ბოლოს ჰკითხა:
_ აქ საზეინკლო თუა?
_ დიახ...
_ ჰოდა, საზეინკლოში იმუშავებ! ამასაც მე მივხედავ! _ დაამატა შეუპოვრად.
_ ეს შეუძლებელია _ წარმოთქვა ზუზიმ და სახეზე შიში გამოეხატა _ შეუძლებელია. უკვე სხვა სამუშაოზე გამანაწილეს.
_ ეს მე მომანდე. დღესვე დაიწყებ საზეინკლოში მუშაობას!
უცებ, გარეთ ზარის ხმა გაისმა.
_ ეს რაღაა?
ზუზიმ შვებით ამოისუნთქა და მიუგო:
_ სადილისთვის რეკენ.
_ მერე, რაღას უდგეხარ?, წამო, ვჭამოთ _ თქვა მოშიოფმა და შვილს მხარზე ხელი ჩამოსდო _ თან თქვენი ზედამხედველი მაჩვენე, პირადად უნდა ველაპარაკო. გარშემო ტრიალი არ მიყვარს და არც მჩვევია. იცი ეს შენ! აკამდე
როცა სასადილოში შედიოდნენ, იქ მყოფთა თავებმა მათკენ შემობრუნება იწყეს. ყოველი მხრიდან ისმოდა: `მოშიოფი, მოშიოფი..~ და სანამ დაბნეული ზუზი თავისუფალი ადგილებისთვის თვალებს აქეთ-იქით აცეცებდა, მამამისმა ერთი სკამძელი იპოვა და შვილს დაუძახა:
_ მოდი, დავსხდეთ, აქ არის ადგილი!
მოშიოფს შიოდა, როგორც ყოველთვის. დაჯდა თუ არა, იდაყვი მაგიდას ფართოდ ჩამოსდო და პურის ნატეხს დააფრინდა. პური კალათაში იდო. მოშიოფმა ნაჭერი დაანაკუწა და ერთმანეთის მიყოლებით ხახაში გადაუძახა.
სულსწრაფმა დაუპატიჟებელმა სტუმარმა ულუფების მორთმევამდე ამგვარად სამი ნაჭერი პური გადასანსლა. ბოლოსდაბოლოს ულუფებიც ჩამოატარეს. მიმტანმა მოშიოფს ორი თეფში მიაწოდა. თითოეულზე ორი სახის კერძი მოეთავსებინათ.
_ ეს რაღაა? _ იკითხა მოშიოფმა, თან თითი თეფშისკენ გაიშვირა.
_ ყვავილოვანი კომბოსტო და ბადრიჯანი _ მიუგო ზუზიმ.
_ ეს არ არის საშენო! რამე სხვა მოითხოვე, ან კვერცხი, ან უკეთესი, ოღონდ ეს არა!
_ მე კომბოსტოც მიყვარს!
_ ნუ მატყუებ! როდის იყო, კომბოსტო გიყვარდა?! _ მერე უკმაყოფილოდ შეხედა და დაამატა _ ვხედავ, სულაც არ შეცვლილხარ!.. კვერცხი მოითხოვე! გააკეთე, რაც გითხარი!
_ ყველა ამ ულუფას იღებს. მე... მე არ შემიძლია...
_ მაშ, ამასაც თვითონ უნდა მივხედო! _ წამოდგა, მტკიცე და ფართო ნაბიჯებით ჩაუარა ჩამწკრივებულ მაგიდებს და სამზარეულოს შესასვლელთან შედგა. მზარეულს თეფში გამოსტაცა, ვითომდაც მადლობის ნიშნად, თავი დაუქნია და გამობრუნდა.
ამ მონაპოვარს, შესაძლოა, სხვა ვინმეს სახე გამარჯვების ღიმილით გაეცისკროვნებინა, მაგრამ მოშიოფი, რომლისთვისაც გაცილებით დიდი მიღწევები ჩვეულებრივ ამბავს წარმოადგენდა, თავის მაგიდას აუღელვებლად, მკაცრი იერითა და მტკიცე ნაბიჯებით მიუახლოვდა, თითქოს მთავარსარდალი ყოფილიყო.
თავის ადგილას დაბრუნებულ მოშიოფს ზუზი იქ აღარ დახვდა. განრისხებული მამა ირგვლივ იხედებოდა. მერე ჩაფიქრდა, გადაწყვიტა, მრისხანება საქმეს არ წაადგებაო და ჯავრი ერბო-კვერცხზე იყარა _ ერთი ხელის მოსმით ხახაში გადაუძახა. მორჩა თუ არა, შარვლის ჯიბიდან დიდი ცხვირსახოცი ამოაფრიალა, ჯერ პირი მოიწმინდა, მერე ხელები შეიმშრალა; ჯიბეში ჩაკუჭა, წამოდგა და ერთერთ იქ მყოფთაგანს მიმართა: `გეთაყვა, მიჩვენეთ თქვენი პასუხისმგებელი პირი ან მდივანი~. იგი მაშინვე ფერეცთან მიიყვანეს. ჩვენი მდივანი ჭამით იყო გართული. მოშიოფმა დაეჭვებული მზერა სტყორცნა და ჰკითხა:
_ თქვენა ხართ მდივანი?
_ მაქვს პატივი _ მიუგო, თბილად გაუღიმა და, როგორც წესი და რიგი იყო, წამოდგა.
მოშიოფმა ხელი გაუწოდა, თავი მსუბუქად დაუკრა და წარუდგა:
_ ნასიმ ელიაჰუ მოშიოფი. თქვენი ნებართვით, სასაუბროდ რამდენიმე წუთს წაგართმევთ...
სტუმარს ფერეცი სამდივნოში შეუძღვა. ისინი მაგიდას მიუსხდნენ. მოშიოფმა ჯიბიდან ვერცხლის კოლოფი ამოიღო და მასპინძელს გაუწოდა _
_ ეწევით?
_ დიდი მადლობა _ უთხრა და გულზე ხელები დაიკრიფა ფერეცმა _ გადავეჩვიე, დედაჩემის ხათრით.
_ არც ამერიკულს? _ გაეღიმა მოშიოფს.
_ არანაირს _ მიუგო და ისევ მადლობა გადაუხადა მასპინძელმა.
მოშიოფმა ვერცხლის კოლოფი დახურა, შეინახა, მაგიდაზე დალაგებული ხელები გადააჯვარედინა და დაიწყო:
_ საქმე ჩემს ვაჟს ეხება... უპირველეს ყოვლისა, აღვნიშნავდი, რომ მისი თქვენ შორის ყოფნით ძალიან კმაყოფილი ვარ... თუმცა... კარგი იქნებოდა, მისი სტატუსი ორიოდე პუნქტით შეცვლილიყო...
_ რომელ პუნქტებზე ბრძანებთ, ბატონო ჩემო?
_ უმჯობესია, ეს ყველაფერი ჩვენ შორის დარჩეს... _ დაიჩურჩულა სტუმარმა და თან მაგიდაზე თითები აათამაშა _ მაშ, ასე, უმთავრესი ბინის საკითხია. უკვე ვნახე. საშინელებაა! ეს ხომ ადამიანური ყოფა-ცხოვრების მინიმუმიც აღარაა...
ფერეცმა გაკვირვებული მზერა მიაპყრო, მერე მოსაუბრე სასაცილო ეჩვენა... თითით ულვაშები დაიგრიხა და თითქოს თავისთვის ლაპარაკობსო, ისე მიუგო:
_ აჰ! ეს რთული საკითხია... მეტად რთული... ჩემი ბატონი გამიგებს, ჩვენთან კანონი...
_ მე კი ვარჩევდი _ სასწრაფოდ შეაწყვეტინა მოშიოფმა _ ამ შემთხვევაში, კანონი და მასთან დაკავშირებული ფორმალობები გვერდით გადაგვედო... ნებისმიერ პრობლემას, დამეთანხმებით, ორი მხარე აქვს _ სამართლებრივი და ადამიანური, სწორედ ეს უკანასკნელი მიესადაგება იმას, რასაც მე გთხოვთ... როგორც იტყვიან, ჩემდა სასარგებლოდ...
_ ჰმ. რთულია-მეთქი, ბატონო ჩემო... მეტად რთული. უნდა გესმოდეთ, რომ არ შეიძლება ერთს ისეთი უფლება მიანიჭო, როგორიც სხვებს არ გააჩნიათ.
_ დიახ, დიახ, მესმის _ მიუგო მოშიოფმა აგდებულად _ მაგრამ თავს ნუ მოვიტყუებთ _ ეშმაკურად გაიღიმა და განაგრძო _ თვით წესიერებით განთქმულ დაწესებულებებში, გამონაკლის შემთხვევებში, რა თქმა უნდა, მოიპოვებიან ადამიანები, რომელთაც გარკვეული პრივილეგიები გააჩნიათ. დირექცია ამას ყურადღებას არ აქცევს... ამაზე მარტივი კი რა უნდა იყოს, ადამიანის ერთი ოთახიდან მეორეში გადაყვანა! ამაზე ლაპარაკიც არ ღირს. არაფერი დაგიშავდებათ. არც განსაკუთრებული სირთულეები გემუქრებათ...
_ ო, ახლა კი ცდებით, ბატონო ჩემო. ეს მართლაც დიდ სირთულეებთანაა დაკავშირებული.
_ მესმის. თქვენ ალბათ საზოგადოების წინაშე შიშობთ...
_ სწორედ ასეა...
_ მაშ, სხვა ინსტანციის მხრიდან მივუდგეთ, სკანდალი რომ ავიცილოთ...
_ ჩემი მდგომარეობაც გაითვალისწინეთ _ თავი მოისაწყლა ფერეცმა.
_ მესმის _ ამოღერღა მოშიოფმა, თავი დახარა, მაგიდაზე თითები კვლავ აათამაშა და მცირეოდენი ფიქრის შემდეგ დაამატა _ ამ შემთხვევაში, უსიამოვნების თავიდან აცილება შეიძლება, თუ საქმეს მარტივად შევხედავთ... _ თქვა, მცირე ხნით შეყოვნდა, მერე მკაცრი გამომეტყველება დაიბრუნა და განაგრძო _ ეს საქმე იოლად მოგვარდება, თუ, ვთქვათ, ჯანმრთელობის საბაბს მოვიშველიებთ... ალბათ, ხვდებით, რასაც ვგულისხმობ.
_ ჰმ... რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, ზუზის ჯანმრთელობის მდგომარეობა ცუდი არ უნდა იყოს. ასე, რომ... გამორიცხულია...
_ ისე ნუ მიყურებთ... ესეც მოვიფიქრე! შემიძლია, ექიმის ცნობა წარმოვადგინო.
ფერეცს მწარედ გაეღიმა:
_ ჩემო ბატონო, თქვენი აზრით, თაღლითის ფიზიონომია მაქვს?
მოშიოფი გაწიწმატდა:
_ თაღლითობა ჯერ არავის დაუბრალებია ჩემთვის. ჩემი ფირმა თავისი პატიოსნებით მთელს ისრაელშია ცნობილი და ამით ვამაყობ. შეგიძლიათ, ხელისუფლებაშიც გამოიკითხოთ, გნებავთ, ნებისმიერ წესიერ დაწესებულებაში... რაკი ვთქვი, ექიმის ცნობას მოვიტან-მეთქი, ესეც მხოლოდ იმიტომ, რომ თქვენ აგაშოროთ უსიამოვნებანი, რაც ამის ირგვლივ შეიძლება შეგემთხვეთ...
_ ამას გულწრფელად გიმადლით, ბატონო ჩემო, მაგრამ, ვშიშობთ, თვით ზუზიმ არ გითხრათ უარი.
_ იოსები იმას გააკეთებს, რასაც მე ვეტყვი _ გამოსცრა მოშიოფმა. თან ფერეცს წარბებს ქვემოდან უცქერდა. მერე ჩურჩულით განაგრძო: თუ გადახდაა საჭირო, უკან არ დავიხევ, მზად ვარ. ჩემთვის ფულის პრობლემა არ არსებობს!
ფერეცს ისევ გაეღიმა:
_ აქ ფულზე როდია საქმე.
_ მაშ?
_ პრინციპზე. ეს პრინციპის საქმეა, ბატონო ჩემო!
_ მესმის _ წარმოთქვა გაბრაზებულმა მოშიოფმა.
_ აი, სულ ეს არის, ბატონო მოშიოფ!
_ ე.ი. თქვენ გადაწყვიტეთ, ჩემს ვაჟს ბინა აღარ გამოუცვალოთ!
_ ვწუხვარ... გამიგებთ, ალბათ...
_ დიახ... მესმის... თქვენ, ბატონო, ერთადერთი პასუხისმგებელი პირი ბრძანდებით ამ საკითხებთან დაკავშირებით?
_ მაქვს პატივი...
_ ალბათ არ დაივიწყებთ, რომ თქვენთვის კარგი მინდოდა...
_ მჯერა, მაგრამ... ვწუხვარ!
_ და ეს თქვენი უკანასკნელი სიტყვაა?
_ ასე გამოდის...
_ კარგით _ თქვა მოშიოფმა, თან წამოდგა. მერე კბილებში გამოცრა: იმედი მაქვს, არ ინანებთ ამ ყველაფერს! _ და ენერგიული ნაბიჯებით ზუზის ოთახისკენ გაემართა.
მთელი ამ ხნის მანძილზე ზუზი თავის ოთახში, საწოლის კიდეზე იჯდა, ცრემლიან თვალებსა და ცხვირს სახელოთი იმშრალებდა. რამდენადაც ტირილის შეკავებას ცდილობდა, მით უფრო არ გამოსდიოდა _ ეს აბეზარი ცრემლები თვალთაგან უსასრულოდ მოედინებოდნენ. აი, ამ დროს შევიდა მოშიოფი. როცა შვილი ამ მდგომარეობაში იხილა, წუთით შედრკა, მაგრამ მალევე მოეგო გონს, გამოცოცხლდა და მბრძანებლური ტონით მიმართა:
_ იოსებ, ბარგი ჩაალაგე და გამომყევი!
ბიჭი დუმდა და სველ ცხვირს იწმენდდა.
_ ჩაალაგე ყველაფერი და გამომყევი! _ გაუმეორა მამამისმა.
_ სად? _ დაიჩურჩულა ზუზიმ ისე, რომ არც შეუხედავს.
_ სახლში და იქ გადავწყვეტთ, რას გავაკეთებთ.
_ არ წამოვალ! _ ჩაიბუტბუტა _ არ წამოვალ!
_ იოსებ, როცა მამაშენი გეუბნება, წამოდიო, უნდა წამოხვიდე!
ზუზიმ არაფერი თქვა. მხოლოდ დააცემინა.
_ სწრაფად! ამდენი დრო სადა მაქვს! ჩაალაგე და გამომყევი! _ მერე მიუახლოვდა, მკლავში ჩაავლო ხელი და დამტკბარი ხმით სთხოვა: მოდი, წავიდეთ, მეჩქარება...
_ თავი დამანებე _ კბილებში გამოცრა ზუზიმ და მკლავი გამოსტაცა.
მოშიოფი ამას არ ელოდა, ჯერ გაოგნებული, მერე მრისხანე თვალებით მიაშტერდა, თითქოს გასარტყმელადაც მზად იყო, მაგრამ გადაიფიქრა, ზღურბლთან მივიდა, ხელები ჯიბეში ჩაიწყო, გასაღებები ააჩხაკუნა. თან მარცხენა ფეხი ნერვიულად უცახცახებდა. ბოლოს თქვა:
_ იოსებ, გახსოვდეს, კარგი მინდა შენთვის...
_ არ წამოვალ! _ დაიჩურჩულა ბიჭმა ისევ.
_ და ეს შენი უკანასკნელი სიტყვაა?
ზუზიმ არაფერი უპასუხა.
_ კარგი! იმედი მაქვს, არ ინანებ, რომ არ დამთანხმდი! _ დაასრულა მოშიოფმა და ჩქარი ნაბიჯებით მანქანისკენ გაეშურა.
ვერ გეტყვით, როგორ მოხდა, მაგრამ ფაქტია, რომ როცა მოშიოფი თავისი ლურჯი, საკმაოდ კომფორტული მანქანის საჭეს მიუჯდა და მის ამუშავებას ცდილობდა, ადგილიდანაც ვერ დაძრა. პატრონი მიზეზის გასაგებად მანქანიდან გადმოვიდა და უკანა საბურავი დაშვებული დახვდა. `ეშმაკმა დალახვროს ეს ვირები!~ _ იგინებოდა და თან ბორბალს სიმწრით ურტყამდა ფეხს. მერე, როგორც სჩვეოდა, ხელები ჯიბეში ჩაიწყო და წინ და უკან ტუსაღივით სიარულს მოჰყვა, თან მანქანას უვლიდა გარს. დაბნეული იყო _ აღარ იცოდა, რა ეღონა. მართალია, სათადარიგო ბორბალი ჰქონდა, მაგრამ მისი დაბნევა არ იცოდა. მოშიოფმა ფერეცის მოძებნა გადაწყვიტა. ეძებდა სასადილოში, სამდივნოში, სახელოსნოებშიც კი, თუმცა ვერსად იპოვა. ბოლოს ისევ მანქანასთან დაბრუნდა, მეოთხე ბორბალს ფეხი დასცხო და `ყველა ეშმაკსა და ბოროტ სულს~ კვლავინდებურად შეუკურთხა... უცებ, ხეებს შორის ფერეცი დალანდა, ჭიშკრისკენ მიმავალს ლამის სირბილით დაეწია და ნაძალადევი ღიმილით მიმართა:
_ უკაცრავად...
_ მოხდა რამე, ბატონო მოშიოფ? _ შეეკითხა მაშინვე, როცა მისი გაფითრებული სახე დაინახა.
_ არცთუ სასურველი რამ... ცოტათი საბურავი დაზიანდა... გთხოვდით... თუ, რა თქმა უნდა, დიდი სირთულეები არ შეგექმნებათ, ეს საქმე მომიგვაროთ... _ ბოლოს საჩქაროდ დაამატა: გადავიხდი, რასაკვირველია...
_ თქვენს განკარგულებაში ვარ, ბატონო მოშიოფ _ მიუგო გულიანად ფერეცმა _ წუთიც და ეს ამბავი მოგვარდება...
_ დიდად დამავალებთ _ შეაწყვეტინა მოშიოფმა.
მართლაც, სულ რამდენიმე წამში ფერეცი სახელოსნოდან ორი ახალგაზრდის თანხლებით დაბრუნდა. ხელსაწყოებიც მოჰქონდათ. ჯერ მანქანა ასწიეს და დაამაგრეს, მერე გაფუჭებული ბორბალი მოხსნეს, მის ნაცვლად მთელი მიამაგრეს და ერთ საათსაც არ გაევლო, ყველაფერი რიგზე იყო.
მოშიოფმა ქვიშიანი თითები დაიბერტყა და სამივეს, ერთმანეთის მიყოლებით, ღიმილიანი სახით, ხელებზე მოუჭირა:
_ თქვენი ძალიან, ძალიან მადლობელი ვარ... გაწეული დახმარებისთვის... ეს... _ მაგრამ სხვა სამადლობელი სიტყვები ვეღარ იპოვა. მერე ფერეცს მხარზე ხელი დაადო, ჯიბიდან ხუთი ლირის ღირებულების ვექსილი ამოიღო და ცდილობდა, მისთვის ხელში ჩაეკუჭა. _ მადლობის ნიშნად, გეთაყვა... გულით...
ფერეცმა უკან დაიხია:
_ ბატონო ჩემო, ეს ყველაზე დიდი შეურაცხყოფაა, რაც თქვენ შეგეძლოთ, მოგეყენებინათ!
_ არა... სინამდვილეში... მე გთხოვთ... _ შეეცადა მის დაყოლიებას.
_ აღარაფერია სალაპარაკო, ბატონო მოშიოფ!
_ მაგრამ, რატომ? _ თან ვექსილებს უფრიალებდა _ რის გამო?
_ პრინციპის, ბატონო მოშიოფ! _ გაეღიმა ფერეცს და გასცილდა.
მაგრამ ყველაფერი ამით როდი დამთავრდა. მანქანასთან დაბრუნებული მოშიოფის ცხვირწინ, ქვიშაზე, რაღაც დავარდა. შებრუნდა, თვალები მოიფშვნიტა _ მოშორებით ზუზი დაინახა. შვილი ჯერ გაოცებით უცქერდა, მერე ზიზღითა და დაბნევით. მან დაშვებული ხელი აწია და ქვიშაზე დაყრილი შოკოლადისკენ მიუთითა.
მოშიოფმა რამდენიმე ნაბიჯი გადადგა, მიწიდან ფილები აკრიფა და ჯიბეში ჩაიყარა. ბოლოს მანქანაში ჩაჯდა, მოტორი აამუშავა, კვამლისა და მტვრის ბუღში გახვეული კიბუცის ჭიშკარს გასცდა და გეზი ქალაქისკენ აიღო.
მეგედი აარონ - Magadi Aaron
