დათო ახლოური - ლიტერატურა / მეამაყება, რომ ქართველი ვარ...

დათო ახლოური - ლიტერატურა / მეამაყება, რომ ქართველი ვარ... https://literatura.mcvane.ge/ ru დათო ახლოური - გიჭირს მამულო https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/34516-bbbb-bbbbbbb-bbbbbb-bbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/34516-bbbb-bbbbbbb-bbbbbb-bbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/34516-bbbb-bbbbbbb-bbbbbb-bbbbbb.html Mon, 18 Jan 2016 14:18:59 +0000 native-yes

გიჭირს მამულო,
ვახტანგივით,
ყველამ გაგწირა,
ფეხზე ჰკიდიათ
შენი რწმენა,
შენი ერობა,
გაყიდულია საქართველო
ნაწილ - ნაწილად,
აღარც ნატოა
ჩვენს გვერდით და
აღარც ევროპა...

გიჭირს მამულო,
არ ეღირსა
ამოსვლა შენს მზეს,
ამ ყრუ სოფელში
აღარ ვიცი,
ვიღას მივმართოთ...
ხომ შესძელი და
წამოდექი
ათასჯერ ფეხზე,
უნდა შეძლო და
ერთხელ კიდევ
წამოიმართო!

/დათო ახლოური/

]]> საეკლესიო ზარის ისტორია და მნიშვნელობა https://literatura.mcvane.ge/main/34220-bbbbbbbbb-bbbbb-bbbbbbb-bb-bbbbebbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/34220-bbbbbbbbb-bbbbb-bbbbbbb-bb-bbbbebbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/34220-bbbbbbbbb-bbbbb-bbbbbbb-bb-bbbbebbbbbbb.html Wed, 04 Nov 2015 02:44:42 +0000 native-yes როდესაც ტაძარს ვუახლოვდებით, ჯერ კიდევ შორიდან გვესმის ზარების ერთმანეთში გარდამავალი ხმები. დიდი ზარის ბგერა მიცურავს არემარეში, თითქოს ავსებს ჰაერს, ხოლო ამ ფონზე რეკენ და ეხმიანებიან სხვა ზარები. ისინი გვაუწყებენ იმის შესახებ, რომ ახლოვდება ღვთისმსახურების საათი. მაგრამ ზარები – ეს არა მარტო ლოცვაზე მომხმობი „გონგია“, არამედ ნამდვილი მუსიკაა, გამოტანილი ტაძრის გარეთ, ქუჩაში. ზარებზე შეიძლება აჟღედეს რთული მუსიკალური ნაწარმოები. ძველად, ეკლესია-მონასტრებს ჰქონდათ ჟღერადობის საკუთარი „სტილი“.

ზარების ჟღერადობა მადლს ფენს ტაძრის მიდამოებს, განსაკუთრებულ ბეჭედს ასვამს პეიზაჟს. ზარის ჟღერადობა საშუალებას აძლევს ყანაში მომუშავე გლეხს ან მგზავრს გზაში, რომ აზრით, გონებით ტაძარში იყოს. ის თითქოს ადამიანის სადარაჯოზეა, არ აძლევს მას ყოველდღიურობასა და ამაოებაში დასვრის საშუალებას. იგი სვინდისისაკენ უხმობს მას, ვინც დაივიწყა თავისი ვალი, ანდა მზადაა წავიდეს არასწორი გზით. ტყუილად არა აქვს გოეთეს ნათქვამი, რომ სააღდგომო ზარების ხმამ აიძულა ფაუსტი გადაეგდო ფიალა შხამით. ზარი არის ეკლესიის ხმა, მძინარე კაცობრიობის გამღვიძებელი.

ზარის რეკვა არის ჭეშმარიტად „კეთილისმთქმელი“ მუსიკალური ქადაგება, გარეთ გამოსული ღვთისმსახურება.

საეკლესიო ზარის ისტორია და მნიშვნელობა

ზარი ჩვენი ხალხის, და არა მარტო ჩვენი ხალხის, ცხოვრების მუდმივ თანამგზავრს წარმოადგენდა. ზარი ხალხის სიხარულის, მწუხარებისა და დღესასწაულის სიმბოლოა. ზარის რეკვით, ხალხს განსაკუთრებულ შემთხვევებისას იწვევდნენ, მაგალითად, სახალხო კრებებზე, განგაშისას; ზარის ხმა გზას უკვლევდა გზადაბნეულ მგზავრსაც; ზარის რეკა იუწყებოდა რაიმე საფრთხის ან უბედურების შესახებ. მტრების შემოსევასაც ზარით ამცნობდნენ ხალხს და სამშობლოს დასაცავადაც ზარის ხმით უხმობდნენ.

ზარების ჟღერადობა მადლს ფენს ტაძრის მიდამოებს, განსაკუთრებულ ბეჭედს ასვამს პეიზაჟს. ზარის ჟღერადობა საშუალებას აძლევს ყანაში მომუშავე გლეხს ან მგზავრს გზაში, რომ აზრით, გონებით ტაძარში იყოს. ის თითქოს ადამინის სადარაჯოზეა, არ აძლევს მას ყოველდღიურობასა და ამაოებაში დასვრის საშუალებას. იგი სვინდისისაკენ უზმობს მას, ვინც დაივიწყა თავისი ვალი, ანდა მზადაა წავიდეს არასწორი გზით. ტყუილად არა აქვს გოეთეს ნათქვამი, რომ სააღდგომო ზარების ხმამ აიძულა ფაუსტი გადაეგდო შხამით სავსე ფიალა. ზარი არის ეკლესიის ხმა, მძინარე კაცობრიობის გამღვიძებელი.

ზარის რეკვა არის ჭეშმარიტად „კეთილისმთქმელი“ მუსიკალური ქადაგება, გარეთ გამოსული ღვთისმსახურება.

საეკლესიო ზარი, როგორც წესი, განსაკუთრებულ კოშკში იკიდება, რომელსაც სამრეკლო ჰქვია და რომელიც ტაძრის შესასვლელთან ან მის სიახლოვეს იგება.

საეკლესიო ზარის გამოყენება, როგორც ცნობილია, ქრისტიანებს ქრისტიანობის შემოსვლისთანავე არ დაუწყიათ. ძველი აღთქმის ეკლესიაში, იერუსალიმში, მორწმუნეებს ღვთისმსახურებაზე არა ზარის რეკვით, არამედ საყვირების ხმით უხმობდნენ.

ქრისტიანობის პირველ საუკუნეებში, როცა მათ დევნიდნენ, ქრისტიანებს საშუალება არ ჰქონდათ მორწმუნეები ღიად მოეწვიათ ღეთისმსახურებაზე და საიდუმლოდ უწევდათ მათი მოხმობა, ჩვეულებრივ ეს დიაკონის, ან განსაკუთრებული მაცნეები მეშვეობით ხორციელდებოდა.

IV ს-ში, ქრისტიანების დევნის შეწყვეტის შემდეგ, მორწმუნეებს უკვე სხვადასხვა საშუალებებით უხმობდნენ ღვთისმსახურებაზე. მორწმუნეების მოხმობის ყველაზე მეტად გავრცელებულ ფორმას, ამ პერიოდისათვის, ხის დაფებზე მეტალის სარეკელას შემოკვრით გამოცემული ხმა წარმოადგენდა.

პირველი საეკლესიო ზარები, როგორც ცნობილია, დასავლეთ ევროპაში გამოჩნდა. არსებობს გადმოცემა, რომლის მიხედვითაც პირველი ზარის შექმნას იტალიის პროვინცია კამპანელას ქალაქ ნოლას ეპისკოპოსს – პავლინს – მიაწერენ. დაახლოებით, IV ს-ის მიწურულის ან V ს-ის დასაწყისში.

გადმოცემის თანახმად, ეპისკოპოსმა სიზმარში მინდვრის ყვავილი მაჩიტელა ნახა, რომელსაც ამჟამინდელი ზანზალაკის ფორმა აქვს. მაჩიტელა სასიმოვნო ხმას გამოსცემდა. სიზმრის ნახვის შემდეგ, ეპისკოპოსმა მაჩიტელას ფორმის ლითონის ინსტრუმენტის ჩამოსხმა ინება და ადგილობრივ ოსტატს უბრძანა ბრინჯაოსგან ჩამოესხა მსგავსი რამ. თუმცა, როგორც ეტყობა, მაშინ ეპისკოპოსს ზარები საეკლესიო მსახურების პრაქტიკაში არ შემოუტანია.

მზოლოდ VII ს-ის დასაწყისში, რომის პაპმა ზავინიანმა მისცა უკვე ზარებს ქრისტიანული მნიშვნელობა და ამ დროიდან, დასავლეთ ევროპაში, ზარის ხმა თანდათანობით ღვთისმსახურების განუყოფელი ნაწილი გახდა ქრისტიანებისათვის. აღმოსავლეთში, ბერძნულ ეკლესიაში კი ზარების გამოყენება IX ს-ის მეორე ნახევარში დაიწყეს.

ზარის ხმოვანების სახეობები და მათი დანიშნულება

სამახარებლოს რეკვა: სამახარებლო ეწოდება ერთ დიდ ზარზე მწყობრად შემოკვრის შედეგად გამოცემულ ხმას. ზარის ასეთი რეკვით მორწმუნეებს ტაძარში უხმობენ და ამცნობენ ღვთისმსახურების დაწყებას. სამახარებლო ზარი ასე ირეკება: თავიდან სამი ხანგრძლივი, გაბმული შემოკვრა (ვიდრე ზარის ხმა თავისით არ მიწყდება), რასაც თანმიმდევრული შემოკვრები მოჰყვება.

ლიტურგიის მიმდინარეობისას და სადღესასწაულო ღვთისმსახურებისას ზარების გარკვეული ხასიათის დახმიანება და რეკვა გამოიყენება.

დღეისათვის, სამი სახით საეკლესიო ზარის რეკვა არსებობს:

მართლმადიდებლური რეკვა: მის საფუძველში დევს რიტმი, მისთვის დამახასიათებელი დინამიკითა და ტემბრთა თანაშეწყობით. მართლმადიდებლურ ზარებში უპირველეს ყოვლისა, კეთილხმოვანება და ტემბრთა სიმდიდრე ფასდება. მართლმადიდებლურ სამყაროში საეკლესიო ზარების 4 კანონიკური რეკვა არსებობს.

კათოლიკური რეკვა: მის საფუძველში ერთჯერადიანი ან ორჯერადი რიტმული დარტყმები დევს. ტრადიციულად, ზარები ირჩევა ან იგულისხმება გარკვეული ტონალობის მიხედვით – ობერტონების შეზღუდული რაოდენობით. აქედან გამომდინარე, ზარის ხმა თავისთავად ღარიბია და ჟღერადობა დამოკიდებულია ზარების რაოდენობაზე.

პროტესტანტული რეკვა: ამ დროს მნათე, ზარების კრებულის გამოყენებით, ნოტებზე განწყობილ მელოდიას ასრულებს. რეკვა, როგორც წესი, კლავიშებიანი მოწყობილობით (ორღანის კლავიატურის მსგავსი) ხორციელდება, რომელიც ზარის ენას ან (სპეციალურ ჩაქუჩს ამოძრავებს.

ამჟამად, მსოფლიოში ყველაზე დიდი ზარია „მეფე-ზარი“, რომელიც ახლა ქვის ფილაზე დევს იოანე დიდის სამრეკლოს ძირში. ზარს ბადალი არ გააჩნია არა მარტო ზომისა და წონის მიხედვით, არამედ მხატვრული ჩამოსხმით. „მეფე-ზარი“ რუსმა ოსტატებმა (მამამ და შვილმა) ივან და მიხეილ მატორიანებმა ჩამოასხეს 1733-1735 წლებში. „მეფე-ზარის“ საერთო წონა 200 ტონაა, მისი დიამეტრი კი 6 მეტრსა და 60 სანტიმეტრს შეადგენს.

/გიორგი გურული/

წიგნიდან: „საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ისტორია“
ავტორები: ვახტანგ თორაძე, ნინო თორაძე

შესავალი – ბროშურიდან: „მამათა სწავლებანი. ზეცა დედამიწაზე“ II

kvirike.ge]]> დათო ახლოური - ცივა ... უშენობით ტირიან წვიმები https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32793-bbbb-bbbbbbb-byebbb-bbebbbbbb-bbbbbb-bbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32793-bbbb-bbbbbbb-byebbb-bbebbbbbb-bbbbbb-bbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32793-bbbb-bbbbbbb-byebbb-bbebbbbbb-bbbbbb-bbbbbbb.html Tue, 16 Dec 2014 13:19:17 +0000 native-yes

ცივა... უშენობით
ტირიან წვიმები,
გულში კი ჯერ ისევ
სითბოა ულევი...
მე შენს მონატრებას
შემოვეწირები,
ისე მიყვარხარ და
მეგულისგულები...

ახლა შავ - თეთრია
უფერო ფერები,
მწყინს და მოწყენილიც
დიდხანს ვერ ვიქნები;
მოვალ, თავსხმასავით
შემოგეფერები,
მოხვალ წვიმის წვეთად,
შემომეფიქრები...

ო, რა ჯავრიანად
მიდის სექტემბერი,
ალბათ უშენობა
ჩემი ბედი არი...
ხედავ? - როგორ მათბობ,
როგორ გეფერები
ასე ნაწყენი და
ასე სევდიანი...

წვიმს და ეს ოხერი
წვიმაც აღარ მინდა,
სული უშენობით
სხეულს არც ინებებს...
ნახავ, ეს თვალები
ჩემი საფლავიდან,
როგორ სიყვარულით
გამოგაცილებენ!

დათო ახლოური

]]> დათო ახლოური - როგორ ვარ? https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32575-bbbb-bbbbbbb-bbbbb-bbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32575-bbbb-bbbbbbb-bbbbb-bbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32575-bbbb-bbbbbbb-bbbbb-bbb.html Sun, 26 Oct 2014 13:13:18 +0000 native-yes

როგორ ვარ?
- რა ვიცი...
არც ისე,
როგორც სურს
ძმასა და მოყვარეს.
ყოველდღე
გზას ვუთმობ
ნარცისებს,
რომლებმაც
ღიმილი მომპარეს.
როგორ ვარ?
- რა გითხრა...
ისე რაა...
ვხედავ რომ,
დღითი დღე
ვბინდდები.
ფიალა
ბალღამით ივსება,
შარბათით
სავსეა ჭიქები
და მაინც
ფიალას გამოვცლი,
ნაწყენი
არ დამრჩეს
სუფრა რომ...
როგორმე
თუ მიწას
გამოვცდი,
კალთაზე გემთხვევი,
უფალო...
როგორ ვარ?
- არ ვიცი,
რა გითხრა...
ისე რაა -
გიღიმი ამაოდ...
აღარ მსურს
დარჩენა
აქ დიდხანს,
მე ცოდვილს,
ნუ მიწყენ,
მამაო!!!

დათო ახლოური

]]> დათო ახლოური - ხმაურობს სისხლი https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32343-bbbb-bbbbbbb-bbbbbbbb-bbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32343-bbbb-bbbbbbb-bbbbbbbb-bbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32343-bbbb-bbbbbbb-bbbbbbbb-bbbbbb.html Sun, 17 Aug 2014 09:08:38 +0000 native-yes

ხმაურობს სისხლი
ზღვარწაშლილი
და ამღვრეული,
ცხელმა ტალღებმა
ბაგეები
ისევ ალეწეს
და ჩემი სუნთქვით
დაორთქლილი
შენი სხეული
ათრთოლებული მისცემია
ვნების სარეცელს...
ხმაურობს სისხლი,
სისხლი ცხელი
და ამღვრეული,
ხორბლისფერ ძუძუს
დაგიეკლავს
ვნების თარეში...
ამ ერთ ღამეში
დაქალდება
შენი სხეული
და მთელ სიცოცხლეს
გისახსოვრებ
ამ ერთ ღამეში...

დათო ახლოური

]]> დათო ახლოური - თბილი ღამეა https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32341-bbbb-bbbbbbb-bbbbb-bbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32341-bbbb-bbbbbbb-bbbbb-bbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32341-bbbb-bbbbbbb-bbbbb-bbbbb.html Sun, 17 Aug 2014 09:06:37 +0000 native-yes

თბილი ღამეა,
მშვიდი და მკრთალი,
შენზე ფიქრებში
გავყუჩდები და...
ხან თვალებიდან
იწყება ქალი,
ხან თმებიდან და
ხან ტუჩებიდან...
ზოგჯერ გიზიდავს
მაღალი მკერდი,
ზოგჯერ ლამაზად
ნათქვამი სიტყვა...
მე შენ მიყვარხარ,
მე მიყვარს მდედრი,
მე შენით მთელი
სამყარო მიყვარს...
თბილი ღამეა,
მშვიდი და მკრთალი,
გამიბატონდი
გულში სრულიად.
სიყვარულიდან
იწყება ქალი
და ქალი თვითონ
სიყვარულია...

დათო ახლოური

]]> დათო ახლოური - მინდა რომ იყო ჩემი https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32318-bbbb-bbbbbbb-bbbbb-bbb-bbb-bbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32318-bbbb-bbbbbbb-bbbbb-bbb-bbb-bbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32318-bbbb-bbbbbbb-bbbbb-bbb-bbb-bbbb.html Sat, 16 Aug 2014 16:04:49 +0000 native-yes

მინდა რომ იყო ჩემი,
და იფერებდე მორცხვად.
თვალს გემჩნეოდეს ცრემლი,
შორს ვიქნებოდი როცა.
მინდა იწყენდე მაშინ,
თუ შემნიშნავდი წყენას.
როგორც პატარა ბავშვი
ჩემთან იჩლექდე ენას.
ყველგან ამბობდე -,,მიყვარს,"
გყავდე გულში და გულთან.
მიძღვინიდე ლამაზ სიტყვას
და ყოველ ამოსუნთქვას.
რომ მიფიცებდე, გწამდე -
მინდა გიყვარდე ასე...
მინდა სულ გვერდით მყავდე,
სულ ჩემით იყო სავსე...
მინდა, რომ იყო ჩემი...

დათო ახლოური

]]> დათო ახლოური - არ გინდა? https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32316-bbbb-bbbbbbb-bb-bbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32316-bbbb-bbbbbbb-bb-bbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32316-bbbb-bbbbbbb-bb-bbbbb.html Sat, 16 Aug 2014 15:50:22 +0000 native-yes

არ გინდა? - სადმე წავიდეთ,
მთაში ან თუნდაც ზღვაზე.
გავყვეთ ამ მზიან ამინდებს,
აღარ ვიჯავროთ სხვაზე.
მოდი და ნუღარ ვიყუჩებთ,
მოდი, შევწყვილდეთ წლეულს;
შენს გულს და თვალებს ვიჩუქებ,
შენს სადედოფლო სხეულს...
მოდი, გავენდოთ ამ ქუჩებს,
რამე მოვუყვეთ მთვარეს,
სულ კოცნა - კოცნით გაჩუქებ
თვალებბრიალა ფშაველს.
არ გინდა? - მე და შენიდან
გული ავაგოთ ცამდე...
ქალავ, მომეცი ხელი და
წავბოდიალდეთ სადმე!

დათო ახლოური

]]> დათო ახლოური - ქალი ვაზია https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32312-bbbb-bbbbbbb-bbbb-bbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32312-bbbb-bbbbbbb-bbbb-bbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32312-bbbb-bbbbbbb-bbbb-bbbbb.html Sat, 16 Aug 2014 15:44:35 +0000 native-yes

ქალი ვაზია,
უნდა ეფერო,
უნდა ჩაიკრა გულში
და გათბე...
მზით დაფერილი
მწიფე მტევანი
უნდა დაწურო მერე და
დათვრე...
ქალი ვაზია,
სხეული მდედრის
უნდა აქციო
ყურძნის მარცვლებად.
უნდა დაცალო
ქალი ბოლომდე
და კვლავ შეავსო
გამოსაცლელად...

დათო ახლოური

]]> დათო ახლოური - მე რომ მიყვარხარ https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32159-bbbb-bbbbbbb-bb-bbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32159-bbbb-bbbbbbb-bb-bbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/poezia/32159-bbbb-bbbbbbb-bb-bbb-bbbbbbbbb.html Tue, 01 Jul 2014 11:45:29 +0000 native-yes

მე რომ მიყვარხარ,
მგონია, რომ
უყვარხარ ყველას,
მთელ სამყაროზე
ეჭვიანობს
ახლა ეს გული.
ვინც სიყვარული
იწამა და...
ღმერთს სთხოვა შველა,
ასე მგონია
შენზე იყო
შეყვარებული...

რა ეშველება,
აღარ ვიცი,
უშენოდ ამ ხალხს,
რა ეშველება
ამ ქვეყანას
შეცვლილს, ვნებიანს...
ასე მგონია,
ვერ ამჩნევენ
ჩემსავით,
სხვა ქალს,
ასე მგონია
შენს სიყვარულს
მეცილებიან...

ჰოდა, ამიტომ
მიმაჩნიხარ
სამყაროს ფასად,
ჰოდა, ამიტომ
გნებდებიან
ვნებულს
გულები...
მე რომ მიყვარხარ,
მგონია, რომ
უყვარხარ სხვასაც,
ვეჭვიანობ და
უმიზეზოდ
გებუზღუნები!

დათო ახლოური

]]>