ზღაპარი - zgapari



ხუთი პური

ერთი კაცი ყოველდღე დადიოდა ბაზარში და ხუთ პურს ყიდულობდა
ერთხელ თავის მეგობარს შეხვდა გზაში. მეგობარმა ჰკითხა:
— მითხარი, დღეში ხუთ პურს რატომ ყიდულობო?
კაცმა მიუგო:
— ერთს მე შევექცევი, ორს სესხად ვაძლევ, ორით კი ვალს ვიხდიო.
— არ მესმის, — უთხრა მეგობარმა, — ერთი კარგად ამიხსენი, რომ გავერკვიოო.
— აი, რა: ერთ პურს მე თვითონ გეახლებით, ორს შვილებს ვაძლევ, ორს კი — დედ-მამასაო.

ჭკვიანი ექიმი

ერთმა კაცმა ექიმს მიმართა: ბატონო ექიმო, მუცელი მტკივა, მომარჩინეო.
— გუშინ რა ჭამეო? — ჰკითხა ექიმმა.
— მკვახე ხილიო, — მიუგო ავადმყოფმა.
— მაშინ თვალების წამალი მოგიხდებაო!
— თვალების წამალი რად მინდაო, — გაოცდა ავადმყოფი.
— მეორედ რომ უფრო კარგად დაინახო, რასა ჭამო, — მიუგო ექიმმა.

წუნა და წრუწუნა

შემოდგომის თბილი დღე იდგა.
თაგვებს ჭირნახული ჩაელაგებინა და მოცლილთ ლელობურთი გაეჩაღებინათ.
უშველებელ კაკალს ხან აქეთ ისროდნენ და ხან იქით, გადაჰქონდათ ორღობიდან ორღობეში, ბანიდან ბანზე, კორდიდან კორდზე. დიდი გნიასი და ჟრიამული იდგა. მაყურებელი შეძახილებით ამხნევებდა თავის გუნდს.

ბებერი თავადი თავის სასახლის აივანზე გამობრძანებულიყო და თვალს ადევნებდა თამაშს, თან გრძელ, ტარიან ყალიონს ნება-ნბა სრუტავდა.

ამ დროს მობურთალთა ზედახორა დადგა. ვინ არ ცდილობდა, ხელში ჩაეგდო კაკალი, მაგრამ ყველას გულადმა წრუწუნამ აჯობა, მოიტაცა კაკალი და წინ გაიჭრა. გონს მოსული მობურთალნი უკან დაედევნენ გაქცეულს.

მაყურებელი დაიძაბა, ღელავდა მშვენიერი წუნა. იგი სხვებთან ერთად დიდი კაკლის ქვეშიდგა და გულისფანცქალით ელოდა, რა მოხდებოდა.

წრუწუნას მეგობრები ამხნევებდნენ:

- არიქა, წრუწუნ, არ გაჯობონ!

- მიდი, წრუწუნ, მიდი!

ამ ყიჟინასა და შეძახილებში წრუწუნამ ლელო გაიტანა. ხალხმა შვებით ამოისუნთქა. ულშემატკივრები გამარჯვებულს შემოეხვივნენ, ხელში აიტაცეს, ულოცავდნენ, აქებდნენ.

დამარცხებულები დაღონდნენ.

წრუწუნამ კაკალი წუნას მიართვა, თაგუნა გაინაზა და გამარჯვებულს მოკრძალებით ჩამოართვა კაკალი.

აივანზე გადმომდგარმა ბებერმა თავადმა წუნას დანახვაზე თვალები დააჭყიტა - ეს რა კოხტა ვინმე ყოფილაო და მსახრს უბრძანა:

- ის ლამაზი თაგუნა აქ მომგვარეთო!..

წუნამ და წრუწუნამ ხელი ხელს ჩაჰკიდეს და წისქვილისკენ გადაუხვიეს როცა განმარტოვდნენ, წრუწუნამ წუნას გული გადაუშალა და სთხოვა. წუნამ თანხმობის ნიშნად თავი ნაზად დახარა.

მშობლებმა და ახლობლებმა დიდად გაიხარეს წუნას და წრუწუნას ბედნიერებით.

გაჩაღდა ქორწილი.

აჭყიპინდა ზურნა და გარმონი.

მოქეიფეთა სიმღერა ცასა სწვდებოდა.

ცეკვავდა ნეფე-დედოფალი, მათთან ერთად ცეკვავდნენ ყვავილები, ხეები, მთელი ქვეყანა - წუნას და წრუწუნას ბედნიერების სიხარულით ფეხზე აღარ იდგნენ.

ხმაურზე ბებერმა თავადმა სასახლის აივნიდან გადმოიხედა და იკითხა:

- რა ამბავიაო?!

- წუნას და წრუწუნას ქორწილიაო, - უპასუხეს მსახურებმა.

- ჰაიტ, თქვე არამზადებო, ხომ გითხარით, ის მშვენიერი თაგუნა მე მომგვარეთ-მეთქი! - იქუხა თავადმა.

გაიქცნენ დაფეთებული მსახურები, მექორწინეებს მიეოარნენ და კატასავით დაიკნავლეს. შიშით თავზარდაცემული თაგვები ფაცხა-ფუცხით გაიფანტნენ.წუნას გული შეუღონდა.

გულწასული პატარძალი წრუწუნამ ხელში აიტაცა და გაიქცა, მაგრამ წინ თავადის მსახურნი გადაეღობნენ და ლამაზიწუნა ნეფეს ხელიდან გამოსტაცეს, წრუწუნა კი ქვევრში ჩააგდეს. აურზაური როცა მიწყნარდა, თაგვები სამალავიდან გამოძვრნენ და მეგობრის საშველად მოცვივდნენ. ქვევრში კუდებით ჩაეკიდნენდა წრუწუნა ზევით ამოიყვანეს.

ლამაზი წუნა მსახურებმა ბებერ თავადს მიჰგვარეს.

სასოწარკვეთილ წრუწუნას თავისი ქალაქელი მეგობარი, მჭედელი ფიცხელა მოაგონდა და ქალაქისკენ მოჰკურცხლა. მიეჭრა მეგობარს და შესძახა:

- მიშველე, ფიცხელ, ვიღუპები, ბატონმა ქორწილიდან საცოლე მომტაცა! - წრუწუნა გულწასული დაეცა ფიცხელას ფერხთით.

ფიცხელამ მეგობარი ფეხზე წამოაყენა და უთხრა:

- ჩემი თავი მოგიკვდეს, თუ შენი საცოლე ხვალვე არ ჩაგაბარო.

იმ ღამეს ფიცხელამ და მისმა მეგობრებმა წრუწუნა, გულზე დარდის გადასაყრალად ტივზე მიიწვიეს და ლხინითა და ქეიფით ცდილობდნენ მის გართობას.

განთიადისას კი ყველანი თავადის სასახლის წინ იდგნენ და წუნას უმღეროდნენ.

ლამაზმა ტყვემ ცხრაკლიტულის ფენჯრიდან გადმოიხედა და წრუწუნა და მისი მხლებელნი რომ დაინახა, ხსნის იმედი მიეცა.

ამ დროს თავადი შევიდა წუნასთან და შეეცაა მიალერსებოდა, მაგრამ წუნამ ახლოს არ გაიკარა ბებერი თავადი, ხელი ჰკრა და თვადმა და მის დასახმარებლად შემოვარდნილმა მოურავმა იატაკზე მოადინეს ზღართანი.

უცებ, გაცხარებულ თავადს სიმღერა შემოესმა და ფიცხლავ გავარდა აივანზე.

- რაო, ვითომაო, რა გინდათ! - გადასძახა მომღერლებს.

ერთი ხანდაზმული სტუმარი წინ წამოდგა და თავადს თავაზიანად მოახსენა - ამაღამ ქორწილი გვაქვს და წრუწუნას საცოლე გაანთავისუფლეო.

თავადი აღშფოთდა - ეს როგორ გამიბედესო, სასწრაფოდ მოიხმო მსახურები და მთხოვნელთა გარეკვა ბრძანა.

მსახურებმა მოციქული პანღურით გააძევეს.

გაბრაზდა ფიცხელა და თავადს თვითონ ეწვია.

- გირჩევ ბატონო, პატარძალი დაგვიბრუნო, - გააფრთხილა ფიცხელამ თავადი, - თორემ რაც მოდება, საკუთარ თავს დააბრალე!

ბებერი თავადი გაჯიუტდა, მსახურსა და მოურავს უბრძანა დაუპატიჟებელი სტუმრი სახლიდან გაეგდოთ. მერე შინ შებრუნდა და ტკბილეულითა და ალერსით შეეცადა წუნას მოტყუებას, მაგრამ ამაოდ.

მთელმა სოფელმა სასახლესთან მოიყარა თავი. ხალხი ბობოქრობდა, თავადს ემუქრებოდა. ვინ ორთითით, ვინ - ხმლით, ვინ კიდევ კეტებით შეიარაღებულიყო და სასახლეზე მიიწევდა.

შეშინებულმა მსახურმა დაიყვირა:

- არიქა, ბატონო, თავს უშველე, მთელი სოფელი ჩვენზე სამტროდ ამხედრებულა!

- წუნა დამალეთ, ბიჭებს დამიძახეთ! - დაიღრიალა თავადმა.

სად იყო და სად არა - წრუწუნა და ფიცხელა თავიანთი რაზმით სასახლეში შეიჭრნენ.

გაჩაღდა ხელჩართული ბრძოლა.

თაგვებმა ბოროტი თავადის სასახლე დაარბიეს, პატარძალი წუნა ტყვეობიდან იხსნეს და სიმღერით წამოიყვანეს.

თავადი და მისი მსახურები კი სამაგალითოდ დასაჯეს.

მოდიოდა სოფლისკენ ბედნიერი ნეფე-პატარძალი, უკან გამარჯვებული მაყრიონი მოჰყვებოდა.

თაგვებმა ჩინებული ქორწილი გადაიხადეს, მათი მხიარულება ცას სწვდებოდა.

ცეროდენა

იყო და არ იყო რა, ღვთის უკეთესი რა იქნებოდა, იყო ერთი ცოლი და ქმარი. ქმარს გუთანი ება და ხნავდა. ცოლმა სადილი წაუღო. ხურჯინი გადაიკიდა მხარზე. შიგ მჭადები ეწყო და ქილით მაწონი ედგა. ცოლი ორსულად იყო. შუა გზაზე რომ მივიდა, მუცლიდან დაუძახა ვაჟმა.

- დედი, მომეცი, მე ავიკიდებ ხურჯინსაო!

- სადა ხარ, შვილო, საიდან აგკიდოო? - უპასუხა დედამ.

- აი, დედილო, აქა ვარო, - მოესმა დედას დაბლა, მიწიდან. დაიხედა და ცერის ტოლა ვაჟი კი დაინახა. ხელები გაეშვირა და იდგა.

- მომეცი, დედი მე წამოვიღებო! - არ ეშვებოდა ცეროდენა დედას. ხურჯინი დააწვა ზევიდან, კინაღამ დაახრჩო. წავიდნენ დედა და შვილი მამასთან. გუთანი რომ დაინახა, ცეროდენამ დაუჟინა მამას.

- მამილო, შენ ჩამოდი, მე უნდა დავუჯდეო.

- შენ რა ხარ, შე პაწაწკინავ, - უთხრა მამამ, - შენ რა უღელზე დასაჯდომი ხარ, ხომ ჩამოვარდი და გაგჭყლიტეს ხარებმაო.

- არა, უნდა დავუჯდე და უნდა დავუჯდეო, - დაიჟინა ცეროდენამ. ჩამოვიდა მამა. ცეროდენა დაუჯდა, მაგრამ გადმოვარდა და კამეჩის პატივში ჩავარდა.

ეძება მამამ, მაგრამ ვერ იპოვა და ვერა. დაიკარგა ჩვენი ცეროდენა. დაღონდა დედაც და მამაც.

ბედად ცა მოიღრუბლა, წარბი შეიკრა, შავი ღრუბლების ზეწარი გადაიბურა, დაიქუხა, დაიგრიალა, გააგრიალ-გამოაგრიალა თავისი რკინის ბურთები ცაზე და კოკისპირულად დაუშვა წვიმა. წამოვიდა წყალი. კამეჩის პატივი გაშალა, გაფანტა და ჩვენი ცეროდენა უვნებლად კი ამოვიდა. გამოირეცხა პირი, ყურები და ისევ ის ბიჭი დადგა. ცოტათი შესცივდა. წამოვიდა და ვაზის ძირში ცეცხლი დაანთო, მიუჯდა გვერდზე და თბებოდა.

ერთიც ვნახოთ, მშიერი მგელი მოყუნძულდა, დაინახა ცეროდენა და ესიამოვნა: ერთი ლუკმა მაინც გამომივაო.

მივიდა ცეროდენასთან და უთხრა:

- რომ შეგჭამო, რას იზამო?

- ვერ შემჭამო, - უპასუხა ცეროდენამ გულადად. წამოხტა და მგელს წვეტიანი ჯოხით შეუტია. მგელმა პირი დააღო და გადაყლაპა ჩვენი ცეროდენა თავის ჯოხიანად. მგელს ძვლების ხვრაში ერთი კბილი ჰქონდა ახლადმოტეხილი და საშინლად სტკიოდა. ჩაჯდა იმ ნაკბილარში ცეროდენა და დაუწყო ჯოხით ჩხვლეტა. მგელს საშინლად ეტკინა და ღრიალი მორთო.

- გამოდიო! - შეეხვეწა ცეროდენას მგელი.

- ვერ გამოვალ, შენ გინდა კბილებში როგორმე მიგდო, - უპასუხა ცეროდენამ, - მე აქაც კარგა თბილად ვარო.

მგელს კბილი ძალიან ეწვოდა. შეჰფიცა ცეროდენას:

- ოღონდ გამოდი მანდედან და, პირიქით, ოქროსმატყლიან ერკემალსაც გაჩუქებო.

გამოვიდა ცეროდენა კბილიდან. მგელსაც დაუამდა ტკივილი, აჩუქა ერთი ოქროსმატყლიანი ერკემალი ცეროდენას და თვითონ თავის გზაზე გასწია.

ცეროდენა უდგას თავის ოქროსმატყლიან ერკემალს და აძოვებს, თან მღერის და უკრავს ჩალის სტვირსა.

ყაჩაღებმა ჩამოიარეს, საყდრის გატეხა უნდოდათ, მაგრამ რადგან საყდრის კარები შიგნიდან იყო დაკეტილი, ვერაფერი მოეხერხებინათ. ცეროდენა რომ დაინახეს, ძალიან გაუხარდათ.

- წამოდი, - უთხრეს ცეროდენას, - საყდარში გადაგსვამთ ფანჯრიდან, კარები გაგვიღე და, რასაც გამოვიტანთ, შენც გაგინაწილებთო.

- არა მცალია, ჩემს ერკემალს რაღა ვუყო, - უპასუხა ცეროდენამ, - მგელი შემიჭამს, მარტოკა რომ დავტოვოო.

ყაჩაღებმა არ დაიშალეს, ნახევარს მოგცემთო უთხრეს და როგორც იყო, დაიყოლიეს, წაიყვანეს და გადასვეს ფანჯრიდან.

ცეროდენამ გაუღო კარები. როცა ყველაფერი გამოზიდეს, ცეროდენამ უთხრა ყაჩაღებს: მომეცით ჩემი ერკემალი და დაპირებული ნახევარიო.

ყაჩაღებმა ნახევარზედაც უარი უთხრეს და ერკემალიც წაართვეს. დარჩა ცარიელი ცეროდენა.

ცეროდენა მაშინვე სოფლისაკენ გაიქცა ყვირილით:

- მდევარი, მდევარი ჩქარა, ყაჩაღებმა საყდარი გაძარცვესო!

გამოეკიდა ხალხი ყაჩაღებს, დახოცეს, ის ოქროს ერკემალიც წაართვეს და ის ნაპარავი ნივთებიცა.

ჭირი იქა, ლხინი აქა,

ქატო იქა, ფქვილი აქა.

ჩიტუნია და სპილო

ჯუნგლებში ერთი მაღალი, ლამაზი ხე იდგა. იმ ხეზე ერთმა ჩიტუნიამ ბუდე გაიკეთა და ბარტყები გამოჩეკა.
ერთხელ ამ ხეს სპილო მიადგა და ზედ გაექექა. ხე ირხეოდა, ჭრიალებდა. ბარტყებს შეეშინდათ და დედას მიეკვრნენ. დედა ჩიტმა ბუდიდან თავი გადმოჰყო და სპილოს გადმოსძახა:
— ჯუნგლების დიდო მბრძანებელო, ხომ ხედავ, ირგვლივ რამდენი ხეა, ამ ხეს ნუ არხევ, ჩემს პატარა ბარტყებს ეშინიათ, ლამის ბუდიდან გადმოცვივდნენო.
სპილოს არაფერი უპასუხებია, ერთი კი შეხედა ჩიტუნიას თავისი პატარა თვალებით, ყურები ააპარტყუნა და იქაურობას გაშორდა.
მეორე დღეს სპილო ისევ მივიდა და უფრო გულმოდგინედ გაექექა ხეს. ხე საშინლად ირხეოდა, ბარტყები შიშით დედას ეკვროდნენ. გაბრაზდა დედა ჩიტი და სპილოს გადმოსძახა:
— აღარ გაბედო და ამ ხეს მეორედ აღარ გაეკარო, თორემ შენს სეირს გაყურებინებო.
სპილოს გაუკვირდა ჩიტუნიას გამბედაობა და უპასუხა:
— შენ ერთი პატარა ჩიტუნია ხარ, ნეტავ რა შეგიძლია მიყო მე, ამხელა სპილოს — ინდოეთის ჯუნგლების მბრძანებელს? გაჩუმდი, თორემ ისე შეგარხევთ, რომ აღარც შენი ბუდე შერჩება ხეს და აღარც ბარტყები, სულ პანტაპუნტით ჩამოცვივდებიანო.
ჩიტმა ამაზე არა უპასუხა რა.
მესამე დღეს სპილო ისევ მოადგა ხეს და გაექექა. გაბრაზებული ჩიტუნია შეფრთხიალდა და ელვის სისწრაფით სპილოს ყურში ჩაუძვრა. ფრთებით უღიტინებდა და ბრჭყალებით ფხაჭნიდა... სპილო თავს აკანტურებდა და ყურებს აბარტყუნებდა, მაგრამ ჩიტუნია ვერაფრით ვერ გამოაგდო გარეთ. ბოლოს შეევედრა:
— ოღონდ ჩამომეხსენი და აღარაფერს დაგიშავებო.
— მეც გეხვეწებოდი და გთხოვდი, ხეს ნუ არხევ და ბარტყებს ნუ მიშინებ-მეთქი, მაგრამ ჩემი მუდარა არ შეისმინეო, — მიუგო ჩიტმა და ისევ განაგრძო სპილოს წვალება.
სპილო ღრიალებდა, თავს იქნევდა, ყურებს აბარტყუნებდა და გაშმაგებული დარბოდა ჯუნგლებში. ბოლოს ქანცგამოლეული ძირს დაეცა. ჩიტუნია ამოფრინდა სპილოს ყურიდან და თავის ბარტყებთან დაბრუნდა. ის დღე იყო და ის დღე, სპილო აღარ გაჰკარებია იმ ხეს, სხვა ადგილი მონახა ტანის საფხანად.

სულეიმან მეფე და ბრძენი წერო

ამბობენ, რომ სულეიმან მეფეს, რომელიც მარტო ადამიანებზე კი არა, ცხოველებზეც მბრძანებლობდა, ერთხელ ერთმა ბრძენმა უკვდავების წყლით სავსე თასი მიართვა და ასე უთხრა:
— იცოდე, ამ წყალს თუ არ დალევ, სიცოცხლეს მალე გამოეთხოვები, ხოლო თუ დალევ, უკვდავებას მოიპოვებ! ახლა შენ იცი, როგორც გინდა, ისე მოიქეციო.
ჩაფიქრდა მეფე სულეიმანი და ბოლოს გადაწყვიტა, ბრძენთათვის ეკითხა რჩევა.
მის ნება-სურვილს, აბა, წინ ვინ აღუდგებოდა, რაც კი დედამიწის ზურგზე ბრძენი იყო, ადამიანიცა და ცხოველიც, ყველამ მის სასახლეში მოიყარა თავი. მეფემ მათ თავისი გასაჭირი უამბო და შეეკითხა, როგორ მოქცეულიყო.
ყველამ ერთხმად შეაქო ამქვეყნიური ცხოვრება და მის სიტკბოებას ხოტბა შეასხა.
— სიცოცხლე უპირველესი სიმდიდრეა, სიცოცხლეზე ძვირფასი ამქვეყნად არაფერი არისო, — ამბობდნენ ისინი.
ერთი სიტყვით, ყველამ გადაწყვიტა, რომ სულეიმანს უკვდავების წყალი უნდა დაელია. მაშინ სულეიმანმა იკითხა:
— ბრძენთა შორის ხომ არავინ გეგულებათ ისეთი, ვინც აქ არ გამოცხადებულაო?
აღმოჩნდა, რომ ბრძენთა უბრძნესი წერო არ იყო ამ თათბირზე.
მეფემ მაშინვე კაცი გაგზავნა მის მოსაწვევად.
და, აი, წეროც გამოცხადდა მეფის სასახლეში. სულეიმანმა უამბო ყველაფერი და რჩევა სთხოვა.
მაშინ წერომ სულეიმანს ჰკითხა:
— უკვდავების წყალს მხოლოდ შენ დალევ თუ შენს მეგობრებსა და მახლობლებსაც დაალევინებო?
— წყალი მარტო ჩემთვისაა მოტანილი და სხვებს ნება არა აქვთ დალიონო.
— მაშ რად გინდა სიცოცხლე, თუკი უმეგობროდ და უთვისტომოდ დარჩები? შენ ახლა მსოფლიოს განაგებ. მარტოდმარტო კი რას იზამო? — მიუგო წერომ.
სულეიმანმა შეაქო წერო და უკვდავების წყალი აღარ დალია.

სოფლის მწერალი

ერთხელ ერთი ვაჭარი სოფლის მწერალთან მივიდა, გეთაყვა წერილი დამიწერეო.
— დიდი სიამოვნებითო, — მიუგო მწერალმა, — მაგრამ, ვაი რომ ფეხი მტკივაო.
— მე ხომ არსად გგზავნი, კაცო, ფეხის ტკივილი რა მოსატანიაო?
— მართალია, შენ არა მგზავნი, მაგრამ ვისაც შენი წერილი მიუვა, წერილის წასაკითხავად მე დამიძახებს, რადგან ჩემს დაწერილს სხვა ვერავინ გაარჩევსო.

სიკვდილის ჩამოსვლა დედამიწაზე

ერთ სოფელში იყო ერთი უშვილო ღარიბი კაცი. ამ ქვეყანაზე არაფერი საზრუნავი არ ჰქონდა. დილიდან საღამომდის მუშაობდა ყანაში. ოფლი წურწურით ჩამოსდიოდა ცხვირ-პირზე. დაღამდებოდა და ააყუდებდა სამოყიან თოხს ჯარგვლის ღობეზე, შეაღებდა კარებს, დაანთებდა ცეცხლს, ოზანდარიდან გამოიღებდა ცივ მჭადს და აცუცქიდა ზედ თევზის კუდს. დაწვებოდა, დსასვენება უნდოდა, მაგრამ სიზმარი საშველს არ აძლევდა. ესიზმრებოდა მიცვალებული დედა, რომელიც ვითომ საიქიოს მიათრევდა მას. ამოტომ ძალიან ეშინოდა სიკვდიოლისა.

ერთხელ სიკვდილი შემჯდარა თეთრ ცხენზე და ჩამოსულა დედამიწაზე. თურმე ეძებს საიქიოში წასაყვან კაცებს. მიდის გზაზე და ცხენს მიაჯირითებს. ის ღარიბი კაცი შეხვდა პირდაპირ. შიშმა აიტანა, იფიქრა, წამიყვანსო, დამალვაც კი მოინდომა, მაგრამ ვერ მოახერხა. სიკვდილმა მიაჭენა ცხენი ამ კაცთან და მიესალმა, შიშისაგან გათავებულმა კაცმა ძლივს უთხრა გაგიმარჯოსო

!– ნუ გეშინია, მე შენს წასაყვანად არ მოვსულვარ, ამ სოფლიდან ერთი-ორი კაცი უნდა წავიყვანო და მანამდის ეს ცხენი დამიჭირეო! - გამოელაშარაკა სიკვდილი.
კაცმა გამოართვა ცხენი და აღვირი ხელში დაიჭირა. სიკვდილი გაიქცა სოფელში კაცების წამოსაყვანად. დარჩა კაცი მარტო სიკვდილის ცხენთან. იფიქრა: მოდი, სიკვდილს ამ ცხენს მოვპარავ, შევჯდები ზედ და წავალ; მერმე როგორღა მოაკითხავს ვინმეს და ხალხს სიკვდილისაგან ვიხსნიო.
შეჯდა ცხენზე. უნდოდა, გაეჭენებინა და იქაურობას გაორებოდა, მაგრამ ცხენი ადგილიდან არ დაიძრა. სიკვდილს მათრახი თან წაეღო და უმათრახოდ ცხენი არ დაიძრა. ზის ცხენზხე და ძალიან წუხს. ცოტა ხანში სიკვდილიც გამოჩნდა. მიუვლ-მოუვლია სოფელში, წამოუყვანია ახალგაზრდა გოგო-ბიჭი.
კაცს რომ ცხენზე შემჯდარს მოუსწრო, ძალიან გაუკვირდა: ჩემი ცხენის მოპარვა ხომ არ გინდოდაო? - ჰკითხა. კაცმა ვერაფერი უპასუხა. სიკვდილს გაეცინა. წამოიძრო ხელიდან მათრახი, მისცა და უთხრა:
– შემოჰკარ მათრახი ჩემს ცხენს და ცაში აგაფრენს, რაც იქიდან დაინახო, მითხარიო!
კაცმა შემოჰკრა მათრახი და სიკვდილის ცხენმა უცებ ააფრინა ცაში. დიდხანს იფრინა უგზო-უკვლოდ და კარგა ხნის შემდეგ დაბრუნდა.
– აბა, მითხარ, რა ნახე ცაში? - შეეკითხა სიკვდილი.
ღარიბმა კაცმა უპასუხა:
– რას ვნახავდი, ვერაფერი ვერ ვნახე, მაგრამ ის კი ძალიან გამიკვურდა, რომ ჩვენი დედამიწა ციდან კვერცხის ოდენა გამოჩნდა!
სიკვდილს კიევ გაეცინა და უთხრა:
– ბიჭო, თუკი დედამიწა კვერცხისოდენა ყოფილა, როგორ ფიქრობდი, ჩემთვის ცხენი რომ მოგეპარა, ამ კვერცხისოდენა ქვეყანაზე უცხენოდ ვერ გიპოვიდი? ახლა წადი და მეორეჯერ აღარ იფიქრო ცუდ საქმეზეო.
სიკვდილი შეჯდა ცხენზე, შემოისვა უკან გოგო და ბიჭი და გაუყვა საიქიოს.
შემცბარი ღარიბი კაცი დიდხანს იჯდა შარისპირზე გაფიქრებული.

რწყილი და ჭიანჭველა

რწყილი და ჭიანჭველა დაძმობილდნენ, წავიდნენ გზასა. მიადგნენ ერთ რუს. რწყილმა უთხრა ჭიანჭველას:
- მე გადავხტები და შენ რაღა გეშველებაო?
- განა მე კი ვერ გადავხტებიო?! - უთხრა ჭიანჭველამ.
რწუილმა ისკუპა - გადახტა; ჭიანჭველამ ისკუპა - წყალში ჩავარდა. შეეხვეწა რწყილს:
- ძმობილო, მიშველე რამე, ნუ დამახრჩობ!
რწყილი ახტა, დახტა, მივიდა ღორთან და სთხოვა:
- ღორო მომე ჯაგარი,
დავგრეხ თოკსა - ბაწარსა,
ჩავუგდებ და ამოვიყვან
ჩემს ძმობილს ჭიანჭველასა.
ღორმა უთხრა:
- შენ რომ ჩემთვის რკო არ მოგიტანიაო!
რწყილი ახტა, დახტა, მივიდა მუხასთან და სთხოვა:
- მუხავ მომე რკო,
რკოს მივუტან ღორსა,
ღორი მომცემს ჯაგარსა,
დავგრეხ თოკსა - ბაწარსა,
ჩავუგდებ და ამოვიყვან
ჩემს ძმობილს ჭიანჭველასა.
მუხამ უთხრა:
- შენ რომ ჩემთვის ყვავი არ მოგიშორებიაო!
რწყილი ახტა, დახტა, მივიდა ყვავთან და სთხოვა:
- ყვავო, ეხსენ მუხასა,
მუხა მომცემს რკოსა,
რკოს მივუტან ღორსა,
ღორი მომცემს ჯაგარსა,
დავგრეხ თოკსა - ბაწარსა,
ჩავუგდებ და ამოვიყვან
ჩემს ძმობილს ჭიანჭველასა.
ყვავმა უთხრა:
- შენ რომ ჩემთვის წიწილა არ მოგიყვანიაო!
რწყილი ახტა, დახტა, მივიდა კრუხთან და სთხოვა:
- კრუხო მომე წიწილი,
წიწილს მივგვრი ყვავსა,
ყვავი დასთმობს მუხასა,
მუხა მომცემს რკოსა,
რკოს მივუტან ღორსა,
ღორი მომცემს ჯაგარსა,
დავგრეხ თოკსა - ბაწარსა,
ჩავუგდებ და ამოვიყვან
ჩემს ძმობილს ჭიანჭველასა.
კრუხმა უთხრა:
- შენ რომ ჩემთვის ფეტვი არ მოგიტანიაო!
რწყილი ახტა, დახტა, მივიდა ორმოსთან და სთხოვა:
- ორმოვ, მომე ფეტვი,
ფეტვს მივუტან კრუხსა,
კრუხი მომცემს წიწილსა,
წიწილს მივგვრი ყვავსა,
ყვავი დასთმობს მუხასა,
მუხა მომცემს რკოსა,
რკოს მივუტან ღორსა,
კრუხი მომცემს წიწილსა,
ღორი მომცემს ჯაგარსა,
დავგრეხ თოკსა - ბაწარსა,
ჩავუგდებ და ამოვიყვან
ჩემს ძმობილს ჭიანჭველასა.
ორმომ უთხრა:
- შენ რომ ჩემთვის თაგვი არ მოგიორებიაო!
რწყილი ახტა, დახტა, მივიდა თაგვთან და სთხოვა:
- თაგვო, ეხსენ ორმოსა,
ორმო მომცემს ფეტვსა,
ფეტვს მივუტან კრუხსა,
კრუხი მომცემს წიწილსა,
წიწილს მივგვრი ყვავსა,
ყვავი დასთმობს მუხასა,
მუხა მომცემს რკოსა,
რკოს მივუტან ღორსა,
კრუხი მომცემს წიწილსა,
ღორი მომცემს ჯაგარსა,
დავგრეხ თოკსა - ბაწარსა,
ჩავუგდებ და ამოვიყვან
ჩემს ძმობილს ჭიანჭველასა.
თაგვმა უთხრა:
- შენ რომ ჩემთვის კატა არ მოგიშორებიაო!
რწყილი ახტა, დახტა, მივიდა კატასთან და სთხოვა:
- კატავ ეხსენ თაგვსა,
თაგვი დასთმობს ორმოსა,
ორმო მომცემს ფეტვსა,
ფეტვს მივუტან კრუხსა,
კრუხი მომცემს წიწილსა,
წიწილს მივგვრი ყვავსა,
ყვავი დასთმობს მუხასა,
მუხა მომცემს რკოსა,
რკოს მივუტან ღორსა,
კრუხი მომცემს წიწილსა,
ღორი მომცემს ჯაგარსა,
დავგრეხ თოკსა - ბაწარსა,
ჩავუგდებ და ამოვიყვან
ჩემს ძმობილს ჭიანჭველასა.
კატამ უთხრა:
- შენ რომ ჩემთვის რძე არ მოგიტანიაო!
რწყილი ახტა, დახტა, მივიდა ძროხასთან და სთხოვა:
- ძროხავ, მომე რძე,
რძეს მივუტან კატასა,
კატა დასთმობს თაგვსა,
თაგვი დასთმობს ორმოსა,
ორმო მომცემს ფეტვსა,
ფეტვს მივუტან კრუხსა,
კრუხი მომცემს წიწილსა,
წიწილს მივგვრი ყვავსა,
ყვავი დასთმობს მუხასა,
მუხა მომცემს რკოსა,
რკოს მივუტან ღორსა,
კრუხი მომცემს წიწილსა,
ღორი მომცემს ჯაგარსა,
დავგრეხ თოკსა - ბაწარსა,
ჩავუგდებ და ამოვიყვან
ჩემს ძმობილს ჭიანჭველასა.
ძროხამ უთხრა:
- შენ რომ ჩემთვის ბალახი არ მოგიტანიაო!
რწყილი წავიდა, დაგლიჯა მინდორში ბალახი და ძროხას მიუტანა.
ძროხამ მისცა რძე, ძრე მიუტანა კატასა, კატა დაეხსნა თაგვსა: თაგვი მოშორდა ორმოსა, ორმომ მისცა ფეტვი, ფეტვი მიუტანა კრუხსა, კრუხმა მისცა წიწილა, წიწილი მიჰგვარა ყვავსა, ყვავი დაეხსნა მუხასა, მუხამ მისცა რკო, რკო მიუტანა ღორსა, ღორმა ჯაგარი უთავაზა, რწყილმა ჯაგრის ბაწსრი დაგრიხა და ჩაუგდო წყალში ჭიანჭველას, რომელიც ბალახს მოსჭიდებოდა. ჭიანჭველა ბაწარზე შეჯდა, რწყილმა ბაწარი გამოსწია, ჭიანჭველა ნაპირს ფამოიყვანა და სიკვდილს გადაარჩინა.

მერე ისევ ძმურად გაუდგნენ გზასა.

როგორ მოატყუეს ტურებმა ლომი

იყო ერთი ლომი. ოდესღაც მეტად მრისხანე და ძლიერი გახლდათ, ახლა კი ძალზე დაბერდა და ისე დაუძლურდა, რომ განძრევაც აღარ შეეძლო.
ერთხელ ლომი დიდი წვალებით მილასლასდა ტბის პირას და ბუჩქებში ჩასაფრდა. უნდოდა, წყლის დასალევად გამოსულ რომელიმე ნადირს დადარაჯებოდა, დაეჭირა და მუცელი გაეძღო.
შუადღისას ტბასთან ორმა ტურამ მოირბინა. დედალმა ტურამ ბუჩქებში ჩასაფრებული ლომი შეამჩნია, მაგრამ უკან გაქცევა ვეღარ მოახერხა.
რა ვქნათ, თავს როგორ ვუშველოთო? — გაიფიქრა ცბიერმა ტურამ. უცებ ერთმა აზრმა გაუელვა და მამალ ტურას ხმამაღლა უთხრა:
— სამი ჩემთან დარჩეს, ორი კი — შენთან. თუ გინდა, წავიდეთ და ლომს შევეკითხოთ, აბა, რას გვეტყვისო.
ორივემ ლომთან მიირბინა და მიესალმნენ. დედალმა ტურამ ჰკითხა:
— ბრძენთა-ბრძენო ლომო, გთხოვთ, ალალმართლად განგვსაჯოთ. მე და ჩემი მეუღლე წავიჩხუბეთ და მინდა გავეყარო, მაგრამ ლეკვები ვერ გაგვიყვია. ის გაიძახის, სამი მე მეკუთვნისო, მე ვეუბნები, სამი ჩემია, ორი კი შენი-მეთქი. თუ ნებას დაგვრთავთ, აქ მოვიყვანთ ჩვენს ლეკვებს. თქვენ თვითონ ნახეთ და სწორად გაგვიყავითო.
ლომმა მოისმინა დედალი ტურის სიტყვები და გაიფიქრა: რაღა ეს ორი შევჭამო, მოდი, ცოტასაც მოვიცდი და ერთბაშად შვიდ ტურას შევსლანსავო.
— კარგი, მომიყვანეთ, ვნახავ და ჩემს გადაწყვეტილებას მერე გეტყვითო, — უპასუხა ლომმა.
— ხომ გესმის? — მიაძახა დედალმა ტურამ მეუღლეს. — ახლავე განგვსჯიან. აბა, მალე დალიე წყალი, გაიქეცი და ჩვენი ლეკვები მოიყვანეო.
ტურამ წყალი დალია და გაიქცა.
ცოტა ხნის შემდეგ დედალმა ტურამ ლომს უთხრა:
— თქვენ არ იცით, რა ზარმაცია ჩემი მეუღლე. აი, ხომ უბრძანეთ, მალე მოდიო, ის კი დასაძინებლად მიეგდებოდა. მთელი დღე წევს და სძინავს, ნამდვილი ძილის გუდაა, ამიტომ ვართ მეცა და ჩემი ლეკვებიც სულ მუდამ მშივრები. თუ ნებას მომცემთ, შინ გავიქცევი, იმ ზარმაცს ერთი კარგად შევაფუცხუნებ და ლეკვებიანად გეახლებითო.
ლომს ამასობაში უფრო მოშივდა და მოთმინებაც ეკარგებოდა:
— გაიქეცი და ახლავე აქ გაჩნდით, ყოველგვარი უსიამოვნება დროზე უნდა გაირჩეს და განისაჯოსო, — უთხრა ლომმა.
დედალმა ტურამ სწრაფად დალია წყალი, გაიქცა და თავის სოროში მიიმალა, სადაც თავისი მეუღლე ელოდებოდა.
დიდხანს უცადა ბებერმა ლომმა, მაგრამ ამაოდ, ტურები არსად ჩანდნენ. მაშინ მძიმე-მძიმედ წამოდგა და ზოზინით გაჰყვა მათ კვალს. კვალმა ტურების სოროსთან მიიყვანა. ლომი სოროს წინ გაჩერდა შესძახა:
— ეჰეი, მეგობრებო, თქვენ რაღაც შეგაგვიანდათ და მე თვითონ მოვედი, რომ მოგარიგოთ. აბა, გარეთ გამოდითო!
— დიდებულო ლომო, ჩვენ აღარ ვიყრებით და უთქვენოდაც მოვრიგებით, — ერთხმად უპასუხეს ტურებმა.
ასე მოატყუეს ტურებმა ლომი.



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.