მეფეები - ლიტერატურა / მეამაყება, რომ ქართველი ვარ... https://literatura.mcvane.ge/ ru რუსეთის იმპერატორი ქართლ-კახეთის მეფის უკანონო შვილი იყო? https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/istoria/31371-bbbbbbb-bbbbbbbbbb-bbbbb-bbbbbbb-bbbbb-bbbbbbb-bebbbb-bbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/istoria/31371-bbbbbbb-bbbbbbbbbb-bbbbb-bbbbbbb-bbbbb-bbbbbbb-bebbbb-bbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/istoria/31371-bbbbbbb-bbbbbbbbbb-bbbbb-bbbbbbb-bbbbb-bbbbbbb-bebbbb-bbb.html Tue, 12 Nov 2013 15:18:10 +0000 native-yes რუსეთის უკანასკნელი მეფე და პირველი იმპერატორი, პეტრე პირველი. სამეფო ტახტი მან 1682 წელს, 10 წლის ასაკში, დაიკავა. ახალგაზრდა მეფის სახელს უკავშირდება რუსეთში მასშტაბური რეფორმების გატარება და ქვეყნის ტერიტორიების გაფართოება.

1721 წელს, პეტრე პირველი რუსეთის იმპერიის პირველი იმპერატორიც გახდა. დაინტერესებული იყო მეცნიერების შესწავლითა და ევროპული ცხოვრების სტილით, რის გამოც, დასავლეთ ევროპაში ერთწლიანი მოგზაურობის შემდეგ, რუსეთში ევროპული წეს-ჩვეულებებისა და ცხოვრების სტილი შემოიღო.

პეტრე პირველის წარმომავლობა - ეს საკითხი აქტუალური იყო მის სიცოცხლეშიც და აქტუალურია დღემდე, მისი გარდაცვალებიდან 286 წლის შემდეგაც. არსებობს სხვადასხვა ფაქტზე დაფუძნებული ეჭვები და ლეგენდები იმის შესახებ, რომ რუსეთის მეფე ალექსეი მიხაილოვიჩი პეტრე პირველის ბიოლოგიური მამა არ იყო. აღნიშნული ეჭვის მთავარი საფუძველი ალექსეი მიხაილოვიჩსა და პეტრე პირველის დედას, ნატალია კირილოვნას, შორის არსებული ასაკობრივი სხვაობა 22 წელი და ალექსეი მიხაილის ძის ავადმყოფობა გახლდათ. არსებობს მოსაზრება, რომ ასაკისა და ავადმყოფობის გამო დასუსტებულ მეფეს შვილის ყოლა აღარ შეეძლო და დედოფალი მას ღალატობდა.

ერთ-ერთი და ყველაზე გავრცელებული მოსაზრების თანახმად, ახალგაზრდა დედოფლის საყვარელი ქართველი უფლისწული ერეკლე გახლდათ, რომელიც რუსეთის პირველი იმპერატორის მამად მიიჩნევა. ქართველი უფლისწული ერეკლე, რომელიც, მოგვიანებით, ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე პირველი გახდა, რუსეთის კარზე აღიზარდა და დედოფლის სიყვარულთან ერთად, რუსი დიდგვაროვნების პატივისცემასაც იმსახურებდა. სიტუაცია შეიცვალა 1674 წელს. პეტრე პირველის დაბადებიდან 2 წლის შემდეგ, ქართველ უფლისწულს რუსეთი დაატოვებინეს. საქართველოში დაბრუნებული უფლიწული 1675 წელს ქართლ-კახეთის მეფე გახდა.

პეტრე პირველისა და ერეკლე პირველის მამა-შვილობაზე რუსული მედია დღემდე წერს. ამ საკითხის გამოკვლევას ცდილობენ როგორც ქართველი, ასევე რუსი ისტორიკოსები, მაგრამ ყველა დამადასტურებელი დოკუმენტი კომუნისტების დროს, სტალინის მმართველობის პერიოდშია, გამქრალი. გადმოცემის თანახმად, იოსებ სტალინს უთქვამს: დავუტოვოთ მათ ერთი "რუსი" მაინც, რომლითაც იამაყებენ“. გავრცელებული ცნობით, როდესაც ალექსეი ტოლსტოი მუშაობდა რომანზე "პეტრე I", მას ხელთ ჩაუვარდა რამდენიმე დოკუმენტი, რომლებიც დაუყოვნებლივ იოსებ სტალინს გააცნო, თუმცა საბჭოთა ლიდერმა საიდუმლოს შენახვა უბრძანა. ამასთანავე, როგორც ამბობდნენ, არსებობდა წერილები, რომლებიც პეტრეს ქართულ წარმომავლობას ადასტურებდნენ, მაგრამ ეს დოკუმენტები სტალინის მმართველობის დროს გაქრა.

კომუნისტების მცდელობის მიუხედავად, დღემდე შემორჩენილია რამდენიმე დოკუმენტი, რომლებიც პეტრე პირველის წარმომავლობასთან დაკავშირებულ ეჭვებს აღრმავებს. აი რას წერს რუსული მედია პეტრე პირველის ქართული წარმომავლობის დასამტკიცებლად:

პეტრე პირველის დედა ნატალია მისი გამეფების წინააღმდეგი იყო. „ის არ უნდა იყოს მეფე“ -ამბობდა დედოფალი.

პეტრე პირველის გამეფება დაუშვებლად მიაჩნდა, მის ნახევარდას, პრინცესა სოფიასაც. „არ შეიძლება ძალაუფლება უცხოელს ჩაუვარდეს ხელში“ - წერდა მეფის ასული ერთ-ერთ თავადს.

„როგორ არის ჩვენი პატარა ანცი“- ამ სიტყვებს ამოიკითხავთ კახეთის მეფის, არჩილ მეორეს, მიერ დედოფალ ნატალიასთვის გაგზავნილ წერილში.

„მე არ დავქორწინდები მოგვარეზე“- განაცხადა პეტრე პირველმა, როდესაც ქართველი პრინცესას ცოლად შერთვა შესთავაზეს. რაც იმას ნიშნავს, რომ რუსეთის იმპერატორისთვის მისი და ბაგრატიონთა ნათესაური კავშირი უცხო არ ყოფილა.

პეტრე პირველის წარმომავლობა დღემდე ბურუსითაა მოცული, თუმცა აღსანიშნავია, რომ ქართველი ისტორიკოსები მის ქართველობა-არაქართველობას განსაკუთრებულ მნიშვნელობას არ ანიჭებენ, რადგან პეტრე I ისეთივე რუსი მმართველი იყო, როგორიც ივანე მრისხანე, ეკატერინე II, ალექსანდრე II და ნიკოლოზ II. პეტრე პირველს საქართველოსთვის არ უღვაწია, მან საკუთარი თავი რუსეთს შესწირა.]]> ელენე (გიორგი II-ის მეუღლე) - საქართველოს დედოფლები https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/31143-bbbbb-bbbbbb-ii-bb-bbbbbb-bbbbbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/31143-bbbbb-bbbbbb-ii-bb-bbbbbb-bbbbbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/31143-bbbbb-bbbbbb-ii-bb-bbbbbb-bbbbbbbbbbb-bbbbbbbbb.html Sat, 19 Oct 2013 10:37:20 +0000 native-yes ელენე — საქართველოს მეფის გიორგი II-ის მეუღლე, დავით IV აღმაშენებლის დედა.
გიორგი II-ის მეუღლის შესახებ წყაროებიდან თითქმის არაფერია ცნობილი. ელენე, დავითის დედა, მოხსენიებულია მხოლოდ წყაროსთავის მათეს სახარების მინაწერში, რომლის ავტორია ეგნატი ხუცესმონაზონი: „სადიდებელად და სალოცველად ღვთივგჳრგჳნოსანთა მეფეთა ჩ~ნთა: სულითა განათლებულისა კურთხეულისა დედოფლისა მარიამისა, და ძმისა მათისა გიორგი მეფეთ მეფისა და კესაროსისა და ძისა მათისა დავით მეფისა და სევასტოსისა და სანატრელისა დედისა მათისა ელენე დედოფლისა." მინაწერში, რომელიც თ. ჟორდანიას აზრით, 1089-1091 წლებისაა, ელენე უკვე გარდაცვლილი ჩანს.
შესაძლოა ელენეზე იყოს საუბარი უფლის საფლავის ტაძრის კანტორისა და პრესბიტერის ანსელის მიერ პარიზის ეპისკოპოს გალონისა და არქიდიაკონ სტეფანესადმი გაგაზავნილ წერილში, რომელიც ლათინურ ენაზეა შედგენილი და მკვლევარები 1120 წლით ათარიღებენ. წერილი იხსენიებს ქართველ დედოფალს, რომელიც მეუღლის გარდაცვალებისა და მისი ვაჟის გამეფების შემდეგ იერუსალიმში მონაზვნად შემდგარა, თან ძელიცხოველის ნაწილებიანი ჯვარი ჩაუტანია და იერუსალიმის ლათინთა პატრიარქის გიბელინის პატრონაჟით მონასტერი დაუარსებია. ანსელი დედოფლის გარდაცვლილ მეუღლედ ქართველთა მეფე დავითს ასახელებს, თუმცა 1120 წელს დავითი ცოცხალი იყო და შესაძლოა ავტორი აქ დავითის მამას, გიორგის, გულისხმობდეს. სხვა მოსაზრებით, ანსელის მიერ მოხსენიებული დედოფალი დავით აღმაშენებლის პირველი ან მეორე მეუღლეა.]]> დარეჯან დედოფალი - საქართველოს დედოფლები https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/31142-bbbbbyibb-bbbbbbbb-bbbbbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/31142-bbbbbyibb-bbbbbbbb-bbbbbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/31142-bbbbbyibb-bbbbbbbb-bbbbbbbbbbb-bbbbbbbbb.html Sat, 19 Oct 2013 10:35:10 +0000 native-yes დარეჯანი (დ. 20 ივლისი, 1734 — გ. 8 ნოემბერი, 1807), ქართლ-კახეთის დედოფალი, მეფე ერეკლე II-ს მესამე ცოლი (1750-დან); სამეგრელოს მთავრის, ოტია დადიანის ძმის, კაციას ასული.
დარეჯანი ყოველ ღონეს ხმარობდა, რომ სამეფო ტაზტზე თავისი შვილები დაემკვიდრებინა. ამ მიზნით ერეკლე II-ს სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში კანონიც კი მიაღებინა, რომლის ძალითაც გიორგის (ერეკლეს უფროსი ვაჟი მეორე ცოლისაგან) შემდეგ მეფობა მის უფროს ვაჟზე კი არა, ძმაზე — დარეჯანის შვილ იულონზე უნდა გადასულიყო (ეს წესი შემდეგ გიორგი XII-მ გააუქმა). ქართლ-კახეთის სამეფოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ, 1803 დარეჯანი ოჯახის წევრებთან ერთად რუსეთში (სანქტ-პეტერბურგი) გადაასახლეს. გარდაიცვალა იქვე. დასაფლავებულია ალექსანდრე ნეველის ლავრაში.
]]> ალდე დედოფალი - საქართველოს დედოფლები https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/31141-bbbb-bbbbbbbb-bbbbbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/31141-bbbb-bbbbbbbb-bbbbbbbbbbb-bbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/31141-bbbb-bbbbbbbb-bbbbbbbbbbb-bbbbbbbbb.html Sat, 19 Oct 2013 10:31:55 +0000 native-yes ალდე დედოფალი, გიორგი I-ის მეორე ცოლი, ოსთა მეფის ასული. ქმრის გარდაცვალების შემდეგ შვილთან - დემეტრე უფლისწულთან ერთად ცხოვრობდა ანაკოფიის ციხეში. 1032 წელს, ბაგრატ IV-თან შინადინასტიური ბრძოლების დროს, მან და დემეტრემ ანაკოფია ბერძნებს გადასცეს. დემეტრე უფლისწულის გარდაცვალების შემდეგ ალდე დედოფალი შვილიშვილთან (დემეტრეს შვილთან) ერთად ოსეთში დასახლდა.
]]> ალექსანდრე ბაქარის ძე ბაგრატიონი - ქართლის სამეფო ტახტის პრეტენდენტი https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/31140-bbbbbbbbbb-bbbbbbb-bb-bbbbbbbbbb-bbbbbbb-bbbbbb-bbbbbb-bbbbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/31140-bbbbbbbbbb-bbbbbbb-bb-bbbbbbbbbb-bbbbbbb-bbbbbb-bbbbbb-bbbbbbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/31140-bbbbbbbbbb-bbbbbbb-bb-bbbbbbbbbb-bbbbbbb-bbbbbb-bbbbbb-bbbbbbbbbbb.html Sat, 19 Oct 2013 10:20:43 +0000 native-yes ალექსანდრე ბაქარის ძე ბაგრატიონი (დ. დაახლ. 1724/1728; გ. 1791) — ქართლის სამეფო ტახტის პრეტენდენტი, ვახტანგ VI-ის შვილიშვილი, დაიბადა რუსეთში, იქვე მიიღო განათლება. ატარებდა გრუზინსკის გვარს, იყო გვარდიის ოფიცერი.
ალექსანდრე ქართლის ტახტის მემკვიდრე იყო და ვერ ურიგდებოდა ქართლში თეიმურაზ II-ის, შემდეგ ერეკლე II-ის მეფობას. ამიტომ ბაქარის გარდაცვალების შემდეგ (1750) დაიწყო ბრძოლა ქართლის სამეფო ტახტის ხელში ჩასაგდებად. 1763 წლიდან ფარულად ემზადებოდა საქართველოში წამოსასვლელად, მაგრამ სამშობლოში უნებართვოდ დაბრუნების ცდა ჩაეშალა. 1766 წელს ეკატერინე II-ის ბრძანებით სამხედრო წოდება ჩამოართვეს და სამშობლოში გამგზავრების ნება დართეს. 1767 წელს ალექსანდრე შირაზში ქერიმ-ხანთან მივიდა და დახმარება სთხოვა. ხანგრძლივი უნაყოფო ლოდინის შემდეგ იგი სოლომონ I-ის მიწვევით იმერეთში ჩავიდა და 1779 წელს, როდესაც ერეკლე ერევანს იყო სალაშქროდ, ქალაქში აჯანყების მოწყობა სცადა, მაგრამ უშედეგოდ. 1782 წელს ალექსანდრე ამილახვართან ერთად ფათალი-ხანთან გადავიდა დაღესტანში. ერეკლე II-ის თხოვნით რუსეთის მთავრობამ 1783 წელს ალექსანდრე შეიპყრო, მკაცრი პოლიციური ზედამხედველობა დაუწესა და გადაასახლა სმოლენსკში, სადაც პატიმრობაში გარდაიცვალა.]]> ასფაგური - იბერიის მეფეები https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/29547-bbbbbbbb-bbbbbbb-bbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/29547-bbbbbbbb-bbbbbbb-bbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/29547-bbbbbbbb-bbbbbbb-bbbbbbb.html Fri, 01 Mar 2013 20:35:02 +0000 native-yes
ასფაგური, „ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით — ქართლის (იბერიის) XXIII მერე, ხოლო „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ მიხედვით — XXV მეფე. ფარნავაზიანთა დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი, მირდატ მეფის ძე. ციხე-ქალაქ უჯარმის ამშენებელი. უნდა იყოს სპარსეთის პირველი სასანიანი მეფის არდაშირ I-ის (226—241) თანამედროვე. სომეხთა მეფესთან ერთად ებრძოდა სპარსელებს და დაამარცხა ისინი; მაგრამ მისი მეფობის ბოლოს სპარსელებმა დაიპყრეს სომხეთი და ქართლში შემოიჭრნენ. ასფაგური ოსეთში გადავიდა დამხმარე ლაშქრის მოსაყვანად, მაგრამ იქ გარდაიცვალა.
]]> არჩილ I - იბერიის მეფეები https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/29546-bbbbb-i-bbbbbbb-bbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/29546-bbbbb-i-bbbbbbb-bbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/29546-bbbbb-i-bbbbbbb-bbbbbbb.html Fri, 01 Mar 2013 20:34:43 +0000 native-yes
არჩილ I, ქართლის მეფე V საუკუნის 20-30-იან წლებში. ჯუანშერის ცნობით, ენერგიულად იბრძოდა ირანის მორჩილებისაგან თავისი ქვეყნის გამოხსნისათვის. აუშენებია სტეფანწმინდის ეკლესია მცხეთაში.
]]> არსუკი - იბერიის მეფეები https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/29545-bbbbbb-bbbbbbb-bbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/29545-bbbbbb-bbbbbbb-bbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/29545-bbbbbb-bbbbbbb-bbbbbbb.html Fri, 01 Mar 2013 20:34:10 +0000 native-yes
არშაკ II — იბერიის მეფე დაახლ. ძვ. წ. 110-ძვ. წ. 95 წლებში. ძე მირდატ II-სა. მის დროს დაახლ. ძვ. წ. 105 წელს იბერიამ დაიბრუნა ადრე კოლხეთის მიერ მიტაცებული ტერიტორიები კლარჯეთში. დაახლ. ძვ. წ. 100 წელს არშაკმა შეკრა კავშირი პონტოს მეფე მითრიდატე VI ევპატორთან (კოლხეთისა და სომხეთის წინააღმდეგ). არ ჩანს როგორ დასრულდა არშაკის მეფობა, თუმცა მის შემდეგ იბერიის მეფე - სომხეთის კლიენტი არტაშესიანთა შთამომავალი - არტაგ I გახდა. არშაკს ერთი შვილი დარჩა - ბარტომი.
]]> არსუკი - იბერიის მეფეები https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/29544-bbbbbb-bbbbbbb-bbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/29544-bbbbbb-bbbbbbb-bbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/29544-bbbbbb-bbbbbbb-bbbbbbb.html Fri, 01 Mar 2013 20:33:27 +0000 native-yes
არშაკ III - მცხეთის იბერიის მეფე (არშაკიანთა გვარიდან) დაახლ. ძვ. წ. 25- ახ. წ.5 წლებში. ძე ფარსმან I-სა. ძვ. წ. 21-ძვ. წ. 20 წლებში არშაკ III და არმაზის იბერიის მეფე ქართამ II შეკავშირდნენ სომხეთის მეფის არტაშეს II-ის წინააღმდეგ, მათ კავკასიონიდან გადმოიყვანეს ალანები და საერთო ძალებით დაამარცხეს სომხები, დაატყვევეს არტაშესის ვაჟი ზარეჰი და დარიალის ციხეში გამოკეტეს. ომის შედეგად არშაკ III-მ დაიბრუნა ადრე დაკარგული წუნდა და არტაანი, ხოლო ქართამ II გათავისუფლდა სომხეთზე დამოკიდებულებისგან. არშაკის მერე გამეფდა მისი ძე მირდატ III.
]]> არშაკიანები - იბერიის მეფეები https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/29543-bbbebbbbbbbb-bbbbbbb-bbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/29543-bbbebbbbbbbb-bbbbbbb-bbbbbbb.html https://literatura.mcvane.ge/main/fesvebi/mefeebi/29543-bbbebbbbbbbb-bbbbbbb-bbbbbbb.html Fri, 01 Mar 2013 20:33:01 +0000 native-yes
არშაკიანები ქართლისა, "ქართლის ცხოვრების" თანახმად, სომეხი არშაკუნიანების ქართლის გამეფებული შტო. ცნობა გარკვეულ ეჭვს იწვევს, რადგან სომხეთში არშაკუნიანები ახ. წ. I საუკუნის 60-იან წლებში გამეფდნენ, ქართლში კი, "ქართლის ცხოვრების" მიხედვით, ისინი გამეფებულან ძვ. წ. II საუკუნის II ნახევარში.
]]>