ერისთავი დავით - Eristavi Davit



დავით ერისთავს ქართველი საზოგადოებრიობა იცნობდა, როგორც გამოჩენილი მწერლის (დრამატურგის), პირველი ქართული ჟურნალის ,,ცისკრისა” და ქართული თეატრის დამაარსებლის, მსახიობისა და საზოგადო მოღვაწის გიორგი ერისთავის ერთადერთ შვილს, ნიჭიერ ჟურნალისტს, მთარგმნელსა და ბრწყინვალე დეკლამატორს, ეროვნულ-პატრიოტული პიესის ,,სამშობლოს” ავტორს.
დავით გიორგის ძე ერისთავი დაიბადა 1847 წლის 28 აგვისტოს გორის მახლობლად, სოფელ ხიდისთავში. სამი წლისას დედა გარდაეცვალა და ბავშვის აღზრდა იკისრა გ. ერისთავის თეატრის ყოფილმა მსახიობმა და სახალხო პოეტმა გიორგი დვანაძემ.
პრაქტიკული საქმიანობის პარალელურად, დავით ერისთავი აქტიურ საზოგადოებრივ მოღვაწეობას ეწევა, მას ირჩევენ პროფესიული ქართული თეატრის აღმდგენი კომიტეტის წევრად, ხოლო 1879 წელს ხდება დრამატული დასის რეჟისორიც. აქტიურად მონაწილეობს ქართული დრამატული საზოგადოების დაარსებაში, მონაწილეობს სპექტაკლებში _ ბრწყინვალედ შეასრულა, მაგალითად, ჩაცკის როლი ა. ს. გრიბოედოვის კომედიაში ,,ვაი ჭკუისაგან”.
1882 წლის 1 იანვრიდან დავით ერისთავი სათავეში ჩაუდგა კავკასიის ოფიციალურ ორგანოს_გაზეთ ,,კავკაზს,” რომელსაც რედაქტორობდა სამი წლის განმავლობაში. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც მთავრობის ბეჭდვითს ორგანოს ადგილობრივი მცხოვრები ხელმძღვანელობდა. მკაცრი ცენზურული პირობების მიუხედავად, ერისთავისეული ,,კავკაზი” ახერხებდა პროგრესული იდეების პროპაგანდას, რაც გახდა მიზეზი იმისა, რომ მთავრობამ დავითი რედაქტორობიდან გადააყენა.
1886 წელს ინჟინერმა პალაშკოვსკიმ თავისი ნავთობის წარმოება ბათუმსა და ბაქოში პარიზელ კაპიტალისტს როტშილდს მიჰყიდა. იმის გამო, რომ უცხოელ კაპიტალისტს არ ჰქონდა უფლება რუსეთის იმპერიაში სამეურნეო საქმე ეწარმოებინა, ნიკო ნიკოლაძის რჩევითა და ხელშეწყობით, როტშილდმა შეადგინა გამგეობა, რომელშიც, ნ. ნიკოლაძისავე რჩევით, შეიყვანა დავით ერისთავი და კოლა ორბელიანი. დავით ერისთავი როტშილდის კომპანიაში ნავთობის წარმოების თბილისის კანტორის დირექტორად მუშაობდა სიცოცხლის უკანასკნელ დღემდე.
1882 წელს დავით ერისთავმა ქართულ თეატრს წარუდგინა ხუთმოქმედებიანი ისტორიული დრამა ,,სამშობლო’’, რომელიც გადმოაკეთა ფრანგი დრამატურგის ვიქტორიენ სარდუს ამავე სახელწოდების პიესიდან. სხვათა შორის, ამ პიესამ ფრანგ დრამატურგს სახელი და დიდება ვერ მოუპოვა, ქართულმა ვარიანტმა კი, რომელიც ძირფესვიანად განსხვავდებოდა ორიგინალისაგან, ქართველი საზოგადების აღფრთოვანება გამოიწვია. P
,,სამშობლოს’’ პირველი წარმოდგენა გაიმართა 1882 წლის 21 იანვარს, პიესის დადგმას ხელმძღვანელობდა თვით ავტორი, ხოლო რეჟისორად მიწვეული იყო მ. ბებუთოვი. კოსტიუმების მხატვრობა ეკუთვნოდა გაგარინს, ხოლო დეკორაციებისა _იტალიელ მხატვარ-დეკორატორ ჟიუსტის.
,,სამშობლოს’’ პირველ წარმოდგენას მთელი ქართველი მოწინავე საზოგადოებრიობა დაესწრო. მოვიდნენ თბილისში მცხოვრები სხვა ეროვნების წარმომადგენლებიც. როგორც იტყვიან, დარბაზში ნემსიც კი ვერ ჩავარდებოდა. ნიშნად პატივისცემისა ქართულმა დასმა უძღვნა ,,სამშობლოს’’ ავტორს დაფნის გვირგვინი ატლასის აფიშით და ამ რეჟისორს-დაფნის ჩანგი ამ გვარისავე აფიშით. წარმოდგენის შემდეგ ორივე ხელში აიყვანეს და თეატრიდან გარეთ გაიყვანეს. ბრაოს შეძახილსა და ტაშის ხმებში ჩასვეს ფაეტონში’’.
1890 წელს დ. ერისთავი მძიმე ავადმყოფობის შემდეგ 43 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დავით ერისთავის მოულოდნელმა სიკვდილმა თავზარი დასცა ქართველ საზოგადოებრიობას.
1890 წლის 14 ოქტომბერს დავით ერისთავის ცხედარი კალოუბნის ეკლესიაში დაკრძალეს. მადლიერმა ერმა ღირსეულ შვილს საფლავზე ძეგლი დაუდგა, რომელიც თეთრი მარმარილოსგან იტალიაში გამოაქანდაკეს თბილისელი მხატვრის ფელიქს ხოდოროვიჩის პროექტით. ძეგლის კვარცხლბეკზე ამოკვეთეს აკაკი წერეთლის გამოსათხოვებელი ლექსი.:

ძღვნად და საკურთხად სამარადისოდ,
საამქვეყნიოდ და საამსოფლოდ
ღირსმა ერის ძემ, თვით ერისთავმა,
სამშობლოსათვის დასდგა ,,სამშობლო”

1930 წელს ,,სამშობლოს” ავტორის ნეშტი მადლიერმა შთამომავლობამ მთაწმინდის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში გადაასვენა.



Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.