ვირსალაძე სოლიკო



ქართველი თეატრალური მხატვარი სიმონ (სოლიკო) ვირსალაძე დაიბადა 1908 წელს. სოლიკოს მამა, ბაგრატი, ეკონომისტი იყო. დამოუკიდებელი საქართველოს პერიოდში კონტროლის პალატას ხელმძღვანელობდა. საქართველოს დამოუკიდებლობის დაკარგვას საშინლად განიცდიდა და ბოლშევიკების მხილებასაც არ ერიდებოდა. მას ერთი დიდი გატაცება ჰქონდა – თეატრი.
სოლიკოს დედა, ელენე მუსხელიშვილი, გენერლის ქალიშვილი გახლდათ. წმინდა ნინოს სასწავლებელი ოქროს მედალზე დაამთავრა და სწავლის გასაგრძელებლად ჟენევაში წასვლა გადაწყვიტა. უცხოეთიდან რომ ჩამოვიდა, წერა–კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებაში მუშაობდა. “ჯეჯილში” მოთხრობებს ბეჭდავდა.

სოლიკო 10 წლის იყო, ოპერის თეატრში პერინის საბალეტო სტუდიაში რომ შეიყვანეს. მასთან ერთად ვახტანგ ჭაბუკიანი და ნინო რამიშვილიც დადიოდნენ. შემდეგ სწავლობდა მ. თოიძის სტუდიაში, პარალელურად ესწრებოდა ქორეოგრაფიული სტუდიის მეცადინეობას. თბილისის სამხატვრო აკადემიაში ერთწლიანი კურსის შემდეგ, 1928 წელს, სწავლა განაგრძო საკავშირო სამხატვრო ტექნიკურ ინსტიტუტში ფერწერის ფაკულტეტზე. დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის ნატიფ ხელოვნებათა აკადემია. იყო რუსეთის სამხატვრო აკადემიის წევრი. 1931 წლიდან კოსტიუმების დიზაინერი იყო ნინო რამიშვილისა და ილიკო სუხიშვილისთვის, ხოლო 1945 წლიდან ქართული სახელმწიფო ბალეტის ანსამბლისთვის.
1930 წელს, როდესაც მოსკოვის სამხატვრო ინსტიტუტის თეატრალური განყოფილება და ლენინგრადის სამხატვრო აკადემია გაერთიანდა, სოლიკო ვირსალაძე სასწავლებლად ლენინგრადში წავიდა და 1931 წელს ბობიშევის კლასი დაამთავრა. ურთიერთობა გამოჩენილ მხატვრებთან ხელს უწყობდა სოლიკო ვირსალაძის ბუნებით მომადლებული მხატვრული გემოვნების დახვეწასა და განვითარებას.

თბილისში დაბრუნების შემდეგ შექმნა რამდენიმე მნიშვნელოვანი ნამუშევარი, რომელთაგან აღსანიშნავია ზ. ფალიაშვილის “დაისი” (1936), სადაც იგრძნობა ფერწერისა და კონსტრუქტივიზმის სინთეზი. ვირსალაძის ნამუშევრებში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ფერს, რომელიც ზუსტად ერწყმის სპექტაკლის იდეურ აზრს და მუსიკის ემოციურობას.

1937 წელს ქ. ლენინგრადში გააფორმა ვ. ჭაბუკიანის მიერ დადგმული ბალეტები ა. ბალანჩივაძის “მთების გული” (1938), ა. კრეინის “ლაურენსია” (1939) და სხვ. სოლიკო ვირსალაძე მუშაობდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში (1932-36), ლენინგრადის ოპერისა და ბალეტის თეატრში (1940-41 და 1945-62) მთავარ მხატვრად. სპექტაკლები გაფორმებული აქვს დიდ თეატრშიც.

1957 წლიდან ვირსალაძე მუშაობდა ბალეტმაისტერ იური გრიგოროვიჩთან. მათი პირველი ერთობლივი ნამუშევარი ლენინგრადში იყო “ქვის ყვავილი”. 1960 წელს მას მოჰყვა თორმეტი ბალეტი ბოლშოის სცენაზე მოსკოვში: “სპარტაკი”, “მაკნატუნა”, “გედების ტბა”, “ლეგენდა სიყვარულზე”, “რომეო და ჯულიეტა”, “ივანე მრისხანე”.
ვირსალაძის ფერწერული დეკორაციები შექმნილია ტრადიციული შტამპების გარეშე. დეკორაციებს აგებს “ერთიანი სურათის”, დაზგური ტილოს პრინციპებზე. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ფერის დინამიკა. ვირსალაძის შემოქმედებამ მთელი ეტაპი შექმნა თეატრალურ-დეკორატიულ ხელოვნებაში. მისი მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: პ. ჩაიკოვსკის “ევგენი ონეგინი”, “გედის ტბა”, “მძინარე მზეთუნახავი”, “მაკნატუნა”, მ. მინკუსის “დონ კიხოტი”, “შოპენიანა” ფ. შოპენის მუსიკაზე, ა. მაჭავარიანის “ოტელო”, ვ. მოცარტის “დონ ჟუანი” და სხვ.

ამ უაღრესად ნიჭიერ და ერუდირებული ხელოვანის შემოქმედება იმ საუკეთესო მხატვრულ ტრადიციათა საფუძველზე აღმოცენდა, რომლებიც საქართველოში სახვითი ხელოვნების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დარგის, თეტრალურ-დეკორაციული ჟანრის განვითარების შედეგად ჩამოყალიბდა.

ვირსალაძის ადრეულ ნამუშევრებშივე მკაფიოდ გამოვლინდა ქართული ტრადიციების ცოდნა და ღრმა გააზრება, რამაც ყველაზე ძლიერად დეკორაციების კოლორისტულ გადაწყვეტაში იჩინა თავი. მიუხედავად მომაჯადოებელი ფერადოვნებისა, რომელიც სცენაზე სუფევს, სოლიკო ვირსალაძე ძალზე ფრთხილია ფერთა ამორჩევაში. იგი რამდენიმე ძირითად ფერს არჩევს და მათ სხვადასხვა ნიუანს იძლევა. სცენოგრაფი სპექტაკლის გაფორმებისას მდიდრული ფერადოვნების ეფექტს აღწევს.

სოლიკო ვირსალაძის შემოქმედებაში აშკარად იგრძნობა ნიკო ფიროსმანაშვილი ხელოვნების საფუძვლიანი ცოდნა და ღრმა განცდა. ვირსალაძეს ფიროსმანთან გარკვეული ფერებისადმი სიყვარულიც აკავშირებს ერთმანებს. ესენია აქრომატული ფერები – შავი და ნაცრისფერი, ქრომატიული – წითელი, ყვითელი, ცისფერი ტონები და მათი ურთიერთშეხამება. ვირსალაძესთან, ისევე როგორც ფიროსმანთან, შეიძლება აღმოვაჩინოთ სამყაროს უეცარი, მოულოდნელი ხედვა, სიზუსტე და მრავალფეროვნება, ცხოვრებისეულობა და მონუმენტალიზმის შეგრძნება.

ვირსალაძის მხატვრული ხედვის ფორმირებაზე დიდი გავლენა იქონია XIX ს-ის დასასრულის და XX ს-ის დასაწყისის რუსულმა ხელოვნებამ. გარდა ამისა, იგი გატაცებული იყო ეგვიპტური, ირანული და სხვა ახლო აღმოსავლური ხელოვნებითაც. სოლიკო ვირსალაძე აღმოსავლური ნივთების ულამაზეს კოლექციას ფლობდა. მხატვარს ,რომელიც არნახულად გრძნობდა მეტალის, კერამიკასა თუ ქსოვილის სილამაზესა და ფასეულობას, უთქვამს კიდევაც, ყველაფერი საუკეთესო ხმელთაშუა ზღვის ირგვლივაა შექმნილიო, თუმცა მას თანამედროვე ხელოვნებაც უყვარდა.

სოლიკო ვირსალაძე მხატვრული სახის შექმნისას ყოველთვის ითვალისწინებს მუსიკის, ქორეოგრაფიის, ლიბერტოს ხასიათსა და სპექტაკლის რეჟისორულ გააზრებას. მისი სცენოგრაფია ყოველთვის ზუსტად ესადაგება მუსიკალური „ფრაზების“ ინტონაციასა და ქორეოგრაფიულ ნახატს. ადრეულ ნამუშევრებში ვირსალაძისათვის ემოციური მუხტის უმთავრესი წყარო ფერი და შუქი ხდება.



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.