უმზეო დროსთან ნაამბორალნი
ალბათ, უბრალოდ ნება იყო, ასე რომ მოხდა. ჩვენთვის ყოვლად წარმოუდგენელ სამყაროში არსებამ, რომლის სიძლიერის მცირედი ნაწილის შეგრძნება თუ შეგვიძლია. არსებამ, რომელიც შესაძლოა ხილულ თუ უხილავ სამყაროსთან გავაიგივოთ, შექმნა რაღაც წერტილისოდენა მარცვალი და შთაბერა სული. სულის შთაბერვისთანავე მარცვალი გაორმაგდა, გაიზარდა. გაზრდილი ორი მარცვალი გაორმაგებისთანავე ისევ გაორმაგდა, და ასე მრავლდებოდნენ როგორც თავიდან, ასევე შემდგომ და შემდგომ შექმნილი წერტილ-მარცვლები შექმნისდათანავე. რამაც მოახდინა სულშთაბერილი მარცვლის ზრდა იდეალური აჩქარებით. მარცვლის, რომელიც სულისდაშთაბერვის შედეგად გახდა უზომოდ დიდი და როგორც ყველაფერი სხვა ჩვენთვის ხილულ სამყაროში, ასევე ის უზომოდ დიდი მარცვალიც რაღაც კანონს უნდა დამორჩილებოდა. მისთვის კი კანონი იყო აფეთქება, დაშლა. როგორც სტიქიონის სიძლიერემ ვეებერთელა მთა დაშალოს და მიმოაბნიოს ქვიშის მარცვლებად ერთმანეთისგან რამდენიმე ტირიფის შოლტის სიგრძის მანძილის დაშორებით, ისე დაიშალა აფეთქების შედეგად უზომოდ დიდი მარცვალი გალაქტიკებად. გალაქტიკები კი ისევე შედგებოდნენ ვარსკვლავებისგან და პლანეტებისგან, როგორც ქვიშის მარცვლები მოლეკულებისგან და ქრონონებისგან. უზომოდ დიდი მარცვლის აფეთქებამ წარმოქმნა დრო და სივრცე. სივრცე, რომელიც კვლავაც იზრდებოდა გალაქტიკებთან ერთად აფეთქების შემდეგ. ასევე იზრდებოდა დრო. დრო, რომელიც მტვერს გალაქტიკებად აქცევდა და გალაქტიკებს მტვრად. დრო, რომელიც სამყაროს უქმნიდა კანონებს და ამავდროულად თვითონ ემორჩილებოდა კანონებს, რომელიც იყო ზოგან სწრაფი და ზოგან ნელი. იყო ჰარმონიაში სივრცესთანYდა იქვე მთავრდებოდა, სადაც იწყებოდა. დიდი აფეთქების შემდეგ რომ არსებულიყო ერათა აღმრიცხველი, მას შემდეგ არაერთი მისი შთამომავალი გაივლიდა. და ბოლოს, აღრიცხულ ერაში მოხდა ასეთი რამ.
ერთ-ერთი გალაქტიკის ერთ-ერთ პლანეტაზე სიცოცხლე არსებობდა. იყო პატარა სოფელი, რომელიც მორაკრაკე მდინარის გვერდით მთის ფერდზე გაეშენებინათ. მდინარის მეორე ნაპირას არსებულ მთის ფერდზე კი ამავე სოფლის სასაფლაო მდებარეობდა, სადაც ერთგან პატარა გოგონას კრძალავდნენ, ცოტა მოშორებით კი _ ჭარმაგ კაცს.
გოგონა _ თქვენ რატომ არ გტირიან?
ჭარმაგი _ მე დროულად გარდმოვიცვალე, შენ კი უდროოდ. ჩემით მათ ჟანგიანი რკინა დაკარგეს, შენით კი _ ოქრო, აუწონავი ოქრო.
გოგონა _ ნეტა მათაც იცოდნენ, რომ არ დავღუპულვართ და უბრალოდ გარდმოვიცვალეთ.
ჭარმაგი _ ყველაფერს თავისი დრო აქვს. დრო მოვა და ეგენიც განიცდიან გარდაცვალებას.
გოგონა _ როგორ ენანებათ ჩემი სხეული დასამარხად...
ჭარმაგი _ ძალიან და ეს ბუნებრივიცაა. შენი სიკვდილით შენი მშობლების გულებში ცხოვრების დედაბოძები მოინგრა, სადაც შენი სიცოცხლის სანთელი ენთო. სანთელი ჩაქრა, მათი გულები სამუდამოდ გაციებული, ჩაბნელებული და მონგრეული დარჩება.
გოგონა _ საწყალი მამაჩემი, არ მეგონა თუ ტირილი შეეძლო და თანაც როგორი. საცოდავი დედაჩემი, როგორ ჩამოდნა ამ ხუთ დღეში.
ჭარმაგი _ დამშვიდდი, პატარავ. დრო რაღაც დონეზე ყველაფრის მკურნალია. დრო გავა და დედაშენსაც შეეპარება სახეზე ღიმილი და მამაშენსაც.
გოგონა _ დავავიწყდებით?
ჭარმაგი _ სანამ მანდ მყოფნი ცოცხალნი არიან, მომგონნი სულ გვეყოლებიან. რამდენიმე საუკუნეში კი ჩვენი ძვლებიც აღარ იარსებებს ჩვენს ნაცხოვრისზე.
გოგონა _ როგორ, როგორ მეცოდებიან.
ჭარმაგი _ ძალიან ცოდონი არიან. მე ცხოვრების ბოლოს მესაფლავე ვიყავი და თითქმის იმავეს განვიცდიდი, შენს საფლავს რომ ვთხრიდი, რაც ჩემი გარდმოცვალების მიზეზი გახდა.
გოგონა _ თქვენი გარდმოცვალების? მითხარით, როგორ და რატომ?
ჭარმაგი _ გეტყვი, წინ არც თუ ისე პატარა გზა გვაქვს გასავლელი. ახლა კი დავტოვოთ აქაურობა, თუმც ძალიან მიჭირს.
გოგონა _ რატომ?
ჭარმაგი _ ადამიანის სიცოცხლის ხელყოფის ცოდვა მომყვება თან. ამაზეც მოგიყვები.
...ასე დაასრულეს ჭარმაგის და გოგონას სულებმა საუბარი სასაფლაოზე და სხვა სფროში გადავიდნენ, სადაც მოხუცი კაცის, ჭაბუკის და შუახნის კაცის სულებს შეხვდნენ.
გოგონა _ ნახეთ, სხვა სულები!
ჭარმაგი _ ესენიც ახალი გარდმოცვლილები არიან.
მოხუცი – კი, ჩვენც ახლახან მივატოვეთ ჩვენი სხეულები. თუმც რა საერთოა. ჩემი გარდაცვალებით დედამიწას ადამიანი ისე მოაკლდა, როგორც ხეს ჟამმოჭმული ფოთოლი. ამ ჭაბუკით და შენით კი გოგონავ, სიცოცხლით სავსე ვარსკვლავები ჩაქრა. რამდენი წლის გარდმოიცვალე?
გოგონა – თორმეტის, და თქვენც რომ ასე ენანებით რამდენი წლის იყავით?
ჭაბუკი – ზუსტად ორი იმდენი ხანი ვიცოცხლე, რაც შენ. ოცდაოთხი წლის გარდმოვიცვალე.
გოგონა – თქვენ?
შუახნის – მე ნახევარ საუკუნეს მივაღწიე, ოთხი შენი ხნის გარდმოვიცვალე.
გოგონა – თქვენ?
ჭარმაგი – მე ექვსი შენი ნაცხოვრისის ხნის გარდმოვიცვალე.
გოგონა – თქვენ?
მოხუცი – მე _ თითქმის საუკუნე, რვა ის დრო ვიცოცხლე, რაც შენ. რა იყო შენი გარდმოცვალების მიზეზი?
გოგონა _ მე დაბადებიდან ჯანმრთელობადაჩაგრული დავიბადე. სიცოცხლეშეზღუდულმა ვიცოცხლე ჩემი თორმეტი წელიწადი. ნათელი იყო ჩემი მოკლე სიცოცხლე ყველასთვის და დიდ სიბრალულს ვგრძნობდი მათგან. მე მხოლოდ სიმღერა შემეძლო და ვმღეროდი. უფროსებს მოსწონდათ ჩემი სიმღერა. ასე მეუბნებოდნენ: “შენი გული ყვავილების გულებისგანაა აშენებული და ფერიას სულია ჩასახლებულიო,” და მეც ვმღეროდი მათ გასახარად. ვუმღეროდი დედას და სილამაზეს. მერცხალს ვუმღეროდი, რომელსაც თავისი ბარტყებისთვის საკვები მიჰქონდა. დედაჩემზე შეყვარებულს მათი დედაშვილობა მიყვარდა. ძალიან ავად რომ გავხდი, დედაჩემის ჩაწითლებულ, ცრემლიან თვალებში რაღაც სასწაული სიყვარული დავინახე. მეც ვტიროდი და დედაც. დედამ თავი ათრთოლებულ მკერდზე დამადებინა და შუბლს გამალებით მიკოცნიდა. დედის გულის ძგერამ დამამშვიდა. დედა კი ისევ კანკალებდა. ვიფიქრე, ‘რომ გამოვკეთდები, მხოლოდ დედას, დედას ვუმღერებ.’ მაგრამ არ დამცალდა. დედის მკერდზე ჩემი გულისცემა გაჩერდა.
ჭაბუკი – ავადმყოფობა, სნეულება, რამდენი ადამიანის საწუხარია, რამდენი ახალგაზრდის დამჭკნარი იმედი. ამ დროს მათაც სურთ ჯანმრთელობის სრულყოფილება, ლაღად სიცოცხლე, სიმშვიდე, სიყვარული. ასეთი ადამიანის გული თოვლის ყვავილია. თოვლის ყვავილი ეს გულია შეყვარებული ადამიანისა. ლამაზი, მაგრამ ცივი. გათბობა უნდა, მაგრამ ვერ თბება. იმიტომ, რომ ის თოვლისაა და რომ გათბეს დადნება; დადნება და სიყვარულიც გაუქრება. მას კი მეტი სიყვარული უნდა. თოვლის ყვავილს იმდენად მეტი სიყვარული სწადია ჩვეულებრივ გულთან შედარებით, რამდენი თოვლის ფანტელისგანაც შედგება. თითოეული თოვლის ფანტელი ჩვეულებრივ გულზე ბევრად ლამაზი და ბევრად ნაზია. თოვლის ყვავილი გულია შეყვარებული ადამიანისა და იგი მთელი სამყაროს სიყვარულის შენახვას შეძლებდა. ჩვეულებრივ გულს კი ისეთი დიდი სიყვარული არ შეუძლია იმიტომ, რომ ის თბილია და გათბობა აღარ უნდა. ჩვეულებრივი გული თავის სითბოს სიყვარულის გულისთვის არ დასთმობს. თოვლის ყვავილი კი სიცივეში მეტ სიყვარულს ელტვის. ის მეტად გასპეტაკდება, ის ხომ ყვავილია თოვლისა.
შუახნის _ რაებს უძლებს ადამიანის გული. რა დღეში იქნებოდნენ ამ გოგონას და ჭაბუკის მშობლები?!
ჭარმაგი – ადამიანს ხომ ქვაზე მაგარი და ამავდროულად ბუერაზე სუსტი გული აქვს.
გოგონა – ეგ როგორ?
ჭარმაგი – ქვას ქვა ტეხს, გული კი უბედურებებს უძლებს და არ ტყდება. ბუერა რომ შუაზე გაყო, ორივე იმავე ხალისით გაფრინდება ჰაერში. თქვენი მშობლების სიკვდილისაგან გაყოფილ გულებს კი ვერაფერი ვეღარ გაახალისებს. ისინი თქვენ ნათითურებს მოეფერებიან. საკუთარი ხელით აიჭრიდნენ ხორცებს, ოღონდ ეს სიმწარე არ გადაეტანათ.
გოგონა – თქვენც მომიყევით, როგორ ცხოვრობდით და როგორ გარდმოიცვალეთ. ჩემი პირველი თანამგზავრიც შემპირდა ამას, მაგრამ ეს ყველაზე მეტად თქვენგან მაინტერესებს.
ჭაბუკი – მე სიცოცხლით სავსე, სისხლადუღებული ახალგაზრდა ვიყავი. ცხოვრებაზე და სიყვარულზე, მომავალზე შეყვარებული ახალგაზრდა. მე ღვთისგან ხელოვანის ნიჭი მქონდა ბოძებული. ხელოვანი ვიყავი.……
გოგონა – ხელოვანის ნიჭი; ხელოვანი რას ნიშნავს?
ჭაბუკი – ხელოვანის ნიჭი, მშვენიერების აღქმის და წარმოსახვის ნიჭია. ხელოვანი შემოქმედია, აღმოუჩენელის აღმომჩენია, გაუკვალავის გამკვალავი. შემცნობი და გადმომცემი იმ მშვენიერების, რაც ღმერთს შეუქმნია. ღმერთი ხომ უდიდესი შემოქმედია, თვით სამყაროს შემოქმედი, ღმერთი ხომ სიყვარულია და შენს გარშემო ყველას და ყველაფერს განსაკუთრებული სილამაზით შეიცნობ ხელოვანის ნიჭით დაჯილდოებული ადამიანი. სიყვარულით სუნთქავ ჰაერს და სიყვარულით უყურებ არემარეს. მე ღვთისგან მქონდა ნიჭი. მე ვქმნიდი. ვწერდი, ვხატავდი და ქანდაკებებს ვაკეთებდი.
გოგონა – მითხარი, რას ხატავდი?
ჭაბუკი – ჭიამაიების ქორწილი დავხატე. ერთი შეხედვით, წამიერად გაშეშებულნი გეგონებოდნენ. ქორწილი ჭიამაიებს ქარაგოზზე გავაჩაღებინე. მეფე-პატარძალს სავარძლებად ბროწეულის ყვავილები დავულაგე და საჭმელ-სასმელად კი ნუშის ყვავილის ფურცლით ვარდის შარბათი და იის ბუტკო მივართვი. მათი ცა კი უამრავი ლალის მზით და ალმასის მთვარით მოვრთე.
გოგონა _ მომეწონა. და კიდევ რა დახატეთ?
ჭაბუკი – სანთლებიანი შანდლის ფორმის აყვავებული ვერხვის ხე დავხატე. მის სანთლებს ასაფრენად მომზადებული ანგელოზების ფორმები მივეცი. მაღლა კი _ შეყვარებული წყვილების მასპინძელი იისფერი ცა. შეყვარებულ წყვილებად ვარსკვლავები და ფიფქები. ფიფქები ვარსკვლავების დღეგრძელობითა და სიდიადით ხარობდნენ, ვარსკვლავები კი ფიფქების სინაზითა და მშვენიერებით ხალისობდნენ. სიყვარულის მასპინძელ იისფერ ცას კი თვალის ხედვის სიშორე ჭიანჭველის ნაბიჯად უქცევია.
გოგონა _ დაწერით რას წერდი?
ჭაბუკი – ლექსებს ვუძღვნიდი სატრფოს და წიგნებს ვწერდი ცხოვრებაზე.
გოგონა – გთხოვ, წამიკითხე ლექსი, რომელიც სატრფოს მიუძღვენი, წიგნზე კი შემდეგ მომიყევი!
ჭაბუკი – მხოლოდ შენ ია-იები,
ცის გულში დაკრეფილები.
მსურს გითხრა სიტყვა ნაღები,
გულიდან გადმონაღები.
შენთვის ვარ დაბადებული,
მთვარე ხარ გაბადრებული.
ხარ ჩემი მზე-სიყვარული,
მზისა და ცის სიხარული.
შენს მოციმციმე თვალთაგან,
შუქი იღვრება სხივადა.
და შენს კოკორ ბაგებიდან,
შაშვი სიტყვას ყრის მძივადა.
შენი სიყვარულით გადარეულს,
ჩემი სიცოცხლე შენთვის დამითმია.
მთაში უამრავი ლანდალა მიკრეფია,
დიდი სიხარულით შენთვის მომიძღვნია.
შენსა ძებნაში გზააბნეულს,
რკინის ქალამნები მიცვეთია.
ღამით ბეწვის ხიდზე გამივლია,
დღისით ვეფხვის ბუნაგს მძინებია.
მზექალა _ ეს დედოფლის გვირგვინია.
ფერია _ ეს სიწმინდის მანდილია.
ფიფქია _ ეს ედემის იადონია,
ჩემო სიყვარულო, შენთვის მიბოძვნია.
მე არც დავიღალე და არც მიწვალია,
მე შენი გული ადვილად მიპოვია.
ქალი ხარ ქალი, ქალი _ რა ქალი.
ქალი თვალადი, ქალი ტანადი, ქალი ლამაზი.
სახე გაქვს ვარდის, ქორფა ვარდისა.
სიამტკბილობის და სინაზისა.
ტანმაღლიანო, ყელაწოპილო,
წელწვრილიანო, გულით მზიანო.
ოცნების მზეო, ამომავალო,
დედოფლად ნაშობო, ქალთა ქალაო.
რომ მენატრები, გულს ვემალები,
სულს ვეპარები, უფსკრულს ვვარდები.
რა ლამაზი ხარ, რა მშვენიერი ხარ.
რა საუცხოოდ მომხიბვლელი ხარ.
ხან ვარდები ხარ, ხან იები ხარ.
ვარსკვლავები ხარ, მნათობები ხარ.
სხივთა სხივი ხარ, სხივის სხივი ხარ.
მზის სადარი ხარ, ცისა მადლი ხარ.
ვარდის ფიქრი ხარ, იის ფიქრი ხარ.
ფიქრის ფიქრი ხარ, ჩემი ფიქრი ხარ.
შენი დანახვით გავმაისდები.
გული დაიწყებს შაშვის სიმღერას.
შენს ლამაზ სახეს კრძალვით შევხედავ,
მოეფერება სხივი ენძელას.
ბედნიერების ხომალდში ჩაგსვამ,
ხალასი ჟამის ჭიშკარს შეაღებ.
აღფრთოვანებით იმას იფიქრებ,
რომ სიზმარშიაც არას ინანებ.
მე შენ ღაჟღაჟა ვარდებს მოგართმევ,
ცას ფერს მოვხსნი და თათმნად ჩაგაცმევ.
გოგონა – რა კარგი რამ ყოფილა ლექსი!
მოხუცი _ ლექსი სულიდან ამონაბერი ჰანგის ფეთქვაა.
გვითხარი, ჭაბუკო, რაიმე შენებური ლექსად.
ჭაბუკი _ ბუმბერაზ კაცად გადვიქეც,
აღვიჭერ როგორც ქარია.
ლექსის დაწერა მომინდა,
მთვარეზედ დავდე მკლავია.
მნათობთა მეფეს მოვუხმე,
ვუთხარ მინათე აზრია.
ქარწბის მთას თოვლი ვაფრქვიე,
თეთრად, ფურცლისა დარია.
ვარსკვლავებს ქიმნი ვამტვრიე,
მთის ფერდის მორთვა მწადია.
ასო სიტყვებად დავწანი,
ქორფა სხივნი მზისანია.
ფერნი ოქრო ცისანია,
ცისარტყელისა ქანია.
პეპელა ხალისს მაძლევდა,
სიმშვიდეს _ ჭიამაია.
გული მქცევია აისად,
გონება აპრილ-მაისად.
ლექსი დავწერე მთის ფერდზე,
ფიქრთა ფიქრს მონაგარია.
გოგონა – მომიყევი რაიმე შენზე და შენ შეყვარებულზე.
ჭაბუკი – ერთხელ მომინდა სატრფოსთვის ქვეყნის ამბები მეამბო. წავედი, მთები და ზღვები დაუღლელად გადავიარე. გული არ მღლიდა, გული სიყვარულს ეკუთვნოდა. დავბრუნდი და ვუთხარი:
არ მინდა ვიყო ცაში ვარსკვლავი,
არც პლანეტებზე დავაბიჯებდე.
მინდა აქ ვიყო კაცი მდაბალი,
და ულამაზესს შენ ერთს გიმზერდე.
გოგონა – როგორი შეყვარებული ყოფილხარ? ვინ იყო ის გოგო?
ჭაბუკი _ ის ჩემი გულის ჩირაღდანი იყო, ჩემი სულის კელაპტარი. მის თვალებში მნათობი მზის წმინდა სხივები ენთო. დაფიონზე მზე რომ ცის მძინარა ფერს ლაჟვარდფერებით აფერადებდა, უდიდეს სილამაზეს ხატავდა მზე ღრუბლებში, ცაში და თავის თავში, და ჩემი სატრფოს ფიქრებით მაღვიძებდა. მაგრამ მე თვალებს არ ვახელდი და არ ვტკბებოდი დაფიონის სილამაზით, რადგან ამაზე დიდი სილამაზე ჩემს გონებაში, გასახელ თვალებს მიღმა ჰყავდა დახატული მზეს. ის ჰყავდა დახატული, ის, ულამაზეს დაფიონზე ლამაზი, ჩემი სიყვარული.
გოგონა – რას გრძნობდი, როცა გიყვარდა?
ჭაბუკი – რომ გიყვარს, შენ აღფრთოვანებული ხარ. სულის გამნათი სხივი გსტუმრობს. სამყარო ხდება სხვანაირი. ყველაფერს ბინდი ეხსნება და ცხოვრების ხალისს გაზაფხული უდგება. გინდება დროს მოეფერო ნაბოძები ბედნიერების სამადლობელოდ. გინდება ცას მისწვდე, ვარსკვლავები დაკრიფო, მთის მწვერვალიდან გადმოაბნიო და დაიჭექო. _ ეს შენ გეძღვნება, ჩემო გულისსწორო! _ გინდება დიდი ხელი გქონდეს, მზესავით ცხელი გული და გულის სითბოთი ხელისგულზე დასმულ მზის სადარს ათბობდე. გინდება, მის გარშემო მერცხლები და ბულბულები დაფრინავდნენ, გვირილებით ფატას უწნავდნენ და უმღეროდნენ გასხივოსნებულს.
მოხუცი – დიადი სიყვარული შეგძლებია, ჭაბუკო!
გოგონა – ასეთი რა ყოფილა სიყვარული!
მოხუცი – სიყვარული დიადი გრძნობაა. თუმც შესაძლოა, ის სიბილწეში აერიოს ადამიანს, მისდა სამწუხაროდ. ის წაბილწული ულევია, ზღვის წყალივით ულევი. და რაც მეტს დალევ, მით მეტად გაწყურებს, გაწყურებს და გიმლაშებს სულს. ჭეშმარიტებას კი სიყვარული დამსახურების შედეგად მოაქვს. ის ღმერთს უნდა სთხოვო, რომ გიბოძოს და ისე უნდა შეხვდე, როგორც მთის ნიავისაგან მოტანილ წვიმა-ნამს ხვდებიან ბაგეგახსნილი მინდვრის ყვავილები. მინდვრის ყვავილები, რომელთაც ზღვის წყალი წვეთიც არ სურთ.
გოგონა – თქვენც მითხარით რაიმე სიყვარულზე!
შუახნის _ სიყვარული ბუმერანგი არ არის, გაისროლო, გაფრინდეს და უკან დაგიბრუნდეს. სიყვარული ნარ-ეკალი არ არის, ღვარცოფისგან კლდის ხრიოკში რომ აღმოცენდეს. სიყვარული ნეკერჩხლის ფოთოლი არ არის, შემოდგომის ცივმა სიომ კალთაში რომ ჩაგიგდოს. სიყვარული ძნელად სატარებელი, გასაფრთხილებელი, წმინდა გრძნობაა და სიყვარულს დიდი სიყვარული უნდა.
გოგონა – და თქვენი აზრიც მაინტერესებს. თქვენც მითხარით რაიმე სიყვარულზე!
ჭარმაგი – ეკლებზე ფეხშიშველამ უნდა იარო, მშიერმა და მწყურვალმა; ქარი თვალებს ქვიშით გივსებდეს, ყინვა გაკანკალებდეს, გზად ხელებით ცეცხლებს აქრობდე და მზად მეტისთვის უნდა იყო განუსაზღვრელი შესაძლებლობებით, თუ შენს წინ შენი ხორცშესხმული ფერიაა. ბედნიერებაა სიყვარული. თუმც ხან ასეც ხდება, რომ არ გიმართლებს. იყო ადამიანი, რომელსაც ერთ დროს სულში ჩაღვრილი სიყვარულის ზღვა ნაღვლის ყინულმთად ექცა. იყო ადამიანი, რომელსაც გულის მაგივრად ხის ნუჟრი ჰქონდა, სისხლის მაგივრად კი მლაშე სითხე, ცრემლი ედგა. იგი, სანამ სისხლი და გული ჰქონდა, ცაში მზეს და მიწაზე მზის ანარეკლს ხედავდა. ეს მისი სიყვარული იყო. სხვები მზის ანარეკლს ვერ ხედავდნენ. ისინი თავიანთ ანარეკლს ვერ ხედავდნენ და მზისას როგორ დაინახავდნენ?! თუ არა ის, მის გულს ვერაფერი შეავსებდა. თუმც რაღაც მოხდა და მას შემდეგ გული იქცა ნუჟრად, სისხლი ცრემლად. მას შემდეგ მისი მზე გაცივდა. მისი მზე დასავლეთიდან ამოდიოდა და აღმოსავლეთით ჩადიოდა. დღე გაშავდა და ღამე გათეთრდა. ჰაერი იწვოდა, წყალი გაშეშდა და მიწა ირწეოდა. მას უკვე ბრძოლა სჭირდებოდა შავ-ბნელ აზრებთან, რომლებიც მისი ხშირი სტუმრები გახდნენ. ფიქრებში წასული არ დაბადებულიყო, გაიფიქრებდა და სიკვდილს ნატრობდა. თავს ძალას ატანდა, რომ ფიქრებიდან გამორკვეულიყო. უჭირდა თავის მაღლა აწევა, და თუ შეძლებდა, მისი თვალებიდან უკვე ცრემლი იყო გადმოწურული. შემოდგომის დრომოჭმულ ფოთოლს დაინახავდა, თავისი უდროოდ მოწყვეტილი სიყვარული გაახსენდებოდა და ისევ სასოწარკვეთილება სჯაბნიდა. უნდებოდა, ყოველი დრომოჭმული ფოთოლი სათუთად შეენახა. ახსენდებოდა, რომ იავარდზე ნავალთა შთამომავალი არ იყო და მხოლოდ ვალდებულებით ცოცხლობდა, მხოლოდ წინაპართა პატივისცემით. ცაში განაქროლ და ჩამქრალ მეტეორიტს დაინახავდა და პატარა იმედი ესახებოდა, რომ ოდესღაც მისი სიცოცხლეც ჩაქრებოდა. დრო გადიოდა. მზე გულს, გულს კი არა, ნუჟრს წვავდა. მზე სისხლს, სისხლს კი არა, ცრემლს აშრობდა. ცრემლისგან მძიმე, თეთრი ფერის მარილი დარჩა. ეს მისი ცხოვრება იყო. ნუჟრისგან კი მსუბუქი, უღიმღამო ფერის ნაცარი _ მისი სიყვარული. მარილი ნაცარს ყოველთვის ამძიმებდა. ნაცარს კი მარილი არ დაუსვრია. ასე დარჩნენ სამუდამოდ, ერთად, მაგრამ ცალ-ცალკე, ცხოვრება და სიყვარული.
გოგონა – მარტო ჩემთვის კი არა, სხვებისთვისაც ხან რა ძნელი და მძიმე ყოფილა ცხოვრება!
ჭარმაგი _ ცხოვრება... ცხოვრება ბრძოლა იყო. თუმც ცხოვრების დაწყებისას ჯერ თავი უნდა მოგეარარავებინა, როგორც სუსტ და უმწეო ადამიანს. ასე დაინახავდი, თუ რა ხდება ადამიანის ბუნებაში. თუ რა გამწირველები, აბუჩად ამგდებნი და მოღალატენი არიან ზოგი მათგანნი. შემდეგ საკუთარ თავთან უნდა დაგეწყო ბრძოლა ადამიანს, რათა ისეთი ჩამოყალიბებულიყავი, როგორიც შენს მიწა-წყალს და სამართალს, მშვიდობას სჭირდებოდა. არ უნდა გაჩერებულიყავი, თორემ გაიყინებოდი. არ უნდა გაქცეულიყავი, თორემ წაიქცეოდი. მტკიცე ნებისყოფით და შემართებით უნდა გებრძოლა, რადგან ცხოვრება როგორც ლმობიერი, ასევე შეუბრალებელი იყო. უნდა გეპოვა შენს თავში, რის შესაძლებლობანი გქონდა, თორემ მიმინო ორბობას ვერ იზამს და ლომი _ ხარობას. მე ბავშვობიდან წინაპრებმა შთამინერგეს და შემძინეს მშვიდობა-სამართლის უზენაესობისთვის ბრძოლის უნარი.
გოგონა _ ბრძოლის უნარი როგორ შეგძინეს?
ჭარმაგი _ წინ ჯერ პატარა, შედარებით ადვილად დასაძლევ ცხოვრებისეულ მიზნებს მისახავდნენ, რისი შესრულების შემდეგაც თავისთავად მიჩნდებოდა დიდი მიზნების განხორციელების სურვილები.
გოგონა – თქვენ ვინ იყავით მესაფლავეობამდე?
ჭარმაგი – მე მეომარი, მშვიდობისათვის მებრძოლი ადამიანი ვიყავი. ჩემი სამშობლოს მიწა მიყვარდა და მისი სიყვარულით გამოვიყოლე ადამიანის სიკვდილის ცოდვა.
გოგონა – მითხარით, რატომ და ვინ მოკალით?
ჭარმაგი _ სამამულო ომი იყო. მტერი მიწასა და წყალს, ენასა და რწმენას გვართმევდა. თავდადებით ვიბრძოდით სამშობლოზე შეყვარებულნი. მეტოქეს ხერხით ვაჯობე და მკერდი ლახვარით შევუნგრიე. დაცემულს თვალები აუწყლიანდა და საბრალო ბავშვივით შემომხედა. გული ისე ჩამეწვა, თითქოს გავარვარებული ნაკვერჩხალი ჩაუდესო. ცხედარს თავთით ქვა ამოვუდე. ხელები თბილი, შეუდედებელი სისხლით მოსვრილ მკერდზე დავალაგებინე და წამოვედი. უკან აღარ მიმიხედია, ვეღარ მივიხედე.
გოგონა – სულ რომ არ წასულიყავით ომში?
ჭარმაგი _ არწასვლა ერისა და სამშობლოს ღალატი იყო. დიაცის საქმე იყო ომში არწასვლა. ქალი _ დიაცი სიამაყეა, რაც შენ იქნებოდი, სიკვდილი რომ არ გწვეოდა ნაადრევად. კაცი _ დიაცი კი მოღალატე.
გოგონა – მაშინ მართალი ყოფილხართ.
ჭარმაგი – მაგას ღმერთი გადაწყვეტს, რადგან მე მისგან ბოძებული სიცოცხლე წავართვი ადამიანს.
გოგონა _ თქვენ მიწას იცავდით და კარგია რომ თქვენ გადარჩით.
ჭარმაგი _ გადარჩენას არასასიამოვნო მხარეც ჰქონდა: ვუყურებდით ბრძოლის წინ მებრძოლნი ერთურთს და მოსალოდნელი სიკვდილის მომლოდინეები ერთმანეთს თვალებით, უსიტყვოდ ვემშვიდობებოდით. ბრძოლის შემდეგ კი თან გვიხაროდა ერთმანეთის დანახვა, თან არ გვსიამოვნებდა, რადგან ღირსეულნი ღირსეულად დავკარგეთ და ჩვენ კი გადავრჩით. თავს მათი სიკვდილით გადარჩენილებად ვთვლიდით.
მოხუცი – ჭარმაგო, შესაძლოა კაცი მღვრიე წყალივით არეული იყოს, ან ლექივით ნაძირალა, ან წყაროს წყალივით ანკარა. წყაროები მდინარეს ქმნიან. მდინარე ნაკვალევს ტოვებს და მისი ბოლო ოკეანეა. ადამიანნი ნამოქმედარს ტოვებენ და მათი ბოლო გარდაცვალებაა. როგორც ერთ მღვრიე, ლექ-ჭაობს შეუძლია აამღვრიოს მდინარე, ისე ერთ არასასურველს შეუძლია გადააგვაროს უსამართლობისკენ შთამომავლობა. თუმცა ჭაობი დაშრება, როგორც ბოროტება, მაგრამ სიკეთე მუდამ უშრეტია, როგორც წყარო ანკარა. თქვენ მშვიდობა სამართლიანად გიწესებიათ. და საერთოდ, ორი ღირსეული ნაკვალევი უნდა დატოვო ადამიანმა ნაცხოვრისზე: ნამოღვაწარი და შთამომავლობა.
გოგონა _ თქვენი აზრით, რა იყო ცხოვრება?
მოხუცი _ ცხოვრება გამოცდა იყო. ერთი პატარა, მაგრამ ბევრის მომცველი გამოცდა. გამოცდა ღვთის წინაშე, რაც შენი ადამიანებთან და ბუნებასთან ურთიერთობით გამოიხატებოდა. ისეთი მოსიყვარულე და დამფასებელი უნდა ყოფილიყავი მათი, როგორიც ღმერთის და საკუთარი თავის იყავი. წუთისოფელში მეორედ დაბადებაზე ზრუნვით უნდა გეცხოვრა.
შუახნის _ მართლაც, ხშირად ადამიანი სხვაზე სხვისგან მიყენებულ წყენას ადვილად ხედავს, თავისგან კი _ ვერა. ბუნებასაც სხვისგან აუგად მოპყრობილს ადვილად ამჩნევს და არ სიამოვნებს, თავად კი ხან უარესს სჩადის. ამ დროს კი ყველა თავის წილ მშვენიერებას ექცევა აუგად და აჩანაგებს.
გოგონა _ თქვენც მომიყევით ვინ იყავით გარდმოცვალებამდე?
შუახნის – მე ადამიანთა მკურნალი ვიყავი.
გოგონა – ეს როგორ მოხდა?
შუახნის – როგორც ყველა სხვა, ბიჭობას მეც ცელქი ვიყავი. ერთხელ მდელოზე სათამაშოდ გასულმა ნაკადულის პირას დავინახე ხე, რომელიც ყვაოდა და დაბლა ზროზე კი გამოფუღუროვებული იყო. ფუღუროში ხმელი ფოთლები ჩავყარე და ცეცხლი მოვუკიდე. ხეში დანთებულ ცეცხლს რომ შევხედე, მომეწონა. ორიოდე დღის შემდეგ ისევ მოვხვდი იმ ადგილას და რას ვხედავ: ხის შუაწელი ცეცხლს გადაეტეხა და ქორფა ყვავილებიც დამჭკნარიყო. დაბლა ნაკადული აღარ მოდიოდა. მის ნაპირას კი ჩიტის ბუდე ეგდო დამტვრეული პატარა კვერცხებით. გავშეშდი. მე იქ, იმ არემარეზე, იმ არემარეს სიკვდილი ვიდექი. იქ მზე სხივებს მუქთად ღვრიდა. გული ამიძგერდა და საკუთარი გულისცემა შემეზიზღა. ამ ერთმა შეცდომამ ცოდვა შემაცნობინა, ათასი სხვა შეცდომა გამახსენა და საკუთარი ცოდვების გლოვა დავიწყე. ვგლოვობდი და დროის უკან დაბრუნება მინდოდა. ოდნავ ისღა მიმშვიდებდა გულს, რომ სხვას არ ჩავადენინებდი იმ ცოდვებს, რაც მე ჩამიდენია. მას შემდეგ თითქოს მცენარეებისაც და ფრინველ-ცხოველებისაც მესმოდა. მას შემდეგ ხალისი აღარ მომცემია, სანამ რაღაც უიშვიათესი სილამაზე არ ვიხილე.
გოგონა – თქვენ მათი გესმოდათ? და რა იხილეთ ასეთი?
შუახნის – ხვატიანი ზაფხული იყო და მდელოზე ერთ ახალგაზრდა ვერხვის ხეს ვსტუმრობდი ხოლმე. მე მისი საწუხარი მესმოდა. ამოიოხრა თეთრმა ვერხვის ხემ და თქვა: ’’ვეღარ ვსუნთქავ, გადავიღალე. ქანცი გამომელია. რამდენი ხანია აუტანლად ცხელა. ჩამეხარშა ფესვები ამ გახურებულ მიწაში და დამეფუფქა ფოთლები მზის სხივებისგან. ნეტა მოიღრუბლოს ცა, მოიქუშოს და იჭექოს. ნეტა ისე იჭექოს, რომ არემარე შეაზანზაროს. ნეტა სიო დაუბერავდეს და მეც გამაგრილებდეს და მიწასაც. ეხ, ერთი ჩემი ფოთლების შრიალის, ქუხილის და წვიმის ხმა გამაგონა. ეხ, როგორ ცხელა. რა ყოფილა ეს დალოცვილი მზე! გაზაფხულით კი როგორი სიხარულით ველოდი მზეს, შუადღეს და სითბოს. როგორი ნორჩი ფოთლები მქონდა. რა ხალისით ვშრიალებდი, რა სიხარულით ვსუნთქავდი. ახლა კი რა დღეში ვარ, ცოცხლად როგორ ვიწვები. ღმერთო დიდებულო, ნამი გვაღირსე. დავიტანჯეთ. ჩვენც ხომ თქვენი წყალობით ვართ სულიერნი და შვება გვინდა. ღმერთო! ეხ, აღარც ქედანი მსტუმრებია, ალბათ ალბიციაზე აღარაფერი აქვს სათქმელი. აღარც ქორს გადაუფრენია. მათაც დაკარგეს ხალისი. აღარ ნავარდობენ. ნეტა მალე ჩავიდეს მზე, რომ მოეღოს ბოლო თუნდაც ცოტა ხნით ამ გვალვას და დაღამდეს. ნეტა მალე დაღამდეს, რომ სუნთქვა მაინც მოვახერხო და დავიძინო არაქათგამოცლილმა. ნეტა მთვარემ, ვეებერთელა ფანტელმა სიზმრად მაინც მანახოს წვიმა. ეხ, გადავიღალე, დავიხრჩე, დავიწვი.” ამ ვერხვის ხის თანამგრძნობ ფიქრებში, ვერხვის ხეზევე მიყუდებულს ჩამეძინა. ძილში კი პეპელას თანამგრძნობი სიზმარი ვნახე: ‘პეპელა მიფრინავს, მისთვის დასაჯდომი არსადაა, მიწაზე კი უამრავი ჯოჯოა, თვალებით მაღლა, საოცნებო მსხვერპლისკენ მზირალნი. პეპელა მიფრინავს შორს და იქაც იგივეა. ჰაერს უჭირავს საბრალო და ღამეს ელოდება მზით გადაქანცული, რომ ჯოჯოებმა მიწას მიაშურონ და თვითონ შეძლოს ჩამოჯდომა. იქნებ სადმე ხეც იპოვოს საბრალომ. თუმც ის არსადაა.’ თითქოს ღმერთმა ისმინაო ვერხვის ხის ნატვრა. ცივმა ნიავმა დაუბერა, ლეშხი დამეცა და გამომეღვიძა. ლურჯი ღრუბელი გვირგვინად მოერგო ცას და წვიმაც გაძლიერდა. წვიმდა და ვიხილე უიშვიათესი სილამაზე. სხვა რომ არაფერი, ცხოვრება მხოლოდ მის სანახავად ღირდა. ვიხილე სამოთხეში სამოთხე.
გოგონა – ასეთი რა ნახეთ?
შუახნის – ცას მხოლოდ დასავლეთით ჰქონდა პირი ღია, საიდანაც მზის შუქი იღვრებოდა. ჩემს წინ ნაძვის ხე იდგა, რომელსაც გირჩები მაღლიდან ესხდნენ. გირჩებზე წვიმის წვეთები იმსხვრეოდნენ და მზის სხივებისგან ცისარტყელას ფერებით გარშემო მტკაველისხელაზე ნათდებოდნენ. ვუყურებდი გაოგნებული, ჩემს წინ ნაძვის ხეზე გირჩები ენთო. ამ სილამაზემ გონება გამინათა და გადავწყვიტე, სხვათა მკურნალი გავმხდარიყავი, რათა ყველას შესძლებოდა უდარდელად იმ სამოთხეში ცხოვრება და იმ სილამაზეთა ხილვა. ცოტა ხნის შემდეგ კი დამესიზმრა: ‘ცეცხლში ვიდექი, ცეცხლი არ მწვავდა, მაღლა მეწეოდა და რაღაც უცნაურ ვაშლებს მაკრეფინებდა. არ ვიცოდი, ვისთვის ვკრეფდი, თუმც გონება მეუბნებოდა, რომ ამას მადლად ვაკეთებდი.’
გოგონა – უცნაური სიზმარი გინახავთ. დანთებული გირჩები კი მართაც მშვენიერება გიხილავთ.Mმაგრამ რად უწოდებთ იმ ქვეყანას სამოთხეს?
შუახნის _ მე სანამ ღმერთს შევიგრძნობდი, სანამ გონებას გავინათებდი, ვფიქრობდი, რომ მორწმუნე ადამიანის ღმერთი ცაში ოქროს ტახტში მჯდომი, ჯადოსნურჯოხიანი მბრძანებელი იყო, რისიც არ მჯეროდა. სამოთხის მომლოდინეებს კი ცხოვრებით დაუკმაყოფილებელ მეოცნებეებად ვთვლიდი. ისე კი დაბადებიდან ვერმხედველ ადამიანს თვალი რომ აუხილო, ის დედამიწაზე მართლაც სამოთხეს დაინახავს. და იმ სამოთხეში ზაფხული მწვანეა და ზამთარი _ თეთრი. გაზაფხულით ხის ყვავილების და შემოდგომით ხის ფოთლების თოვლი მოდის. იმ სამოთხეში ცას შვიდფერი სარტყელი აქვს გადავლებული და მის ქვევიდან ქარვისფერი, ოქროსებრ ძვირფასი, ბრილიანტივით მოელვარე, თოვლის ფანტელთა გუნდასავით ჩაფსკვნილ-ჩაპუჭპუჭებული ყურძნის მტევანი მწიფს. მიწას გული უდუღს და მის ზევით ხორბლის თავთავს მზის მადლი მიუღია, მზისფრად შეღებილა და წვერები მზის სხივებივით აღუტყორცნია. იმ სამოთხეში ნაკადულიდან თინათინად ქცეული მზის შარავანდი, სიოსგან ანაცეკვებ ბერმუხას ტოტებს ეცეკვება. იმ სამოთხეში მთიდან ყვავილების სურნელით შემოსილი ნიავი მოქრის, რათა ადამიანებს სახეზე მოეფეროს. იმ სამოთხეში ჭრიჭინას მშვიდის გუშაგობა არ მოსწყენია და ჭრიჭინ-ჭრიჭინში დაღლილ-დაქანცულ ღამის ბულბულს მზის კოცნისას ჩაუძინია. იმ სამოთხეში მზის წინმავალ ნიავს ფრთაგაშლილი წეროს ფორმის ღრუბელზე წამოწოლილი, ბურდანაჟისფერი, ბურდანაჟივით სიწმინდით და სისპეტაკით სავსე მთვარისთვის ჯერ თხელი ღრუბლებით პირი მოუწმენდია, შემდეგ კი დასავლეთისაკენ გადაუსვენებია და შაშვი გაუღვიძებია, რომ ცისკარზე ფერთაფენისას მზისთვის გალობით ემასპინძლა. იმ სამოთხეში სადღაც ყოველ წამს აისია და სადღაც ყოველ წამს დაისია. და ყოველ წამს ჯერარშექმნილი, სხვადასხვანაირია. იმ სამოთხეში წამლად ვპოულობდი ფუტკრის თაფლსაც და გველის შხამსაც, ჭაობის ბაყაყსაც და ცხენის ფაფარსაც. მცენარის ფესვსაც და ყვავილის მტვერსაც. უდიდესი წამალი კი მზის სხივი იყო. მზის სხივი, გაზაფხულისთვის უმარილი და შემოდგომისთვის სალბუნი.
ჭარმაგი _ სულიერი ადამიანი ხომ ხე-მცენარის ფესვივითაა. ფესვი მიწაშია და მიწის მაღლა ვარჯს ვერ ხედავს. როგორც ადამიანი თავის სულის ნაწილს, რომელიც ღმერთთანაა. თუ ფესვი სასიკეთოა, ის მიწის მაღლა კარგ ნაყოფს იძლევა. თუ ფესვი უკეთურია, უხეირო ნაყოფს გამოიღებს, რასაც რომ ჭია-მატლები ეხვევიან. ასევეა ადამიანი, თუ ის სასიკეთო საქმეებს აკეთებს, მაშინ ზეციერთან მადლებს აგროვებს. და თუ უკეთურებს, მის ნამოქმედარს ბოროტი ძალები ეხვევიან. შენ კი კარგი საქმენი გიმოქმედია. ადამიანის ცხოვრება ხომ ფესვ-ვარჯიანი მცენარეა, სადაც რომ თავიდან, ფესვთან დედის სანატრელი ცრემლი ეცემა, ხის წაქცევისას ვარჯის კენწეროში კი შთამომავლის, შვილის ცრემლი. ტოტები მოჭმული დღეებია, ფოთლები კი წამები. არსებობენ ლამაზად გაზრდილი, ლამაზი ფოთლებით შემოსილი ხეები.
მოხუცი – მეც მომეწონა შენი საქმენი, მაგრამ არსებობს შემთხვევანი, როცა ადამიანი მადლს იუფერულებს. თუ ადამიანი ცხოვრების არასწორ წესებს მიეცემა, ის მართლაც ბოროტ ძალებს უახლოვდება და მისი გონება-განათების შემთხვევაში ყოველი მადლი გახვრეტილ ქისაში ჩაგდებულ მონეტას ემსგავსება. არასწორად ნაცხოვრს ბოროტი ძალები მადლს მუდამ უუფერულებს აუგად მაცდური ფიქრებით. თუმც შენზე სხვა რამეს ვიტყოდი. ფრიად სასიხარულოა, როდესაც ადამიანი შეცდომას გლოვობს და სწორ გზას აძლევს თავის ცხოვრებას. თორემ შავი ღრუბელი შესაძლოა, მყინვარებში თოვლად ჩამოიცალოს და ძველ თოვლს ისე დაედოს მაღლიდან ტვირთად, რომ დადნობა არ დააცადოს. შესაძლოა იგივე შავი ღრუბელი ნიავს გორებში ჩამოჰყვეს, სეტყვად იქცეს და ასაყვავებლად მომზადებული ყვავილები წელში გადაამტვრიოს. შესაძლოა, შავი ღრუბელი სამხრეთისკენ ჩაცურდეს, სიცხისგან გადაბუგულ მინდორზე წვიმად ჩამოიცალოს და მწვანედ აახასხასოს ჩამწვარ-ჩამკვდარი არემარე. შენ ცხოვრება სწორად გიმართია შენი სინდისით და შენი ნათელი გრძნობებით. და საერთოდ ადამიანის გრძნობები ხომ წყალივითაა. კარგია, როდესაც ისინი თბილია, მაშინ შენც თბილი, მოსიყვარულე და გონებანათელი ხარ. მაგრამ ხან ისინი ცხელდებიან. ამ დროს შენც შფოთსა და მოუსვენრობას ეძლევი. ხან ისინი ცივდებიან. ამ დროს შენც ცივდები, ცივდები და საბრალო, უკარება ხდები. საკუთარ თავში იკეტები. თავს გარიყულად თვლი, და ბოლოს იყინები. სევდას ჰყვები და სევდიანი რჩები.
ჭარმაგი – ეხ, სევდა, ნაღველი, დარდი, გაუმართლებლობა, მწუხარება, ცრემლი, სევდამოსილი. სათქმელად ადვილია. ამ დროს გული ან კი როგორ, როგორ მუშაობს. იქ ხომ ოთხი ცივი ქვა ჩნდება, რომლებიც არ თბებიან და სისხლსაც აციებენ. სისხლი კი თვალებს აციებს და ყველაფერს გაფერმკრთალებულად ხედავ. თვით მზისგან განათებული ცაც უღიმღამოდ გესახება. ოცნებაც აღარ შეგიძლია და ვეღარ ნატრობ, რომ გულმა ჩაამსხვრიოს და გარეთ გადმოყაროს თავისი მტანჯველი, მაციებელი ქვები. ამ დროს ხან მწუხარე სახეს მოსაჩვენებლად ღიმილს აფარებ. არვის გინდა შენი მწუხარება დაანახო, უაზრობად მიგაჩნია შენი დარდის გამხელა. იმიტომ სუნთქავ, რომ არ მოკვდე. იმიტომ ცოცხლობ, რომ ვალდებული ხარ. რაღაცებს ცდილობ, რაღაცებს ეჭიდები, გინდა, სიცოცხლე შეიგრძნო. ამ დროს ის სხვა სამყაროა. სამყარო კი იგივეა, მაგრამ თვითონ, თვით ადამიანები არიან სხვაგვარად. ჭრელ-ჭრელი სხივებით შემკობილი ფრთაშესხმული გული. აღქმული ფერები სულთამბერავისგან დახატული. ბედნიერება, ღიმილი, წარმატება: რა მსუბუქი და ნათელია. და ალბათ, ამიტომ, ასეთი რამეების გამო, ისინი სუნთქავენ, რომ იცოცხლონ, ცოცხლობენ, რომ ისიამოვნონ. და ვინ იცის, რატომ, რას, როგორ... ეს მათ იციან. შენ კი ამას ვერ იტყვი, იმიტომ, რომ არ გინახავს, არ განგიცდია. სადღაც ბროწეული იცინის, სადღაც კი ტირიფი ტირის. რა რატომაა შექმნილი, ვინ რისთვის დაბადებული. ადამიანებს გარს ბედის გზები ახვევიათ, რომლებიდანაც შენ კარგი უნდა ამოირჩიო. სანამ ცოცხალი ხარ, ბედი უნდა ეძიო. შესაძლოა, ყველა ფუჭი გამოგადგეს, მაგრამ რას იზამ, ეს შენი ბედია. ყველა უბედობა კი გულში ცვივა, გული ქვავდება, შავდება, სიცარიელით მძიმდება. მაგრამ არსებობს სიყვარული, რომელიც შავი ქვის ნაწილს წითელ ვარდად აქცევს. არსებობს სიყვარული და მასაც ბედი უნდა. ბედი კი არ ჩანს და შენთან ისევ სევდა-ნაღველია. შენ კი ფიქრობ, ‘რა იქნებოდა, მეც რომ მღირსებოდა, მაგრამ ის ჩემთვის არაა.’ ამ ფიქრებს ისევ სევდა მოაქვს შენთან, ჯერ სევდა, შემდეგ ცრემლი და ბოლოს ეუბნები შენს თავს, ‘ეს ხომ შენი ბედია.’
მოხუცი _ მაგ დროს გრძნობები მართლაც გაყინულია და ყინულივე ორთქლდები.
გოგონა _ თქვენ ალბათ, წყალში რაიმე განსაკუთრებულს ხედავდით ცხოვრების გამოსახატად, ხშირად რომ ახსენეთ.
მოხუცი _ ადამიანი ცეცხლი და ჰაერი, მიწა და წყალია. ცეცხლი ენერგიაა, ჰაერი სული, მიწა ძვალი და წყალი სისხლ-ხორცი. ხილულიდან მცირედია მხოლოდ ცეცხლი, ჰაერი და მიწა. დიდწილად ადამიანი წყალია. ადამიანის ბუნება წყლის ხასიათისაა. ორივე მკვლელია და დამბადებელი, წამქცევია და მკურნალი. ორივე დაღმართს ეძებს სამოძრაოდ. წყალი მიწის წამღებია და წყალი მიწით გუბდება. ადამიანი მმართველია და ადამიანი მართულია. წყალი კალაპოტში მოძრავია და წყალი კალაპოტის მქმნელია. ადამიანი კანონმორჩილია და ადამიანი კანონმქმნელია. წყალი ხიდის ქვეშ მძრომია და წყალი ხიდის წამღებია. ადამიანი მშვიდია და ადამიანი ბობოქარია. წყალი მთლად სუფთა არ არსებობს და ადამიანი მთლად უნაკლო. სხვის პატარა ნაკლს ისე უნდა შეხედო, როგორც მზიან ცაზე კოპწია ღრუბელს.
გოგონა _ როგორ ფიქრობდით, არსებობს ბედი? და სიცოცხლეში უფროსებს ბედის მწერალი უხსენებიათ...
მოხუცი – ბედის მწერალი? არსებობს ბედი და ბედის მწერალი, თუმც ძირითადად, უმეტესწილად თვით ხარ საკუთარი ბედის მწერალი საკუთარი ქცევა-ცხოვრებით და აზროვნებით. სწორედ ამის მიხედვით გეძლევა სასურველი მისწრაფებების ასრულების შესაძლებლობები თვით ბედის მწერლისგან. უნდა ეძიო, რათა იპოვო ის ბედის ძაფები, რომლებიც შენთვისაა შექმნილნი. იპოვო და მათ სიძლიერეებსა და მიმართულებებში გაერკვე. თუ ვერ გაერკვევი, ისევე იქნები, ისევე აღმოჩნდები, როგორც ობობის ქსელში უსუსური პეპელა, სადაც რომ შენივე ბედის ძაფები შეგიბოჭავენ ფრთებს და ჩაგიხშობენ გასაქანს. და თუ გაერკვევი, ისევე იქნები შენი ბედის ძაფებში, როგორც ობობა საკუთარ მოქსოვილ ქსელში. ისე მოერგები შენს ბედის ძაფებს, რომ ხან გაკადნიერებულს, საკუთარი შექმნილი გეგონება. და თუ ძალიან, ძალიან კარგად მოერგები შენი ბედის ძაფებს, კალიასავით სხვებისთვის მოულოდნელ ნახტომებს, მოულოდნელ სვლებს გააკეთებ, მოულოდნელად გადაახტები სხათა ბედის ძაფებს და საჭიროებისას ზოგ მათგანს კიდევაც გაარღვევ.
გოგონა – და რატომ გაკადნიერებულს?
მოხუცი – სამწუხაროდ, არც თუ ისე იშვიათად ადამიანი ვითარდება და კადნიერდება, ვერ კმაყოფილდება, ღვთის სიძლიერეში ერევა და მას რომ გასაქანი ჰქონდეს, ის ღმერთების ღმერთობას მოინდომებდა. ღმერთობას, რომელმაც სამყარო შექმნა და კანონები დაუკანონა. ამება უფრო ჰგავს ადამიანს, ვიდრე ადამიანი ღმერთს. მხოლოდ იმ განსხვავებით, რომ ამება ადამიანს ვერ გრძნობს, ადამიანი კი მცირედს ხვდება ღმერთისას.
შუახნის – ადამიანები დედამიწის პროტუბერანცები ვიყავით. როგორც მზეზე ზოგიერთი პროტუბერანცი აღიტყორცნება მაღლა და თავისი სიძლიერით ზეგავლენას ახდენს თავის გარშემო ამონადენ და ჯერ კიდევ ამოსადენ პროტუბერანცებზე. ისე ადამიანნი აღწევდნენ რაღაც სიმაღლეებს, და ზეგავლენას ახდენდნენ თავის მოძმეებზე და შთამომავლებზე. როგორც მზის ცას ვერ გასცდება ვერც ერთი პროტუბერანცი, ისე დედამიწის ცას ვერ გასცდება ვერც ერთი ადამიანი.
გოგონა _ და თქვენი აზრით, რა იყო ცხოვრება?
შუახნის _ ცხოვრება მოქმედება იყო. შენც იმ სამყაროს კანონს უნდა დამორჩილებოდი, რომლითაც ყველაფერი თავისი მისიით მოქმედებაშია. არაფერია სამყაროში უმოქმედოდ და არ ჩერდება დრო. ესაა სიცოცხლე. ალბათ, მეც მიტომ მიყვარდა ყველაფერი ცეცხლივით ამოძრავებული. რა საუცხოო იყო ქარიანი დღის დილა-საღამო: საუცხოო ფერთა ღრუბლების ფატას რომ მოირგებდა მზე და ჩანჩქერს ვარდებისფრად ღებავდა. ალბათ, ადამიანის სულიც ვერ ისვენებს უმოქმედოდ, ნაწილობრივ მიტომ ტოვებს სხეულს ძილის დროს, წარსულსა და მომავალში მოგზაურობს და გონებას სიზმრად ენახვება. მიყვარდა ბუნება ამოძრავებული და ადამიანი კეთილისმქმნელი, მოქმედი, ჭარბი საცხოვრისის დამშრეტი. მას თითქოს ქვეცნობიერში ჰგონია, რომ შესაძლოა ხვალინდელი დღე არ გაუთენდეს და ცდილობს, ჩქარობს ბევრზე ბევრი სულიდან წამოძახილის ქმნა მოასწროს, ოცნებებს ფრთები შეასხას. მიყვარდა აწმყო, რომელსაც გამოდგომა და გამოყენება უნდოდა, დაუზარებლად მოქმედება. სიზარმაცე ხომ სიკვდილის საწინდარია. თუ დააკვირდებოდი, მიხვდებოდი, რომ სიკეთის ქმნის სურვილის განცდა ყველა ადამიანში იყო. თუ ხელს შეუწყობდი და სიკეთის ქმნაში დაეხმარებოდი, შეატყობდი კაცში მიძინებული ნიჭის გაღვიძებას. შეამჩნევდი, საკუთარი ქმედებით კმაყოფილი, თუ რა მადლიერი იყო შენი.
მოხუცი – შენც გინდოდა, ჭაბუკო, რაღაცის თქმა.
ჭაბუკი – დიდებულმა უფალმა წყლისა და მზის, ცისა და მიწის ფერები თვითონ დახატა და კარგია, რომ ადამიანებს არ დაგვიტოვა შესაღებად, თორემ ცას გავაშავებდით და მიწას გავაცისფერებდით, წყალს გავაყვითლებდით და მზეს გავაუფერულებდით. ისე, როგორც იაგუნდ-თვალმარგალიტი გამოვიყენეთ. დიდებულმა უფალმა იშვიათი თვლები და ლითონები დაგვიტოვა ჩვენს ნებაზე გამოსაყენებლად. ჩვენ კი, ზოგმა უხვად ზედ ავისხით, ზოგმა ფეხსაგებებად გამოვიყენეთ და ზოგმაც ძერა-ძერძერუკის ფორმა მივეცით. მზე-მიწის ფერთა შეღებვასავით სწორი მიმართულებით რომ გამოგვეყენებინა სპეკალი და ოქრო-ვერცხლი, მაშინ მათით მათ სახე-ხატებებს შევამკობდით, ვისაც ცხოვრება წმინდად უცხოვრია. ეს უბრალოდ ჩვენგან ერთ-ერთი მცირედი გამოხატულება იქნებოდა მათი ღვაწლის დაფასებისა, თორემ მათ სრულ ღვაწლს ადამიანნი ვერ დავინახავდით. მანდილოსანთათვის კი ხელოვანები უბრალოებს, მაგრამ უფრო ლამაზ სამკაულებს შევქმნიდით. მათ ხომ უბრალოება და მშვენიერება მართლაც შეჰფერით. ისინი ხომ ზოგნი გვირილასავით ლამაზნი, ზოგნი ზამბახის სურნელივით დიდებული აზროვნებისანი და ზოგნი ფურუსულასავით სასარგებლონი არიან. ისინი ხომ ცხოვრების მშვენიერებანი არიან და ყველა ქალშია გვირილა, ზამბახი და ფურუსულა.
მოხუცი _ კარგად გამოგიხატავს ჭაბუკო და მართლაც სიწმინდე ისეთივე ძნელი სატარებელია, როგორც დანთებული კელაპტრის ჩაუქრობლად ტარება წვიმიან ქარიშხალში. სიწმინდე ხომ რწმენისა და სიყვარულის თანაზიარია. მათ კი, ვისაც კელაპტარი არ ჩაქრობია, სწორი მიმართულებით განვითარებულან და ღმერთიც შესწევნიათ.
შუახნის – ადამიანი მიტომაა შექმნილი, რომ უნდა განვითარდეს. ამას კი მეორე, საფრთხილო მხარეც აქვს. თაობიდან თაობათა შემდეგ ადამიანი ვითარდება, დამოუკიდებელი ხდება და ღმერთს შორდება. ღმერთი კი ადამიანს შორდება. ჩნდება რაღაც ბარიკადი. ღმერთი ადამიანს ხელს ბოლომდე არ უშვებს, არ სწირავს. ადამიანი კი უკვე აღარც ცდილობს ღმერთისკენ ხელი გაიშვიროს. მისგანვე შექმნილი ბარიკადის გამო ეს შეუძლებლად ესახება. ამის თავიდათავი ხსნა ისევ ღმერთშია. თუ საღად გინდა წინსვლა, ყოველი შენი წინგადადგმული ნაბიჯი ღმერთს უნდა მიაწერო. ასე აღარც ბარიკადი გაჩნდება და აღარც ღმერთი დაგშორდება.
გოგონა – თქვენც მომიყევით, ვინ იყავით და როგორ ცხოვრობდით? ძალიან დამაინტერესდა.
მოხუცი – მე განდეგილი ვიყავი. ადამიანთა სამყოფელს განდგომილი ვცხოვრობდი, ღვთის სადიდებელის თქმაზე შეყვარებული. თავიდან, ერისკაცობაში, მეც ერთი ჩვეულებრივად მცხოვრები ადამიანი ვიყავი. ასე მოვიხსენიებ ჩემს მაშინდელ ცხოვრებას. წყალს მივდევდი და ეს ჩვეულებრივობად მიმაჩნდა. წყალს მივდევდი და ხავსსაც არ ვეჭიდებოდი. როცა რომ არც დინებას უნდა გაჰყვე, არც სხვები გააყოლო და საერთოდ, შენ უნდა მისცე მიმართულება დინებას. ვცხოვრობდი ცხოვრების ქონდაქარობით, აღვირახსნილი. თავს ბედნიერად ვთვლიდი და მინდოდა, საკუთარი ბედნიერება მეღრიალა. ღვთის უშიშარი ვიყავი, არაფრის შიში არ გამაჩნდა და მოგვიანებით საკუთარი უშიშობის შემეშინდა, რადგან გავაცნობიერე, თუ რა მდაბიო ვიყავი, ის ყოველი სურვილის აღმსრულებელი ადამიანი. ვცხოვრობდი უწესოდ, ამ წესით ცხოვრებამ ცხოვრების ინტერესი დამიკარგა. მაფიქრებინა, ‘ნეტავ საერთოდ არ დავბადებულიყავი’. თავი ჯოჯოხეთის ღირსად შემაცნობინა და თავის მოკვლაზე დამაფიქრა. თუმც ამაზე მალევე მწარედ ვინანე, რადგან რაღაც უცნაურობები მოხდა ჩემს ცხოვრებაში. თითქოს ზეციერმა თავისი ნების სიძლიერენი დამანახა და ხედვები ლაკმუსმა გადაღება.
გოგონა – ასეთი რა უცნაურობები მოხდა?
მოხუცი – ვიღაც და ვინმე ამხანაგები იყვნენ. ვიღაცამ ვინმეს ბავშვობაში მოფერებით პეპელა დაარქვა მისი სუსტი სხეულის გამო. რომ დაიზარდნენ, იმ ვიღაცამ ქარისგან მოტეხილი, წარმართული, ხმელი ნატვრის ხის ადგილას მაგნოლია დარგა და ახარა.Mმაგნოლია ლამაზი ხე იყო, თუმც იმ მხარეში გლოვის ხედ წოდებული. ვინმემ ვიღაცას ვითომ და სახუმაროდ დაუჭირა და მისცა ლამაზი პეპელა, ვიღაცამ კი აღარ გაუშვა, რათა როგორც ფიტული, ისე ჰქონოდა. ზუსტად იმ დროს, იმ ვინმეს გაუჩნდა კანის დაავადება, პეპლის ფორმის მუწუკებმა დააყარა, რაც გაურთულდა და მისთვის უსაშველო აღმოჩნდა. და ზუსტად იმ დროს მაგნოლიას დაეხვა რაღაც სახეობის პეპელა, რომელმაც ისე გადაჭამა ხე, რომ გაახმო. ეს მხოლოდ მე დავინახე. იმავე დროს მოკვდა საფიტულედ დაჭერილი პეპელა, გარდაიცვალა ვინმე და გახმა მაგნოლია. მოხდა კიდევ რაღაცები და ეს დამთხვევები კი გამიკვირდა, მაგრამ არაფერი იქნებოდა, თუ არა ის, რომ შემდეგ ჩემს ხელში მოხვდა იმ ვინმეს და ვიღაცის ჩანაწერები. თურმე ორივეს, გულში საიდუმლოდ, სიგიჟემდე ჰყვარებიათ ერთი გოგო და ფიცი ჰქონიათ დადებული, რომ სიკვდილის ფასადაც კი მას არ დათმობდნენ. მათი ხასიათებიდან გამომდინარე, ისინი მართლაც სიტყვას არ გასტეხდნენ და მათი თემებიც სისხლის წესგებით გადაეკიდებოდნენ ერთმანეთს. მათ განზრახვა-ჩანაფიქრებზე რომ დავფიქრდი, თითქოს ღმერთმა განზრახვების პატრონი, ჩანაფიქრების პატრონს ჩამოაცილა. ამ შემთხვევამ დამაფიქრა, ღვთის ნება-სიძლიერე დამანახა. ღმერთი ახლად შეგრძნებული მყავდა, ერთხელ ისე გამიმართლა, როგორც შენ მიერ ხელუკუღმა გადაგდებული ფეტვის მარცვლიდან ყანა ამოვიდეს. მას მერე თათმანის გადაბრუნებასავით შეიცვალა ჩემი შიგნითა მე. მივხვდი, რომ სხვა ცხოვრება იყო ჩემი მოწოდება და ვეღარ ვუძლებდი ცოდვათა ყურებას, უღმერთობას. ხალხთან ვიყავი და თავს მათი ცოდვების მოზიარედ ვთვლიდი: შურისა და ბოროტების, თვალთმაქცობისა და გაიძვერობის, გამწირველობისა და მჩაგვრელობის, უზნეობისა და სიტყვაბილწობის. ღმერთის სახელს ვერ ვახსენებდი, რადგან მეც ისეთივე ენაპირის პატრონი ვიყავი, როგორც ზოგი ბილწპირიანი. ზოგ მათგანში ნიღაბსშიგნიდან ამოფარებულ მელასა და მგელს, დათვსა და გველს, ქორსა და ჭოტს ვხედავდი. მიხაროდა, როდესაც ადამიანში ადამიანს დავინახავდი. გადამღალა ცოდვათა ყურებამ. მინდოდა, საკუთარი თავიდან გავქცეულიყავი. რაც რომ შეუძლებელი იყო და დასამშვიდებლად საცხოვრისს გავექეცი. საცხოვრისიდან წავედი სულიერი სიმშვიდის მოსაპოვებლად. ეს საკმაოდ რთული ნაბიჯი აღმოჩნდა და საკუთარმა თავმა, მეორე მემ მკითხა: “სად მირბიხარ?” “საცხოვრისს გავურბივარ.” _ ვუპასუხე მე. “იქ მარტო იქნები.” “მე ღმერთთან ვიქნები.” “კი, მაგრამ გული არ გაქვს?” “თქვენ გიტოვებთ გულს, თქვენი იყოს, მე გულის ადგილას გულს ვერ ვხედავ.” “სურვილები დაგაბრუნებს.” “პრინციპებს გავაველურებ.” “ვერ გაუძლებ, დაიღლები.” “ვერ ვუძლებდი, დავისვენებ.” არ ვიცოდი საით და სად, მაგრამ მივრბოდი სანამ შემეძლო, შემდეგ მივდიოდი და შემდეგ ისევ მივრბოდი. ვმოქმედებდი გათიშული, დამშვიდებული. არ ვიცი, ეს როდემდე გაგრძელდა, სადამდე ვირბინე, როდემდე ვიარე. მიწაზე დაცემული, გადაღლილობისგან გათიშული ვგდებულვარ. გონს პატარა ნუკრის შუბლზე ლოკვამ მომიყვანა, მეფერებოდა, მეალერსებოდა მე უსუსურს. მან ხომ არ იცოდა, თუ რა სასტიკად მომქცევნი ვიყავით ზოგჯერ ადამიანნი. მალე დედა ირემიც მოვიდა. ჯერ ქსუობდა, შემდეგ ისიც მომიახლოვდა და ნუკრისთვის განკუთვნილი რძით დამაპურა. იმ დღიდან დაიწყო ჩემი განდეგილი ცხოვრება. ბინად გამოქვაბული დავიდე, საკვებად თავიდან კენკრას და ხილს ვპოულობდი. განმარტოებული, შვებამოგვრილი, ღვთის დიდების თქმით ვიწყებდი და ვამთავრებდი დღეს. ღვთის, რომელთანაც მე გარიგება მქონდა დადებული. მისგან ჩემთვის არაფერს მოვითხოვდი და ყოველ განსაცდელს სულგრძელად უნდა შევხვედროდი. უფალს მათი ცოდვების მიტევებას ვთხოვდი, ვინც მე იმ სოფელში დავტოვე. მიფიქრია, “თუ რაიმე სიკეთე მიკეთებია, ეს მადლი მათი გონების განათებისა იყოს.” განდეგილობისას თითქოს მათი ყველასი მესმოდა, თითქოს მათი აზროვნებითაც ვაზროვნებდი, და იმ დროს ხან მიფიქრია, რომ ყველას ყველაფერი ეპატიება, რადგან ის ისე აზროვნებს, ის მისი აზროვნების ზენიტია. მიფიქრია, რომ ყველა მტყუანი თავისებურად მართალია. თუ ვინმე მტყუანია, ყველა მტყუანია და თუ ვინმე მართალია, ყველა მართალია. განდეგილობისას ადამიანი სამყაროდ დავინახე, თავისებურ და საინტერესო სამყაროდ. ადამიანი სამყაროდ დავინახე და თავი მართლაც ადამიანად ვცანი. ვცხოვრობდი განდგომილი, ლოცვაზე შეყვარებული. ლოცვის მიღმა დროს შრომაში ვატარებდი. წინაპართაგან გამიგონია: ‘კაცის ხელს იარა უხდება, ოღონდ ნაწიბურმა კარგი უნდა გაგახსენოსო.’ შრომამ სურვილი გამიჩინა, ღვთის სახლი ამეშენებინა და ეს საწადელი ავიხდინე. ერისკაცობაში შემიმჩნევია, ღვთის სახლი ზოგისთვის ძველი ნახატ-ნივთების გამოფენა იყო, ზოგისთვის სავაჭრო დუქანი და მცირედნი თუ ხედავდნენ ღვთის სამყოფელში ღვთის სამყოფელს. ისიც შემიმჩნევია; გარეთ დაუნდობელნი და კადნიერნი, თუ რა მოწყალენი და თავმდაბალნი ხდებოდნენ შიგნით. მახსენდებოდა განდეგილს ყველაფერი გამოცდილ-ნანახი. გულმხურვალედ ვლოცულობდი მათთვის და ჩემთვის. იმდენად გულმხურვალედ, რომ ლოცვის დროს მიწასთან შეხებას ვეღარ ვგრძნობდი. ამ დროს იმა სამყაროდან რაღაც უხილავი გვირაბით უფალს ვუკავშირდებოდი. ვცხოვრობდი ასე მზისით, ღამით კი ვიხსენებდი იმა სოფელს და მათ ადათ-წესებს. ვიხსენებდი ბოროტებას და მის წამალს, სიკეთეს, დაუოკებლობას და მის წამალს, მოთმინებას, განრისხებას და მის წამალს, სიმშვიდეს, შიშს, და მის წამალს თავგანწირულობას, გაიძვერობას, და მის წამალს, გულახდილობას. ვიხსენებდი, თუ რა ადვილად ხდებოდა ადამიანთაგან ერთმანეთის განსჯა, რა ადვილად წყვეტდნენ ადამიანნი ერთმანეთის ბედს და სამართალს. ამ დროს კი რამხელა სიფრთხილეა საჭირო. როგორი სისხლისღვრით და უსამართლობით იყო დაწერილი მატიანე. გაჟღენთილი მშიერ-მწყურვალთა ნაძალადევი სისხლით და ოფლით. ვის ვისი სურვილით, ტანჯვა-წამებით დროგაჩერებულს დაცლია თვალის ბინდი. რამდენ ადამიანს ცოდვისფრად უღებია სხვათაგან ნამშვენები და მადლმოსილი დედამიწა. ვცხოვრობდი მყუდროდ, განდგომილი. ამ დროს ჩემი ფიქრის მეგობრები კაკაჩის მშვენებები: ცა, მთვარე და ვარსკვლავები იყვნენ.
გოგონა – მითხარით რამე მათზე.
მოხუცი _ ვარსკვლავთკაშკაშისას ცა მიწას ესაუბრებოდა ქარის ენით. ცას მიწისა უკვირდა, ‘რამხელა გული გაქვს, რამდენ ადამიანს ატარებ, როგორი სიყვარული შეგიძლიაო’. მიწას კი ცისა უკვირდა, ‘სად გაქვს ამდენი ნათელი სულების მასპინძლობის შეძლებაო’. საუბრობდნენ ცა და მიწა, საუბრობდნენ და მათ საუბარში ბერმუხა შრიალით ჩაერთო, ‘ადამიანნი ერთმანეთს გულით დაატარებენ, ისინი ერთმანეთისთვის სულს არ იშურებენო’. ქარი დაწყნარდა. ბერმუხა კი ცის ნათელსულიან და ვეებერთელა მიწისგულიან ადამიანებზე ფიქრობდა.
გოგონა _ საინტერესო იყო.
მოხუცი _ მიყვარდა ფიქრი მთვარესთან, ჩემი ფიქრების მეგობართან. მთვარე, იდუმალება, პატარა, და ამ დროს დიდი. სუსტი და ამ დროს ძლიერი. მთვარე. ის ალბათ შეყვარებულია დედამიწაზე და მიტომ დანათის ასე ცის პატარძალი. ალბათ, ალავზეც ფიქრობს. თითქოს ბავშვური უმანკოებით შემოსილა, ისე ღვრის სინათლეს. უყურებ და ანგელოზის სული გესახება ამ ბუმბერაზ სიკეთის თვალში. მისი ვერცხლისფერი ნათელით შემოსილს, გინდება, რომ ვარსკვლავები და ჭიამაიები, ფანტელები და იები გარს მოწიწებით ევლებოდნენ. უყურებ და ბედნიერების მომსწრეობას გრძნობ, ამ მარგალიტის გულის ასეთი სილამაზე რომ აღიქვი. გული გინათდება მისკენ მზირალს და დროს აღარ ეკუთვნი ეპოქათა გაურკვევლობაში მშვენიერებასთან მოზიარე. მზერა ნათელისკენ გიშეშდება, დრო მთვარემ დაგიხატა.
ჭაბუკი _ სიღრმისეულად მესმის თქვენგან მარტოობაში აღქმული სილამაზისა.
მოხუცი – მთვარე მხოლოდ მთვარე არაა. მთვარე წყლის მმართველია, მთვარე დროის აღმრიცხველია. მთვარე უდიდესი ამრეკლავია. ადამიანებს მზეს ანახებს ღამის ცაზე, მზეს კი _ ადამიანებს, მზეს, რომელიც ადამიანთა გულისთვის გულს იწვავს.
შუახნის – მზე მინახავს გახარებული და მზე მინახავს დამწუხრებული. მართლაც, ძნელია კეთილთვალება სიცოცხლისმფრქვეველისთვის ზოგიერთ დამძიმებულ, გამურულ სულში ყურება. მზეს არათუ ბნელი, არამედ ჩრდილიც კი არ უნახავს. ის მნათია, ყველაფერს ნათლად ხედავს და ადამიანებსაც სულით განათებულებს სურს რომ ხედავდეს. მზე წუხდა, როდესაც ნათელს თვალს ვარიდებდით და თვალასარიდებელი სიბნელისაკენ მივიწევდით. მზეს მუდამ ვარსკვლავთა დანთება უნდა დედამიწაზე და ხან ნაცარ-ღორღის მთაზე, მფრინავ-მჩხავალ ყვავებსა და მცოცავ-მკბენავ ჯოჯოებს უყურებს. მზე ოცნებობს და ფიქრობს. ‘ზოგნი მტკიცე, ზოგნი წმინდა, ზოგნი ღუღუნ მტრედებად, ზოგნი კი ცაში მოცეკვავე ანგელოზებად ხართ დაბადებულნი. თქვენ კი ერთმანეთს გადახრით ბაძავთ. შეჩერდით, ნამტრედფერალზე თქვენთვის ნიავს ატმის ყვავილის ფურცლები მოაქვს, რომ სახეზე მოგაყაროთ. ვარდი ამიყვავებია და შაშვი ამიმღერებია, თქვენთვის ადამიანნო. მაიგრიკეთ ადამიანნო’.
ჭაბუკი _ რაკი მთვარე უდიდესი ამრეკლი იყო, წყლის მმართველი და ადამიანი კი დიდწილად წყალი, ალბათ ადამინნიც მიტომ ვიყავით ერთმანეთის ამრეკლნი.
გოგონა _ ადამიანნი ერთმანეთის ამრეკლნი როგორ ვიყავით?
ჭაბუკი _ ასეც ხდებოდა; თუ სხვაში ხედავდი ავ ზნეს, თავად იყავი ავი ზნისა. თუ სხვაში ხედავდი ქველს, თავად იყავი ქველი. ადვილად სცნობდი სხვაში მას, რაც შენში იყო.
გოგონა _ თქვენ როგორ უყურებდით ცხოვრებას და რა იყო თქვენი აზრით, ცხოვრება?
ჭაბუკი _ ცხოვრება შეუცნობელი მომავალი იყო. მე მომავალი მიყვარდა და ცხოვრებას შეცნებად ვხედავდი. აბედად და კვესად ქცეულან წარსულ-მომავალი და წალკოტში ნაპერწკლით დანთებული სიცოცხლე უკვდავების ნექტარით დანამულა. მიყვარდა მომავალი, რომელიც უამრავ შესაცნობს გთავაზობდა. მიყვარდა მომავალი, როგორც თოვლის ფანტელებზე მდგომ დროს კვირტფეთქვის მოლოდინი. ენძელა რომ თოვლში თავს წამოყოფდა, ბუნებას მომავლის იმედს მისცემდა და ეტყოდა. ‘ცაზე ცისარტყელა გადაიჭიმება, თითქოს სიყვარული დაწერილაო, ღამით ნათელი ციცინათელათი იამაყებს, დღისით კი მინდორს ყაყაჩოები და გვირილები მოხატავენ სილამაზის საზეიმოდო.’ მიყვარდა შესაცნობი, დღე ბედნიერი გასათენებელი, ადამიანები ერთმანეთის ბედნიერებით რომ იბედნიერებდნენ.
გოგონა _ თქვენ გახარებულ მზეზეც მითხარით რამე.
შუახნის _ მთვარე მთელი ზამთრის განმავლობაში თან ატარებდა და სათუთად ინახავდა ზამთრის დასაწყისში დამჭკნარ სიყვარულის კვირტს, დაცლილ სიცოცხლის თასს, და ჩამქრალ სილამაზის ვარსკვლავს. გაზაფხულით მზემ რომ გაიხარა, მასთან მის კიდევ უფრო მეტად გასახარად მთვარისგან გამოგზავნილი თეთრი ღრუბელი მივიდა, სადაც კვირტი, თასი და ვარსკვლავი ესვენა. სიხარულით გაღიმებულმა მზემ სხივით კვირტი გააცოცხლა, თასი აავსო და ვარსკვლავი დაანთო. ღრუბელი კი წამოვიდა და მზის უსაზღვროდ გასახარად, ჩვენს ნაცხოვრისში წვიმად ჩამოიცალა.
გოგონა _ თქვენ კი დროის აღმრიცხვზე მითხარით კიდევ რამე.
მოხუცი _ ადამიანიც ჩნდება და ქრება, როგორც მთვარე. ცხოვრების დიდი ციკლიც შეიცავს პატარა აღმავალ-დაღმავლობებს. მზერით და გონებით მიწურულ მთვარესთან გადავედი, მთვარემ რომ მითხრა. ‘მივილიე, დავუძლურდი და ზედაც აღარავინ მიყურებთ. ყურადღებას აღარ მაქცევთ. აღარ გახსოვართ. წამითაც აღარ შემომხედავთ. უსუსური ვარ და აღარავის გაინტერესებთ. დროა ჩემთვის ასეთი. რას იზამ, ჩვეულებაა. მაგრამ არაფერია. ცოტა ხანში კვლავაც გამოვალ ულამაზეს ახალ მთვარედ და კვლავაც აღტაცებით შემომაცქერდებით. კვლავაც სიხარულით დაანახებთ ერთმანეთს ჩემს თავს და იტყვით: “ნახეთ ახალი მთვარე, ზედ ჩიტი ჩამოჯდებაო”. გამორჩეულად გავალამაზებ არემარეს და გავიზრდები ლამაზ იაკამად, გავლამაზდები. ავღორძინდები. კვლავაც შევივსები და ვიქნები ღამის უდიდესი კელაპტარი. კვლავაც ჩამოვადნობ მოვერცხლისფრო, მოყვითალო სინათლეს და ჩავაქრობ შავბნელს. კვლავაც გამოვალ ბადრზე.’ ეს ჩემი, ჩემი ფიქრების მეგობართან ბოლო საუბარი იყო. თითქოს დროის სვლამ დანელავება დაიწყო. ფერებმაც ერთმანეთში გადასვლ-გადმოსვლა. თითქოს ცა, მიწა და საერთოდ ყველაფერი პატარავდებოდა, სადღაც დაბლა მიიწევდა და არსებობის აზრს კარგავდა. გონებაში რაღაც მუქდებოდა და იგივე თითქოს უჩვეულოდ ნათდებოდა. ჩემმა საკმაოდ ხნოვანმა გონებამ ფიქრი სამუდამოდ შეწყვიტა.
ჭაბუკი – რა იყო თქვენი შეხედულება დროზე, სივრცეზე და საერთოდ სამყაროზე?
მოხუცი _ მართლაც, მე ჩემი შეხედულება მქონდა. რაც ცოცხალი ადამიანისთვისაა შექმნილი, ადამიანის გონებისთვის, ყველაფერი იწყება და მთავრდება. ყველაფერი იზომება. ყველაფერი განზომილებებს ექვემდებარება. დრო და სივრცე, შესაძლოა ითქვას, არ არსებობდა, რადგანაც ის არ იზომებოდა, განზომილებებს არ ექვემდებარებოდა და ალბათ, უფრო შირმად ისახებოდა. ეს ალბათ იმიტომ იყო ასე ადამიანისთვის, რომ მას ყველაფერი არ დაელაშქრა, ყველაფერს ვერ მიმხვდარიყო და მიმხვდარიყო რომ რაღაც ჩარჩოში უნდა ჩატეულიყო, რის იქითაც თავისთვის არც ქმედების, არც ფიქრის უფლება არ უნდა მიეცა. იყო ადამიანისთვის სივრცე მორთული და დრო გულთმისანი. დრო ორი უკიდურესობა: ბნელი და ნათელი, არარაობა და ძირითადობა, ეშმაკის აღზევების და ანგელოზის მეფობის.
ჭაბუკი – არსებობდა ეშმაკი?
მოხუცი – არსებობდა, როგორც ასპიტი და კობრა, კრაიტი და მამბა, არსებობდა მათში ჩასახლებული მაცდუნებელი. მაცდუნებელი, რომელიც ასევე ყველა ადამიანთან იყო. რომელიც ჯერ საკუთარ თავში უნდა გეძია, შემდეგ _ სხვაში. თუ მას მიხვდებოდი, მუდამ ფხიზლად და ფრთხილად იქნებოდი. ამას ღვთის რწმენით და გონიერებით მიაღწევდი, მიხვდებოდი და თუ მოინდომებდი, შეუძლებლებს შეძლებდი.
შუახნის _ რას გულისხმობდით?
მოხუცი _ ჩვეულებრივ, ადამიანის გონების იმდენად მცირე ნაწილი მუშაობს, რომ შესაძლოა ითქვას, ის ტყუილად მუშაობს. გონების შესაძლებლობები ხომ განუსაზღვრელია. რწმენა და სულისკვეთება, აზრი და მონდომება თქვი და ერთ ადამიანს ერთი მთვარის გადაბრუნებაში ისეთი რამის გაკეთება შეუძლია, რაც ხის ფოთოლსავით მრავალ საუკუნეში, ცის ვარსკვლავთსავით მრავალ ადამიანს. ადამიანი ხომ ღვთის რწმენით უძლეველობისა და ერთობის მითს ანგრევს. გადაუბრუნებელი თავად ბრუნდება, რადგან სიმართლე თვით ზეციერისგანაა მართული.
ჭარმაგი _ უღმერთო ადამიანი რა იყო?
მოხუცი _ უღმერთობა სულის დაავადებაა, ხშირ შემთხვევაში სულის წარმწყმედი, იმედის დამკარგვინებელი და შიშის დამბადი, ცხოვრების დაუკმაყოფილებელი, გულის დაუმშვიდებელი. და რა იქნებოდა ცხოვრება, რომ ყველა გულდამშვიდებული ყოფილიყო. იყო შემთხვევები, ადამიანნი ღმერთს ხედავდნენ, მაგრამ არ სცნობდნენ. არ სცნობდნენ მხოლოდ იმიტომ, რომ თავისზე ძლიერის წარმოდგენა არ სურდათ.
გოგონა _ როგორი საინტერესო ცხოვრება და შეხედულებები გქონიათ... თქვენგან კი რაღაც ვიგრძენი მაცდუნებელის ხსენებისას.
შუახნის _ ის ჯოჯოხეთში მოხვდა. ის, თუმც ჯერ კიდევ ცოცხალი, მაგრამ მაინც. უცნაურია, მაგრამ ის ხომ მოჩვენებაა. იქიდან თავი დააღწია, ჯოჯოხეთიდან, ცოცხალმა. საკვირველია, თანაც ფარ-ხმლით ახალი ერა გამოიტანა. იქიდან რამის გამოტანა სასწაულია. და ამიტომაა ალბათ, რომ ეს ეჩვენება. ის მიდის და სულს კი უკან მიათრევს. მიათრევს ეშმაკებისგან დამძიმებულ სულს. თუმც ეს მოჩვენება კი არა, სინამდვილეა. ჯოჯოხეთიდან ისე როგორ გამოვიდოდა, თუ ეშმაკები არ გამოყვებოდნენ. ის ხომ სხეულიან სულიანად იყო ჯოჯოხეთში. მას მერე ეშმაკებისგან დამძიმებული სულის მიმათრევ სხეულსაც ნახევარი გონება სინათლეს მიუთითებს, გონების მეორე ნახევარი კი მარად შავბნელის გადაფენას ცდილობს. ცდილობს, სინათლე ჩააქროს და ჩვეულ შავბნელში ჩვეულად ამყოფოს. მას წამი სჭირდება, რომ გამოერკვეს და ნაბიჯი გადადგას. წამი საუკუნეში არაფერია, მაგრამ ეს წამი საუკუნეა. და ამ საუკუნეში ახსენდება, რომ ჯოჯოხეთიდან მოდის და ნაბიჯსაც ამის მიხედვით დგამს. მას რაღაცები ეჩვენება. ეჩვენება, რომ დილით მზე ამოდის და საღამოს ჩადის. ეჩვენება, რომ მის გარდა ყველა ადამიანს შეუძლია იყოს ბედნიერი. მან იცის, რომ მზე დედამიწაზე ბევრჯერ დიდია და თავისი სხივების უმცირესი ნაკადით აცოცხლებს იმხელა დედამიწას. მზე ოდესღაც ჩაიწვება და ჩაქრება. მას სჯერა, რომ ადამიანებს ძალიან უბრალოდ შეუძლიათ წინ გაიმძღვარონ მზეზე დიდი და ნათელი, უკვდავი სულები. ის უკვე მიეჩვია იმ აზრს, რომ მას ვეღარ, მაგრამ ადამიანებს ადვილად შეუძლიათ იყვნენ ბედნიერნი.
გოგონა _ თქვენც მომიყევით მებრძოლობის შემდეგ თქვენი ცხოვრების შესახებ.
ჭარმაგი _ მე მიწასთან მშრომელი, მესაფლავე ვიყავი, ჩემი პატარა სოფლის მესაფლავე. მე ვუმზადებდი საბოლოო განსასვენებელს ჩემს მოძმეთა სხეულებს. თავს წინაპართა შვილად ვთვლიდი, მიყვარდა წარსული, სისხლიანი, მაგრამ ჩირქმოუცხებელი. მიყვარდა სამშობლოს მიწა. მიწა მშვიდი, მიწა მშვიდობისთვის შექმნილი. მესაფლავეობით მივიჩნევდი ჩემი სიყვარულის გამოხატვას. მიყვარდა ჩემი საქმე. სასაფლაო და მიწა ჩემი ცხოვრების ნაწილი იყო მოხუცებულობაში, მებრძოლობის შემდეგ. წინაპართაგან დანატოვარი, შთამომავლობისთვის დატოვილი, სისხლითა და ოფლით, ცრემლით გაჟღენთილი მიწა. წამი რომ ათასწლეულად ქცეულიყო, იქიდან მართლაც ცრემლიან-სისხლიანი მდინარე წამოვიდოდა. მიწა უამრავი უსამართლობის მომსწრე, მაგრამ მაინც მადლიანი. თვით სასაფლაოც რამდენი მწუხარების მომსწრე იყო, რამდენი იდუმალი, მგლოვიარე ფიქრის მესაიდუმლე, რამდენი გარდაცვლილის ხვაშიადის შემნახავი. ვშრომობდი მიწასთან მიწისავე შვილი, თუმც ეს ზოგთათვის სამარცხვინო იყო, ის, რაც ჩემთვის სიამაყე.
ჭაბუკი _ სულ ცოტა ხნით ადრე, სანამ გარდმოვიცვლებოდი, ერთმა ხანშიშესულმა ადამიანმა სასაფლაო და საფლავი ისე ახსენა, რომ კარგად დამამახსოვრა.
გოგონა _ მითხარით როგორ ახსენა?
ჭაბუკი _ ხანშიშესული ქვიან გზაზე მიდიოდა და წაბორძიკდა, რამაც ძალიან დაამწუხრა. შევატყე სიბერის ვერგამკლავების წუხილი იყო და ვუთხარი, ‘ალბათ დიდი ქვების ბრალია და წეღან მანდ მეც მასე დამემართა.’ მან ხელით მიხმო, აცრემლებული, ღიმილნარევი თვალებით შემომხედა და მითხრა. ‘მწუხრის ჟამს, სასაფლაოზე, წვერმგლოვიარემ, მეუღლის საფლავთან ხანჯლის გულში ჩარტყმა დააპირა. მასთან იადონი მიფრინდა და უთხრა: “ზოგიერთ განთიადს ამ საფლავიდან ქალის აჩრდილი ამოდისო.” მგლოვიარემ ხანჯალი გადააგდო და განთიადს დაელოდა.’ ხანშიშესულმა მადლობა გადამიხადა და წავიდა.
გოგონა – თქვენ კეთილი ტყუილი გითქვამთ, და შრომა რატომ იყო სამარცხვინო?
ჭარმაგი – ხშირ შემთხვევაში ადამიანი განდიდების, ამპარტავნების სენითაა შეპყრობილი. ჩემზე ისე არა, როგორც სხვების მიმართ მიგრძვნია სხვათაგან დამცინველობა და აბუჩად აგდება. ერთი მშრომელია, მდაბალი, ღარიბი, შრომობს, ძალიან წვალობს, რომ ლუკმაპური მოიპოვოს. მეორე კი ქედმაღლად ფეხიფეხზე გადადებული ცხოვრობს, არხეინად და არც არაფერს აკეთებს. ზოგნი რატომღაც მეორეს მორიდებით, მოწიწებით, პატივისცემით ეპყრობიან. მშრომელს კი, ხა ხა ხა, უჰ, ღარიბი და დასვრილია. სინამდვილეში მშრომელი ღმერთის ნათითურია. ადამიანმა ქვა რომ გათალა, იშრომა და განვითარდა. მაიმუნმა ქვა არ გათალა და მისთვის საუზმეც და სამხარიც ბანანია. ღმერთმა ორი რამ შექმნა, რომ დედამიწა დამშვენებულიყო. _ მზე და მშრომელი ადამიანი.
მოხუცი – ჭარმაგო, ადამიანი ხომ სასწაულია. სული შთაბერილი იბადება. ის ხომ ყოვლად უძლური, უსუსური იბადება და ვითარდება ღვთის შეწევნით. სამწუხაროა, რომ ამ მადლის აღქმა ხშირად მიძინებულია. ეს ღმერთის მიძინებაა, ეს გონიერების ჩაბნელებაა. სწორედ აქედან მომდინარეობს ჩამაბნელებელი ცოდვანი. სამწუხაროდ, ასეც ხდება; ვინც ყველაზე მდიდარია, ის ყველაზე ღარიბია. და საბედნიეროდ, ასეც ხდება; ვინც ყველაზე მდაბალია, ის ყველაზე მაღალია. ადამიანის ცხოვრებაც ხომ ერთი გაელვებაა, ერთი გამოცდა. დაფარული არაფერია უფლის წინაშე. უფალთან ხომ ყოველი ჩვენი ნამოქმედარი, ჩვენი ნააზრევი სამუდამოდ შიშვლდება. ადამიანთაგან დედამიწა ცოდვის ფერია და რა იქნებოდა, თუ არა უფალი მოწყალე, უფალი სიყვარული. თქვენი შრომა-პატიოსნებით, ჭარმაგო, ღვთის სიყვარული გიმტკიცებიათ. ადამიანმა ისე უნდა იცხოვრო, რომ მდორე წყალში ჩახედვისას შენს სახეზე ეშმაკისეული გამოხედვა და ღიმილი არ გაგახსენდეს. საკუთარ გულში ჩახედვისას, იარები არ უნდა გაგახსენდეს, შენგან სხვაზე მიყენებული იარები. და ცაში ახედვისას შენი გამურული სული არ უნდა დაინახო, ცოდვებისაგან გამურული სული.
გოგონა – მითხარით რაიმე სასაფლოს შესახებ. რაღაც იდუმალება და მესაიდუმლეობა ახსენეთ.
ჭარმაგი – მოგიყვები საფლავს მიბარებული ადამიანის პატივისცემაზე. ზამთრის ღამე გადაცლილიყო, ბინდბუნდზე, მომავალი აისი ღრუბლებს ალაგებდა, რომ თვალწარმტაცად გათენებულიყო. მომავალი სიო ჰანგებს არჩევდა, რომ ცის ფერი გაეხალისებინა. მზის კოკრობა უნდა დაწყებულიყო. ცივი სხივების ჩანჩქერი ამოიღვრებოდა აღმოსავლეთის ცაზე, რომელთა შხეფებიც ცას ღია ფრად გადაალაქავებდნენ. ზამთრის სიცივე უხდებოდა სასაფლაოს. ვიღაცის საფლავზე ვინმე გაციებული, ცრემლებით დაცლილი, პირქვე ეგდო. ეგდო იმიტომ, რომ ის იქ აღარ იყო. ვინმე ფიქრებით და განცდებით, დაბლა, გარდაცვლილ ვიღაცასთან იყო გადასული. ვინმესთვის ვიღაც არც სისხლით ნათესავი იყო, არც გულისსწორი, მაგრამ რაღაც სასწაულად უყვარდა. მათი ცხოვრება ერთმანეთთან იყო დაკავშირებული. სულისკვეთება ჰქონდათ მსგავსი. ოღონდ ვინმე თავს ციცქნად თვლიდა, განსვენებულს კი ბუმბერაზად. ვინმეს ტირილის ენერგიაც აღარ ჰქონდა. რატომღაც მის სიკვდილში თავს დამნაშავედ გრძნობდა. და ეს მწუხარებას, უსაყვარლესი ადამიანის დაკარგვის მწუხარებას უორმაგებდა. ზამთრად ქცეული ვინმე, ცრემლით დაცლილი, მიწას ლოყებით ეფერებოდა. მიწას, რომელიც ვიღაცას გულზე ეყარა. ცივი მიწა ვინმეს ვეღარ აციებდა. ვინმე თვითონ იყო მიწაზე მეტად გაციებული. ვინმეში ვიღაცის სიკვდილი იყო ჩასახლებული. ზამთარს დრო გაზაფხულს ჰპირდებოდა. მზის კოკრობას, სასაფლაოზე ადამიანები აღარ იყვნენ. ვიღაცაც აღარ იყო. ვინმე კი იყო, მაგრამ ცოცხალმკვდარი იყო.
გოგონა – და ჩემ გამო რატომ გარდმოიცვალეთ?
ჭარმაგი – რამდენი ახალგაზრდისთვის გამიჭრია ცხედრის განსასვენებელი და ყოველთვის ცრემლი წამომსვლია. ყოველთვის იმ უბედურების მოზიარე ვიყავი. საღამოს, განმარტოებულს ხშირად მიფიქრია, ან კი ამდენი უბედურების შეგრძნებას როგორ ვუძლებდი. ალბათ, ასაკსაც თავისი მიაქვს, ალბათ, შენი გარდაცვალებაც მომაკვდინებლად განვიცადე. ვჭრიდი შენთვის განკუთვნილი სამარის მიწას და თითქოს ჩიჩქს ვიჭრიდი. ვფიქრობდი, რად ვიყავი მე ცოცხალი და შენი სამარე კი იჭრებოდა. გაბუჟება ვიგრძენი. გულმა ტკივილი დამიწყო. გული მესერებოდა. ვიგრძენი, გული ამდენს ვეღარ უძლებდა და ტანჯვის მოლოდინში ჩამოვჯექი. ტანჯვა ბევრი მინახავს, მაგრამ ტანჯვაზე ძნელი ტანჯვის მოლოდინი ყოფილა. გამახსენდა, რომ ოდესღაც ტანჯვისას ცრემლები წამომსვლია. ცრემლები, რომლებიც მე ჯეილობას დავაშრე. ჩემ თვალწინ ჩემმა ცხოვრებამ გაირბინა და რატომღაც ასე ვიფიქრე, რომ წვრილ ბედის ძაფს მივყოლილვარ, რომლისთვისაც არც ხელი გამიშვია, არც გამიწყვეტია. რომელმაც ხან ჭაობზე გამატარა, ხან მწვერვალზე ამიყვანა. ხან ხრამში ჩამაგდო და ხან წყალში ჩამძირა. გულმა უფრო მეტად შემიტია და ფიქრებიდან გამოვერკვიე. თავი უკან გადავწიე, დაისს შევხედე. მომინდა, დრო გამეჩერებინა, და მზეს ვუთხარი. ‘მზეო, უნდა დაგიჭირო, არ გაგიშვებ ჩასასვლელად, ცოდოა ეს დღე დაღამებისთვის. არ გაგიშვებ, მზეო. მინდა შენი სხივებით შეღებილ ღრუბლებს ვუყურო. რა მშვენიერია! შენგან ამოძრავებამოწყურებულ კლდეებსა და შეფერილ ტყეებს მინდა ვუყურო. რა შთამბეჭდავია! ნიავისაგან აცეკვებული კედარის გარშემო მოფარფატე ფერად, ფრთაფარფატა პეპელას მინდა ვუყურო. რა საუცხოოა! მზეო, ნუ დაღამდება ეს მოცეკვავე მიმინოებისგან დამშვენებული დღე! არ გაგიშვებ მზეო, სინათლე სჯობს სიბნელეს. მამყოფე განათებულ სასაფლაოზე. მზეო, ნუ ჩახვალ, ასხივე სხივი გასხივოსნებულ სხივთა მიწას! მზეო, ახარე და ალაღე დედამიწა!Mმზეო, მზეთა მზეო.’ მზე კი მაინც დაბლა ჩაესვენა, სისხლისფერი გახდა, სისხლი გამახსენა, და ჩემთვის სამუდამოდ გაქრა. მიწის ჭრის შეჩერება ჩემი გულის შეჩერებამ შეწყვიტა.
გოგონა – რამდენ ადამიანს მოგდგომიათ ტკივილი ჩემ გამო. თქვენც მომიყევით, როგორ გარდმოიცვალეთ?
შუახნის – უბრალო შემთხვევით. მცხუნვარე მზით გათამამებული, ბუდიდან ჩამოვარდნილი პატარაBბარტყი ხელში ავიყვანე და ხეზე ავძვერი, რათა ბუდეში ჩამესვა. ბარტყი კი ჩავსვი ბუდეში, თუმც უნებურად ტოტიდან ხელი გამეშვა და დაბლა ბეჭებით დავენარცხე. მივხვდი, რომ ვეღარ ავდგებოდი. წარსულში ჩემგან დანგრეული ჩიტის ბუდე გამახსენდა და სიმწრის ღიმილით ღაწვი მაღლა ამეწია. ჩემთან ჩიტი მოფრინდა. ალბათ, მიხვდა, რატომ და რა დამემართა. თითქოს შველა უნდოდა. მაღლა-დაბლა აფრინდ-დაფრინდებოდა და გარდიგარდმო გაფრინდ-გამოფრინდებოდა. იფრინა ჩემთან ჩიტმა და მალევე თავის ბარტყთან მიფრინდა. ის კრუტი იყო და მას ბარტყი ელოდა. იქვე ახლოს სამკურნალო მცენარე დავინახე. მომინდა გადავწვდომოდი და მეყნოსა, მოვფერებოდი. მოწყვეტა არ მინდოდა, მოწყვეტილი ყვავილის სურნელი არასოდეს მყვარებია. იმ ყვავილის სურნელი მიყვარდა, რომელსაც დავუჩოქებდი და ჩემკენ ნაზად მოწვდილს დავყნოსავდი. თუმც ჩემი საშველი აღარ იყო. ჩემი ბოლო სურვილი აუხდენელი დარჩა.
გოგონა – მართლაც, რა უბრალოDშემთხვევით დაგისრულებიათ სიცოცხლე. თქვენი გარდმოცვალების მიზეზი რა იყო?
ჭაბუკი – ვინც მე მიყვარდა, ის სხვასაც უყვარდა. მან იცოდა, რომ ჩვენი სიყვარული ჭეშმარიტი და ურყევი იყო. ალბათ, უმეცრებით იფიქრა, რომ ჩემი მოკვლით მოგვიანებით მის გულს მოიგებდა. ის უვიცი იყო და არ იცოდა, თუ რა ერთგული სიყვარული იციან მანდილოსნებმა. თუ რა ადვილია მათი გულის ტკენა და რა რთული მათი გულის მოპოვება. ის ვერ ხვდებოდა, თუ რა ბეღურასავით ერთგული და ყვავილივით ნაზი გული აქვთ, თუ რა სათუთად უნდა მოპყრობა მათ, იმ ყვავილგულიანებს. მან მე შორიდან ზურგში ისარი მესროლა და ამით კიდევ ერთი ნაკლი, სილაჩრე გამოამჟღავნა. არ ველოდი არავის, არ ველოდი არაფერს. ჩემს ფიქრებში ვიყავი გართული. სხივად მინდოდა ვქცეულიყავი რათა მეც გამენათებინა ის, რასაც ვუყურებდი. ან ღრუბელი პალიტრად მქცეოდა, ვარდები ყალმებად, რათა ცაზე წამი მარადისობად დამეხატა. თეთრ, უუნაგირო ბედაურს ვუყურებდი, რომელიც ამომავალი მზისკენ მირბოდა. მიჰქროდა, თითქოს მზესთან უნდა გადახტესო, მზესთან უნდა ირბინოსო. თავისუფლება უხაროდა უუნაგიროს, ულაგამოს და სიმამაცით განარბენ გზას, განარბენ წამს, ფლოქვებიდან მტვერს გამარჯვებით აყრიდა. მშვენიერებაში მოქარგულ ცოცხალ ხატებას ქმნიდა. თავისუფლებით ქმნიდა. მორბენალს ფაფარი უთამაშებდა, უქროდა, თითქოს ოცნების უღელს აფრიალებსო, თითქოს მზეს უნდა მოეფეროსო. მზის ფონზე, მზისკენ, თეთრი, თავისუფალი ბედაური მიჰქროდა. ალბათ, მზეც ელოდა თეთრს, თეთრს და თავისუფალს. იმ წამს ბედაურმა და მზემ ჩემთვის ყველაფერი გააქრეს. იყო მხოლოდ თავისუფლების პეშვზე ამოსული, მზით განათებული ოცნების კაჩხა. კაჩხაზე ჩემი და ბედაურის, ბედაურული ოცნებები. უცებ მუხლისთავებზე დავეცი. მივხვდი, რაც მოხდა. ვეღარ ავდგებოდი, ვიცოდი, მაგრამ დაცემა არ მინდოდა. არც დაბლა დახედვა არ მინდოდა და მაღლა ავიხედე. მომინდა, კიდევ ერთხელ შემეგრძნო დრო. დრო დამბადებელი, დრო დასაწყისი, დრო გაზაფხულის მახარობელი. დრო, რომელიც სიყვარულს ეკუთვნოდა. დრო, რომელიც მზეს გულსაბნად დიდ, დიდ ოქროს ძაფზე აკინძულ ცის და ვარსკვლავისფერ ყვავილებს კიდებს და მთვარეზე იასამანს ხატავს. დრო, რომელიც უკვდავ სხივებს აკოცნინებს ნათოვლარ ვნებებს და თაფლის სისხლს აღელვებს ვარდის გულში. დრო, რომელიც ბავშვებში ანგელოზებს ასახლებს, ბიჭებს თითებზე ვარსკვლავებს ულაგებს და გოგონებს კი სამაჯურებად ცისარტყელებს არგებს. დრო, რომელიც ყვავილების სინაზეში ქალთა გულისცემას განახებს და არწივების ფრთის ქნევაში ვაჟკაცების სისხლის ჩქეფას. მე შევიგრძენი დრო, დრო, რომელიც ჩემთვის მთავრდებოდა. მე ვკვდებოდი. ჩემი სიცოცხლე მხოლოდ ჩემი სატრფოს გამო მენანებოდა. არ მინდოდა უბედურების ჟამს მასზე, დაკარგულ ბედნიერებაზე ფიქრი, მაგრამ გულს ვერ გავექეცი, ჯერ კიდევ ცოცხალ გულს. მასზე ფიქრებმა კიდევ ერთი ლექსის დაწერის სურვილი აღმიძრა, თუმც ვეღარ დავწერე.
გოგონა – გთხოვ, მე წამიკითხე!
ჭაბუკი – შენს იქით სილამაზე არ არსებობს,
დასაბამი ხარ და დასასრული.
მშვენიერება ხარ გაზაფხულის,
სხივი ფანტელიდან გადასული.
ჩემს სიყვარულს ცის გვირგვინიდან დავაზვავებ,
და შენს ნატიფ ტანს გარს შემოვავლებ.
მზის გზასავლიდან ვარსკვლავებს დაგიკრებ,
ცხოვრების გზასავალ ბილიკად გაგიფენ.
წყვდიადში შიშს გაგიფრთხობ, აჩრდილად აგყვები,
გრძნობად დაგენთები, ზედ ჩამოგადნები.
ცა რომ წყალს ჩამოცლის, წვეთად გადვიქცევი,
დიდი სიხარულით მკერდზე დაგემსხვრევი.
დილით მზეს დავანთებ შენთვის და
სხივით ულამაზეს გულს გაგითბობ.
სიოდ ჩავიქროლებ შენს წინ და
მინდვრის ყვავილთა სურნელს დაგითმობ.
მზეო, ციალო, მზევ, მოციალო.
ფარფატ თმიანო, თვალებ მზიანო.
გვირილის გულო, გულ-მოქარგულო,
ფანტელა ფიფქო, ცის მონაფიფქო.
პაემანსა გთხოვ, მზექალავ, ძლიერ მომენატრე,
ჭადართან გელი ამაღამ, მთვარის განთიადზე.
შენთვის საჩუქრად, უჭკნობი გვირილების გვირგვინს ვინახავ,
მინდა, კვლავ გითხრა, თუ როგორ ძალიან, ძალიან მიყვარხარ!
ჭადრის ფოთოლზე დაგიწერ წერილს სიყვარულისას.
შაშვის ბუმბულით შენ დაგხატავ, იებით ხელში.
სიო ამაფრენს ზღვისფერ ცაზე, გულს შავნაისრალს.
და იქ ჩაგიკრავ, ალიონზე, ნაისრალ მკერდში.
გოგონა – რა კარგი იქნებოდა, სიცოცხლე რომ დაგცლოდა. მართლა რა განსხვავებული ყოფილხარ, როგორც ხელოვანი!
ჭაბუკი – ხელოვანი ადამიანის არსი ჰაერივითაა. ხან გრიგალია და ხან ნიავია, არაფერია და ყველაფერია, არსადაა და ყველგანაა. ის იქაა, სადაც სიცოცხლეა, სადაც სილამაზე და სიყვარულია. იმიტომ, რომ თვით სიცოცხლე, სილამაზე და სიყვარული ხელოვნებაა.
მოხუცი _ ხელოვანი მხოლოდ ნახელოვნარის შემქმნელი არაა. კარგი ნახელოვნარის აღმქმელიც ხელოვანია. ნახელოვნარი კი ორნაირია: ეპოქალური და არაეპოქალური. ეპოქალური ეს ისაა, რემელსაც ჟამთასვლა ვერ ახუნებს. მას, გენიალურს, რჩეულთა ხვედრნი ქმნიან. ამ დროს შემქმნელს თვალებში დაკვირვებით, თითქოს რაღაცის ამოცნობის სურვილით გიყურებენ. კარგია, თუ ასეთ შემთხვევაში გეყოფა თავმდაბლობა და სახეს მოწიწებით დაბლა დახრი. შენ ხომ ამ დროს ღვთისგან სხვებზე მეტად ხარ დავალებული.
გოგონა – რა სიღრმისეული ყოფილა ცხოვრება. თქვენ კი როგორი შეყვარებული ყოფილხართ. და მართლაც, რა ყოფილა სიყვარული.
ჭაბუკი – სიყვარული? ეს არ იზომება, არც ისაზღვრება და რაღაც სხივივით ნათელია, სხივივით თბილი, სხივივით უსასრულო. ამ დროს კი შენს გულში ეტევა. ეტევა და მხოლოდ ის გინდა, რომ შენი ნახევარი მასში ანათებდეს, მისი ნახევარი კი _ შენში. მხოლოდ სხივით განათებული გულები გინდა.
გოგონა – კიდევ მითხარი რაიმე ლექსი სიყვარულზე.
ჭაბუკი _ ნაფირუზალზე, მთვარე დაღვრილი.
სიოს მოეცვა ფიფქის ხალისი.
ვარსკვლავნი გიშერს ეფერებოდა.
ღამე გალობდა, ღამე ლღვებოდა,
და სილამაზე იღვენთებოდა.
ამბორდა მთვარე მიწას ხალისით,
წვეთად დნებოდა, ნათლად დნებოდა,
და სინაზე გადმომღეროდა.
ღრუბელს სიცოცხლე შეჰყვარებოდა.
ღრუბელი ცაზედ მკრთალად გაშლილი,
შემოსილიყო თეთრი ხალისით.
ისმენდა, როგორ დაჰქროდა სიო.
უსმენდა სიოს, ანამღერ სიოს.
სიო მღეროდა, ენამზეობდა.
სიო სიჩუმეს გადაფენოდა.
იას ზამბახი ესიზმრებოდა.
ალბათ, უყვარდა,
ალბათ, მის გულში ვარდი ყვაოდა.
ვარდს მომავალი მოუხაროდა.
ნაფირუზალზე მთვარე დნებოდა,
და სილამაზე იღვენთებოდა.
გოგონა _ წიგნზეც მომიყევი, რა დაწერე?
ჭაბუკი – მანამდე, შენ, როგორც დედაზე შეყვარებულ პატარას, წიგნიდან პატარა ამონარიდს მოგიყვები. მეგობრებზე მოგიყვები, დედაშვილობის უგრძნობ და ნაგრძნობ მეგობრებზე.
გოგონა _ კარგი, მომიყევით.
ჭაბუკი _ თაჯ-მორგებულ, მიწის კოცნა-მოწყურებულ მზეს ლოცვა ახალი დაწყებული ჰქონდა, რომ შროშანის ყვავილთან მერცხალის ბარტყი მიფრინდა და უთხრა.
“ხომ არ გაგაღვიძე?”
“არა, ალიონზე ცვარმა შემაცია, გამეღვიძა და სიჩუმეს ვუსმენდი.”
“მე დედამ არ გამომიშვა ადრე, ასე მითხრა, _ შენი მეგობარი შროშანი, მზეს რომ ძალა მიეცემა და დათბება, მაშინ ნახეო.”
“დედა კარგია?”
“კი, დედა ყველაფერს სჯობია.”
“შენ რამხელა ხარ?”
“ერთი თვის. შენ?”
“არ ვიცი.”
“რატომ?”
“იმიტომ, რომ მე დედა არ მყავს.”
“რა ცუდია, სამაგიეროდ, შენ ძალიან ლამაზი ხარ.”
“გმადლობ. ნახე ჩემს ყვავილზე ჭიამაია ზის.”
“აბა ვნახო, გაფრინდა, დავიჭერ და მოვალ.”
“არ დაიჭირო, ცოდოა, მე რომ პატარა ვიყავი, ორფეხა არსებამ ფეხი დამადგა. შესაძლოა, უნებლიეთ მოუვიდა, მაგრამ წელში ძლივსღა გავიმართე.”
“დედაც სულ მაგას მაფრთხილებს, ეშინია, მეც რამე არ დამიშაონ, ჭიამაიაც ცოდო ყოფილა.”
“დედა მართლა რა კარგი ყოფილა!”
“კიდევ იცი, რა მითხრა დედამ? _ შემოდგომით ძალიან შორს უნდა გავფრინდეთო.”
“რატომ?”
“აქ აცივდება, შენც წაგიყვან.”
“მე მანამდე დავიყვავილებ და გავხმები.”
“ვაიმე, რა მეშველება უმეგობროდ, დედა ვერ გვიშველის ნეტა?”
“ვერ გვიშველის დედა, გაზაფხული გვიშველის. კვლავ აღვმოცენდები, შენც ხომ დაბრუნდები?”
”კი აუცილებლად დავბრუნდები, შემოდგომამდე კი ერთად ვიყოთ.”
შროშანმა კენწეროს ყვავილი მერცხლის ფრთასთან დახარა, მერცხალმა კი თავი მიადო და ორივენი დადუმდნენ.
გოგონა _ ეხ, დედა... დედის გული... დედის ცრემლები... დედა...
მოხუცი _ დედა მშობელია და სიცოცხლეა; დედა ენაა და სიბრძნეა; დედა სამშობლოა და ერთგულებაა; დედა ღვთის სახლია და სიყვარულია; დედა ბუნებაა და ლამაზია; დედა მიწაა და სიმყარეა; დედა ბოძია და იმედია; დედა აზრია და ნათელია; დედა ფიცია და უტყუარია; გუთნისდედაა და დოვლათია; დედა დედაა და დედა კულტის არსია.
გოგონა _ დედა მართლაც ყველაფერია, წიგნი კი მომეწონა, რა კარგი რამ ყოფილა წიგნი.
მოხუცი _ ერთ-ერთი საუკეთესო გზა ღვთის დანახვისა წიგნია, საუკეთესო გზა გონების განათებისა. ბავშვს ორი აღმზრდელი ჰყავს, დედა და წიგნი. ავადმყოფს ორი მომრჩენი ჰყავს, მზე და წიგნი. ქალის მზითევი ორი რამით ფასდება ოქროთი და წიგნით. დიდებული რამაა წიგნი.
ჭარმაგი _ ადამიანი, ვინც წიგნის ფასი იცის, ერთ რამეს ინატრებდა. დაუღალავი თვალით და გონებით ათას წელ სიცოცხლეს, რათა სულ წიგნი ეკითხა.
გოგონა _ წიგნი მართლაც, კარგი რამ ყოფილა. და ქანდაკებაც ხომ არ მიუძღვენი მერცხალს და შროშანს?
ჭაბუკი _ ქანდაკებით ცოტა უცნაურ რამეებს ვაკეთებდი, რასაც მაშინ თავადაც ვერ ვხვდებოდი, თუ რა იყო.
გოგონა _ მითხარით, რა გააკეთეთ?
ჭაბუკი _ სცენად ვაქციე ქანდაკება, სადაც ასეთი აზრი იყო: იყო ადამიანი, ჭურიდან ამომხტარი, რომელმაც მაშინ ამოანგრია ჭურის თავსაფარი, როდესაც გნომონის წვერის ჩრდილი მიადგა. ამოანგრია და კლეპსიდრიც მოქმედებაში მოვიდა. ალბათ, ეს იმას ნიშნავდა, რომ ჭურში დიდხანს მჯდომს მაღლა მალე რაღაც უნდა მოესწრო. ადამიანი ცოტა უცნაური იყო. გოლიათი, მაგრამ მსუბუქი. თუმც მიწაზე მყარად იდგა, რადგან ფეხებად არწივის კლანჭები ჰქონდა და მიწას ისე ებღაუჭებოდა. მარცხენა ხელი ლომის თავი ჰქონდა. მარჯვენა კი ადამიანის, ოღონდ არაბუნებრივი სიძლიერის. მის ხელაქნეულზე თოვლი იყო გამთბარი, მაგრამ თოვლად დარჩენილი. შუბლი ახალგაზრდის ჰქონდა, განათებული. ენა-პირი _ ხნიერის. თვალი კი _ გველის. ალბათ ენა-პირი და თვალი სიბრძნესთან იყო კავშირში. შუბლი კი ხალისთან და შემართებასთან. მე მას კრონოსი ვუწოდე. ვფიქრობდი, ის ქანდაკება მიტომ გავაკეთე, რომ მე, როგორც ხელოვანს, მსურდა რაიმე არაჩვეულებრივი შემექმნა, რაღაც არაბუნებრივი ძალა მქონოდა. სიძლიერის დაწყება და ხანგრძლივობა კი გნომონსა და კლეპსიდრს განესაზღვრათ. ისინი ხომ ღვთის ძალით იქნებოდა მომართული.
გოგონა – და კიდევ რა წიგნი დაწერეთ? სხვა რამის თქმასაც აპირებდით.
ჭაბუკი – ცხოვრებაზე დავწერე წიგნი. ‘დაუღამებელი ცისარტყელა.’ გვირილის ყვავილის შვიდ თეთრ ფურცელს. შვიდი მზის ამოსვლის, გათენების სახელი დავარქვი. დილაბინდი და განთიადი, რიჟრაჟი და რიბირაბო, ალიონი, დაფიონი და აისი. გვირილის გულს კი მზის-გულა ვუწოდე. ყოველ თეთრ ფურცელს სხივი სხვადასხვა მხრიდან ეცემოდა და ცისარტყელას სხვადასხვა ფერი სხვადასხვანაირად აფიქრებდა. ვასაუბრე ერთმანეთთან მზის გულა და უმანკო ფერის ცისარტყელას ფერიები.
გოგონა – და რაზე ასაუბრეთ?
ჭაბუკი – ადამიანებსა და ლამაზ გრძნობებზე. ყველა ნატრობდა ადამიანობას. ყველას განსაკუთრებულად, მიუწვდომელი ოცნების სიყვარულით უყვარდა ცხოვრება, სილამაზე და სიყვარული და ყველა თავისებურად გამოხატავდა. თუმც ყველა გულისტკენით მოიხსენიებდა სიკვდილს. მათ ბოლოს მზის-გულამ უთხრა: სიკვდილი რომ არა, ცაში ფრინველნი და მიწაზე ცხოველნი ერთმანეთს გვერდს ვერ აუქცევდნენო.
სახისცვალება – დიდი მადლობა, ჭაბუკო, რომ შენც სხვა ადამიანებივით ცუდად არ მოგიხსენიებივარ და რომ კარგად მომიხსენიე.
გოგონა – თქვენ ვინ ხართ?
სახისცვალება _ მე სახისცვალება ვარ, ადამიანნი სიკვდილს მეძახიან.
ჭაბუკი – ასე უცებ აქ როგორ გაჩნდით?
სახისცვალება _ მე ყველგან ვარ და ყოველთვის ვარ.
გოგონა – მაშ სიკვდილი რაღაა?
სახისცვალება _ სიკვდილი არ არსებობს, არავინ არ კვდება და არაფერი უკვალოდ არ ქრება. ყველაფერი სამყაროში რჩება. ყველაფერი დროს ეკუთვნის, უბრალოც და ბრალიანიც. ადამიანებზე რომ აღარაფერი ვთქვათ, მოტეხილი კვირტიც კი, რომელსაც შესაძლო იყო მომავალი ჰქონოდა, სამყაროში რჩება. რაც კი არსებულა, ყველაფერი დროისა და სამყაროს ნაწილია. ყველაფერს თავისი მისია და თავისი აზრი აქვს, რადგან უკვდავებაა სამყაროში.
გოგონა – მაგას ვერ წარმოვიდგენდი.
სახისცვალება _ ხშირად დიდი მწუხარების მიზეზი ვარ, რადგან მე სახისცვალება ვარ. თუნდაც შენს შემთხვევაში, შენ ხომ მხოლოდ თორმეტი წელი, თორმეტი გაელვება გაატარე იმა სოფელში. რასაც რომ თან ერთო მწუხარე და მხიარულ ემოციათა თანაცვლაობა. და შემიძლია გითხრა, თუ რა მუხტის რიცხვია შენი გაელვებათა ოდენობა.
გოგონა – მითხარით, ალბათ, რაიმე უცხო იცით.
სახისცვალება – ცისკენ მზირალნი, ფანტაზიით დაჯილდოებული ხელოვანნი თორმეტ ვარსკვლავთა ერთობას, ზოდიაქოს აღმოაჩენენ, თითოეულს ადამიანთა ბუნებას მოარგებენ და მიაკუთვნებენ. თორმეტ ძირითად ნაწილად დაყოფენ ადამიანის ორგანიზმს ჯანმრთელობისთვის მზრუნველნი, რათა დაამარცხონ სნეულებანი და ახანგრძლივონ სიცოცხლე. თორმეტ სამართლის მუხლს დაამყარებენ სამართლისა და მშვიდობისათვის მზრუნველნი, რათა ამეფონ მშვიდობა და თანასწორობა. თორმეტ ღმერთს დაინახავენ ჭეშმარიტებამდე ღვთისკენ მზირალნი და მათი სხვადასხვა სიძლიერისაკენ სწრაფვას დაიწყებენ. და ჭეშმარიტება მოიტანს თორმეტ ჭეშმარიტ საუფლო დღესასწაულს, რათა იქმნას მათი მარადისობა.
გოგონა _ გარდმოცვალებამდე ვერაფერს მივხვდებოდი.
სახისცვალება _ თქვენი გარდმოცვალებიდან განსხვავებით მე ახლა თქვენს ნაცხოვრისს ოთხი ადამიანი უნდა გამოვაკლო.
გოგონა _ ვინ და რატომ?
სახისცვალება _ მოღალატე ადამიანი, რადგანაც ის ცბიერი და ორგულია, უზნეო და თვალთმაქცია; ზედმეტად არასიფხიზლის მოყვარული, რომელიც თავისი ცხოვრებით ღმერთის უმადურია, რომ ფხიზელი და საღი აზროვნების დაიბადა; ბრაკონიერი, რომელიც მცენარეებს და ცხოველ-ფრინველებს უმოწყალოდ და უმიზეზოდ სპობს და აჩანაგებს; და ზედმეტი სიმდიდრე-ფუფუნების მოყვარული, რომელიც ვერაფრით კმაყოფილდება, თუ არა სხვათა სისაწყლის ყურებით. მათ ავიწყდებათ, რომ მორალი უნდა იყოს კაცის მაღლა, და არა კაცი მორალის მაღლა.
გოგონა – ესე იგი თქვენც სიკეთე უნდა გააკეთოთ.
სახისცვალება – კი, მე სახისცვალება ვარ. მეც სიყვარულით შევიქმენი.
გოგონა – თქვენც მითხარით რამე სიყვარულზე.
სახისცვალება – იქ ბუნება განრისხებულია, ვულკანები ბობოქრობენ. ორბს ერთი ფრთის ქვეშ, მარჯვენა ფრთის ქვეშ, თეთრი, წითელგულიანი ყვავილი აქვს შენახული და ძლიერი კლანჭებით სადღაც, ვიღაცისკენ მიიწევს. მარცხენა ფრთით კი თავის მკერდში სიცივეს უნახავს გულს. კლანჭები ძლიერი აქვს, მაგრამ ლავა ცხელია და მაინც ეწვება. ფრენა შეუძლია, მაგრამ ყვავილისა და გულის გამო არ მიფრინავს. ფრენა ადვილია, გულსაც გაითბობდა. სადღაც კი ყვითელგულა ჩიტი ზის, თავდახრილი, სიცივეში. მის გარშემო უამრავი ფრთაძლიერი ფრინველი დაფრინავს, მაგრამ ჩიტი-ჩიორა არავის ფრთის ქვეშ ყოფნას არ სურვილობს, არვის ქომაგობა არ სურს. თითქოს ვიღაცას ელის. საწყალი, როგორ წვალობს. დაფარულად სიყვარულის ალამი ფრიალებს. და ის მხოლოდ მაშინ გამოჩნდება, როდესაც იალომი მიწას ნიღაბს მოხსნის ორბისა და ყვითელგულას საფრენ გზაზე. ორბის ფრთების სიძლიერე ვულკანებს რომ ჩააქრობს. ყვითელგულა კი თეთრი, წითელგულიანი ყვავილით ჩამქრალი ვულკანების მიდამოებს რომ ააყვავებს. ეხ, იქ ბუნება განრისხებულია, ვულკანები ბობოქრობენ. ფრთადახრილ ორბს კლანჭები ეწვება, თავდახრილ ყვითელგულას სცივა. იქ ბუნება განრისხებულია, მაგრამ იქ, იმ განრისხებულ ბუნებაში, დაფარულად სიყვარულის ალამი ფრიალებს. ოდესმე სიკეთე და დილის ფერები ერთმანეთში დალალებს გადახლართავენ.
გოგონა – ნათელია. და ჩვენ ნაცხოვრისზე მითხარით კიდევ რამე.
სახისცვალება – თქვენს ნაცხოვრისს სიყვარულის სული სჭირდება, რომელიც ყოველი გაზაფხულის პირველ დილას, აღმოსავლეთიდან ჩაფრინდება თქვენს ნაცხოვრისში, ჰაერს აკურთხებს, სიყვარულით აღავსებს და ადმიანებს ყნოსვის გრძნობას გაუმტკიცებს, რათა ყოველი ჩასუნთქული ჰაერით სიყვარულით ივსებოდნენ, სიყვარულით არსებობდნენ და ყველა და ყველაფერი დიდი სიყვარულით უყვარდეთ. რომელიც ადამიანებს წიგნთან დააახლოებს, სწავლის აუცილებლობას შთააგონებს და მომავალზე დააფიქრებს. კიდევ თქვენს ნაცხოვრისს სიცოცხლის სული სჭირდება, რომელიც ყოველი ზაფხულის პირველ შუადღეს სამხრეთიდან ჩაფრინდება თქვენს ნაცხოვრისში და უდიდეს ცეცხლს, მზეს აკურთხებს. ადამიანებს კი გემოს შეგრძნებას განუვითარებს და ბუნებასთან დააახლოებს. მზის სხივს ჩააკვლევინებს ადამიანთა ორგანიზმში სნეულებებს და მზის სხივით განათებულნი აღენთებიან სიცოცხლის მშვენიერებით. რომელიც ადამიანებს შრომის აუცილებლობას შთააგონებს და აწმყოზე დააფიქრებს. ასევე სჭირდება თქვენს ნაცხოვრისს მშვიდობის სული, რომელიც ყოველი შემოდგომის პირველ საღამოს დასავლეთიდან ჩაფრინდება თქვენს ნაცხოვრისში, მიწას აკურთხებს, ადამიანებს კი შეხების შეგრძნებას განუმტკიცებს, რათა ყველაფერს მშვიდი გულით ეხებოდნენ და სამართლის გრძნობას ეთაყვანონ. მშვიდობის სული, რათა ადამიანებს მიწასავით მშვიდი და მიწასავით დიდი გული ჰქონდეთ, რომელიც ადამიანებს ადამიანებთან დააახლოებს, დასვენების აუცილებლობას შთააგონებს და წარსულზე დააფიქრებს. და კიდევ თქვენს ნაცხოვრისს სჭირდება რწმენის სული, რომელიც ყოველი ზამთრის პირველ ღამეს, ჩრდილოეთიდან ჩაფრინდება თქვენს ნაცხოვრისში, წყალს აკურთხებს და ადამიანებს აზრის გრძნობას აღუმაღლებს, რათა ღვთის რწმენით ებადებოდეთ ყოველი აზრი და ფიფქებივით უამრავ და ლამაზ აზრებს ახორციელებდნენ, რომელიც ადამიანებს ღმერთთან დააახლოებს, ლოცვის აუცილებლობას შთააგონებს და მეორედ დაბადებაზე, სულიერ საცხოვრისზე დააფიქრებს. და ესევე უმთავრესი, მანდილოსნობის ანგელოზი სჭირდება თქვენს ნაცხოვრისს, რომელიც ყოველ აწნახსენებ სულთან ერთად ჩაფრინდება თქვენს ნაცხოვრისში და სწავლა-დასვენების, ლოცვა-შრომის დროს ადამიანებს სიამოვნებას განაცდევინებს და ყველაფერში ზომიერებას შეაგრძნობინებს, რომელიც ადამიანებს მხედველობის შეგრძნებას განუმტკიცებს, რათა ყველაფერი ქალური სილამაზით დაინახონ, მანდილოსნებს კი წრფელი და ნათელი მანდილით აღამაღლებს.
მოხუცი _ რა იქნებოდა ცხოვრება ჩვენს ნაცხოვრისში ყველა საჭიროება რომ აღსრულდებოდეს...
სახისცვალება _ ნება ღვთისაა. მე ახლა დაგტოვებთ. თქვენ კი შემიძლია გითხრათ, რომ თქვენი იმა ცხოვრების, ხალისსა და ნეტარებას მოკლებული დრო, ლამაზად და აზრიანად გაგილევიათ. და უბრალოდ ასე იყავით, უმზეო დროსთან ნაამბორალნი.
...სახისცვალება გაქრა. ხუთივე ადამიანის სული დუმდა. სახისცვალებისგან გამოწვეულ მოულოდნელობების განცდას ყველა თავისებურად აღიქვამდა. ცოტა ხანში პირველმა გოგონამ იგრძნო რაღაც. ალბათ, მან პირველმა მიტომ, რომ ის ყველაზე უცოდველი იყო. შემდეგ კი მალევე დანარჩენმა სულებმა. იგრძნეს რაღაც აუწერელი მუხტი, უჩვეულო ნათელი. ეს ღვთის განსასჯელი იყო. ისინი ღვთის განსასჯელში აღმოჩნდნენ. მათ ნაცხოვრისში კი შემოდგომა მიწურულიყო. თუ ზამთრის დადგომისას ადამიანნი რწმენის ამაღლებას იგრძნობდნენ და სიამოვნების განცდით იტყოდნენ ღვთის სადიდებელს, ესე იგი ღმერთს მოხუცი რწმენის სულად მოუვლენია და გოგონა კი მანდილოსნობის ანგელოზად. ზამთარს კი გაზაფხული მოჰყვებოდა.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
ერთხელ ღამით უცნაური სიზმარი დამესიზმრა. გარშემო ოთხი დიდზე დიდი და მათ შუაში უდიდესი სანთელით განათებულ ტრამალზე ვიდექი. სანთლები ენთო, თუმც უჩვეულო რამ ხდებოდა. ისინი კი არ პატარავდებოდნენ, იზრდებოდნენ, მაღლდებოდნენ და ერთმანეთთან თავიანთ დამნთებებზე საუბრობდნენ. მე მათ ვუსმენდი და თან გრძელი ლიანებით ბადეს ვწნავდი. ობობას ქსელივით სიმეტრიებს ვიცავდი. დაწვნას რომ მოვრჩი, სანთლების ამაღლება მზის ამოსვლაში გადაზრდილიყო. თენდებოდა. ვუყურებდი ბნელისა და ნათელის სამკვდრო-სასიცოცხლო ბრძოლას. ნათელის გამარჯვებამ ხალისი და ოპტიმიზმი შემძინა. უჩვეულო დილა გათენდა. სიო ასფურცელა ყვავილებს ერწყმოდა და მღეროდა. ქვა ქარვად ქცეულიყო და ნარი _ ალვად. ღრუბელი წვეთებად მარგალიტებს ყრიდა და მზე სხივებად ყაყაჩოებს უშვებდა. ცაზე კაშკაშა ცისარტყელა გადაჭიმულიყო და ზედ შვიდი კამკამა ზარი ეკიდა. ცათამბჯენ ალვის ხეებზე ბადე გადავკიდე, ზედ ავედი და თითოეული ზარი თორმეტჯერ დავრეკე. მელოდია უჩვეულო დილას მოუხდა და თავადვე მესიამოვნა. რომ გამომეღვიძა დავმწუხრდი. თუმც ისეთი გავლენა მოახდინა სიზმარმა, რომ კარგა ხანს თავს ხელოვნად ვგრძნობდი. მე რომ ხელოვანი ვიყავი, სანთლების საუბარი წიგნად დავწერე და გაციებულ მანდილთა ხსოვნას მივუძღვენი. წერას კი სირთულეები და სამი თავისებურება ახლდა: ნაწარმოებს ახალ ერად ვიხსენიებდი. ჰელვეციუსის სიტყვებიდან მახსენდებოდა, თუ რამხელა განსხვავებაა ნახელოვნარის შექმნის და მისგან შთაბეჭდილების მიღების დროთა შორის. და არაერთხელ მინატრია ერთი დღით, თუნდაც ათი წლის სიცოცხლის ფასად, ვეფხის-ტყაოსნის ავტორად ვქცეულიყავი.
ნიკა ხუციშვილი X. 1999 - X. 2012
