მსროლელი

დროის დინების შეუქცევადი ხასიათის ბრალია, რომ წლები საკმაოდ დამიგროვდა და იძულებული ვარ თხრობა ასე დავიწყო:
დიდი ხნის წინ, ერთი ჩემი შორეული ნათესავის დაკრძალვაზე მომიხდა დასწრება, ქვეყნის სამხრეთით მდებარე, საკმაოდ მიმზიდველ და კოხტა სოფელში.
ცხედარი ყანდაგარის პროვინციიდან ჩამოესვენებინათ "ტვირთი-200"-ის სახით. ოცდაერთი წლის იყო, საწყალი.

დაკძალვისწინა, და თავად მიცვალებულის მშობლიურ მიწასთან მიბარების ცერემონიალი ჩვეულებრივი, ტრადიციული ფორმით წარიმართა. ასევე ტრადიციული სახე ჰქონდა დაკრძალვის შემდგომ სულის მოსაგონარ ტრაპეზსაც, თავისი "მსუბუქი ყოფილიყოს" და "რაც მას წლები დააკლდა"-თი.
მილეთის ხალხი ირეოდა, ამიტომ დასაწყისიდანვე ნათესავთა თუ ნათლი-მირონთა გულჯიგარ დამთუთქველი ხვევნა-კოცნისგან თავი შორს დავიჭირე და ვიჯექი წყნარად, განცალკევებით.
როგორც წესი ასეთ ვითარებებში ბავშვები სამგლოვიარო კონტექსტიდან სრულიად ამოვარდნილები არიან და ნაკლებად აინტერესებთ, თუ რატომ სჭარბობს ამ დროს ტანისამოსის მუქი ფერი და სულაც არ ესმით რას უნდა ნიშნავდეს ოხვრით ამონათქვამი- "ეეჰ, არაფერი არ ყოფილა ადამიანის ცხოვრება".
თუმცა ისიც უნდა ითქვას, რომ რაოდენ უინტერესო და რთულად გასააზრებელიც არ უნდა იყოს სულის ხორცთან გაყრის გამომხატველი ეს პირველყოფილი ტრადიცია, მოზარდთა ჯერ კიდევ შეურყვნელ გონებაში მაინც სამუდამოდ ილექება მსგავსი სცენები და ასაკის მატებასთან ერთად, სულ უფრო მკაფიო და ამასთან ფილოსოფიურ ფორმებსაც იძენს ხოლმე.
სწორედ მსგავს საკითხებს განვიხილავდი ჩემს თავთან, როდესაც სხვა ბავშვთა შორის ( რომლებიც ცალ ხელში კიტრით და მეორეში ლიმონათით, ჭირისუფალთ ფეხებში ებლანდებოდნენ) ერთი ათიოდე წლის ბიჭი გამოვარჩიე.
ბიჭი თავისთვის იდგა.
არც ბავშვური ენერგიის ზედმეტი მოზღვავება ემჩნეოდა და არც არაფერი. გარინდებული მიმდგარიყო იქვე, მზერა სივცისთვის მიეპყრო და სეფას რომ თოკებით ამაგრებენ, აი იმ თოკს აწვალებდა.
მივუახლოვდი. რა გქვია-მეთქი, ვკითხე.
თურმე იმდენად ღრმად ყოფილა სადღაც გადავარდნილი, შეკრთა, მერე ამომხედა და იგორი-ო, მიპასუხა.
ვხედავდი რომ ბიჭი ჩემ წინ კი იდგა, მაგრამ არსებით სულ სხვაგან დაჰქროდა, რაღაც მნიშვნელოვანს იაზრებდა მისი გონება.
რუსული აქცენტი დავიჭირე მის პასუხში.
-რაზე ფიქრობ იგორ, რა გაწუხებს, მითხარი, იქნებ დაგეხმარო-მეთქი.
თავიდან ყოყმანობდა, ერიდებოდა კონტაქტში შემოსვლა, მერე უცბად დაძლია რიდი და ასე მკითხა:
- ა კაკ ბუდეტ პო გრუზინსკი გრანატამიოტ-ო.
სანამ პასუხს გავცემდი, სად ცხოვრობ-მეთქი, ჩავეძიე.
აღარ მახსოვს, რუსეთის რომელიღაც პროვინციული ქალაქი დამისახელა, სოლიკამსკი თუ არმავირი, თუ რაღაც ამდაგვარი.
-რუსი ხარ? დავეკითხე.
ნიეტ, მამა რუსკაია, ატეც გრუზინო.
მე ქრთულად ვეკითხებოდი, ის ძირითადად რუსულად მპასუხობდა.
მამაჩემი ჩამოვიდა გასვენებაში და თან გამოვყევიო. მერე რიდგადალახულმა ისიც დაამატა, პირველად ვარ აქ, ჩერეზ კაზბეგი პრიიეხალი, კრასივაია უ ვას სტრანა, აქ მინდა დარჩენა-ო.
რატომ ჩვენი, შენიც არის ეს ქვეყანა, დარჩი, არ წახვიდე-მეთქი.
ეხლა ვერა, მერე მაინც ჩამოვალო.
ეს “მერე”, როდის იყო არ დაუკონკრეტებია და აღარც მე ჩავძიებივარ. კიდევ რაღაცა მინდოდა მეკითხა და თვითონ დამასწრო:
--ნუ სკაჟეშ, კაკ პო გრუზინსკი გრანატამიოტ-ო.
დაილოცოს ქართული ენა, კი ბატონო, მაგრამ ყუმბარმტყორცნი-თქო რომ უნდა მეპასუხა, იმდენად გოროზად მომეჩვენა ეს სიტყვა, რომ რბილ და ხავერდოვან რუსულ ენაზე მოლაპარაკე ბავშვს ფსიქოლოგიური ტრავმა არ მივაყენო-მეთქი, დავფიქრდი.

ბარემ გეტყვით, რომ ყოველთვის მაინტერესებდა რანაირი მოსასმენი იყო უცხოსთვის ქართული, რანაირი აღსაქმელი იყო მათთვის ეს იბერიულ-კავკასიური ჯგუფის, სავარაუდოდ მკაცრი და ალბათ ყურისთვისაც ცოტა არ იყოს უხეში ენა. რამდენი არ ვიწვალე, მაინც ვერ მივაგენი მეთოდს, რომელიც ამას გამაგებინებდა. სამაგიეროდ აღმოვაჩინე ხერხი, რომელიც ქართულ დამწერლობას დაგანახებდა უცხოს თვალით. მარტივია. იღებ ფურცელზე დაწერილ რამე ტექსტს და უკანა მხრიდან გახედავ მზეზე, ან რაიმე შუქის წყაროზე, ანდა სულაც სარკესთან მიიტან და სარკეში შეხედავ ტექსტის ანარეკლს. რასაც დაინახავ, აი ზუსტად ისე აღიქვამს უცხოელი ჩვენს დამწერლობას.

ეგარი.
შედავება არც იფიქროთ.

ამ მეთოდის აღმოჩენამ, ერთხელ ძალზედ მიამიტური საქციელი ჩამადენინა. იგივე პრინციპი თუ გაამართლებს მეთქი და მამაჩემის ძველი, რას ეძახიან, მოკლედ ძველი პრაიგრივატელი ამოვქექე განჯინიდან და შევეცადე ქართული სიმღერა უკუღმა დამეტრიალებინა. თუ სწორად მახსოვს, ფერაძის თუ მენაბდის რაღაც ნახევრად ლეგალური დისკი იყო.
მტრისას, იმან იქ ხმები ამოუშვა. რაღაც ზულუს აბორიგენთა ტომისეული, ძალზედ დაყოფილ-დანაწევრებული მეტყველება შემრჩა ხელში. იმის მერე იმ ფირსაკრავისკენ აღარც გამიხედია.

ზიანი არ მივაყენო ბაშვის ფსიქიკას და თავიდანვე არ წავუხდინო ქართულ ენაზე წარმოდგენა, რამე მსგავსი სიტყვა ხომ არ მოვიგონო სახელდახელოდ-თქო, იდეა მომივიდა თავში.
ბიჭი მომლოდინე, მოუთმენელი თვალებით მომჩერებოდა. მივხვდი ცაიტნოტისთვის ვიყავი განწირული, თანაც ვატყობდი ხეირიანს ვერც ვერაფერს მოვიფიქრებდი და რაღა მექნა, პირდაპირ ვაღიარე:
ყუმბარმტყორცნი ქვია ქართულად გრანატამიოტს, გაიმეორე, ყუმ-ბარ-მტყორც-ნი !!
ბიჭმა რის ვაივაგლახით გამოთქვა ეს სიტყვა. გაუჭირდა-რა თქმა უნდა.
-დაიმახსოვრებ?
-ნე ზნაიუ, პასტარაიუს-ო.
-იცოდე, ხვალ დილით რომ გნახავ, ეგრევე ამას შეგეკითხები და თუ მიპასუხებ, მაგარი იქნები-მეთქი.
-კარგიო. კიდევ რაღაცის გაგება სურდა. მერე გადაიფიქრა. გამშორდა. ისევ გამოეყო გარემოს და იქვე, ხის კუნძზე ჩამოყუნცდა.

მთელი ის საღამო ბიჭისთვის თვალი არ მომიშორებია. მთელი ის საღამო კვლავ გარინდებული იდგა. ხან გადაადგილდებოდა, მაგრამ დაკვირვებულ თვალს არ გამოეპარებოდა, იმ პიქუში სიტყვის მეტი თავში არაფერი უტრიალებდა. რამდენჯერმე მისი ტუჩების მოძრაობაც კი წავიკითხე.
იმეორებდა.
კარგი ბიჭი იყო, პასუხისმგებლობით სავსე. რუსის და ქართველის ნაჯვარ მეტისში, მამის გენებს ემძლავრათ, რაც ჯიშიანი კავკასიელის იერს მატებდა მის გარეგნობას. ლამაზი სახით და რაღცნაირად მოლურჯო-მომწვანე მეტყველი თვალებით დაეჯილდოვებინა ბუნებას.
* * * * * * *
იმ საღამოს მეტი საინტერესო არაფერი მომხდარა. მთვრალი ხალხით იყო არემარე სავსე. იქ გაჩერებას აზრი აღარ ქონდა და იქვე, ნათესავის სახლისკენ გავწიე დასაძინებლად.
გვიან დავწექი. ძილი მამლის ყივილამდე არ გამეკარა, სულ ის ბავშვი მიტრიალებდა თვალწინ. ან რამ გაახსენა ეს იარაღი, ან აბა მართლა თუ დაიმახსოვრებს იმ სიტყვას მეთქი, ეს აზრი მიტრიალებდა თავში.
დარწმუნებული ვიყავი არც თავად დაეძინებოდა ბავშვური უდარდელობით, ხოლო შემდეგ ჩაძინებულს, იმ უცნაური სიტყვის შესაბამისი სიზმარიც კი დაეზმანებოდა. კინოებში რომ ომი უნახავს ისეთი რამ. და კიდევ გაქცევა რომ უნდა და ვერ გარბის, ალბათ ისეთიც.
დილით, მეორე დღის სუფრა რომ იციან ვიწრო წრეში, იმ ფორმატში ვიჯექი როდესაც ფანჯრიდან ბიჭი დავინახე. ეზოში შემოვიდა, თვალებს აქეთ-იქით აცეცებდა, მე მეძებდა. კმაყოფილი ჩანდა აშკარად, სიხარულს ვერ მალავდა და გუშინდელი გულჩათხრობილი ბავშვი დღეს მოუთმენლობით შეპყრობილ, სიცოცხლით სავსე ადამიანად ქცეულიყო.
ახსოვდა. ეჭვი არ იყო.
ალბათ დილით ერთიორჯერ კიდევ წარმოთქვა წინა დღით ძლივს გამოთქმული სიტყვა და ჩემკენ გამოეშურა.
სასწრაფოდ დავტოვე სუფრა და გარეთ გამოვედი.
ნუ კაკ იგორ, გახსოვს გუშინ რომ გრანატამიოტის სახელი გასწავლე-მეთქი.
კანეჩნა პომნიუ-ო, თვალებში ჭინკები უთამაშებდა. ერთი სული ჰქონდა როდის ამოთქვამდა და ჩემგან შექებას დაიმსახურებდა.
-აბა რა ქვია?
და ხალხო! გეფიცებით, ისეთი დაახეთქა, ყველაზე ღვაწლმოსილ ენათმეცნიერს კიარა, თავად სულხან-საბას შეშურდებოდა და სამუდამოდ განეშორვებოდა ბატის ფრთასა და ანწლის ნაჟურს.
არ ვიცი რატომ, რუსეთში გაზრდილმა და იქვე ჩამოყალიბებულმა მისმა ტვინმა ბოლომდე ვერ გაიმეტა საკუთარი სინაფს-ნეირონნი უცხო, მკაცრი და ბავშვის სამეტყველო აპარატისთვის შეუსაბამო ასოთაწყობისთვის თუ კიდევ რა იყო, მაგრამ ისეთი მიპასუხა, ვერცერთს აზრადაც არ მოგივათ და ნურც შეეცდებით.
--ბიჭმა დიადი პერფორმანსის წინ გონება უკანასკნელად დაძაბა და რაღაცნაირად საყვარლად, რუსული აქცენტით წარმოთქვა:

ბ ო მ ბ ი ს რ ო ლ ი !!

დიახ, ზუსტად ასე თქვა ამაყად, "ბომბისროლი"–ო.
ერთ გადახარხარებაში ნახევარ სამეფოს დავთმობდი ხალხო, რაღაც ანგლობის მაგვარიც კი დავაპირე, მაგრამ არ ვიცი რამ გამაჩერა და ვააა, მალადეც, რა მაგარი ყოფილხარ, როგორ დაიმახსოვრე ასეთი რთული სიტყვა-მეთქი, თავზე ხელი გადავუსვი.
მის სიხარულს საზღვარი არ ჰქონდა. ჩემ წინ ამაყი და თავში დარწმუნებული პატარა არსება ცქმუტავდა.
-ა ვოტ ტაკ, ვზიალ და ზაპომნილ-ო, მომიგო.
ეს თქვა და ჩემთან აღარ გაჩერებულა, ეზოდან გავიდა და ქვემოთ, ბამბუკებიან ჭალებისკენ დაუყვა გზას.
ნასაღამოვზე როდესაც ჩემი უკან დაბრუნების დრომ მოატანა, ისე როგორ დავტოვო აქაურობა ერთხელ კიდე არ ვათქმევინო ის სასაცილო სიტყვა-მეთქი და ის იყო ბიჭის გაკითხვა-ადგილსამყოფელის დადგენას ვიწყებდი, რომ ეზოს გადაღმა ერთი დამრეცი ფერდობი რომ იწყებოდა, იმ ფერდობის ძირში მოვკარი თვალი, რამოდენიმე ბატი შემოეკრიბა ირგვლივ და მათ გაბრაზებას, პროვაკაციაზე წამოგებას ცდილობდა.
რაწამს ფრინველნი კისერს წაიგრძელებდნენ და მისკენ გაიწევდნენ მწყობრად, ბიჭი მსწრაფლ იქვე მდგარ ხის გადანაჭერზე შეხტებოდა, პირში რაღაც მის მიერვე გამოჩორკნილ ბამბუკის მილს ჩაიდებდა და ამ მილიში მისი ფილტვებიდან ამოხეთქილი ჰაერის ნაკადის მეშვეობით ალბათ წინასწარ არ ვიცი რისგან დამზადებულ "ჭურვების" სეტყვას დაატეხდა მოსისინე არსებებს. ჯილდოდ კი ადრენალინის კარგა მოზრდილ დოზასაც გამოიმუშავებდა.

ცოტახანს ვაცადე. ვაკვირდებოდი მის მარდ ქმედებებს.
"მტერს" ბოლომდე მიუშვებდა თავისთან და კრიტიკულ მომენტში კი არ გაურბოდა, არამედ უფრო მოსახერხებელ და სტრატეგიულ მაღლობს შეარჩევდა და იქიდან უტევდა მოწინააღმდეგეს.
-ჰეი, ბომბისროლი-მოდი აქ, გავძახე.
მოირბინა ეგრევე.
-ვსიო, მე მივდივარ და აბა შენ იცი, არ დაგავიწყდეს ეგ სიტყვა მეთქი.
არასდროს დამავიწყდება-ქართულადვე მომიგო, ვსეგდა ბუდუ პომნიტ-ო, შემდეგ ისევ რუსულზე გადაერთო.
გადავეხვიე, ვაკოცე.
საერთოდ, ბავშვები კოცნითვე არ პასუხობენ ხოლმე. ეს კი ჩამეხუტა, თავისი გახვითქული სახე სახეზე მომადო და მაკოცა კიდეც. მისი გულისცემა ვიგძენი, ძალუმად უფრთხიალებდა "მტერთან" ბრძოლით ღონეგამოცლილს.
ბატები აღარსად ჩანდნენ.
მოგვიანებით ფერდობის წვერზე მოფუთფუთე საშუალო ზომის ლაქა მომხვდა თვალში. მწყობრში არეულობა შეინიშნებოდა. ბორცვის მეორე, ჩრდილიანი მხარისკენ მიიზლაზნებოდა დეზორგანიზებულ „აგრსორთა“ თეთრი ბატალიონი.

შებინდებისას მე ჩემს გზაზე წამოვედი, თბილისისკენ დავიძარი.
ის კი ცოტა ხანსაც დაჰყოფდა ალბათ სამშობლოში, ხოლო შემდეგ ალბათ ისევ "კაზბეგსკაია უშელიეს" გავლით დასტოვებდა ქვეყნის სამზღვარ-სამანს და რომელი მესაზღვრე ან სკანერ-დეტექტორი დააფიქსირებდა იმ არალეგალურ ტვირთს, ანუ იარაღს, სიტყვას, რომლის განმარტებას ვერცერთ სიტყვის კონასა თუ ლექსიკონებში ვერ შეხვდებოდით და რომელიც ბიჭმა თავადვე შექმნა და თავისსავე გულში მიუჩინა სამალავი.
თბილისში გვიან ღამით დავბრუნდი. ძილს არც იმ ღამეს ჩაუვლია ჩემს სიახლოვეს.

ზუსტად გეტყვით. ეს ყველაფერი 1986 წლის ნოებრის ბოლოს ხდებოდა.


ნაწილი II
თავიდან ძლიერ აჟიტირებული ვიყავი ამ ისტორიით. ყველას ვუყვებოდი როგორ დაიბადა პატარა რუს-ქართველა ბიჭის გონებაში საოცრად ლამაზი კომპოზიტი. მის გაცისკროვნებულ სახესაც კი დაწვრილებით აღვუწერდი ხოლმე მსმენელს და იმ სცენასაც რეჟისორული მონდომებით ვხატავდი, როდესაც ეს სიტყვა წარმოთქვა პირველად.
კარგა ხანს ჩამრჩა მეხსიერებაში ის დღეცა და იმ ბავშვის სახეც. მაგრამ მერე და მერე იცით რაც დაიწყო და როგორც წარიმართა მოვლენები. ქვეყანა თავდაყირა დადგა და მართლა ვისი ვიოლინო ვის როიალში იქნა გათხრილი, ადამის ძემ ვერ გაიგო. თვითმფრინავის პროპელერს თუ დაკვირვებიხართ, თავად რომ ერთი მიმართულებით ბრუნავს, ხოლო მისი ფანტომური გამოსახულება თუ სილუეტი მეორე მხარეს მბრუნავი გეჩვენება, აი ზუსტად ისე იყო ტურფა საქართველოს საქმე. წაღმა ბრუნავდა თუ უკუღმა მისი ბედის ბორბალი, კაცმა კიარა გაწვრთნილმა ეშმაკმაც არ უწყოდა.
შემდეგ წლებს უარესი შემდეგი წლები მოჰყვა და ის პატარა ბიჭი კიარა, ხალხს საკუთარი მეზობელი, მეგობარი, ნათესავი და პატრონ-მყვარებელი აღარ ახსოვდა.
მერე ბნელი ოთხმოცდაათიანების ჭაობი.
პლანი, წამალი, ელიკოს ბუტკის "კრისტალი", მერე სისხლი, ფურთხი, ათასი ჯანდაბა და დოზანა აიზილ-გაითქვიფა ერთმანეთში და ვინ უფრო პირველი და ვინ უფრო ღრმად ჩაყვინთავდა ამ სიბინძურეში, სრულიად ნაცია, ლაგოდეხიდან მოყოლებული ვიდრე ფსოუმდე, ხოლო შემდეგ ენგურამდე, ერთმანეთს ეჯიბრებოდა.
სიტყვაზე უნდა მენდოთ, რომ მოვახერხე და ამ წუმპედან სუფთა გამოვედი და ბევრი ყოყმანიც არ დამჭირვებია, ისე დავტოვე საქართველოს აჩრდილი და ოკეანის გაღმა, ელდორადოს საძებნელად გავემართე.
ამ დროისთვი დროის მსახვრალ ხელს მოესწრო და ბიჭის სახე საბოლოოდ ამოეშალა ჩემს გრძელვადიან მეხსიერებიდანაც.

ასე გრძელდებოდა წლები, ცოტაც და ორი ათეული წელი მეთქი ვიტყოდი, მაგრამ აგვისტოს მეორე ნახევარი იდგა, როცა მამაჩემმა შემატყობინა, ჩვენი შორეული ნათესავი, მათე დაღუპულა ომში, მე ვერ მოვდივარ და იქნებ შენ მაინც წახვიდეო პანაშვიდებზე.
მეწყინა, გული დამიმძიმდა, მაგრამ ის მშველოდა რომ არ ვიცნობდი და ვერც გავიხსენე ეს მათე ვინიყო. იმის გარკვევასაც აღარ შევდგომივარ, თუ რამდენად შორი ან ახლო ნათესავად მეკუთვნოდა და რამდენად პირდაპირ ვიყავი დაკავშირებული მის გენეტიკურ ხაზთან, თუმცა რაღაცნაირი სიამაყეც კი დამეუფლა, რომ ნათესავი დამეღუპა ომში. ჩემს ბრძოლებში არ მონაწილებასაც თავისებურად აკომპენსირებდა ეს ფაქტი და ვიღაცა ხომ მაინც შეეწირა მეთქი სამშობლოს საკუთარი გენეტიკური წრიდან-- თავს ვიმართლებდი უსუსურად.
იმავე დღით ვერა და მეორე დღეს, ვაზისუბანი იყო თუ ვარკეთილი, ვეღარ ვიხსენებ, უხალისოდ, ნაძალადევად მივათრევდი ფეხებს. ამ ადგილებს არ ვიცნობდი და შიში მქონდა, საერთოდ არ დავიკარგო და უკან წამოსასვლელი გზა ვეღარ გამოვიგნო მეთქი. მაგრამ ტაქსისტმა იმარჯვა და ამ გულის გამაწვრილებელ ლაბირინთებში გზა ადვილად გაიკვლია.
თავად კორპუსს კი ადვილად მივაგენით.
უამრავი სამხედრო მანქანა და ოფიცერ-ჯარისკაცთა თავყრილობა, მისამართის უტყუარობას მიანიშნებდა.
ისევ 90-იანები წარმომიდგა თვალწინ.
საყოველთავო განუკითხაობისა და ხოცვა-ჟლეტის ფონზე, თითო კორპუსს ორი-სამი მიცვალებული რომ ჰყავდა და სამძიმარზე მისულნი ერთმანეთში რომ არკვევდნენ ვინ ვისი მკვდარი იყო და ვინ ვისი ჭირისუფალი. ბევრჯერ ისეც მომხდარა, სადარბაზოები არევიათ და სხვას სხვისი ცხედარი დაუტირებია.
კი, ასეთი დროც იყო.
ამჯერად მსგავსი რამ არ მემუქრებოდა. ყველაფერი თავის ადგილზე დამხვდა.
ისეთი გრძნობაც კი დამეუფლა, თითქოს კიბერ ტელეპორტირება განვიცადე მეოცე საუკუნიდან ოცდამეერთეში.
მანამდე ერთხელ უკვე ვიყავი დროის მანქანით დროსა და სივცეში მყისიერად გადაადგილებული. ეს მაშინ მოხდა როცა ჯოჯოხეთური თბილისიდან ნიუ-იორკში ჩავფრინდი და როდესაც იქ დამხვედრებმა აეროპორტშივე ნახევარი ბოთლი "ჰენესი" მაგლეჯინეს, იქვე "ჰაიდროუს" ჯადისნური კვამლით დამასხეს თავბრუ, მერე თვალები ამიხვიეს და ტელეპორტირების მეშვიდე ტერმინალიდან პირდაპირ მანჰეტენიკენ გამაქანეს.
პარალელურ სამყაროში მაშინ ამოვყავი თავი, როცა თვალებიდან ბენდენა წამხსნეს და ჩაჟამებულ-ჩასკვარამებული თბილისის მიგდებული კვარტალების ნაცვლად ჩემს წინ ათიათასი ნეონის შუქით გაბდღვრიალებული "როკფელერ ცენტრი" ამოიზიდა.
მეოცედან ოცდამეერთეში გადმოვნაცვლდი-მეთქი, ზემოთ ვწერდი, რადგან პირში ასტრა გაყრილი წვირიანი ჯარისკაცებიც ხომ მინახავს ასეთ ამბებში და იმ დროებისგან განსხვავებით, თავი ამერიკულ ბლოკბასტერში აღმოვაჩინე, იმდენად დაბანილ-დავარცხნილი იყო ამ ძნელბედობის ჟამის სამხედრო მდგენელი. მგონი სიგარეტსაც არავინ ეწეოდა. იდგნენ ასე, წესის და რიგის მიხედვით და სახეზე უსაზღვო ტრაგიზმი გამოხატვოდათ
ასეთ შემთხვევებში ლიფტით არასდროს ვსარგებლობ, თუნდაც მეთოთხმეტე სართულზე ვიყო ასასვლელი. ფეხით ავდივარ ხოლმე და ჩემს ჭკუაში ამით გამოვხატავ მიცვალებულისადმი პატივისცემას. ახლაც ასე, ნელ-ნელა შევუყევი კიბეებს.
ბინას რაც უფრო ვუახლოვდებოდი ოფიცერ-ჯარისკაცთა რაოდენობა მითუფრო მატულობდა.
რატომღაც არლინგტონის საძმო სასაფლაო წარმომიდგა თვალწინ და იქ ამოზიდულ თეთრ ქვათა სიმრავლე, რომლებიც საკუთარ ფერხთით დასავენებულ გმირებს ედგნენ მცველებად და მათ უკვდავებაზე ღაღადებდნენ. ამ სანახებს ერთხელ ვსტუმრობდი უკვე, აღქმული მიწის ძიების გზაზე.
ზღურბლზე ფეხი გადავაბიჯე.
დაკვირვებული ვარ, ასეთ დროს გარემომცველი რეალობის აღქმის რეცეპტორები ტოტალურად მეთიშება, ირგვლივ ვერავის და ვერაფერს ვხედავ.
სამაგიეროდ დღესაც სრული სიცხადით მახსოვს თითოეული მიცვალებულის, ორ სამყაროთა მიჯნაზე დასვენებული მათი უსიცოცხლო სახეები.
არც ის დღე ყოფილა გამონაკლისი. ჰოლში ფეხის შედგმა იყო და ირგვლივ მყოფი ხალხი და საგნები თითქოს ბურუსმა მოიცვაო, ნელნელა გაფერმკრთალდნენ და მრუმე ნისლში იწყეს დანთქმა.
არ გამკვირვებია. ასეც უნდა ყოფილიყო, მაგრამ გული რაღაც ცუდს მეუბნებოდა.
აორთქლებადი სამყარო თავის ნებაზე მივუშვი და თვალი სასახლისკენ გამექცა.
გინახავთ ვინმე, ქვას რომ აგდებდეს და მერე თავს უშვერდეს. მუხლის მოკვეთაც ასეთივე არარსებული მეგონა, უბრალო გამოთქმა, განცდების აღმწერი. თუმცა ამ იდიომის რეალურობა მერე საკუთარ თავზე გამომაცდევინა უზენაესმა, როცა ჩემმა ახლადშობილმა გოგონამ პირველად გამისწორა მზერა და თავისი ცისფერი სხივი თვალებში შემომანათა.
პირველად ვნახე მაშინ. ერთი თვის თუ იქნებოდა. საწოლს არც ემჩნეოდა ნორმალურად.

თვალი სასახლისკენ გამექცა-მეთქი.
იმ დღეს და იმ წუთას მუხლებში მეორედ ჩავიკეცე როცა ცხედარმა ჩემი მზერა აისხლიტა და მის გვერდით დასვენებულ უცნაურ საგანზე გადაამისამართა.
ყველაზე კრისტალური თუჯისგან ჩამოსხმულმა ათასმა ზარმა ერთბაშად მაშინ დამკრა თავში ძმებო და ტანშიც მილიარდი ელექტრონის ნაკადმა დამიარა, რაწამს კუბოს გვერდით, სპეციალურად დამზადებულ წითელხავერდოვან სადგარზე "ფაუსტ-პატრონის" ტიპის მწვანედ შეფერილი ყუმბარმტყორცნი დავინახე.

"სული კბილით მეჭირა"-ც ნაღდი ყოფილა.
არ მინდოდა, მაგრამ რისიც გეშინია, იმას რომ უნდა გაუსწორო ჯიუტად თვალი, აი ისე გავუყარე მზერა მიცვალებულს დახუჭულ თვალებში.
არესს ვემუდარებოდი, ომის ღმერთს, ვინც გინდა ყოფილიყო ოღონდ ის არა, წითელჯვრებიანი დროშის ფონზე იმ კავკასიელი ჯიშიანი მეტისის სახე არ ამომეცნო......

ის იყო.
კი, ნამდვილად ის იყო. ბიჭი.
უმალ ვიცანი. ოღონდ იმ ხან დარდიანად გარინდებული და ხანაც თვალებდან ჭინკა -ალქაჯთა მფრქვეველი პატარა მონადირის ნაცვლად, ბრგე ქართულ ყაიდაზე წვრულვაშშეღერებული მისი ფითრი სახება ლიცლიცებდა.
სიმშვიდის რა მოგახსენოთ, მაგრამ ჩაყოლილი ჯავრის კვალი თვალნათლი იკითხებოდა მის სახეზე.
ხოლო მის გვერდზე, ასევე ჯარისკაცული პატივით, ბიჭის მიერვე სახელრქმეული, მისივე ფანტაზიების მასშტაბის შესაფერისი და აწ უკვე პატრონის კვალდაკვალ გაზრდილ-დავაჟკაცებული, "ბომბისროლი" დავანებულიყო. ძმებო, არ ვიცი მომეჩვენა თუ რა იყო, ისიც ნათლად დავინახე, რომ ჭეშმარიტ სასიკვდილო მანქანად ქცეულს, ჯერაც ასდიოდა მსროლელის მიერ ბოლო ნატყორცნი ჭურვის შედეგად წარმოქმნილი ცეცხლი და ალმური.


კიბის უჯრედზე ვიდექი. ვეწეოდი. ჩვევა მაქვს ასეთი.
სიგარეტს ვეწეოდი და თვალზე ცრემლი რა მოსატანია, როცა კარგა მოზრდილი ქვაბით უშავესი კუპრი იხარშებოდა ჩემს გულში. მოგიზგიზე ცეცხლს შეშასაც განუწყვეტლივ უკეთებდა ვიღაცის უჩინარი ხელი.
ვერაფერს ვხედავდი-მეთქი უკვე გითხარით.
ეხლა უკვე არც არაფერი მესმოდა. მხოლოდ მისი თანა მებრძოლების მიერ აქა-იქ წარმოთქმულ ფრაზას თუ დაიჭერდა ჩემი სმენა.
მაგარი იყოო-ერთმა.
მეორემ პირდაპირ თქვა, დედას იმას უშვრებოდაო მტერსა და დუშმანს.
მერე ვიღაცამ, ბომბისტყორცნს თუ რაღაც უცნაურ სახელს უწოდებდა თავის იარაღს, განუყრელ მეგობრად მიაჩნდაო.
მერე კიდე ვიღცამ მტრის ჯავრი გაიყოლა იმქვეყნად. მათ კავკასიონს იქით გადარეკვაზე ოცნებობდაო დღენიადაგ.
სხვამ, ბრძოლის საკუთარი ხელწერა ჰქონდაო. მტერს დაენახვებოდა, ახლო მოუშვებდა თვითონ კი მოჩვენებასავით იყო, საიდანაც არ ელოდნენ, სწორედ იქიდან დაატეხდაო ელვას და ურაგანს.
მერე ისიც გავიგე ოთხი წლის წინ ჩამოსულა თურმე საქართველოში სტავროპოლიდან. ყველაზე მაგარი ქვეყანააო დედამიწის ზურგზე, ასე ამბობდა, მაგრად უყვარდაო ეს მიწა...

ასე იყო ეს ამბავი და რა გითხრათ მეტი.

მას მერე რამოდინიმე წელია გასული.
დღე ერთია და სანამ მზე აღმოსავლეთიდან დასავლეთამდე ცის რკალს მოხაზავს, მსროლელი რამოდენიმეჯერ მახსენდება. თან საოცარი ის არის რომ, როგორც მაშინ არ მიიღო ბავშვის ტვინმა ის გოროზი სიტყვა, ასევე ჩემმა გონებამ ვერ დააფიქსირა მისი მკაცრი კაცური შესხედაობა, არადა ყველა გარდაცვლილის სახე ინახება მეთქი ჩემს წარმოდგენებში- ადრე მოგახსნებდით.
და ამ ბოლო დროს დამჩემდა განსაკუთრებით, როდესაც მასზე ფიქრი ამეკვიატება, რატომღაც ძველი ფოტოაპარატის ჩხაკუნი ჩამესმის ყურში განუწყვეტლივ და ამ ჩხაკუნის ფონზე, შავ-თეთრი, ოდნავ გახუნებული ფოტოები სლაიდების სახით გაკრთებიან ხოლმე ჩემს თვალწინ:
-ბიჭი დგას კარავთან და თოკს აწვალებს...
-ბიჭის სადღაც შორს, ცის დასალიერისკენ მოპყრობილი თვალები..
-ბიჭმა ბატები ბორცვს იქით გადარეკა...
-მეტყველი სახე ბავშვის, რომელიც მისთვის რაღაც მნიშვნელოვანის გამჟღავნებას აპირებს.....