ტრადიციები - ლიტერატურა / მეამაყება, რომ ქართველი ვარ... https://literatura.mcvane.ge/ ტრადიციები - ლიტერატურა / მეამაყება, რომ ქართველი ვარ... true https://literatura.mcvane.ge/main/36436-bbbbbb-bbbbbbb-bbbb-bbbbbbbbye-vbebbbbbb-bbbbbv-bbbbbbbb.html admin მთავარი / ლიტერატურა / კუთხეები / ტრადიციები Mon, 01 Oct 2018 19:46:36 +0000

ფატიმა წოტოიძე - ქალი, რომელსაც „შატილის ასულო“ მიეძღვნა

თითქმის ნახევარი საუკუნის წინ, 36 წლის თუში მეცხვარე ვერც კი წარმოიდგენდა, რომ ლექსი, რომელიც სატრფოს მიუძღვნა, წლების შემდეგ პოპულარულ ქართულ სიმღერად იქცეოდა, მას კი ავტორობის მტკიცება სასამართლოში მოუწევდა.

„მთიდან ჩამოვედი და ამხანაგები მეუბნებიან, შენზე ლექსია დაწერილიო. შატილის ასულოო, მაგრამო ფატიმა სწერია, შენ მოგიძღვნაო. მე კიდევ ვიცი რატომ, წინა წელსაც მითხოვა, იმის წინაც მითხოვა და მე უარი ვუთხარი. რაღაცით მაინც უნდა მოვეხიბლე. ისეთი ლამაზი სიტყვები იყო, მე თვითონ ვისწავლე, მუსიკა მასწავლებელმა დაგვიწერა და გუნდში გვამღერა. ეს ლექსი დამრჩა და მთელი სოფელი შატილის ასულს მეძახდა“.

„შატილის ასული“, ფატიმა წოტოიძე მაშინ 20 წლის იყო, თუში მეცხვარე იოსებ ლონგიშვილი კი მასზე 16 წლით უფროსი. გათხოვებაზე ორჯერ უარიც ამ მიზეზით უთქვამს, თან სწავლის გაგრძელებაც სურდა.

„მაღალი ვიყავი, მეტრი და 85 სანტიმეტრი. ჩემზე მაღალი არცერთი გოგო არ იყო სოფელში. თავს ვიწონებდი კაცო. გინდაც ლამაზი არ იყო, ტანადობა ხელს გიწყობს, გალამაზებს კიდეც. ყველას თავს ვაწონებდი, სიყვარული ისე მინდოდა“.

ორი უარის შემდეგ იოსებ ლონგიშვილი ქალის დეიდასთან მისულა ხელის სათხოვნელად. დედა სახლში არ ყოფილა, მის გარეშე მიუღიათ გადაწყვეტილება.

„დეიდაჩემი მეუბნებოდა, ის უნდა შეირთო, ვისაც შენ უყვარხარ, განა ვინც შენ გიყვარსო. ამ კაცს მე აქედან არ გავაბრუნებ, მე ვარ უფროსი და უარი არ უნდა თქვაო. არ მინდოდა მეცხვარე შემერთო ქმრად. ყველას დიპლომიანი ქმრები ჰყვანან და ეხლა მე მეცხვარე? არა, მეც თავი მომწონს. მაგრამ, არაუშავსო ვიფიქრე, იმხელა ჭკუა აქ, რომ ყველა დიპლომიანს აჯობებს“.

„შატილის ასულოს“ ტექსტი დღემდე რამდენჯერმე შეიცვალა - თავდაპირველ ვერსიაში, 1960 წელს, პოეტს „შატილის ასულო, ლერწამო ფატიმა“ დაუწერია და არა „ლერწამო ტანისა“, როგორც ეს დღეს არის გავრცელებული.

მომდევნო წლებში ლექსის სათაურად ავტორმა „ხადიშათ“ მიუთითა, პირველი სტროფი კი ასე ჟღერდა - „ჩეჩენთა ასულო, ლერწამო ხადიშათ“. 1995 წელს იოსებ ლონგიშვილის პოეტურ კრებულში კი ლექსი „შატილის ასულოს“ სახელით შევიდა, თუმცა პირველ სტრიქონში, ფატიმას ნაცვლად, კვლავ ხადიშათ წერია.

- მაგ სახელის გოგოსაც ხომ არ ეტრფოდა? - ხუმრობით ვკითხეთ ფატიმა ბებოს.

„ეგ იმიტომ წერია, რომ მთავრობას სჭირდებოდა. ჩეჩნებთან დავმეგობრდით და ეგრე დაწერეო, უთხრეს. სთხოვეს და დაწერა. მერე როგორ ვიჩხუბეთ, შენ ფატიმა აღარ გიყვარს, ხადიშათი გიყვარს და იქამდე წავიდა საქმე, რომ უნდა გავყრილიყავით. ვუთხარი, თუ მაგ ლექსში მაგ სიტყვას იხმარ, გაგეყრები, დღეის მერე შენი ცოლი აღარ ვარ, ვინც გინდა ის იყოს“.

- რომ არ გაეყარეთ და წიგნში მაინც ხადიშათ წერია?

- ეს არაუშავ, ვაპატიე.

„შატილის ასული“ თუშია, ხევსურეთში არასდროს უცხოვრია: „ლამაზად რომ გამოსულიყო ლექსი, მთებიდან მთებში გვეფრინა. თუშეთიდან, თუშეთში ხომ ვერ წამიყვანდა“.



ლექსზე სიმღერა, მისი შექმნიდან მალევე, თუშმა მასწავლებელმა თამარ ქააძემ დაწერა. მას შემდეგ, ტექსტის მსგავსად სიმღერის შესრულების სტილიც ბევრჯერ შეიცვალა. 2001 წელს სიმღერა საფრანგეთში, გასტროლებზე მყოფმა ანსამბლმა „ერისიონმა“ შეასრულა, თუმცა „შატილის ასულოს“ „ერისიონის“ რეპერტუარში „სამაია“ ერქვა და ავტორად ხალხური იყო მითითებული.

„პირველად რომ ტელევიზორში მოვისმინეთ „შატილის ასულოს“ მღერიან, გაგვიხარდა. მერე გამოაცხადეს, რომ ეს ლექსი არის ხალხური, ამას პოეტი არა ჰყავსო. გავბრაზდით, გავნერვიულდით, განა მარტო ჩვენ, მთელი სოფელი აყალმაყალში იყო, ეს რა თქვესო“.

იმის დასამტკიცებლად, რომ ლექსის ავტორი ნამდვილად იოსებ ლონგიშვილია, ოჯახს სამი ინსტანციის სასამართლოს გავლა მოუწია. პოეტმა თბილისის სასამართლოს სარჩელით 2004 წლის 8 იანვარს მიმართა. დავა ხუთ წელს გაგრძელდა. საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებმა საქმე „ერისიონის“ სასარგებლოდ გადაწყვიტეს, ლექსის ავტორად იოსებ ლონგიშვილი უზენაესმა სასამართლომ მხოლოდ 2009 წელს აღიარა, მაშინ როცა პოეტი უკვე 3 წლის გარდაცვლილი იყო.

ფატიმა წოტოიძე - ქალი, რომელსაც „შატილის ასულო“ მიეძღვნა


„ისე ძალიან განიცადა, ფეხზე იყო, მაგრამ ლოგინად ჩავარდა. იმდენი ინერვიულა, იმდენი, რომ ბოლოს გადაყვა.

ეს იოსები განსაკუთრებული კაცი იყო. იცი რით? მთა უყვარდა გაგიჟებამდე. ვეხვეწებოდი, ქვეყანა რუსეთში მიდის, მოდი, ჩვენც წავიდეთ, რაღაცა გავაკეთოთ. რუსეთში რომ წავიდე, იქ მთები არ არი, რა უნდა ვქნაო. ტრიალ მინდორში ლექსებს როგორ დავწერო“.

იოსებ ლონგიშვილს ეკუთვნის კიდევ ერთი ცნობილი სიმღერის ტექსტი. „რა კარგი იყო თუშეთი“, რომელსაც დღეს ხალხი „რა ლამაზია თუშეთის“ სახელით უფრო იცნობს. მეუღლე ამბობს, რომ ეს ლექსი ლაშარობიდან ჩამოსვლის შემდეგ დაწერა და სოფელ ჩიღოს მიუძღვნა.

75 წლის ფატიმას ქმრის ჰიტებად ქცეულ ლექსებზე მეტად მაინც ის ლექსი უყვარს, რომლითაც მისი და იოსების სიყვარულის ისტორია დაიწყო. სატრფოსთვის მიძღვნილი პირველი ლექსი იოსებს ალაზნისთავში, ფატიმასთან შეხვედრის შემდეგ დაუწერია.

„იქ დარჩა ტიალი გული, სადაც ალაზნისთავია,

სხვამ არ წამართვას ლამაზი, მთებო, გეჭიროთ თვალია...“

„მომეწონა, იგრე მომეწონა ეგ სიტყვები. მთაში კაცო, მთებს ავალებს რომ სხვამ არ წამართვას ლამაზი ქალიო. იქიდან დაიწყო..

მინდა რომ იმღერონ. გთხოვთ, ვინც კარგი მღერა იცის, იმღეროს რა. სანამ მოვკვდები, მანამ იმღერონ“.

ფატიმა წოტოიძე - ქალი, რომელსაც „შატილის ასულო“ მიეძღვნა


www.mtisambebi.ge]]> true https://literatura.mcvane.ge/main/33392-bbbbb-bbbb-bbbbbb.html admin მთავარი / ტრადიციები Tue, 17 Mar 2015 05:12:20 +0000

წმიდა დიდი მარხვა

* მზადება დიდი მარხვისათვის;
* მეზვერისა და ფარისევლის შვიდეული;
* უძღები შვილის შვიდეული;
* ხორციელის შაბათი;
* საშინელი სამსჯავროს ხსენება;
* დიდი მარხვა - ზეიმი სულისა;
* მიტევების დღე - დიდმარხვის დასაწყისი;
* პირველი შვიდეული;
* პირველი კვირა, მართლმადიდებლობის ზეიმი;
* მეორე კვირა, სინათლის მქმნელთა მარხვათა;
* მესამე კვირა, ჯვართაყვანისცემისა;
* მეოთხე კვირა, წმიდისა იოანე კლემაქსისა;
* მეხუთე კვირა, ღირსისა მარიამ მეგვიპტელისა;
* ლაზარეს შაბათი;
* ბზობა - ბაიაობა;
* ვნების შვიდეული, დიდი ორშაბათი;
* ვნების შვიდეული, დიდი სამშაბათი;
* ვნების შვიდეული, დიდი ოთხშაბათი;
* ვნების შვიდეული, დიდი ხუთშაბათი;
* ვნების შვიდეული, დიდი პარასკევი;
* ვნების შვიდეული, დიდი შაბათი;

წმიდა დიდი მარხვა


* * *

ერთხელ უფალთან ეშმაკეული მიიყვანეს და შესჩივლეს, რა არ ვიღონეთ, სად არ მივიყვანეთ, არაფერი გამოგვდის, შენმა მოწაფეებმაც ვერაფერი მოუხერხეს და იქნებ შენ გვიშველო რამეო.

უფალმა გულისტკივილით ამოიოხრა და განკურნა ეშმაკეული. როცა მოწაფეები შეეკითხნენ, ჩვენ რატომ ვერ შევძელითო მისი განკურნება, უპასუხა:

- ურწმუნოებისა თქვენისათვის. ამინ გეტყვი თქვენ, მდოგვის მარცვლის ოდენა რწმენა რომ გქონდეთ და უთხრათ ამ მთას აქედან იქით გადადიო - გადავა, და არაფერი იქნება თქვენთვის შეუძლებელი.

- ეს უკეთური მოდგმა კი მხოლოდ მარხვითა და ლოცვით განიდევნება - დაამატა მან და ამით მოგვცა ადამიანებს ბოროტ ძალებთან საბრძოლველი იარაღი.

ლოცვითა და მარხვით ადამიანი ათავისუფლებს სულს ამქვეყნიური საზრუნავისაგან, ამაო ფუსფუსისაგან, ცოდვის მორევისაგან. იგი ასუსტებს და თრგუნავს ხორციელ მოთხოვნილებებს, რითაც აცლის ეშმაკს ბოროტი ზემოქმედების სარბიელს.

წმიდა დავით წინასწარმეტყველი ბრძანებს:

- კაცი პატივსა შინა იყო და არა გულის-ხმა-ჰყო, ჰბაძვიდა იგი პირუტყვთა უგუნურთა და მიემსგავსა მათ.

რა პატივი ხვდა წილად ადამიანს და რა არ გულის-ხმა-ჰყო?

პასუხი აქვეა, დავითის სიტყვების მეორე ნაწილში.

- ჰბაძვიდა იგი პირუტყვთა უგუნურთა და მიემსგავსა მას.

დიახ! უგუნურებით მიჰბაძა პირუტყვს და დაემსგავსა მას.

ესე იგი გონიერება ყოფილა დიდი პატივი, რომელიც ღმერთმა უბოძა ადამიანს და ამით განასხვავა იგი ყოველი სხვა ქმნილებისაგან, სწორედ გონებით აამაღლა იგი, შექმნა რა თავის ხატად და მსგავსად.

პირუტყვის ქცევები რითაა განპირობებული?

მხოლოდ და მხოლოდ ხორციელი სურვილებით. სწყურია - უნდა დალიოს, შია - უნდა ჭამოს, ეძინება - უნდა დაიძინოს, სირბილი უნდა - დარბის. მას არც სირცხვილი გააჩნია - ყველაფერს ბუნებრივად აღასრულებს, არაფერია მისთვის მოსარიდებელი.

ადამიანიც ასევე იქცევა, როცა იგი მხოლოდ თავისი სურვილებით მოქმედებს. ამით იგი უგუნურ პირუტყვს ბაძავს და ემსგავსება კიდეც მას.

გონიერება ადამიანისთვის წყალობაა ღვთისა. წმიდა პავლე მოციქული ამბობს:

- ყველაფერი შესაძლებელია ჩემთვის, მაგრამ ყველაფერი სასარგებლო როდია.

უფალმა გონება იმისთვის გვიბოძა, რომ გავარჩიოთ კეთილი ბოროტისაგან და კეთილი ავირჩიოთ. ვინც ბოროტებას ირჩევს, იგი ქურდია და ავაზაკი, რადგან მიითვისა ღვთისაგან ბოძებული ნიჭი და უკეთური მიზნებისთვის გამოიყენა.

კვლავ წმიდა პავლე მოციქულს მოვუხმოთ:

მოციქულის სწავლება

რომელნიც ხორციელად ცხოვრობენ, ხორციელზე ფიქრობენ, ხოლო რომელნიც სულიერად არიან - სულიერზე. რადგან ხორციელი ფიქრები სიკვდილია, ხოლო სულიერი - სიცოცხლე და მშვიდობა.

ხორციელი ფიქრები - ღვთის მტრობაა, რამეთუ არ ემორჩილება ღვთის სჯულს, ამიტომ მათ, რომელნიც ხორციელად ცხოვრობენ, არ ძალუძთ ასიამოვნონ ღმერთს (რომ. 8, 5-8).

დადგა ძილისაგან თქვენი გამოღვიძების ჟამი.

ღამე წავიდა და დღე მოახლოვდა, ამიტომ მოვიშოროთ სიბნელის საქმეები და შევიმოსოთ ნათლის საჭურველი.

მოვიქცეთ თავდაჭერილად, როგორც დღისით, არა მსუნაგობით და ლოთობით, არა ავხორცობითა და თავაშვებულობით, არა ჩხუბით და შურით, არამედ შეიმოსეთ უფალი ქრისტე და ხორცზე ზრუნვას გულისთქმად ნუ გაიხდით (რომ. 13, 11-14).

მოიქეცით სულიერად და ნუ აღასრულებთ ხორცის გულისთქმებს, რამეთუ ხორცს სულის საწინააღმდეგო სურს, სულს კი ხორცის საწინააღმდეგო. ერთმანეთს ეწინააღმდეგებიან, რათა არ აკეთოთ ის რაც გსურთ.

ხორცის საქმეები აშკარაა. ეს არის სიძვა, უწმინდურება და თავაშვებულობა, კერპთმსახურება, მისნობა, მტრობა, ჩხუბი, შური, რისხვა, შუღლი, უთანხმოებანი, მწვალებლობა, სიძულვილი, მკვლელობა, ლოთობა, გაუმაძღრობა და სხვა ასეთი. გეუბნებით წინასწარ, როგორც ადრე მითქვამს, რომ ამის ჩამდენნი ღვთის სასუფეველს ვერ დაიმკვიდრებენ.

ხოლო სულის ნაყოფია: სიყვარული, სიხარული, მშვიდობა, სულგრძელება, სახიერება, სიკეთე, ერთგულება, სიმშვიდე, თავშეკავება - ამათ წინააღმდეგ არ არის სჯული.

მათ ვინც ქრისტესნი არიან, ჯვარს აცვეს თავიანთი ხორცი ვნებებთან და გულისთქმებთან ერთად.

თუ სულით ვცოცხლობთ, სულითვე უნდა ვიაროთ, ნუ ვიქნებით პატივმოყვარენი, ერთმანეთის გამაღიზიანებელნი და ერთმანეთის მოშურნენი.

ძმანო! თუ კაცი რაიმე შეცოდებაში ჩავარდება, თქვენ სულიერებმა გამოასწორეთ იგი თავმდაბლობის სულით და გაფრთხილებით, თქვენც რომ არ ჩავარდეთ განსაცდელში. ერთიერთის სიმძიმე იტვირთეთ და ესრეთ აღასრულეთ სჯული ქრისტესი.

რამეთუ, თუ ვინმეს ეგონოს, რომ რაიმე არს და არა იყოს, თავსა თვისსა აცდუნებს, არამედ საქმენი თვისნი გამოსცადოს ყოველმა.

ხოლო ეზიარებოდნენ უმეცარნი სიტყვასა მასწავლელისასა ყოველსა შინა კეთილსა.

ნუ სცდებით, ღმერთი არა შეურაცხ-იქმნების, რამეთუ რაცა სთესოს კაცმან - იგიცა მოიმკოს. რამეთუ, რომელმან სთესოს ხორცთა შინა თვისთა, ხორცთა მიერ თვისთა მოიმკოს ხრწნილება, ხოლო, რომელმან სთესოს სულსა თვისსა, სულისაგან თვისისა მოიმკოს ცხოვრება საუკუნო.

სიკეთის კეთება ნუ მოგვწყინდება, რამეთუ თავის დროზე მოვიმკით ნაყოფს, თუ არ მოვდუნდებით.

მაშ ვიდრე დრო გვაქვს, სიკეთი მოვიმოქმედოთ ყველამ და უფრო მეტად მათ, ვინც ჩვენიანია რწმენით (გალ. 5; 16-6; 10).

ყოვლითა სიმდაბლითა და სიმშვიდითა და სულგრძელებითა თავს იდებდით ურთიერთარს სიყვარულითა. ისწრაფეთ შეინარჩუნოთ სულის ერთობა მშვიდობის საკვრელით.

ერთია ხორცი, ერთია სული, ერთ არს უფალი, ერთ არს სარწმუნოება, ერთია ნათლისღება, ერთ არს ღმერთი და მამა ყოველთა, რომელი ყოველთა ზედა არს და ყოველთა მიერ და ჩვენ ყოველთა შორის.

აღარ ვიყოთ ყრმები, რომელთა არყევს და იტაცებს ყოველგვარ მოძღვრებათა ქარი ადამიანთა ცბიერებით, ცდუნების მზაკვრული ხელოვნებით, არამედ ჭეშმარიტ ვიყვნეთ სიყვარულსა ზედა.

ამას ვამბობ და ვმოწმობ უფალში, რათა აღარ მოიქცეთ ისე, როგორც სხვა ხალხები იქცევიან თავისი გონების ამაოებით. დაბნელებულნი გულითა, უცხო-ქმნულნი ცხოვრებისაგან ღმრთისა. უმეცრებითა მით, რომელიც არს მათ თანა, სიბრმავითა გულისა მათისათა, რომელთაც გასწირეს თავი თვისი და მისცეს ბილწებასა საქმედ არაწმიდებისა ყოვლითა ანგარებითა, ხოლო თქვენ არა ეგრეთ გისწავიეს ქრისტე. რადგან გისმენიათ მისი და გისწავიათ მისგან, რომ ჭეშმარიტება არს იესოს თანა.

განიშორეთ თქვენგან ძველი იგი კაცი, გახრწნილი გულისთქმითა მისებრ საცთურისა, რომელიც თქვენი პირვანდელი ცხოვრების შედეგი იყო, განახლდით თქვენი გონების სულით და შეიმოსეთ ახალი იგი კაცი, ღმრთისა მიერ დაბადებული სიმართლითა და სიწმიდითა ჭეშმარიტებისათა. ამიტომ განიშორეთ ტყუილი და ყველა ჭეშმარიტებას იტყოდეს.

განრისხებულნი ნუ სცოდავთ, მზე ნუ ჩავა განრიხსებასა თქვენსა. ნუ მისცემ ადგილს ეშმაკსა. ვინც იპარავდა, ნუღარ იპარავს. უკეთესია იშრომოს და თავისი ხელით აკეთოს კეთილი, რათა ჰქონდეს გაჭირვებულისათვის მისაცემად. უშვერი სიტყვა არ დაგცდეთ პირიდან, არამედ მხოლოდ კეთილი, დასარიგებლად, რათა მადლი მიანიჭოს მსმენელებს.

და ნუ შეაწუხებთ სულსა წმიდასა ღმრთისასა, რომლითაცა აღიბეჭდენით დღედ გამოხსნისა. ყოველი სიმწარე, რისხვა, გულისწყრომა, ყვირილი და გმობა მოსპეთ თქვენ შორის, ყოველ უკეთურებასთან ერთად. იყავით ერთმანეთის მიმართ ტკბილი, მოწყალე, მომმადლებელ თავთა თვისთა, ვითარცა იგი ღმერთმან ქრისტეს მიერ მოგვმალდა ჩვენ.

ნუცა ვინ გაცდუნებს თქვენ ცუდითა სიტყვითა, რამეთუ ამისთვის მიიწევის რისხვა ნაშობთა მათ ზედა ურჩებისათა. ნუ იქნებით მათი მსგავსი. რამეთუ ოდესღაც ბნელი იყავით, ხოლო აწ ნათელი ხართ უფლისა მიერ, ვითარცა შვილნი ნათლისანი ვიდოდეთ. რამეთუ ნაყოფი სულისა ყოვლითა კეთილითა და სიმართლითა და ჭეშმარიტებითა.

გამოსცადეთ, რა არის სათნო უფლისა და ნუ თანა-ეზიარებით საქმეთა მათ უნაყოფოთა ბნელისათა, არამედ ამხილეთ, რამეთუ, რასაც ისინი ფარულად აკეთებენ, სათქმელადაც კი სამარცხვინოა. ხოლო ყოველივე მხილებული ნათლისაგან განცხადდება, რამეთუ ყოველივე განცხადებული ნათელ არს.

ნუ იქნებით უგუნურნი, არამედ გულის-ხმა-ჰყავთ რაი-იგი არს ნება უფლისა და ნუ დაითვრებით ღვინითა, რომლითა არს სიბილწე, არამედ აღივენით სულითა. ესაუბრეთ ერთმანეთს ფსალმუნითა და გალობითა და შესხმითა სულიერითა და აქებდით თქვენს გულებში უფალსა. ჰმადლობდეთ ყოვლადვე ყოველთათვის სახელითა უფლისა ჩვენისა იესო ქრისტესითა ღმერთსა და მამასა.

დაემორჩილენით ურთიერთარს შიშითა ქრისტესითა (ეფ. 4; 2-5; 21).

ბევრნი, რომელთა შესახებაც ხშირად მითქვამს თქვენთვის და ახლაც ტირილით გეუბნებით, ისე იქცევიან, როგორც ქრისტეს ჯვრის მტრები. მათი ბოლო დაღუპვაა, მათი ღმერთი - მუცელი, მათი დიდება კი სირცხვილშია, ისინი მიწიერზე ფიქრობენ (ფლპ. 3, 18).

ამიერიდან ძმანო, რაც ჭეშმარიტია, რაც პატიოსანია, რაც მართალია, რაც წმიდაა, რაც საყვარელია, რაც საქებარია, რაც სათნო და ქებულია, იმაზე იფიქრეთ.

რაც ჩემგან ისწავლეთ, მიიღეთ, მოისმინეთ და დაინახეთ ჩემში, ის შეასრულეთ და ღმერთი იქნება თქვენთან (ფლპ. 4, 18).


როგორ დავიცვათ დიდი მარხვა

ჩვეულებრივ დიდ მარხვაში უნდა შევიკავოთ თავი ხორცისა და ხორცის პროდუქტებისაგან, ყველისა და რძის პროდუქტებისაგან, კვერცხისა და თევზეულისაგან. არ არის დაშვებული ღვინისა და სხვა სპირტიანი სასმელების დალევაც. კარგი იქნება თუ ვისარგებლებთ დიდი მარხვის საერთო შემართებით და დავთმობთ სიგარეტს და სხვა მავნე ჩვევებს.

დამწყებთათვის სასურველია, რომ მთელი მარხვის განმავლობაში არ მიიღონ ხორცი და ხორცის პროდუქტები, თავი შეიკავონ ღვინისა და სხვა სპირტიანი სასმელებისაგან. რძის პროდუქტები და კვერცხი შეუძლიათ მიიღონ გარდა ოთხშაბათისა და პარასკევისა, რომელთა სრული მარხვით დაცვა კარგი იქნება.

ვინც პირველად აპირებს მარხვის შენახვას და ვისაც სურს მარხვის გამკაცრება, უნდა მიმართონ მოძღვარს რჩევა-დარიგებისა და ლოცვა-კურთხევისათვის.

თუ ავადმყოფობისა და სხვა მიზეზთა გამო არ შეუძლია სრული მარხვის შენახვა, მიმართოს მოძღვარს და ის შეურჩევს მარხვის უვნებელ ზომას.

დიდი მარხვის პირველი შვიდეული განსაკუთრებული სიმკაცრით გამოირჩევა.

ჩვეულებრივ საკვები უზეთოდ მზადდება და მცირდება მისი მიღების რაოდენობა.

დამწყებთათვის საკმარისია სრულად დაიცვან მარხვა, ყოველგვარი გამკაცრების გარეშე.

დიდი მარხვის პირველი შვიდეულის ორშაბათიდან ხუთშაბათამდე დიდი მწუხრის შემდეგ იკითხება წმ. ანდრია კრიტელის სინანულის კანონი. დიდი მარხვის ყოველ ოთხშაბათსა და პარასკევს სრულდება პირველშეწირულის ლიტურგია. სხვა სადაგ დღეებში წირვა არ ტარდება.

დიდმარხვის I შაბათს აღინიშნება ხსენება წმ. დიდმოწამე თეოდორე ტირონისა. ამ დღეს ტაძრებში იკურთხება კოლიო. წმიდა დიდმოწამე თეოდორე ტირონის აღსრულებიდან 50 წლის შემდეგ იმპერატორმა იულიანე განდგომილმა, რომელსაც სურდა დიდმარხვის ჩაშლა, პირველ შვიდეულში გასცა ბრძანება, რომ ყოველდღე, მთელი კვირის განმავლობაში, ესხურებინათ ნაკერპავი სისხლი ყველანაირ სურსათ-სანოვაგეზე, რომელსაც ბაზარში გამოიტანდნენ.

ამ დროს წმ. თეოდორე გამოეცხადა კონსტანტინოპოლის მთავარეპისკოპოსს და მოუწოდა მას ეცნობებინა ყოველი ქრისტიანისათვის, რათა მათ არ ეყიდათ ბაზარზე გამოტანილი შებილწული საკვები და ეჭამათ მხოლოდ კოლიო, ანუ თაფლით შეზავებული მოხარშული ხორბალი.

ამ მოვლენის აღსანიშნავად მართლმადიდებელი ეკლესია დიდმარხვის პირველ შაბათს აღასრულებს წმიდა თეოდორე ტირონისადმი სავედრებელ კანონს და აკურთხებს კოლიოს (წანდილს). ამ დღეს სრულდება იოანე ოქროპირის წირვა.

დიდი მარხვის I კვირას აღინიშნება მართლმადიდებლობის ზეიმი, დღე როდესაც საბოლოოდ გაიმარჯვა მართლმადიდებლობამ და დაიგმო ხატმებრძოლობა. სრულდება ბასილი დიდის წირვა.

შაბათსა და კვირას მკაცრი მარხვა არ შეიძლება. დასაშვებია ცოტაოდენი ღვინის შესმა.

დიდი მარხვის II, III და IV შაბათი მიცვალებულთა ხსენების დღეებია. იკურთხება საკურთხი. სრულდება წმიდა იოანე ოქროპირის წირვა.

დიდი მარხვის II კვირას ვიხსენიებთ წმიდა გრიგოლ პალამას, თესალონიკელ ეპისკოპოსს. სრულდება ბასილი დიდის წირვა.

III კვირას ჯვარის თაყვანისცემის კვირა ეწოდება. ამ დღეს შუა ტაძარში დაესვენება ცხოველსმყოფელი ჯვარი და მისი საპატივცემო წირვა-ლოცვა აღევლინება. სრულდება წმ. ბასილი დიდის წირვა.

25 მარტს (ახალი სტილით 7 აპრილს) აღინიშნება ხარება ყოვლადწმიდისა ღვთისმშობელისა. ხსნილია თევზითა და ღვინით.

დიდი მარხვის IV კვირას არის ხსენება ღირსისა მამისა იოანე კიბისაღმწერელისა, რომელმაც აღწერა სათნოებათა კიბე აღმავალი ზეცად. სრულდება წმიდა ბასილი დიდის წირვა.

დიდი მარხვის V შაბათს დაუჯდომლის შაბათი ეწოდება. ამ დღეს იკითხება ღვთისმშობლის დაუჯდომელი გალობა, რომელიც დაწესებულია მოსახსენებლად კონსტანტინეპოლში აღვლენილი საყოველთაო და გულმხურვალე ლოცვისა, რომელიც შეისმინა დედამ ღვთისა და მისი შუამდგომლობით შეწყდა ღვთის რისხვა. სრულდება წმიდა იოანე ოქროპირის წირვა.

დიდი მარხვის V კვირას ვიხსენებთ ღირს დედა მარიამ მეგვიპტელს, რომელიც თავდაპირველად უწმინდური და თავაშვებული ცხოვრებით ცხოვრობდა, მაგრამ ღვთის მადლითა და ღვთისმშობლის შემწეობით ირწმუნა ღმერთი და ერთ-ერთი ყველაზე დიდი წმიდანი გახდა. სრულდება წმიდა ბასილი დიდის წირვა.

VI შაბათს ლაზარეს შაბათი ჰქვია. ამ დღეს ვდღესასწაულობთ მართალი ლაზარეს მკვდრეთით აღდგინებას (წაიკითხეთ იოანეს სახარების მე-11 თავი). ტარდება წმიდა იოანე ოქროპირის წირვა. ხსნილია თევზითა და ღვინით.

VI კვირა - ბზობაა, ანუ იესო ქრისტეს დიდებით შესვლა იერუსალიმში. ტაძრებში იკურთხება ბზა. ხსნილია თევზითა და ღვინით. სრულდება წმიდა იოანე ოქროპირის წირვა.

დიდ მარხვას მოსდევს ვნების შვიდეული. მარხვა კვლავ უფრო მკაცრი ხდება, განსაკუთრებით დიდ პარასკევს - იესო ქრისტეს ვნებათა ხსენების დღეს.

დიდი ორშაბათიდან დიდ ხუთშაბათამდე ტაძარში იკითხება ოთხივე სახარება მთლიანად. ორშაბათიდან ოთხშაბათამდე სრულდება პირველშეწირულის ლიტურგია, დიდ ხუთშაბათს წმიდა ბასილი დიდის წირვა. ხუთშაბათის შემდეგ აღარ ითქმის ეფრემ ასურის ლოცვა.


ზეთის კურთხევა ანუ შვიდ-გზის ზეთის ცხება

დიდი მარხვის პერიოდში ეკლესიებში სრულდება ზეთის კურთხევის საიდუმლო ანუ „შვიდგზის ზეთისცხება“, როგორც მას დღეს უწოდებენ.

ეს საიდუმლო, ისევე როგორც ახალი აღთქმის დანარჩენი საიდუმლოებანი, უფალმა ჩვენმა იესო ქრისტემ დაგვიწესა, როდესაც მისი ლოცვა-კურთხევით საქდაგებლად წარგზავნილი მოციქულები „სცხებდეს ზეთსა მრავალთა სნეულთა და განჰკურნებდეს“ (მარკოზი 6, 13). ზეთის კურთხევის მიზანი წმიდა მოციქულ იაკობის სიტყვებშიც ჩანს:

„უძლურ თუ ვინმე არს თქვენს შორის, მოუწოდონ ხუცესთა ეკლესიისათა, და ილოცონ მას ზედა და სცხონ მას ზეთი სახელითა უფლისაითა და ლოცვამან სარწმუნოებისამან აცხოვნოს სნეული იგი და აღადგინოს იგი უფალმან, დაღაცათუ ცოდვა რაიმე იქმნეს, მოვეტეოს მას“ (იაკობი 5, 14-15).

აქედან ჩანს, რომ ზეთის კურთხევის საიდუმლოს შესრულების მიზანია ავადმყოფის ხორციელი სნეულებისაგან განკურნება და ცოდვათა მიტევება.

ამ საიდუმლოს პირველსახედ შეიძლება მივიჩნიოთ, აგრეთვე, თვით უფლის მიერ განრღვეულის განკურნება ქალაქ კაპერნაუმში, როდესაც იესო ქრისტემ სნეული არა მარტო სარეცელიდან ააყენა, არამედ ცოდვებიც მიუტევა (მარკოზი 2, 1-12).

დღეს ეს საიდუმლო სრულდება ეკლესიებში დიდი მარხვის პერიოდში ან მძიმე ავადმყოფთან სახლში, როდესაც ამისი აუცილებლობაა, წლის ნებისმიერ დროს. ამასთან, თუ ავადმყოფთან საიდუმლოს ჩატარებისას ჩვენი მთავარი მიზანი სნეულების დათრგუნვაა, ეკლესიაში მას მორწმუნეები ძირითადად ცოდვათა მიტევების გამო ესწრებიან; თუმცაღა, ცხადია, ორივე შემთხვევაში საიდუმლოს ორივე ზემოქმედება ძალაშია, რამეთუ სნეულებისაგან სრული განკურნება ცოდვათა მიტევების გარეშე, ადამიანისთვის შეიძლება დამღუპველი აღმოჩნდეს.

სასურველია, რომ მორწმუნემ ზეთის კურთხევაში მონაწილეობა ყოველწლიურად მიიღოს, რადგან, თუ აღსარებისას ადამიანს ის ცოდვები მიეტევება, რომლებიც აღიარა და მოინანია, გადმოცემის თანახმად ზეთის კურთხევისას, დავიწყებული ცოდვებიც ეპატიება.

სხვადასხვა ეკლესიებში ზეთის კურთხევა დიდი მარხვის სხვადასხვა კვირაში სრულდება, რაც საშუალებას აძლევს მორწმუნეს გამორიცხოს შემთხვევითი, დამაბრკოლებელი მიზეზი და არ დააკლდეს ამ დიდი მადლის მომნიჭებელ საიდუმლოს.

დიდ პარასკევს დღის 2 საათზე იესო ქრისტეს გარდამოხსნის მოსახსენიებლად ტაძრებში ხდება გარდამოხსნის გადმოსვენება. ამ დღეს განსაკუთრებით მძიმეა მარხვა.

წირვა არ ტარდება, იკითხება 12 ვნების სახარება.

დიდ შაბათს დილაადრიან ხდება გარდამოხსნის შემოტარება ტაძრის გარშემო. ამით გამოიხატება უფლის წმიდა სხეულის გადმოსვენება ჯვარცმის ადგილიდან მისთვის გამზადებულ საფლავში. სრულდება ბასილი დიდის წირვა. დიდი შაბათი - ერთადერთი შაბათია წლის განმავლობაში, როდესაც დაშვებულია მკაცრი მარხვა. ვინც საზიარებლად ემზადება, აღარ უნდა ჭამოს და არც დალიოს არაფერი საღამოს 8 საათის შემდეგ.

ყველიერის შვიდეულით დაწყებული ბრწყინვალე შვიდეულის ბოლომდე არ შეიძლება ჯვრისწერა, თავისთავად გასაგებია, რომ ეს იმასაც ნიშნავს, რომ ამ პერიოდში არ შეიძლება შეუღლება, რადგან ღმერთი არ აკურთხებს მარხვაში დამყარებულ ცოლ-ქმრულ კავშირს.

თუ ვინმე შემთხვევით დაარღვევს მარხვას, ნუ მიატოვებს მას, არამედ მოინანიოს ცოდვა და კვლავ განაგრძოს შემართებითა და წინდახედულობით.

ღმერთმა დალოცოს თქვენი შემართება!

წყარო: mary.ge]]> true https://literatura.mcvane.ge/main/33058-bbbbbb-bbbbb-bbbbbbbb-bbbyeb-bb-bbbb-bbbbbbbbb.html admin მთავარი / ფესვები / ტრადიციები Sun, 25 Jan 2015 17:26:31 +0000

"ძალიან ჰგავს ქართველი კაცი და ვაზი ერთმანეთს"

"ძალიან ჰგავს ქართველი კაცი და ვაზი ერთმანეთს, გაჭირვებას ეჩვევიან, მაგრამ თავის "გემოს"არ ჰკარგავენ.

იციან ორივემ, "გემოს" დაკარგვას, კაცობაც და ვაზობაც დაეკარგებათ, ამიტომაც ასე ჩახლართულები მოჰყვებიან ერთმანეთს საუკუნეების განმავლობაში."]]> true https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/tradiciebi/33018-bbbbbbbb.html shamany ტრადიციები / ლექსები Sun, 18 Jan 2015 05:57:55 +0000

მარტივია...

მარტივია იცოცხლო, მარტივია ძალიან,
როცა მიწა სისხლია წინაპრების და ძვლებიც
შეტოკებას ელიან, ელიან და მადლიან
ამ მიწაზე დავდივართ,უსირცხვილოდ დავძვრებით.

მარტივია ვიცოცხლოთ, ცხოვრება კი რთულია,
ბებერ ნასახლარებზე, აკაკის და ილიას
მთაზმინდაზე ვაფურთხებთ სადაც მათ გაუვლიათ,
დადიან და ივლიან. დადიან და ივლიან.

რა რთულია იცოცხლო როცა გტკივა ძალიან,
როცა მიწა სისხლია წინაპრების და ძვლებიც
შეტოკებას ელიან, ელიან და მადლიან
ამ მიწაში ბორგავენ ჩვენი ბაბუს და-ძმები.
]]> true https://literatura.mcvane.ge/main/multimedia/32936-bbbb-bbbbbbbb-bb-bbbbbb-bbbbbbbebbbb.html admin მულტიმედიური მასალა / ფესვები / ტრადიციები / მეამაყება, რომ ქართველი ვარ... Sun, 11 Jan 2015 11:56:27 +0000

ნიკა გიორგაძე და გიორგი პაპუნაშვილი

ნიკა გიორგაძე და გიორგი პაპუნაშვილი

(nika giorgadze da giorgi papunashvili) ]]> true https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/tradiciebi/32852-bbbbb-bb-bbbbb-bbbbbebbbbbbb-bbbbbbbbbb-bbbbbbb-bbbbeb-bbbb-bbbb.html eleniko1 ტრადიციები Thu, 01 Jan 2015 07:09:08 +0000

როდის და როგორ აღნიშნავდნენ ქართველები უძველეს დროში ახალ წელს?

საქართველოში საუკუნეთა მანძილზე ახალი წლის დასაწყისად სხვადასხვა დრო ყოფილა მიჩნეული.

თავდაპირველად, წარმართობის ხანაში, ახალი წლის დასაწყისად ითვლებოდა დღევანდელი ექვსი აგვისტო.

მას შემდეგ, რაც ქრისტიანობა სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადდა, ჩვენში ბიზანტიის გავლენით დამკვიდრებულულა ახალი წლის დაწყება 1 სექტემბრით.

მე-9 საუკუნეში, საქართველოში ახალი წლის დასაწყისად მიჩნეული ყოფილა მარტი, ხოლო მე-10 საუკუნიდან თანდათანობით დამკვიდრებულა ის კალენდარი, რომელიც დღესაც გავრცელებულია და ახალი წლის დასაწყისად 1 იანვარი ითვლება.

ახალ წელს ქართევლები უძველესი დროიდან განსაკუთრებულად ხვდებოდნენ. ამის შესახებ ინფორმაცია სხვადასხვა ისტორიულ წყაროებში მოიპოვება.

ვახუშტი ბატონიშვილი აღწერს თუ როგორ ხვდებოდნენ სამეფო კარზე ახალ წელს - ცისკრის ლოცვამდე მეფესთან და დედოფალთან მეკვლედ მიდიოდა ჭყონდიდელი და თან მიქონდა ჯვარი, ხატი, სამეფო სამკაული და შაქარი. ახლ წელს სასახლეში აუცილებლად მართავდნენ დიდ ნადიმს. მეორე დღეს კი, წინასწარ დამწყვდეულ ტყის ნადირებს გამოუშვებდნენ ხოლმე და ნადირობდნენ.

საქართველოს ყველა კუთხეში გავრცელებული იყო მეკვლეს მიერ ახალი წლის მილოცვა. მეკვლე ოჯახის უფოსი მამაკაცი უნდა ყოფილიყო. სჯეროდათ, მეკვლეს ოჯახში სხვადასხვა ტკბილეული და ასევე, მარცვლელული უნდა მიეტანა, რაც ხვავისა და დოვლათის სიმბოლო იყო.

ძველად ახალ წელს დათრობა და ხმამაღალი საუბარი არ შეიძლებოდა. ეს ყველაზე ტკბილი დღე იყო, მთაშიც და ბარშიც.

დიასახლისი ოჯახის ყველა წევრისთვის რიტუალურ პურს, ბედისკვერს აცხობდა. ტაბლაზე აწყობდნენ ცივად მოხარშულ დედალს, ღორის თავს, ჩურჩხელას, ჩამიჩს, ღვინოს, არაყს, ნაზუქებს.

წყარო: etanews.ge]]> true https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/tradiciebi/32516-vbyebbb-bbbbbbbbbv.html eleniko1 ტრადიციები / პოპ ინფო Sun, 28 Sep 2014 09:52:43 +0000

„ცუდი სიმთვრალე“

საშინელი სიმთვრალე ჰქონია მსახიობ ზაზა კოლელიშვილს და ჯობს, რომ ამ დროს ახლოს არ გაეკაროთ.

მისი კოლეგა თენგიზ გიორგაძე ერთ ისტორიას ყვებოდა:

”ჩემს ყმაწვილკაცობაში, სტუდენტობის წლებში მთვრალ ზაზა კოლელიშვილს ძალიან ეხერხებოდა “ბუნტოვშიკობა” და როგორც კი ვინმეს ხმის ტონი არ მოეწონებოდა, წასული იყო მისი საქმე. მაგრამ ერთი რაინდული ჩვევა ჰქონდა - მის გარდა თუ ვინმე დაიწყებდა გაჩმახებას, ზაზაზე კეთილი მრჩეველი და სიტუაციის დამრეგულირებელი არ მოიძებნებოდა.

ერთხელაც, ვიგრძენი, რომ ზაზას ნაღმი მზადდებოდა ასაფეთქებლად და დავიწყე ჩემს წინ მჯდომი ძმაკაცების გინება, ყველას ვემუქრებოდი და ვაშინებდი. ზაზამ დაივიწყა თავისი საქმე, გამიყვანა აივანზე დასამშვიდებლად და ისე მმოძღვრავდა, მეგონა ცნობილი პედაგოგი მაკარენკო გაცოცხლდა-მეთქი.

მითხრა, თუ გიყვარვარ, წვეთი აღარ დალიოო. არადა, ფხიზელი ვიყავი. მაინც კიდევ დიდხანს “ვიჩხუბე”, მხოლოდ იმიტომ, რომ ზაზას ჩემი მეთვალყურეობა არ შეეწყვიტა. ბოლოს მითხრა, ხო ვართ ძმები, ახლა სახლში წავიდეთ შენთან და დაიძინეო. დავუჯერე და მოვარჯულებინე თავი მთვრალს ფხიზელმა”.

წყარო: for.ge]]> true https://literatura.mcvane.ge/main/literatura/32485-bbbbbbbb-bbbbbbbb-bbbbbbbbbbbb-bbbbbbbeb-bbbbbbb-bbbbbb-bbbbbb.html eleniko1 ლიტერატურა / ისტორია / ტრადიციები / მეამაყება, რომ ქართველი ვარ... Sat, 20 Sep 2014 11:19:48 +0000

მსოფლიოს ულამაზეს დამწერლობათა ხუთეულში ქართული ანბანი მოხვდა



მსოფლიოს ხუთი ულამაზესი დამწერლობა ვებგვერდმა „matadornetwork.com-მა გამოაქვეყნა.



სიაში მესამე საფეხურზე ქართული ანბანი გავიდა. მსოფლიოს ულამაზეს ანბანთა ხუთეული ასე გამოიყურება:


1. ბირმული (მიანმა)

2. სინგალური (შრი-ლანკა)

3. ქართული (საქართველო)

4. ტაგალური (ფილიპინები)

5. ჰანაკარაკა (ინდონეზია).



1. ბირმული

მსოფლიოს ულამაზეს დამწერლობათა ხუთეულში ქართული ანბანი მოხვდა


2. სინგალური (შრი-ლანკა)

მსოფლიოს ულამაზეს დამწერლობათა ხუთეულში ქართული ანბანი მოხვდა


3. ქართული (საქართველო)

მსოფლიოს ულამაზეს დამწერლობათა ხუთეულში ქართული ანბანი მოხვდა


4. ტაგალური(ფილიპინები)

მსოფლიოს ულამაზეს დამწერლობათა ხუთეულში ქართული ანბანი მოხვდა


5. ჰანაკარაკა (ინდონეზია)

მსოფლიოს ულამაზეს დამწერლობათა ხუთეულში ქართული ანბანი მოხვდა



წყარო: reportiori.ge]]> true https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/tradiciebi/30632-bbbbbbbb-bbbb.html eleniko1 ტრადიციები Sun, 18 Aug 2013 09:32:04 +0000

ქართველი ქალი

საქართველოს ქარ-ცეცხლით სავსე ისტორიაში ქართველ ქალს ყოველთვის მნიშვნელოვანი ადგილი ეკავა. იგი ხშირად ყოფილა გმირობისა და თავდადების მაგალითი. მაია წყნეთელი, ცხრა ძმა ხერხეულიძის დედა თუ ოთარაანთ ქვრივი დიდსულოვნებისა და გმირული შემართების სიმბოლოები იყვნენ. მათი თავგანწირვა და სულიერი სიძლიერით ნებისმიერი დაბრკოლების გადალახვა ყოველ ქართველ ქალს თითქოს ავალდებულებდა, ყოფილიყო მათი ღირსეული მემკვიდრე. ქართველ ერს არანაკლები სიძლიერის ერთი მითიური, მაგრამ მაინც ქართველი ქალი ყავს, რომელიც აგრეთვე რთული არჩევნის წინაშე იდგა და განსხვავებით ზემოთჩამოთვლილი მანდილოსნებისაგან, უდიდესი მსხვერპლი მამაკაცისადმი სიყვარულისათვის გაიღო - დათმო ოჯახიცა და სამშობლოც. მედეას საქციელი ალბათ ნებისმიერი ევროპელი ქალისთვის მართლაც გმირობისა და ქალური სულის გამოძახილი იქნებოდა, მაგრამ არა ქართველისთვის. მედეა ჩვენში დღესაც იწვევს გაორებულ გრძნობას. იდეალურობისაკენ მსწრაფი ქართველისთვის მსგავსი სისუსტე - გრძნობას აყოლა - მიუღებელია. ქართული სიძლიერე სულ სხვა რამეში და არა სენტიმენტებში გამოიხატება, სწორედ ამიტომ მტრისა და სტუმრის წინაშე ერთნაირი შეუდრეკელი სახით მდგომ "ქართლის დედას" ხელში ხანჯალი და ფიალა უნდა ჭეროდა, რომ ქალს ყოველთვის ხსომებოდა მისი ვალის შესახებ ოჯახისა და მამულის წინაშე. მას ეს არასდროს დავიწყებია და უნდა ვაღიაროთ, ზედმეტად ჰქონდა განვითარებული სისპეტაკის მოთხოვნა საკუთარი თავის მიმართ. უფრო მეტიც, მას შეეძლო საკუთარი სიძლიერის სისუსტით შენიღბვით მამაკაცის კულტი დაეყენებინა ოჯახსა და საზოგადოებაში. მაშინ როდესაც ასაკოვანი ევროპისა და ახალგაზრდა ამერიკის ცხოვრების ლაბირინთებში ფემინისტური სიო იპარებოდა, ქართველი ქალი ვალდებულებებითა და საუკუნეების წინ შეძენილი ინსტიქტებით ცხოვრობდა, იდეალური მეუღლეობის, დიასახლისობისა და დედობის სამსახურში, რაც ნამდვილად რთულია. მას დაავიწყდა ქალური ჭირვეულობა და საკუთარი მე-ს მოთხოვნილებები. საბჭოური ეპოქის ნგრევასა და დამოუკიდებლობის ჰაერის ჩასუნთქვას საქართველოსთვის უმტკივნეულოდ ნამდვილად არ ჩაუვლია. ზედმეტია იმაზე საუბარი, რომ ფინანსურად უზრუნველ ცხოვერებას მიჩვეული ქართველი ქალი იძულებული შეიქნა, ახალ რეალობას შეგუებოდა და დღემდე მისთვის უცნობი - მარჩენალის - ამპლუაც მოერგო. თუ დასავლეთში ემანსიპირებული ქალისა და ფემინისტის მცნების გაჩენა საკუთარი ინტერესების დამცველი, და არა მამაკაცის ძლიერ ბეჭებზე დაყრდნობილი ქალების, საზოგადოებაში განსაკუთრებული ადგილის მოპოვებისათვის ბრძოლის დამსახურება იყო, საქართველოში იგი უტრირებული სახით ლათინური ამერიკის წარმოების საპნის ოპერებმა შემოიტანა. ყოვლისმომთმენი და მიმტევებელი ქართველი ქალი ახალი რეალობის წინაშე დადგა, რომელიც მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა დამკვიდრებული ცხოვრების წესისაგან. თითქოს მან როგორც იმ არაკორექტულ რეკლამაშია, უცებ გაიგო, რომ იგი ქალია და არა ჭურჭლის მრეცხავი მანქანა. და მოხდა ის, რასაც ფსიქოლოგები ალბათ "ინდივიდის აჯანყებას" ეძახიან. 21-ე საუკუნის დასაწყისში ქართველ ქალზეც გამართლდა უაილდის მიერ მე-19 საუკუნეში ნათქვამი: "ნებისმიერი ქალი ნატურით მეამბოხეა, ამასთან იგი მხოლოდ თავის თავს ეამბოხება". რა თქმა უნდა, საქართველოში ფემინისტების გაჩენა გლობალიზაციის, მოპოვებული ფინანსური თავისუფლებისა და საზოგადოებაში გარკვეული ადგილის დამკვიდრების დამსახურებაა და არა სერიალების, როგორც ეს შეიძლება ზემოთნათქვამიდან დაასკვნათ. "გვიან გამოფხიზლებული" მაქსიმალური იდეალობისაკენ მსწრაფი ქართველი ქალი თითქოს დაკარგული დროის ანაზღაურებას ცდილობს და გაცილებით უფრო ფემინისტური აზროვნებისაა, ვიდრე ჟორჟ სანდისა და სიმონა დე ბოვოარის ევროპელი შთამომავლები. თითქმის არც ერთი ქართველი წარმატებული ქმარსგაცილებული მანდილოსანი არ აღიარებს, რომ ოჯახის დანგრევა მტკივნეული იყო, მაშინ როდესაც მათი ევროპელი თუ რუსი კოლეგები ბევრს ილაპარაკებენ პოსტგაცილების დეპრესიასა და კარგი ფსიქოლოგის ძიებაში უამრავი დახარჯული თანხის შესახებ. ნუთუ ქართველ ქალს სიამაყე არ აძლევს სისუსტის გამოვლენის საშუალებას? ან იქნებ ძლიერი მანდილოსნისთვის, რომლის შესაძლებლობაც აშკარად აღემატება სამზარეულოში მოფუსფუსე მზრუნველი მეუღლის ვალდებულებებს, ხოლო ინტერესების სფერო გაცილებით გასცდა განჯინაში "კობალტისა" და "მადონას" სერვიზების გამოდებაზე ფიქრს, ქართველი ქმარი თავისი წარმოდგენებით კაცის პოლიგამიურ სიყვარულსა და უპირატესობებზე, მართლაც ზედმეტი თავის ტკივილია და მისი მოშორება ისეთივე სასურველია, როგორც ხორცმეტის? მე-20 და 21-ე საუკუნის ქართველი ქალი ორი სხვადასხვა მცნებაა: მან ისწავლა საკუთარი პიროვნების ინტერესების დაცვა, მაშინ როდესაც მამაკაცი ისევ ძველი წარმოდგენებით ცხოვრობს; უმრავლესობას ხელს არ აძლევს ძლიერი ქალის გვერდით ყოფნა, მას გვერდით ისევ მორჩილი, თავდახრილი, მხოლოდ ყოველდღიური საყოფაცხოვრებო საზრუნავით დაკავებული მანდილოსანი ურჩევნია. მაგრამ მექანიზმი უკვე ჩართულია და დროის მანქანა კი არავის გამოუგონია, რომ ცხოვრება უკან დავაბრუნოთ. სწორედ ამიტომ ქართველი მამაკაცების ერთი ნაწილი იმ დროს მისტირის, როდესაც ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნებში, კერძოდ კი რუსეთში გასართობად დადიოდნენ და რესტორანში ვინმე რუსი ივანესთვის პირდაპირ სუფრიდან შეეძლოთ წაერთმიათ მანდილოსანი, მეორე ნაწილი კი საზღვარგარეთ სამუშაოდ წასული ცოლის გამოგზავნილი ევროებით ისევ სიყვარულობანას სამკუთხედის ფერხულშია ჩაბმული. ცხოვრება მშვენიერი ისევ მამაკაცისთვისაა. ამიტომ ძლიერი ქალის არჩევანი კაცია, რომელთანაც ბედნიერი იქნება და მასთან იცხოვრებს არა მოვალეობის მიზნით, როგორც ამას ქართველი ქალების უმრავლესობა აკეთებს და ჯერ კიდევ ჩვენი დედებისა თუ ბებიების ფასეულობებით ცხოვრობენ - ანუ ოჯახის შენარჩუნება უმთავრესია, რაც რა თქმა უნდა უწმინდესი ვალია - მაგრამ როდის გააცნობიერებს ქართველი მამაკაცი, რომ გარკვეული ვალდებულებები მასაც გააჩნია? მახსენდება ერთი ფაქტი მოსკოვის ცხოვრებიდან: საღამოს მეტროთი მგზავრობისას ჩემს წინა სავარძელზე იჯდა 35-40 წლის კავკასიელი მანდილოსანი. ქართველია-მეთქი ვიფიქრე, როდესაც მარჯვენა ხელის მეოთხე თითზე ბაჯაღლოს ბეჭედი შევნიშნე, ასეთს ხომ მხოლოდ ქართველები ატარებენ. სიმპათიურ ქალბატონს რუსი შეზარხოშებული მამაკაცი მიუჯდა და ყველა შესაძლო ქათინაურებით შეამკო იგი. მიუხედავად მისი დაჟინებული იერიშისა, მან ქართველი ქალისგან ტელეფონის ნომრის მიღებაც ვერ შესძლო, ერთადერთი რითაც იგი დაკმაყოფილდა, ქალბატონის მოკრძალებული მადლობა იყო. უცნობი ვაგონიდან იმედგაცრუებული გავიდა, ლოყებშეფაკლულ ქალს კი თვალები უბრწყინავდა და ოდნავ ეღიმებოდა. ის იყო მეუღლე, დედა, მაგრამ ვიღაც ნასვამმა გაახსენა, რომ პირველ რიგში მშვენიერი ქალი იყო და ხანდახან ისიც იმსახურებს ლამაზ სიტყვას. ნასვამ უცნობს ნათქვამი კომპლიმენტი ალბათ მალე დაავიწყდა, მაგრამ ჰაერში გაიფანტა, სმენას მისწვდა და გულში დარჩა, ქალის გულში, რომელიც ამდენს იტევს და ამდენს ითმენს.



წყარო]]> true https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/tradiciebi/30631-bbbbbbb-bbbbbbb.html eleniko1 ტრადიციები Sun, 18 Aug 2013 09:31:00 +0000

ქართული კულტურა

ცნობილი ფაქტია, რომ კულტურული მრავალფეროვნება სხვადასხვა ტრადიციების შეჯერების შემდეგ ყალიბდება და ეს მოვლენა პროგრესის ერთ-ერთ აუცილებელ ელემენტადაა შეფასებული. თუმცა საუბარია მხოლოდ სხვა ხალხების კარგ და მისაღებ ტრადიციებზე. ქართველი ისტორიკოსებისა და ეთნოგრაფების აზრით, კი ჩვენ სხვა ხალხისაგან სუფრული ტრადიციების უმეტესად ცუდი მხარეები შევითვისეთ და სწორედ ამიტომაცაა, რომ ნამდვილი, ღირებული ქართული ადათების მოძიება ძალიან გვიან, 21-ე საუკუნეში გვიწევს. არადა, ის, რაც ათეულობით წლების განმავლობაში ქართული სუფრის უძველესი ადათი გვეგონა, შესაძლებელია ყველაფერი იყო ქართულის გარდა. როგორი იყო ნამდვილი ძველქართული სუფრა, ამის დასადგენად გადავწყვიტეთ ისევ ეთნოგრაფებისათვის მიგვემართა. აღმოსავლეთ საქართველოში, გლეხებსა და თავადებს მეტ-ნაკლებად მსგავსი წეს-ჩვეულებები და სუფრის ტრადიციები ჰქონდათ. განსხვავება უფრო დასავლეთ საქართველოშია თვალშისაცემი. დავიწყოთ იმით, რომ იმერეთში, სამეგრელოსა და გურიაში ქეიფი მაქსიმუმ სამი საათის განმავლობაში გრძელდებოდა. სუფრის წინამძღოლი შესაძლებელი იყო ქეიფისას რამდენჯერმე შეცვლილიყო. საერთოდ, ცნობილია, რომ მე-19 საუკუნემდე ქართული სუფრა უფრო თავისუფალი იყო და ხშირად, როგორც დღეს ამბობენ, “ყველა თავისი ჭიქის თამადა იყო”, თუმცა სუფრის წინამძღოლის ინსტიტუტი იქაც არსებობდა. თავადების სუფრა უფრო დიდხანს გრძელდებოდა. აღმოსავლეთ საქართველოში, ძირითადად კი ქართლ-კახეთში იყო შემთხვევები, როდესაც ბატონი და გლეხი ერთ სუფრაზე ქეიფობდნენ. საერთოდ ქართლ-კახეთში კლასობრივი განსხვავება ძალიან თვალშისაცემი არ იყო, როგორც მაგალითად აფხაზეთში, სადაც აზნაურიც კი არ იკადრებდა გლეხთან პურის გატეხვას. ცნობილი ამბავია, რომ გიორგი ამილახვარს ძალიან უყვარდა გლეხებთან ქეიფი და იმასაც კი ამბობდა: “გლეხებთან ქეიფს სხვა ეშხი აქვსო”.


წყარო]]>