ქემაშვილი - Qemashvili
ამ გვარის წარმოშობის გვარ-სახელთა ისტორიას ცნობილი მკვლევრები – ბატონი ილია მაისურაძე და ალექსანდრე ღლონტი სწავლობდნენ. წიგნში „ქართული გვარ-სახელები“ აღნიშნულია: „ქემაშვილი, ვაქირი (სიღნაღის რაიონი), საკუთარი სახელი ქემა“.
წიგნში „პირთა ანოტირებული ლექსიკონი“, გვარები და სახელები შეტანილია მეთერთმეტ-მეჩვიდმეტე საუკუნეებში ქართული ისტორიული საბუთების მიხედვით, სწორედ იქ არის აღნიშნული სახელი ქემა: „ქემა, ზემო ღანუხში მცხოვრები, ლეონ კახთა მეფემ ის შესწირა სვეტიცხოველს“ (1569 წელი).
