გაწვიმდა. მერე გათოვდა კიდეც და მომეჩვენა, რომ ცოტა დათბა. პროვინციული ქალაქის თეატრში ჩემი ბოლო სპექტაკლის პრემიერა მიდიოდა. მე ქუჩაში მიტოვებული ძაღლივით ვეგდე და ვუყურებდი როგორ ეკრობოდა ფარდებად წლობით გაუწმენდავ ფანჯრებს მსხვილი, გვირილებისტოლა ფიფქები.
გადაწყვეტილება მიღებული მქონდა და გადაწყვეტილებები არასოდეს შემიცვლია მთელი 20 წლის მანძილზე. პროვინციულმა თეატრმა გამართული ქართულიც დამავიწყა და დროის აღქმა-შეგრძნებაც. საათს დავხედე და მივხვდი, რომ სწორედ ის დრო იყო თეატრში ჩაბერებული ნიჭიერი მსახიობი უკანასკნელ მონოლოგს რომ დაამთავრებს. რამდენიმე წუთი და მსახიობები ქალაქის ერთადერთ სამკერვალოში შეკერილ ნიღბებს მოიხსნიდნენ და ჩემი ჯერიც დადგებოდა აქა-იქ დამპალ თეატრალურ სცენაზე.
თეატრში შევედი. შემხვედრ მაყურებელს სალამი მივუგდე. «თავს ვუხრი ყველას, ნაცნობებს თუ უცნობებს, თეატრის მიღმა ქარი კვლავ ურჩობს», _ წავიღიღინე და სცენაზე ავედი. დარბაზისკენ გადგადავიხედე და მივხვდი, ყველაფერი დამთავრდა და დღეს აპლოდისმენტებს უკანასკნელად ჩავიკრავდი ორჯერ ნაინფარქტარ, დაცარიელებულ გულში.
«ბოლო ცრემლები ასეა _ კდემით, თაიგულებად მოაქვთ ცრემლები», _ გავიფიქრე და მივხვდი, ცრემლებიც მოვიგონე და უკანასკნელი პოეტური სიტყვა წარმოვთქვი უკვე მობეზრებულ ქალაქში.
სცენას ვტოვებდი, თან მიმქონდა ყველა ტკივილი და ვგრძნობდი, როგორ ვიტოვებდი სულში უგვანო მოგონებებსა და დროს. თეატრის ერთადერთ სიამაყეს, ბროლის ერთადერთ ჭაღს ავხედე და მივხვდი, სხვებს რჩებოდათ მისი ციმციმიცა და გაყინული ქალაქის ერთადერთი სითბოც.
ქუჩაში მივდიოდი და არაფერს ვამბობდი. ვისთვის რა უნდა მეთქვა დაცარიელებულ პატარა ქალაქში და რა სიტყვებს უნდა გამოეხატა თეატრიდან წასვლის სიხარული და უკვე მოპოვებული სიმშვიდე?!
უნდა დამელია.
ქალაქის სასტუმროს გაყინულ ოთახში შევედი და ღამეულ წყვდიადს ერთადერთი სანთელი გავაბრძოლე. პიჯაკის მარცხენა ჯიბიდან მატარებლის ბილეთი ამოვიღე და ჩალაგებული ბარგი ფეხით კარებისკენ მივაჩოჩე.
ალას დავურეკავ, _ ჩავილაპარაკე და ტელეფონს გავხედე. ყურმილი არ ამიღია. ჩაბნელებულ, ბრმა ქალაქში იმ დღეს სახანძრო, პურის ერთადერთი საცხობი და სასწრაფო მუშაობდა მხოლოდ.
... მოწმენდილ ცას ჰგავდა ალას თვალები.
პროვინციულ ქალაქში ერთადერთი ბოზი ცხოვრობდა და ვახსოვდი.
ათი წლის შემდეგ
თოვა შეწყდა. მერე გაწვიმდა და არაფერი მომჩვენებია. დიდი ქალაქის პატარა თეატრში ჩემი პირველი პრემიერა მიდიოდა. ზუსტად მახსოვს მესამე რიგის ოცდამეორე წითელხავერდგადაკრულ სკამზე ვიჯექი, სპექტაკლს ვუყურებდი და ტვინში კიდევ ერთხელ ვათამაშებდი მესამე მოქმედების უკანასკნელ სცენას.
დიდი ქალაქის პატარა თეატრში ათი წელი რეჟისორის თანაშემწედ ვიმუშავე და მაშინ ვისწავლე თავისუფლების ფასიცა და გემოც. პროვინციული ბუნებრივი ქართული კარგად გახსენებულმა ნასწავლმა ქართულმა შეცვალა და მკვეთრად შემცირდა აზრების გადმოფრქვევის სიხშირეც.
ორმოცი დღის წინ დიდი ქალაქის პატარა თეატრის რეჟისორი მიიცვალა და სანამ პოტენციური რეჟისორები, როგორც იტყვიან, შესაბამის ორგანოებში თეატრისა და საკუთარ ბედს არკვევდნენ მაშინ დამრჩა თეატრალური მოედანიც და რეჟისორის ნებაც.
ზუსტად ორმოცი დღე დამჭირდა ფრომის ფსიქოლოგიის პრაქტიკული რეალიზაციისა და ნიცშეს ფილოსოფიის ჩემეული ინტერპრეტაციისათვის.
პრემიერაც და მთელი სპექტაკლი დროულად გარდაცვლილი რეჟისორის ხსოვნას ეძღვნებოდა; ქართველი ფილოსოფოსის გამოკვლევის _ «ნიცშეს ფილოსოფია» _ საფუძველზე პიესაც მე დავწერე და სამმოქმედებიანი პიესის მეორე და მესამე მოქმედებების ერთ-ერთი მთავარი გმირიც უნდა მეთამაშა.
...სკამიდან დროულად წამოვდექი და გული და ფეხები კულისებამდე გაჭირვებით მივათრიე.
სოკრატე და ულამაზესი არიადნე მონოლოგს კითხულობდნენ, და ხალხით გადავსებულ დარბაზში მჯდომარე მაყურებელს ათას საფიქრალს უჩენდნენ. დროსაც აკვლევინებდნენ და სივრცის შეგრძნებას უკარგავდნენ პატარა თეატრის ავტონომიური გათბობით გამთბარ სხეულში.
მთელი მეორე მოქმედება ჩემი, ანუ დიონისესა, და არიადნეს მონოლოგი იყო. აღარ იყო ულამაზესი არიადნე და უკვე ცოტას შეეძლო ამის დანახვა და აღქმა. ნელ-ნელა ცარიელდებოდა გამთბარი დარბაზი და უფრო და უფრო ეწებებოდა ნიღაბი მე და არიადნეს ცივოფლიან სახეებს.
მეორე მოქმედება დამთავრდა და ფოიეში გავედი. ფოიე სავსე იყო მაყურებლით და იყო შამპანურების ცლა და გუგუგნი. მაყურებელს მივესალმე და პროვინციული ქალაქის უკანასკნელი პრემიერაც გამახსენდა. ისეთი შეგრძნება მქონდა დაცარიელებული გული მესამე და საბოლოო ინფარქტისთვის ემზადებოდა. კარდაფენი დავლიე და გულს ოდნავ მოეშვა. თეატრის გაბჟღრიალებულ ბროლის ჭაღს ავხედე და მივხვდი, პროვინციული პატარა ქალაქის ალაგ-ალაგ დამპალ სცენაზე დავტოვე ერთადერთი ბროლის ჭაღის ციმციმიცა და გაყინული ქალაქის ვერდაუნახავი სითბოც.
მესამე მოქმედებაში დიონისეს როლი დუბლიორმა ითამაშა. პრემიერაც გადაარჩინა და პატარა თეატრის შელახული ღირსებაც. მე ისევ მიტოვებული ძაღლივით ვეგდე ქუჩაში და თავზე მაწვიმდა. წვიმა იყო ცივი და ჭუჭყიანი.
რკინიგზის სადგურის სალაროებში ყველა ბილეთი გაყიდული იყო.
ალასთვის არ დამირეკავს. ზუსტად ვიცოდი პროვინციული ქალაქის გაყინული სასტუმროს ნომერში იჯდა და სოკრატეს ელოდა.
პროვინციული ქალაქის ახლანდელი სოკრატე გულის ჯიბიდან მატარებლის ბილეთს იღებდა და საკუთარ თავს ტაშს უკრავდა დედაქალაქის დიდი თეატრის განათებულ სცენაზე.
კახაძე ემხვარ - Kakhadze Emzar
