დავით გარეჯი (კახეთი)
(davitgareji - kaxeti)
დავით გარეჯი მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი გამოქვაბულ მონასტერთა კომპლექსია. მონასტერი მდ. ივრისა და მდ. მტკვრის აუზების გამყოფ მთის კალთებზე, ნახევრადბნოში მდებარეობს და დაახლოვებით 25 კილომეტრის მანძილზეა გადაჭიმული. წმინდა დავითი ცამეტ ასურელ მამათაგანია, რომლებიც VI ს. ნახევარში ქართლში ქრისტანული რწმენის განსამტკიცებლად ჩამოვიდნენ. წმინდა დავითმა, მეუდაბნოე მამათა ტრადიციისამებრ, უდაბურ ადგილას მოღვაწეობა გადაწყვიტა და ამისათვის გარეჯის მრავალმთა შეარჩია. ლეგენდის თანახმად, წმინდა დავითის ლოცვის შედეგად კლდიდან წყლის წვეთებმა გამოჟონა, წყალს დავითის ცრემლები დაარქვეს, მას მორწმუნეები სასწაულმოქმედ თვისებებს ანიჭებენ. წმინდა დავითის მიერაა დაარსებული უძველესი მონასტერი - დავითის ლავრა. მონასტრის საერთო კომპლექსში შედის დავითის მოწაფეების - წმ. ილარიონისა და წმ. დოდოს მიერ უდაბნოს მთის ჩრდილოეთით დაარსებული ორი მონასტერიც - დოდოს რქა და ნათლისმცემელი. უფრო გვიან არის დაარსებული დანარჩენი სამი მონასტერი - უდაბნო, ჩიჩხიტური და ბერთუბანი.
დავით გარეჯის კომპლექსის მრავალი ასეული გამოქვბული სენაკი, ეკლესია, სამლოცველო და სატრაპეზო კლდეშია ნაკვეთი. სენაკებსა და მომცრო სამლოცველოებს თავად ბერები კვეთდნენ, ხოლო დიდი ზომის შესაკრებელ ეკლესიათა გამოსაკვეთად ხუროთმოძღვრებს მიმართავდნენ. ჩვენამდე მოღწეული ნაგებობებიდან უძველესი, უდაბნოს მთის თხემზე მდგომი აღდგომის ეკლესიაა, იგი VIII-IX სს. თარიღდება. ბოლოს აგებული კი, იოანე ნათლისმცემლის მრგვალი კოშკია, იგი XIX ს. I ათწლეულით თარიღდება. ბევრი მათგანის კედლებმა შემოგვინახა ფრესკული მხატვრობის უნიკალური ნიმუშები, მათ შორის ისტორიული პირების - ქართველ მეფეთა პორტრეტები; საქართველოში არსებობდა უფლისწულის მეფედ კურთხევამდე მონასტერში ერთწლიანი ცხოვრების ტრადიცია. ცალკე უნდა გამოვყოთ XII-XIII სს. მიჯნით დათარიღებული ბერთუბნის მონასტრის საკრებულო ტაძრის მოხატულობა და XIII ს. II ნახევრით დათარიღებული, უდაბნოს მონასტრის ხარების ეკლესიის მოხატულობა. დავით გარეჯში არ შეწყვეტილა სამონასტრო ცხოვრება, შუა საუკუნეებიდან მოყოლებული ს.XVIII-ის მიწურულამდე.
განსაკუთრებულ აყვავებას მონასტერი საქართველოს სამეფოს გაერთიანების დროს, XI-XIII სს. აღწევს. აქტიური მშენებლობა მიმდინარეობდა გვიან შუასაუკუნეებშიც. XVI-XVIII სს. მიეკუთვნება არაერთი ნაგებობა, საცხოვრებელი კოშკი, თუ გამოქვაბული ოთახი. 1948 წლიდან დავით გარეჯის მიმდებარე ტერიტორია საბჭოთა სამხედრო ბაზების საცდელ პოლიგონად გადაიქცა, რამაც საქართველოში მრავალრიცხოვანი საპროტესტო მიტინგები და გამოსვლები გამოიწვია.
დღესდღეობით აქ კვლავ მიმიდინარეობს სამონასტრო ცხოვრება, მას საქართველოს სამონასტრო და კულტურულ ცხოვრებაში კვლავაც მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს.
(davitgareji - kaxeti)
დავით გარეჯი მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი გამოქვაბულ მონასტერთა კომპლექსია. მონასტერი მდ. ივრისა და მდ. მტკვრის აუზების გამყოფ მთის კალთებზე, ნახევრადბნოში მდებარეობს და დაახლოვებით 25 კილომეტრის მანძილზეა გადაჭიმული. წმინდა დავითი ცამეტ ასურელ მამათაგანია, რომლებიც VI ს. ნახევარში ქართლში ქრისტანული რწმენის განსამტკიცებლად ჩამოვიდნენ. წმინდა დავითმა, მეუდაბნოე მამათა ტრადიციისამებრ, უდაბურ ადგილას მოღვაწეობა გადაწყვიტა და ამისათვის გარეჯის მრავალმთა შეარჩია. ლეგენდის თანახმად, წმინდა დავითის ლოცვის შედეგად კლდიდან წყლის წვეთებმა გამოჟონა, წყალს დავითის ცრემლები დაარქვეს, მას მორწმუნეები სასწაულმოქმედ თვისებებს ანიჭებენ. წმინდა დავითის მიერაა დაარსებული უძველესი მონასტერი - დავითის ლავრა. მონასტრის საერთო კომპლექსში შედის დავითის მოწაფეების - წმ. ილარიონისა და წმ. დოდოს მიერ უდაბნოს მთის ჩრდილოეთით დაარსებული ორი მონასტერიც - დოდოს რქა და ნათლისმცემელი. უფრო გვიან არის დაარსებული დანარჩენი სამი მონასტერი - უდაბნო, ჩიჩხიტური და ბერთუბანი.
დავით გარეჯის კომპლექსის მრავალი ასეული გამოქვბული სენაკი, ეკლესია, სამლოცველო და სატრაპეზო კლდეშია ნაკვეთი. სენაკებსა და მომცრო სამლოცველოებს თავად ბერები კვეთდნენ, ხოლო დიდი ზომის შესაკრებელ ეკლესიათა გამოსაკვეთად ხუროთმოძღვრებს მიმართავდნენ. ჩვენამდე მოღწეული ნაგებობებიდან უძველესი, უდაბნოს მთის თხემზე მდგომი აღდგომის ეკლესიაა, იგი VIII-IX სს. თარიღდება. ბოლოს აგებული კი, იოანე ნათლისმცემლის მრგვალი კოშკია, იგი XIX ს. I ათწლეულით თარიღდება. ბევრი მათგანის კედლებმა შემოგვინახა ფრესკული მხატვრობის უნიკალური ნიმუშები, მათ შორის ისტორიული პირების - ქართველ მეფეთა პორტრეტები; საქართველოში არსებობდა უფლისწულის მეფედ კურთხევამდე მონასტერში ერთწლიანი ცხოვრების ტრადიცია. ცალკე უნდა გამოვყოთ XII-XIII სს. მიჯნით დათარიღებული ბერთუბნის მონასტრის საკრებულო ტაძრის მოხატულობა და XIII ს. II ნახევრით დათარიღებული, უდაბნოს მონასტრის ხარების ეკლესიის მოხატულობა. დავით გარეჯში არ შეწყვეტილა სამონასტრო ცხოვრება, შუა საუკუნეებიდან მოყოლებული ს.XVIII-ის მიწურულამდე.
განსაკუთრებულ აყვავებას მონასტერი საქართველოს სამეფოს გაერთიანების დროს, XI-XIII სს. აღწევს. აქტიური მშენებლობა მიმდინარეობდა გვიან შუასაუკუნეებშიც. XVI-XVIII სს. მიეკუთვნება არაერთი ნაგებობა, საცხოვრებელი კოშკი, თუ გამოქვაბული ოთახი. 1948 წლიდან დავით გარეჯის მიმდებარე ტერიტორია საბჭოთა სამხედრო ბაზების საცდელ პოლიგონად გადაიქცა, რამაც საქართველოში მრავალრიცხოვანი საპროტესტო მიტინგები და გამოსვლები გამოიწვია.
დღესდღეობით აქ კვლავ მიმიდინარეობს სამონასტრო ცხოვრება, მას საქართველოს სამონასტრო და კულტურულ ცხოვრებაში კვლავაც მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს.
