https://literatura.mcvane.ge/ ru https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/35798-bb-bbb-bbb-bbbbbb-bbbbbye-bbbbbbbv-bbbbbbbbbb-bbbbbbb-bbbbb-bbyebbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/35798-bb-bbb-bbb-bbbbbb-bbbbbye-bbbbbbbv-bbbbbbbbbb-bbbbbbb-bbbbb-bbyebbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/35798-bb-bbb-bbb-bbbbbb-bbbbbye-bbbbbbbv-bbbbbbbbbb-bbbbbbb-bbbbb-bbyebbbb.html Mon, 03 Apr 2017 04:54:38 +0000 native-yes “მე რომ ასი მანეთი მაინც მქონოდა, კარგ ტანსაცმელში გამოვეწყობოდი, ოთახს დავიქირავებდი, მაშინ კი ვხატავდი და ვხატავდი,” – ფიროსმანი ნიკალას ეს ოცნება ბოლომდე აუსრულებელი დარჩა.
მხატვარმა, რომლის ნამუშევრები დღეს მილიონებად იყიდება და ჩვენი ქვეყნისთვის დაუფასებელ საგანძურს წარმოადგენს, ცხოვრება ბნელ და ნესტიან სარდაფში დაასრულა. ფიროსმანის სიცოცხლე მისი სიკვდილით დაიწყო. მაშინ, როცა მხატვრის სურათები სარდაფებიდან საგამოფენო დარბაზებში გადაჰქონდათ და მათ ხილვას მაყურებელი აღტაცებაში მოჰყავდა, ნიკალას დასუსტებული სხეული ავადმყოფობასთან ბრძოლას ბნელ და ცივ ხუხულაში განაგრძობდა.
მას არ გაუვლია სამხატვრო სკოლა. სწავლობდა თბილისის შემოგარენში მდებარე ეკლესია-მონასტრების ფრესკებიდან. ხატავდა ყველაფერზე: კედლებზე, ქაღალდზე, მუშამბაზე… შავ საღებავს ზოგჯერ ჭვარტლისგან ამზადებდა… ხატავდა და ცოცხლობდა იმ იმედით, რომ ოდესმე ნორმალურ პირობებში შეძლებდა მუშაობას.

მირზაანელი მწყემსი

1862 წლის 5 მაისს კახეთის სოფელ მირზაანში, ასლან ფიროსმანიშვილის ოჯახში ვაჟი გაჩნდა – ნიკო. ასლანი ცნობილი მებაღე იყო და სამშვილიან ოჯახს ლუკმაპური არ უჭირდა, მაგრამ ბედნიერი ცხოვრება დიდხანს არ გაგრძელებულა. - ნიკო ფიროსმანი ფიროსმანი 8 წლის იყო, როცა დედ-მამა ერთდროულად გაუხდა ავად და თითქმის ერთდროულად გარდაეცვალა. სამი ბავშვი (მარიამი, ნიკო და ფეფუცა) უპატრონოდ დარჩა. უკეთესი ცხოვრების საძებნელად თბილისს მიაშურეს, სადაც შინამოსამსახურეებად დადგნენ. რამდენიმე წელიწადში ავადმყოფობამ უფროსი და – მარიამი შეიწირა. გულაცრუებულმა ნიკომ და ფეფუცამ მირზაანში დაბრუნება გადაწყვიტეს. უმცროსმა დამ მეურნეობა მოაწესრიგა,14 წლის ნიკო კი მწყემსად დადგა. უცქერდა ნიკალა მშობლიურ მინდორ-ველებს და მასში თანდათან მძაფრდებოდა დაუძლეველი სურვილი მშობლიური გარემოსა და ხალხის ასახვისა. რამდენიმე წელი იყო ფიროსმანი მწყემსად.

ერთ დღესაც გვარის უხუცესმა გადაწყვიტა ნიკო ქალაქში სასწავლებლად გაეშვათ. შენს დას ჩვენ ვუპატრონებთო, – დააიმედეს ნიკო და ქალაქში გაისტუმრეს. სწავლის ნაცვლად ისევ მოჯამაგირედ მუშაობა მოუწია ნიკოს. რამდენიმე წლის შემდეგ კი იძულებული გახდა რკინიგზაზე დაეწყო მუშაობა.

უკიდურესად უხეში

1888 წლის გაზაფხულის მზიანი დღე იდგა. ნიკო რკინიგზის სამორიგეოში იყო. ხატვამ იმდენად გაიტაცა, რომ მორიგეობა სულ გადაავიწყა. ამ დროს დერეფანში უფროსმა გამოიარა და სამორიგეოს ღია კარში ისე შევიდა, ნიკოს არც გაუგია. უფროსმა ცოტა ხანს უყურა ხატვით გართულ მორიგეს, მერე ნახატი ხელიდან გამოსტაცა და გარეთ ისროლა. გამწარებული ნიკო უფროსს მივარდა და იატაკზე დასცა. “თავი დაანებე, სამსახურიდან დაგითხოვენ,” – ცდილობდა მხატვრის დამშვიდებას მისი მეგობარი. “რისი უფროსი, რა უფროსი,” – ყვიროდა ფიროსმანი, – “მოვკლავ მაგ მამაძაღლს, თამარის პორტრეტი დამიხია, მაგ ძაღლიშვილმა!”

მართლაც გაათავისუფლეს “უკიდურესი უხეშობისთვის”.

მეგობრების დიდი თხოვნის შემდეგ უკან დააბრუნეს, მაგრამ ნაგებობათა და ლიანდაგის რემონტის სამსახურში გადაიყვანეს, მოგვიანებით კი – სატვირთო მატარებლის ღია პლატფორმის კონდუქტორად. სუსტი ჯანმრთელობის გამო მუდმივად ავადმყოფობდა და იძულებული გახდა სამსახურიდან წასვლის განცხადება დაეწერა: “გთხოვთ ხელმეორედ დამითხოვოთ სამსახურიდან, რადგან ავად გავხდი ქრონიკული სურდოთი, რომელიც სუნთქვას მიშლის. ავად ვარ გულით, თავის ტკივილები მაქვს და რევმატიზმი.” განცხადების მეორე გვერდზე უფროსის რეზოლუცია: “ფიროსმანიშვილის დათხოვნა მეტად სასურველია, რადგან მისი ავადმყოფობა მეტად ცუდი მაგალითის მიმცემია სხვა მოსამსახურეებისათვის.”

მეგობრებმა არ მიატოვეს ნიკალა და ფული შეუგროვეს, რომლითაც მხატვარმა დუქანი დაიქირავა და რძის ნაწარმით ვაჭრობა დაიწყო. ფიროსმანმა დუქნის თეთრი კედლები საკუთარი ხელით მოხატა. ფრიზის სახით წითელი, შავი და თეთრი ძროხები დახატა. ნამუშევრებს დიდი წარმატება ჰქონდა. ვაჭრობაც კარგად აეწყო, მაგრამ ნიკოს ის მაინც მძიმე ტვირთად აწვა. მასში დღითიდღე იზრდებოდა გარშემომყოფებისა და მშობლიური ბუნების ფუნჯით გამოსახვის სურვილი. ხატვა მისთვის მოთხოვნილებად იქცა.

ერთ დღესაც გადაწყვიტა მირზაანში ძველი სახლის ადგილზე ახალი აეშენებინა. მართლაც, ასეც მოიქცა და სახლის კედლები იქაც თავად მოხატა. სურათებზე სოფლის სცენები და პეიზაჟები იყო ასახული. ყველას ეგონა, რომ ნიკო ქალაქს მიატოვებდა, ჩამოიყვანდა ახალგაზრდა ცოლს და სოფელს დაუბრუნდებოდა, მაგრამ ახალ სახლში გამართული მხიარული ქეიფის შემდეგ ფიროსმანი მირზაანში აღარ დაბრუნებულა.

მარგარიტა

ნიკალას ცხოვრებაში ერთადერთმა სიყვარულმა მოჩვენებასავით გაიელვა. კაფე შანტანის მომღერალ-მოცეკვავე ფრანგმა ქალმა, მადმუაზელ მარგარიტამ დაატყვევა ფიროსმანი. ნიკო ისეთი ბედნიერი იყო ამ სიყვარულით, რომ მარგარიტასთვის არაფერს იშურებდა. საჩუქრები, ძვირფასეულობა, ყვავილები – ყველაფერი მას. მარგარიტამ შეიტყო, რომ ნიკო უბრალო მედუქნე იყო და ყველაფერი მას შესწირა, ამიტომ მისი ცხოვრებიდან წასვლა გადაწყვიტა. ფიროსმანი გააფრთხილა, რომ მეორე დღეს მასთან არ მისულიყო, რადგან ეკლესიაში წასვლასა და მათი ბედნიერებისთვის ლოცვას აპირებდა. ნიკომ დაუჯერა, მაგრამ ორი დღის შემდეგ ისევ გაეშურა თავისი ერთადერთი სიყვარულის სანახავად. სასტუმროში უთხრეს, რომ მარგარიტა პარიზს გაემგზავრა.

განცდილმა ტკივილმა სამუდამო დაღი დაამჩნია მხატვრის გულს. ასე დასრულდა მისი შეძლებული ცხოვრებაც, სიტყვაძუნწი და ჩუმი გახდა. ასეთი ტკივილით შექმნა ნიკომ მარგარიტას პორტრეტი. თეთრ ფერს ის სიყვარულის, სიკეთისა და სულიერი სიწმიდის სიმბოლოდ თვლიდა, ამიტომ დახატა მარგარიტა თეთრი ფერით.

აქედან დაიწყო მხატვრის ხელმოკლე ცხოვრება. მისი შემოსავლის ერთადერთ წყაროდ დუქნების აბრებისა და კედლების ხატვა იქცა. მედუქნეები კაპიკების სანაცვლოდ ახატინებდნენ ნიკალას დუქნებს. მუშაობა ბნელ და ცივ ოთახებში უხდებოდა. აღებული თანხა ზოგჯერ საღებავებისთვისაც არ ჰყოფნიდა. ცხოვრობდა იქ, სადაც სამუშაოს მისცემდნენ

ნიკალას ტკივილი

1915 წელს მხატვართა კავშირის თხოვნით ლადო გუდიაშვილმა კვლავ მოძებნა ფიროსმანი, რათა მისთვის მცირედი თანხა გადაეცა. ლადომ ის დიდუბეში პატარა სახლის კიბის ქვეშ იპოვა დაუძლურებული. ნიკომ თავისი ტკივილი გაუზიარა გუდიაშვილს: “ჩემი ცხოვრება ჯვარცმაა, რასაც ვეწამები. სასტიკად ვიტანჯები ყველა მედუქნის კინტოსა და სხვა ნაძირალის თვითნებობისგან…

მე ვიცნობ ჩემი ქვეყნის ისტორიას, ვიცნობ რუსთაველს, ილიას, ვაჟას… მე მათ ჩემებურად ვხატავ. დაე, სხვებმა გაიცინონ ჩემს ნამუშევრებზე… მაგრამ მე ჩემი გზით მივდივარ.

ცხოვრება კონტრასტია: მდიდარი – ღარიბი, კეთილი – ბოროტი…
როცა ორთაჭალის ტურფებს ვხატავ, მე მათ შავი ცხოვრების ფონზე ვათავსებ, მაგრამ მათაც აქვთ ცხოვრების სიყვარული – ეს არის მათ ირგვლივ მოთავსებული ყვავილები და ჩიტები. მათ თეთრ ზეწრებში გახვეულებს ვხატავ, მებრალებიან, თეთრი ფერით ცოდვებს ვაპატიებ.
უშვილო მილიონერი მდიდარია, ბედნიერი, სხვისი უბედურებისათვის ყრუა. ის ბატონია. ბავშვებიანი ღარიბები ფეხშიშვლები, მშივრები არიან. ისინი მებრალებიან.”

გარდაცვალება

ერთ დღეს ილია ზდანევიჩს უნდა ენახა ნიკო, რათა მის პორტრეტზე მუშაობა გაეგრძელებინა. შუადღისას შეუარა. მხატვარი ოთახის კუთხეში, სკამებზე გადებულ ფიცარზე წამოწოლილი ისვენებდა. “ჩემი ტალანტი დაიღალა ლოდინით, მე დილით გელოდი, შენ კი დაიგვიანეო,” – უსაყვედურა ფიროსმანმა.

ის მართლაც დაღლილი იყო… ავადმყოფობით, შიმშილით, დაუფასებლობით…

1918 წლის გაზაფხულზე ნიკალას ჯანმრთელობა გაუარესდა. ერთ საღამოს მალაკნის ქუჩა 29-ში სარდაფში ჩავიდა და იატაკზე დაწვა დასაძინებლად. სამი დღე გაატარა სიბნელესა და ნესტში. მესამე დღეს შემთხვევით იპოვა არჩილ მაისურაძემ და მაშინვე არამიანცის საავადმყოფოში გადაიყვანეს, სადაც დღენახევრის შემდეგ გარდაიცვალა.

არავინ იცის, სად დაასაფლავეს ნიკალა.

itv.ge]]> https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/35794-bbbbbb-bbbbbbbbb-bb-bbbbbbbb-bbbbbbbb-bbbebbb-bbbbe-bbbbbbbb-bbbbbbb-bbbb-bbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/35794-bbbbbb-bbbbbbbbb-bb-bbbbbbbb-bbbbbbbb-bbbebbb-bbbbe-bbbbbbbb-bbbbbbb-bbbb-bbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/35794-bbbbbb-bbbbbbbbb-bb-bbbbbbbb-bbbbbbbb-bbbebbb-bbbbe-bbbbbbbb-bbbbbbb-bbbb-bbbb.html Sat, 01 Apr 2017 05:22:52 +0000 native-yes ლეოპოლდ სიურვაჟს ჩაწერილი აქვს მოდილიანის ცალკეული მოსაზრებები სხვადასხვა თემაზე, უფრო სწორად რამდენიმე ნაწყვეტი მათი საუბრებიდან ნიცაში, სადაც თითქმის ყოველდღე ხვდებოდნენ ერთმანეთს.
„მე არც მეპატრონე ვარ, არც მუშა, მაგრამ მაინც არა ვარ თავისუფალი. ჩემი ოცნებაა - ვიცხოვრო იტალიაში, ხელოვნებით გაჟღენთი ამ ქვეყანაში, ვიცხოვრო ფლორენციაში ან ლივორნოში, ჩემს მშობლიურ ქალაქში. მაგრამ, ეტყობა, მხატვრობა ჩემს სურვილებზე ძლიერია. იგი მოითხოვს, ვიცხოვრო პარიზში. მხოლოდ პარიზის ატმოსფერო ბადებს ჩემში შთაგონებას. პარიზში მე უბედური ვარ, მაგრამ რაც მართალია, მართალია, მუშაობა მხოლოდ იქ შემიძლია“.
***
„ჩვენ ცალკე სამყარო ვართ, ბურჟუა მეორე - ჩვენთვის უცხო სამყარო“.

***
„ალკოჰოლი გვთიშავს გარე სამყაროსაგან, მაგრამ მისი საშუალებით ვწვდებით ჩვენ შინაგან სამყაროს და ამავე დროს შეგვყავს მასში გარე სამყარო“.

***
„ყველაზე დიდი მოგებაც ვერ ახშობს აზარტს. მე ყოველთვის ვიტოვებ რაღაცას მარაგად. მხატვრობაში არასოდეს არ უნდა გამოამჟღავნო ყველაფერი ბოლომდე“.

***
„ხაზი ჯადოსნური ჯოხია. მისი გამოყენება რომ შეძლო, ამისთვის გენიოსობაა საჭირო“.

***
„ჩვენ ვოცნებობთ, შევქმნათ ახალი სამყარო. საამისოდ მივმართავთ ფორმას, ფერებს, მაგრამ ეს სამყარო შეიძლება განაგოს მხოლოდ აზრმა“.

***
„მეც რომ სხვებივით მქონოდა სახელოსნო!.. მაგრამ ამ მოხეტიალე ცხოვრებასაც აქვს თავისი სიკეთე“.

***
„სკულპტურა მეტისმეტად მძიმე პროფესიაა. ამიტომ ჯერ მხატვრობაში უნდა გაიწაფო ხელი“.

***
„მაშინებს ალკოჰოლი. მე იგი მიტაცებს. როგორმე დავაღწევ თავს ამას“.

***
„ჩვენ პასუხს ვერ ვაგებთ ჩვენს ტვინზე, მაგრამ მაინც სწორედ ტვინი გვხელმძღვანელობს და გვაკონტროლებს, ჩვენ ყველაფერს მისი შუამავლობით ვაკეთებთ“.

***
„ნურაფერს მეტყვით კუბისტებზე. ისინი ეძებენ მხოლოდ საშუალებებს და ყურადღებას არ აქცევენ ცხოვრებას, რომელიც განაგებს ამ საშუალებებს. გენიოსი სწრაფად, პირველი შეხედვისთანავე უნდა ჩასწვდეს ცხოვრების არსს“.

***
„შენ ლოთი ხარ? - არა, მე შემიძლია დავლიო მხოლოდ მაშინ, როცა მუშაობისთვის მჭირდება, მერე კი თავი დავანებო, როცა მოვისურვებ“.

***
„შთაგონება ნიავის ნაზი შემოქროლვაა, ქარიშხლის მომასწავებელი. ჩვენ შევიგრძნობთ ამას ჩვენს ირგვლივ და ჩვენში. იგი შეიძლება ქარიშხლად გადაიქცეს და კარგი მეზღვაური უნდა იყო, რომ გაუმკლავდე ამას. ხანგრძლივი სიმშვიდე - უბედურებაა, უიმედობა“.

***
„ოჰ, ეს ქალები!.. საუკეთესო საჩუქარი, რომელიც შეგიძლია მიუძღვნა მათ, ბავშვია, ოღონდ არ უნდა აჩქარდე საამისოდ. მათ უფლება არ უნდა მისცე, თავდაყირა დააყენონ ხელოვნება. ისინი უნდა ემსახურონ ხელოვნებას. ჩვენი ვალია თვალყური ვადევნოთ ამას“.

***
„მივდივარ პარიზში. რაოდენ გამომეტყველი ბედნიერება ან უბედურება აწერიათ ადამიანებს სახეზე ამ ქალაქში. პარიზი - ჩემი სახელოსნოა, ჩემი სამუშაო ადგილი. ნიცაში ბედნიერებაა და ჯანმრთელობა. აქ ვიკრებ ძალას. პარიზში კი ტანჯვა ასტიმულირებს ჩემს მუშაობას“.


მოდილიანი - ლეოპოლდ სიურვაჟის პორტრეტი, 1918წ.

სიურვაჟი - რატომ არის, რომ შენს პორტრეტზე მხოლოდ ცალი თვალი მაქვს?

მოდილიანი - იმიტომ, რომ შენ ცალი თვალით უყურებ ქვეყანას. მეორე თვალით საკუთარ თავში იხედები. გაყიდე, სხვას დაგიხატავ, უფრო უკეთესს!

***
„მე არც მუშა ვარ, არც მეპატრონე. მხატვარი თავისუფალი უნდა იყოს. თავის ნებაზე უნდა იცხოვროს. ეს განსაკუთრებული ცხოვრებაა. თუმცა, თუკი ვინმე ეწევა ნორმალურ, ბუნებრივ ცხოვრებას, - მხოლოდ და მხოლოდ ისევ გლეხი, მიწის მუშა“.

***
„ადამიანი - აი რა მაინტერესებს მე. ადამიანის სახე - ბუნების უმაღლესი ქმნილებაა. ჩემთვის ეს დაუშრეტელი წყაროა“.

***
„Cara Italia (საყვარელო იტალია)... მინდა დავბრუნდე ლივორნოში, ჩემი სულიერი გარდაქმნისათვის“.

***
„შინ მინდა, დედასთან!“

***
„მე დავიბადე მორიელის ნიშნის ქვეშ. თვითონვე ვანგრევ ჩემს თავს და ეს აზრი მანგრევს, როცა მთვრალი ვარ“.

***
„მუშაობისას აუცილებლად მჭირდება ცოცხალი არსება. აუცილებლად უნდა ვხედავდა მას ჩემს თვალწინ. აბსტრაქცია ფიტავს, კლავს - იგი ჩიხია“.

***
„შევეცადოთ ჩავუღრმავდეთ შეუცნობელის ქვეარსს. ამას ცდილობდა კანდინსკი, პიკაბია და სხვები. ორგანიზება ქაოსისა... რაც უფრო თხრი, მით უფრო ღრმად ვარდები რაღაც უფორმოში. შევეცადოთ ფორმის ორგანიზებას ისე, რომ შევინარჩუნოთ წონასწორობა უფსკრულებსა და მზეს შორის“.

***
„არც მეპატრონე ვარ, არც მუშა, არამედ ის, ვინც თვითონ განაგებს თავის შესაძლებლობებს“.

თარგმნა ლარისა ტიტვინიძემგამომცემლობა „ნაკადული“, თბილისი, 1984წ.
]]> https://literatura.mcvane.ge/main/34973-bbbbbbbb-bbbb-bbbbbbbbb-byebbbbbbbbeb-bbbbbbbbb-bbbbb-bbbbbbb-bbbbbbbye-bbbbbbbbb-bbb-bbbbb-bbbb-bebbbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/34973-bbbbbbbb-bbbb-bbbbbbbbb-byebbbbbbbbeb-bbbbbbbbb-bbbbb-bbbbbbb-bbbbbbbye-bbbbbbbbb-bbb-bbbbb-bbbb-bebbbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/34973-bbbbbbbb-bbbb-bbbbbbbbb-byebbbbbbbbeb-bbbbbbbbb-bbbbb-bbbbbbb-bbbbbbbye-bbbbbbbbb-bbb-bbbbb-bbbb-bebbbbbbbbbb.html Tue, 24 May 2016 14:02:49 +0000 native-yes „მიმიღეთ, მე ვარ წამალი, მიმიღეთ, მე ვარ ჰალუცინოგენი.“

11 მაისს, მე-20 საუკუნის ბრწყინვალე ხელოვანს, სალვადორ დალის 112 წელი შეუსრულდებოდა. იმ უდიდეს ტალანტსა და ნიჭს, რაც ამ ადამიანს გააჩნდა, მისი ექსცენტრიული პიროვნება და ხასიათი ხშირად ჩრდილქვეშ აყენებდა. მას იცნობენ როგორც პატივმოყვარე, ნარცის და მეგალომანიით დაავადებულ ადამიანს. ნამდვილად ასეთი იყო სალვადორ დალი?

დალი ესპანეთში, კატალონიის ქალაქ ფიგერასში დაიბადა. მას თავისი ძმის, სალვადორის სახელი დაარქვეს, რომელიც მხატვრის დაბადებამდე 9 თვით ადრე დაიღუპა. დალის მშობლებს სჯეროდათ, რომ სალვადორი მისი ძმის რეინკარნაცია იყო. დალიმ მშობლების ამ შემაშფოთებელი და უცნაური რწმენის შესახებ 5 წლის ასაკში შეიტყო, როდესაც მათ შვილი ძმის საფლავზე მიიყვანეს და ეს ამბავი აუწყეს. 16 წლის ასაკში დალის დედა მკერდის კიბოთი გარდაიცვალა, რამაც ძალიან იმოქმედა მასზე. სიკვდილიანობის სიხშირემ ხელოვანის მთელს ცხოვრებას მძიმე დაღი დაასვა. მალე მამამისი დალის დეიდაზე, დედამისის დაზე დაქორწინდა.

ახალგაზრდა სალვადორი

1922 წელს დალი მადრიდში გადავიდა და სან ფერნანდოს აკადემიაში დაიწყო სწავლა. მხატვრის ბიოგრაფის, იან გიბსონის მიხედვით, თანატოლი სტუდენტები მას ავადმყოფურად მორცხვ ადამიანად მოიხსენიებდნენ. დალის მარტო გაუბედაობა არ აშინებდა, - ბისექსუალობის გამო საკუთარი სექსუალური იდენტობა ვერ გაერკვია(საბოლოოდ ეს გაურკვევლობა ფედერიკო გარსია ლორკასთან რომანით დასრულდა), ასევე სექსუალურ არაადეკვატურობას განიცდიდა(„აღმოვაჩინე, რომ ჩემი პენისი პატარა, საწყალი და რბილი იყო“). ამ ყველაფრის გამო იგი დიდი ხნის მანძილზე არ ქორწინდებოდა. მიუხედავად ამ ყველაფრისა, ვერაფერმა შეუშალა ხელი მისთვის დამახასიათებელ ამპარტავნებასა და თავმომწონეობას, რაც ახალგაზრდობის წლებში უკვე იკვეთებოდა. 16 წლის ასაკში დღიურში წერდა: „მე გენიოსი ვიქნები. მსოფლიო მაღიარებს. შეიძლება შემიძულონ და ვერ გამიგონ, მაგრამ მე გენიოსი ვიქნები, უდიდესი გენიოსი, ამაში დარწმუნებული ვარ.“

„ხანდახან მგონია, რომ კმაყოფილების ზედმეტი დოზით მოვკვდები.“

დალის დაბადება

ექსცენტრიული და დემონსტრაციული დალი მას შემდეგ დაიბადა, როდესაც ბიძიის რჩევები გაითვალისწინა. მისი შემზღუდავი სიმორცხვის გადასალახად, ბიძამ ურჩია, მსახიობობა ეცადა და ახლო მეგობრებთანაც კი თავი მოეჩვენებინა, რომ სულით ექსტრავერტი იყო.

ამ პატარა რჩევამ დალის სამყარო და რეპუტაცია სამუდამოდ შეცვალა. მან თავისი სოციალური გაუცხოვება დამალა და გამოუსწორებლად მამაცი, თავისუფალი, კომუნიკაბელური, ექსტრავერტული ინტრავერტი გახდა. მან მანამ ითამაშა, სანამ ის ადამიანი არ გახდა, რასაც თამაშობდა.

მიუხედავად იმისა, რომ თავისი თავის გარშემო ასეთი გამოცანა შექმნა, მხატვრულ გენიამდე რომ მისულიყო, დალის მარტო ყოფნა და თვითდაკვირვება ისევ სურდა. ამის გამო დალიმ და მისმა გელფრენდმა, გალამ, კარი-ლე-რუზში, შატოს სასტუმროში, 2 განიერი ოთახი იქირავეს. ერთი საწოლი ოთახი იყო, მეორე კი დალის სახელოსნო. სასტუმროში 2 თვის გატარების შემდეგ, ჟალუზები მთლიანად დახურეს. დალის გარეთ გასვლა ერთხელაც არ უცდია. შთაგონებისთვის მხატვარი კოვზით ხელში ტახტზე იჯდა და ჩაძინებას ელოდებოდა. როგორც კი ჩაეძინებოდა, კოვზი ხელიდან უვარდებოდა, მიწას ეხეთქებოდა და აღვიძებდა. ის აცხადებდა, რომ ამ რამდენიმე წამში, ნახევრად სიზმარში მყოფ მდგომარეობაში, მისი გონება ყველაზე საოცარი ვიზუალური სურათებით იყო სავსე.

1931 წელს დალიმ დახატა სურათი „გონების გამძლეობა“(la Persistencia de la memoria), რომელიც მოგვიანებით მისი ყველაზე განთქმული ნამუშევარი გახდა. ნახატით უარყოფდა იმ აზრს, რომ დრო მდგრადი იყო.

დალის შემოქმედება 1500-ზე მეტ ფერწერულ ნამუშევარს, ავეჯსა და ქანდაკებებს მოიცავს, თუმცა მისი შემოქმედება მხოლოდ ამით არ შემოიფარგლება: ალფრედ ჰიჩკოკის 1945 წლის ფილმში „მოჯადოებული“(Spellbound) სიზმრის მონაკვეთი დალის შედგენილი იყო; უოლტ დისნეი ფიქჩერსის ფილმის „დესტინო“(Destino) სცენარი დალიმ დაწერა; კოსტუმების დიზაინისთვის კრისტიან დიორი მასთან თანამშრომლობდა; დალის თანამედროვე ჩუპა-ჩუპსის დიზაინშიც კი მიუძღვის წვლილი.

კრიტიკოსები ხშირად დაობენ, სარწმუნოა თუ არა ის აღმაშფოთებელი ანეკდოტები, რომელსაც დალი თავის ბიოგრაფიაში, „სალვადორ დალის საიდუმლო ცხოვრება“, ყვებოდა. შეესაბამებოდა თუ არა ეს ფაქტები სინამდვილეს, არავინ იცის, მაგრამ ერთი რამ ცხადია: დალიმ იცოდა, როგორ მიეპყრო ადამიანების ყურადღება. მაგრამ კიდევ არსებობს ერთი საიდუმლო: რამ აიძულა ამ ადამიანს იმ სცენების გამოაშკარავება, რომლის გამოც დააპატიმრეს, „სიურეალისტების ჯგუფიდან“ გააძევეს(რადგან ფაშიზმის აშკარად მხილებაზე უარი თქვა(დალის ესპანეთის დიქტატორთან - ფრანსისკო ფრანკოსთან მიმოწერა ჰქონდა და მისი შვილიშვილის სურათი დახატა), რამ შეაყვარა უუნარო ქალი, რომელიც ნიმფომანი, უწესო და ძალადობის მსხვერპლი იყო ბავშვობაში? რის ანაზღაურებას ცდილობდა დალი? იქნებ სირცხვილისა და დაუცველობის გრძნობის?

„ყველაფერი მიცვლის იერსახეს, მაგრამ მე არაფერი მცვლის.“

დალის უცნაურობები

საყვინთაო კოსტიუმი: ლონდონში, ლექციის წაკითხვისას, დალი ბილიარდის ჯოხითა და ორი რუსული ჯიშის (ბორზოი) ძაღლით გამოჩნდა. მას ზღვის საყვინთაო კოსტიუმი ეცვა და კინაღამ ასფიქსიას(სულის ხუთვას) შეეწირა. საბოლოოდ, როდესაც ჩაფხუტის მოსხნაში დაეხმარნენ, დალიმ განაცხადა: „მინდოდა მეჩვენებინა, რას ნიშნავს „ღრმად ყვინთვა“ ადამიანის გონებაში.“

„ადამიანებს საიდუმლოებები უყვართ, ამიტომაც მოსწონთ ჩემი ნახატები.“

ბაღლინჯოს კბენა: დალი ამტკიცებდა, რომ თანდაყოლილი ლაქა, რომლის მოშორებაც სცადა, ბაღლინჯო იყო, იმის მიუხედავადაც, რომ იგი ადრეც უამრავჯერ ჰქონდა ნანახი. როდესაც სარკეში ეს ნიშანი დაინახა, საპარსი აიღო და „მოიშორა“. დიდი რაოდენობით სისხლისღვრამ კი თითქმის უგონო მდგომარეობამდე მიიყვანა.

მხატვრული ლიცენზია: დალი ნიუ-იორკის ერთ-ერთ დიდ მაღაზიაში დაიქირავეს, რათა მანეკენების საშუალებით ფანჯრებში ხელოვნების ნიმუში გამოეფინათ. დალიმ შექმნა სცენა, რომელცშიც მანეკენი წყლით სავსე „თმიან ანაზანაში“ ყოფს ფეხს. მეორე მანეკენი წარმოადგენდა ქალს კამეჩის თავით, რომელსაც პირში სისხლში გასვრილი მტრედი ეჭირა. შეშინებულმა მაღაზიის მენეჯერმა დეკორაცია დალის გაუფრთხილებლად შეცვალა. დალიმ მოითხოვა, მისი სახელი მოეცილებინათ. მენეჯერმა უარი განაცხადა. ამის საპასუხოდ, მხატვარმა სავსე აბაზანა ფანჯრის მინას მიახეთქა. შხეფები და ნამსხვრევები ტროტუარზე მიმოიფანტა. მოგვიანებით იგი დააპატიმრეს. მოსამართლემ მხატვარს მიყენებული ზარალი აანაზღაურებინა. დალიმ ამის შემდეგაც კი დაასკვნა: „ყველა ხელოვანს აქვს უფლება, თავისი შემოქმედება დაიცვას.“

ჭიანჭველიჭამია, ყვავილოვანი კომბოსტო და ანარქისტი პური: დალის ჭიანჭველიჭამია ჰყავდა და ხშირად გაჰყავდა ხოლმე სასეირნოდ. ერთხელ როლს როისი ყვავილოვანი კომბოსტოთი გაავსო.

დალის ანარქისტი ფრაქციის ლიდერი მიუახლოვდა და ჰკითხა, მათ მომავალ შეხვედრაზე სიტყვით თუ გამოვიდოდა. დალი დაეთანხმა. შეხვედრისთვის თავზე გიგანტური პური მიიმაგრა და საუბარი ისე გაარგძელა, თითქოს არაფერი მომხდარა.

მასკარადი და სისხლიანი კოქტეილი: ამბობენ, რომ დალი და გალა ერთხელ მასკარადზე იმყოფებოდნენ, სადაც ლინდერბერგის ბავშვსა და მის გამტაცებელს განასახიერებდნენ.

მადრიდის ბარში დალიმ თავისი სისხლისგან დამზადებული კოქტეილი დალია.

ოიდიპოსი მამასთან კავშირში: ერთხელ დალიმ გამოფენაზე ასეთი წარწერა გამოიტანა: „ზოგჯერ, გართობის მიზნით, დედაჩემის პორტრეტს ვაფურთხებ.“ მამამისმა საჯაროდ ბოდიშის მოხდა მოსთხოვა. დალიმ ამაზე უარი განაცხადა. მოგვიანებით, მამამისს სპერმით სავსე პრეზერვატივი გაუგზავნა წერილით: „შენგან ამით ვარ დავალებული.“

დალის სუნამო: დალიმ სუნამო დაამზადა, რომელიც ადუღებული წყლის, წებოს, თხის ნაკელისა და ლავანდის ზეთის ნაზავი იყო. ეს ნაზავი ჟელატინად უნდა ქცეულიყო, სანამ მთელს სხეულზე წაისვამდა.

დალის ჯანმრთელობა 1980 წლიდან გაუარესდა, მას შემდეგ, რაც მან და გალამ გამოწერილი პრეპარატებით მკურნალობა დაიწყეს. ორი წლის შემდეგ გალა გარდაიცვალა, დალიმ კი სიცოცხლის ხალისი დაკარგა. ვარაუდობენ, რომ ორჯერ თავის მოკვლა სცადა: ერთხელ დეჰიდრატაციით(დალი ამტკიცებდა, რომ ასე იმ მდგომარეობაში შესვლას ცდილობდა, რაშიც ზოგიერთი ცხოველი ჩამოკიდებული სახით იმყოფება); მეორედ, 1984 წელს, მის საძინებელში ცეცხლი საეჭვოდ გაჩნდა. 1988 წელს დალიმ გულის შეტევა მიიღო, წლების ტანჯვის შემდეგ კი, შემდეგ წელს, 84 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

დალი ყველაზე უტიფარი თავმოყვარე იყო, მაგრამ სამაგიეროდ, მსოფლიოში ყველაზე საინტერესო შოუმენი გახლდათ. როდესაც გადაწყვეტთ, მისი დაუცველი და ინტიმური მხარის გასაშიშვლებლად მხატვრის გიჟური გამოხტომები და უცნაური ფასადი შეისწავლოთ, შეგრჩებათ მხოლოდ რეპლიკა, რომელიც სიურეალისტთა ჯგუფიდან გარიცხვისას თავის მხატვარ ამხანაგებს მიაძახა: „სიურეალიზმი - ეს მე ვარ.“

მთელი ცხოვრების მანძილზე, დალი ძერწავდა, ხატავდა და თავის საუკეთესო ხელოვნების ნიმუშს ქმნიდა, რომლითაც ყველას აოცებდა - და ეს საკუთარი თავი იყო.

„ყოველ დილით, როცა ვიღვიძებ, უზენაეს ნეტარებას ვგრძნობ, - მე ხომ სალვადორ დალი ვარ.“

sazogadoeba.ge]]> https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/31183-bbbbbbbbbb-bbbbbbb-bbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/31183-bbbbbbbbbb-bbbbbbb-bbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/31183-bbbbbbbbbb-bbbbbbb-bbbb.html Wed, 23 Oct 2013 11:37:01 +0000 native-yes ამადეო მოდილიანს (1884-1920) – იტალიელ მხატვარს, (ექსპრესიონისტს) მეგობრები მოდის ეძახდნენ. იგი ბევრს სვამდა, ეწეოდა და რაც კი თავში მოუვიდოდა ყველაფერს აკეთებდა. მოდილიანი თავისი დროის ყველაზე განათლებული მხატვარი იყო. უცნაურსა და რომანტიკულ მოდის ასეთივე უცნაური და ერთგული მუზა ჰყავდა, რომელსაც თანამედროვენი იდეალურსა და გასხივოსნებულს ეძახდნენ. მათ დაქორწინება ვერ მოასწრეს,მოდილიანის ტუბერკულოზით დაავადების გამო, ამიტომ ჟანა ებიუტერნი ისტორიას მხოლოდ მოდილიანის არაოფიციალურ ცოლად შემორჩა.

მხატვრები ამადეოს პატივს სცემდნენ და ტოსკანელ პრინცს ეძახდნენ. იგი მართლაც წარჩინებული ოჯახიდან იყო. მამა ებრაელი სეფარდი ფლამინიო მოდილიანი, რომელსაც სამაკლერო კანტორა ჰქონდა (კანტორა იტალიურად იმავე სიტყვით აღინიშნება, რითაც ბანკი) და დედა ევგენია გარსენი სპინოზას შორეული შთამომავალი.(თუმცა ზუსტად ასე იყო თუ ისე მოდილიანის ბიოგრაფიაში ფაქტებით არ დასტურდება არც ,,ბანკირობის” და არც ,,ფილოსოფოსის შთამომავლობის” ვერსია.) ამადეო სწორედ მაშინ მოევლინა ქვეყანას, როცა მშობლების სახლში ჩინოვნიკები გამოცხადნენ უკვე ვალში აღწერილი ქონების წასაღებად . არავითარი ბანკი მათ არ გააჩნდათ ყელამდე ვალებში ჩაფლული მამა მოდილიანის გაკოტრება კი სტიქიურ უბედურებად დაატყდა თავს. მართლაც რომ თავს დაატყდა ამ სიტყვის პირდაპირი მნიშვნელობითაც, რადგან თანახმად იტალიის კანონებისა მელოგინეს ქონება ხელშეუხებელი იყო. ყველაფერი თუ კი რამ ფასეულობა გააჩნდათ ოჯახში ჩინოვნიკების მოსვლამდე მელოგინის საწოლზე დაყარეს. დედამ ახალშობილისათვის ეს ცუდის მომასწავლებლად ინიშნა. მამის მიმართ მოდილიანი ყოველთვის გულგრილი იყო,ზოგჯერ მტრულადაც კი იყო მისდამი განწყობილი,დედა კი გატაცებით უყვარდა და დედასაც დიდი გავლენა ჰქონდა მასზე.

მოდილიანი, სიცოცხლეში არაღიარებული გენიოსი,თავის ნახატებს ვერ ყიდდა, ბოლო 10 წელი სიღატაკეში გაატარა… რამოდენიმე წლის წინ კი ნიუ-ორკის იმპრესიონისტებისა და მოდერნისტების საშემოდგომო აუქციონზე 31,3 მლნ დოლარად გაიყიდა. ეს მოდილიანის მუზისა და საყვარლის, ორსული ჟანა ებიუტერნის პორტრეტი იყო. ჟანა მხოლოდ მუზა არ იყო, იგი თვითონაც მხატვარი გახლდათ და ამადეოს ათეულობით პორტრეტი აქვს დახატული.

მათ ერთმანეთი პარიზში გაიცნეს, თუმცა სად – გაურკვეველია.ერთნი ამბობენ , თითქოს პირველად კარნავალზე შეხვდნენ ერთმანეთს, მეორენი ამტკიცებენ, რომ ამადეომ თავისი მომავალი მუზა კალაროსის აკადემიაში შენიშნა. ამ აკადემიაში ნებისმიერ მხატვარს შეეძლო მუშაობა – 50 სანტიმს გადაიხდიდა და უზრუნველყოფილი იყო როგორც მოლბერტით, ისე შიშველი ნატურით. მესამენი ირწმუნებიან, რომ ამადეომ ჟანა კაფე ”როტონდაში” დაინახა, რომლის გაბოლილ უკანა ოთახშიც მხატვრები, ნახატების გამყიდველები და პოეტები იკრიბებოდნენ.
ამადეომ ჟანას პორტრეტი მისი პირველივე დანახვისას ქაღალდის ფურცელზე დახატა და თავის უახლოეს მეგობარს, მოქანდაკე ბრაკუზის უთხრა: ” შევხვდი ერთადერთ ქალს, რომელიც ხშირად მესიზმრებოდა,იგი ჩემი ნამდვილი სიყვარული გახდება”.

ჟანა მაშინ 19 წლის იყო და ამბობდნენ, რომ ჩიტს გავდა,რომლის შეშინება ძნელი არ არის. მას ქალური, მოკრძალებული ღიმილი ჰქონდა.მშვიდად საუბრობდა და ღვინოს არასოდეს სვამდა. ჟანა პანთეონთან ახლოს , დიდი სახლის მეხუთე სართულზე ცხოვრობდა .მამამისი პარფიუმერულ ფირმაში მსახურობდა , საღამოობით კი ცოლსა და ქალიშვილს თავის საყვარელი ფილოსოფოსის , პასკალის თხზულებებს უკითხავდა. ჟანას ძმა , ანდრე მხატვარი იყო.მის ნახატები ცნობილ გალერებში იყო გამოფენილი,ჟანამც მხატვრობა მოინდომა და მშობლებს წინააღმდეგობა არ გაუწევიათ.ჟანამ ამადეოს გულისათვის ყველაფერი დათმო და მშობლების წინააღმდეგობის მიუხედავად, მასთან საცხოვრებლად გადავიდა.მაშინ ამადეო ძალიან ბევრს სვამდა და ავადმყოფობდა.
ამადეო გამხდარი , ჩავარდნილი ლოყებით და უფერული სახის იყო. იგი სუტინის სახელოსნოში ცხოვრობდა და ძილის წინ იატაკს წყლით რეცხავდა ტარაკანებთან და ბაღლინჯოებთან საბრძოლველად. პარიზში ჩამოსვლისას სულ სხვაგვარი იყო – მუქი ფერის კოსტიუმი და ქათქათა პერანგი ეცვა.ხალისიანი და ჟანმრთელი იყო., ცხოვრებას შეჰხაროდა. პარიზში ჩასვლისას პირველად საუკეთესო სასტუმროში დაბინავდა.შემდეგ ფული თანდათანობით გამოელია და ნაცნობი მხატვრის სახელოსნოში გადასახლდა.

მოდი და ჟანა ლუქსემბურგის ბაღთან დასახლდნენ.ფული არ ჰქონდათ.ამადეოს შერყეული ჰქონდა ჯანმრთელობა .იგი ალკოჰოლმა და ნარკოტიკებმა დაავადმყოფა. ტუბერკულოზის გამო ღამით განუწყვეტლივ ახველებდა.ჟანას მშობლებმა იგი სამკურნალოდ ნიცაში წაიყვანეს. სადაც მათ გოგონა შეეძინათ. მართალია, მოდიმ განცხადება დაწერა პირველ ცოლთან განქორწინებაზე, მაგრამ ვერ მოასწრეს , კანონიერი ცოლ-ქმარი გამხდარიყვნენ, ამიტომ მათ გოგონას რეგისტრაციისას დედის სახელი ჟანა ებიუტერნი დაუწერეს (1918-1984).

ამადეუო ნიცაში უკთესად არ გამხდარა. პარიზში დაბრუნებისას ისევ დაიწყო სმა. უკიდურეს სიღატაკეში ცხოვრობდნენ და ამიტომ ჟანას მამამ ბავშვი წაიყვანა. იმ პერიოდში გალერეაში მოდილიანის 12 ნახატი გამოიფინა .მათგან რამდენიმე გაიყიდა. ერთ დღეს მოდი მეგობრის დედსათან მივიდა, სასმელი ითხოვა და ებრაულად , მოთქმით რაღაც უმღერა. ფიქრობენ რომ ეს ებრაული რექვიემი იყო-ერთადერთი რაც მოდილიანის ურწმუნო ოჯახში იცოდნენ.
მოდი ღატაკთა თავშესაფრის საავადმყოფოში გადაიყვანეს და იქ 2 დღეში ტუბერკულოზით გარდაიცვალა. თავზარდაცემული ჟანა მასთან საავადმყოფოში მიიყვანეს. მან მოდის დიდხანს, თვალმოუცილებლად უყურა .შემდეგ მამამისმა სახლში წაიყვანა. მეორე დილით ჟანა მეხუთე სართულიდან გადმოხტა , ამ დროს ის მეორე ბავშვზე იყო ორსულად მეცხრე თვეში.
ამადეო მოდილიანი პერ ლაშეზის სასაფლაოზე დაკრძალეს. მხატვრებმა მას პომპეზური ცერემონიალი მოუწყვეს. ჟანა მეორე დღეს პარიზის შემოგარენში დაასაფლავეს. იგი მხოლოდ ერთი წლის შემდეგ მოდილიანის ოჯახის თხოვნით გადაასვენეს მეუღლის გვერდით.მათი შვილი ჟანა , ამადეოს ნათესავებმა წაიყვანეს.]]> https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30999-bbb-bbbbbb-bbbbbb-bebbbbbb-bb-18-bbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30999-bbb-bbbbbb-bbbbbb-bebbbbbb-bb-18-bbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30999-bbb-bbbbbb-bbbbbb-bebbbbbb-bb-18-bbbbbbbb-bbbbbbbbb.html Fri, 04 Oct 2013 13:53:19 +0000 native-yes გრეზის სურათები დეტალებს რეალისტურად ასახავს, რასაც ვერ ვიტყვით ჟან-ბატისტ სიმეონ შარდენის (1699-1779) ნამუშევრებზე. მხატვრის შემოქმედება მისი ცნობილი თანამედროვეების შემოქმედებისაგან მკვეთრად განსხვავდება. მისი ნამუშევრები კონცენტრირებულია, ძირითადად, ნატურმოტებზე, რომლებშიც აღსანიშნავია შინაგანი კანონზომიერება. უბრალო საყოფაცხოვრებო ნივთები ადამიანური გრძნობითაა გამთბარი, ხოლო ჩვეულებრივი ხალხი ბიბლიური პერსონაჟებისთვის დამახასიათებელი სიმშვენიერით არის წარმოდგენილი.

ჟან-ბატისტ სიმეონ შარდენის ტილო სახელად “ყურძენი და ბროწეული”

]]> https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30998-bbb-bbbbbb-bbbbb-bb-18-bbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30998-bbb-bbbbbb-bbbbb-bb-18-bbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30998-bbb-bbbbbb-bbbbb-bb-18-bbbbbbbb-bbbbbbbbb.html Fri, 04 Oct 2013 13:52:50 +0000 native-yes ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული მხატარი იყო ჟან-ბატისტ გრეზი (1725-1805), რომლის კომპოზიციებისთვისაც დამახასიათებელია სენტიმენტური, გულის ამაჩუყებელი მგრძნობელობა. მის ნამუშევრებში “მამის წყევლა” და “მფლანგველის დაბრუნება” თითქოს წინასწარ არის განჭვრეტილი მე-19 საუკუნის ვიქტორიანული ხელოვნების ტიპური მომენტები.

მისი ერთ-ერთი გამორჩეული ნამუშევარი:
თეთრი ქუდი

]]> https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30997-bbb-bbbbb-bbbbbbbb-bb-18-bbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30997-bbb-bbbbb-bbbbbbbb-bb-18-bbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30997-bbb-bbbbb-bbbbbbbb-bb-18-bbbbbbbb-bbbbbbbbb.html Fri, 04 Oct 2013 13:39:25 +0000 native-yes ბუშეს მოწაფემ, ჟან-ონორე ფრაგონარმა (1732-1806), მალევე აღმოაჩინა, რომ მის პატრონებს ყველაზე მეტად თავქარიანი სცენები მოსწონდათ, მაგალითად, ისეთი, როგორიც წარმოდგენილია სურათში “საქანელა”. ამ ნამუშევარში გამოხატულია სიცოცხლისა და სიყვარულისადმი მსუბუქი დამოკიდებულება. ეს დამოკიდებულება, რომელიც 1789 წლის რევოლუციის წინ შეიცვალა, ტიპური იყო ფრანგი არისტოკრატებისათვის.

ამ ნამუშევარში გამოხატულია სიცოცხლისა და სიყვარულისადმი მსუბუგი დამოკიდებულება, რომელიც ფრანგი არისტოკრატებისათვის ტიპიური იყო.

ჟან-ონორე ფაგონარის “საქანელა”

]]> https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30996-bbbbbbb-bbbeb-bb-18-bbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30996-bbbbbbb-bbbeb-bb-18-bbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30996-bbbbbbb-bbbeb-bb-18-bbbbbbbb-bbbbbbbbb.html Fri, 04 Oct 2013 13:38:50 +0000 native-yes შემდგომი თაობის წამყვანი ფრანგი მხატვრის, ფრანსუა ბუშეს (1703-1770) ტილოები გამოირჩევა ხალისიანი, ძლიერი განწყობით, რამაც ხელოვანს სამეფო კარის პირველი მხატვრისა და გობელენების ფაბრიკის მთავარი დიზაინერის წოდება დაუმკვიდრა. ბუშეს ნამუშევრებში მრავლადაა მითოლოგიური საგნები, მაგრამ, სინამდვილეში, ეს უბრალოდ საბაბია ღმერთებისა და ნიმფების გართობის სცენების საუცხოოდ ასახვისათვის.

ფრანსუა ბუშეს “ნახევრადმწოლიარე გოგონა”

]]> https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30995-bbbbbb-bbbb-bb-18-bbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30995-bbbbbb-bbbb-bb-18-bbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30995-bbbbbb-bbbb-bb-18-bbbbbbbb-bbbbbbbbb.html Fri, 04 Oct 2013 13:32:49 +0000 native-yes 18 საუკუნის მხატვრებიდან ერთ-ერთი პირველი და უდიდესი წარმომადგენელია ანტუან ვატო (1684-1721). პარიზში ჩასვლისას გზა ოპერის სცენის დეკორაციების მოხატვით გაიკვალა. მან შექმნა სურათების ახალი სერია, “გალანტური დღესასწაულები”, რომლებზეც სადღესასწაულოდ შემოსილი არისტოკრატი საყვარლები პარკებსა და ჭალებში საუბრითა და მუსიკით ერთობიან. მის ცნობილ ნამუშევარში “მოგზაურობა კუნზულ კითერაზე”, საყვარლები მე-16 საუკუნის კოსტიუმებით არიან შემოსილი, მთლიანად სიუჟეტი კი, შესანიშნავად ერგება თეატრის სცენას. ვატო თეატრით მოხიბლული იყო. მის ტილოებს ეკუთვნის სურათი “ჟილი”, რომელზეც მოხეტიალე მსახიობები და მასხარები არიან ასახული. ვატოს “გალანტური დღესასწაულების” უზრუნველი გამოსახულების მიღმა საკმაოდ სევდიანი აზრია დაფარული. აზრი, რომელიც მოქმედი პირების ცხოვრებისეულ ილუზიას ასახავს. ეს თვისება ვატოს შემოქმედებას სიღრმისეულს ხდის, რაც როკოკოს სტილის მხატვრობაში იშვიათია.

ანტუან ვატო აღფრთოვანებული იყო მოხეტიალე მსახიობების ცხოვრებით. მის ნამუშევარში “ჟილე” მასხარას პოზა და მზერა ვატოს ტილოებისათვის დამახასიათებელ მელანქოლიას გამოხატავს.

ანტუან ვატოს “ჟილე”

]]> https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30852-bbbbb-bb-bb-bbbbb-bbbbbbbbbb-bbbbbbbb-bbyebbbb-bbbb-bbbb-bbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30852-bbbbb-bb-bb-bbbbb-bbbbbbbbbb-bbbbbbbb-bbyebbbb-bbbb-bbbb-bbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/mxatvrebi/30852-bbbbb-bb-bb-bbbbb-bbbbbbbbbb-bbbbbbbb-bbyebbbb-bbbb-bbbb-bbbbbb.html Fri, 13 Sep 2013 14:40:22 +0000 native-yes ნორვეგიელი მხატვარი და გრაფიკოსი ედვარდ მუნკი (1863 -1944). მან დიდი გავლენა იქონია გერმანულ და ზოგადად ცენტრალური ევროპის ექსპრესიონიზმზე. მუნკის ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებია: „ყვირილი“, „ავადმყოფი ბავშვი“, „მადონა“, „ვამპირი“.

მუნკის ნახატები აღსავსეა ტანჯვის, შიშისა და ფატალური გამოუვალობის განცდით. შიში, შფოთი, უნდობლობა და გაღიზიანება მისი ცხოვრების მუდმივი თანამგზავრნი იყვნენ. ''თუ არ გინდა ბედისწერის დაკრულზე იცეკვო, თავი უნდა მოიკლა''- ამბობდა მუნკი.

5 წლის ასაკში დედა ჭლექით გარდაეცვალა,რამდენიმე წელიწადში ამავე დიაგნოზმა დასაც მოუღო ბოლო. ერთ-ერთი და ჭკუიდან შეიშალა და სულით დაავადებულთა საავადმყოფოში გარდაიცვალა. ოჯახის უფროსი მეტად პირქუში ადამიანი ამ ტრაგედიების შემდეგ ასკეტიზმში გადავარდა და შვილებთან დაახლოვება ვერასოდეს შეძლო.

მძიმე ბავშობამ სამუდამო დაღი დაასვა მხატვარს, რაც ნათლად აისახება მის ნამუშევრებში. მუნიკის შემოქმედების შედევრად აღიარებულ სურათზე''ყვირილი'' სწორედ სამყაროს წინაშე შეძრწუნებაა გამოხატული.

მომხიბლავი გარეგნობით დაჯილდოვებული მამაკაცი მრავალი ქალის ტრფობის საგანი გახლდათ, მისთვის კი ყველაზე დიდი მტაცებელი ქალი იყო. ქალები ამ ქვეყნად კაცის სიცოცხლის გასამწარებლად არსებობენო - ამბობდა იგი. თუმცა მის ცხოვრებაში ქალები მრავლად იყვნენ არცერთ მათგანს არ იხსნებდა გაღიზიანების გარეშე. ადრეულ ახალგაზრდობაში მიტოვებული საყვარლის მიერ ნასროლმა ტყვიამ სამუდამოდ დაუმახინჯა ხელი. სასიყვარულო ურთიერთობებს სწრაფად და მოულოდნელად წყვეტდა. მუნიკი ამბობდა -მთავარია კრიტიკულ მომენტში საყვარელს ხელიდან გაუსხლტე. როგორც კი ქალის გავლენას იგრძნობდა მაშინვე გარბოდა ურთიერთობიდან. მუნიკის ერთ-ერთი საყვარელი ფრიდრიხ ნიცშეს და ელისაბედ ნიცშე იყო. მუნიკის დახასიათებით ეს ქალი ნამდვილ აფთრად წარმოგვიდგება.

ბუნებრივია, რომ იგი არასოდეს დაქორწინებულა. სურათები ერთადერთია რაც მაბადია, ისინი ჩემი შვილები არიან ამბობდა იგი. გარდაცვალბის შემდგ გამოქვეყნებული მხატვრის მემუარები, იმ კაცის აღსარება იყო, რომელმაც მთელი ცხოვრება სულიერ ჯოჯოხეთში გაატარა. ამ ჯოჯოხეთის შემქმნელი კი თავად იყო.


წყარო]]>