სავარაუდოდ, გვარის ფუძეა მეტსახელი ცხაკა, ჩხაკა, რაც თვალღიას, ღიას, გადახუნებულ თვალს ნიშნავს; ცხაკუა კი მეგრულად უძალო დარტყმას, მოცაცუნებას ნიშნავს.
ცხაკაიები ცხოვრობენ სოჭშიც, რამდენიმე ოჯახი 1980-იან წლებში გადასულა იქ.
ასევე, ცხაკაიები ცხოვრობენ სოფელში: ქვაითი, ახალკახათი, ნაჯახავო, ლესიჭინე, მარტვილი; საცხაკაიო გვხვდება უბნად ახალკახათში.
საქართველოში 590 ცხაკაია ცხოვრობს: თბილისში –189, მარტვილში – 105, ზუგდიდში – 93. არიან სხვაგანაც.
