<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:georss="http://www.georss.org/georss">
<channel>
<title>ასტრონომია - ლიტერატურა / მეამაყება, რომ ქართველი ვარ...</title>
<link>https://literatura.mcvane.ge/</link>
<language>ru</language><item>
<title>კვაზარი (გარეგალაქტიკური ობიქეტების კლასი)</title>
<link>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/30602-bbbbbbb-bbbbbbbbbbbbbbb-bbbbbbbbbb-bbbbb.html</link>
<pdalink>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/30602-bbbbbbb-bbbbbbbbbbbbbbb-bbbbbbbbbb-bbbbb.html</pdalink>
<guid>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/30602-bbbbbbb-bbbbbbbbbbbbbbb-bbbbbbbbbb-bbbbb.html</guid>
<pubDate>Sat, 17 Aug 2013 18:21:33 +0000</pubDate>
<category>native-yes</category>

<content:encoded><![CDATA[<span style="font-size:10pt;line-height:100%"><b>კვაზარი </b>(ინგლ. quasar — შეკვეცილი QUASi stellAR radio source — «კვაზივარსკვლავური რადიოწყარო») — გარეგალაქტიკური ობიქეტების კლასი, რომლებიც გამოირჩევიან ძალიან მაღალი ნათებით და ისეთი მცირე კუთხური ზომით, რომ რამდენიმე წლის შემდეგაც კი აღმოჩენის შემდეგ ვერ ასხვავებდნენ წერტილოვან წყაროებისაგან - ვარსკვლავებისაგან.<br />პირველი კვაზარები იყო აღმოჩენილი 1960 წელს როგორც რადიოწყარო, რომელიც ოპტიკურ დიაპაზონში ემთხვევოდა სუსტ ვარსკვლავწარმოშობილ ობიექტებს. 1963 წელს ჰოლანდიელმა ასტრონომმა მარტინ შმიდტმა დაამტკიცა, რომ ხაზები მათ სპექტრში ძალიან დაძრულია წითელ მხარეს. მიიღეს რა, რომ წითელი ძვრა გამოწვეულია დოპლერის ეფექტით, რომელიც შეიქმნა კვაზარის დაშორიშორებით, მანძილი გამოთვალეს ჰაბლის კანონით.<br />ძალიან რთულია აღმოჩენილი კვაზარების ზუსტი რიცხვის დადგენა. ეს აიხსნება ერთი მხრივ, მუდმივად ახალი კვაზარების აღმოჩენით, მეორე მხრივ - განსხვავების სირთულით კვაზარებსა და სხვა ტიპების აქტიური გალაქტიკების ბირთვებისა. 1987 წელს გამოქვეყნებულ ჰიუიტ - ბერბრიჯის სიაში კვაზარების ოდენობა განისაზღვრებოდა 3594. 2005 წელს კი ასტრონომთა ჯგუფმა თავის კვლევებში გამოიყენა მონაცემები 195 000 კვაზართა შესახებ.<br />უახლოესი და ერთერთი ყველაზე კაშკაშა კვაზარის (3C 273) სიკაშკაშე დაახლოებით 13m და წითელი ძვრა z = 0,158 (რომლის მანძილი უტოლდება 2 მლრდ სინათლის წელს). ყველაზე შორეული კვაზარები, თავის გიგანტური ნათების წყალობით, ასჯერ აღემატება ნორმალური გალაქტიკების ნათებას, იგი ხილვადია 10 მლრდ სინათლის წლის მანძილიდანაც კი. ნათების არარეგულარული ცვლილება დღეღამის მასშტაბში მიანიშნებს იმას, რომ ნათების გენერაციას აქვს მცირე ზომა, რომელიც ზომებში მზის სისტემასთან შედარებადია.<br />უკანასკნელმა დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ კვაზარების უმეტესობა მდებარეობს უზარმაზარი ელიფსური გალაქტიკების ცენტრებთან.<br />კვაზარებს ადარებენ სამყაროს კოშკურებთან. ისინი არიან ხილვადები დიდ მანძილიდან (წითელი ძვრა z = 6,4 -მდე), მათ გამოყენებით შეისწავლიან სამყაროს სტრუქტურას და ევოლუციას, არკვევენ მასალის განაწილებას ხილვადობის სხივზე.<br />კვაზარები წარმოადგენენ გალაქტიკებს თავის დაწყებით ეტაპზე, რომლებშიც ზემასიური შავი ხვრელი შთანთქავს გარშემო მყოფ მასალას</span>]]></content:encoded>
</item><item>
<title>ნერეიდა (თანამგზავრი)</title>
<link>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/30601-bbbbbbb-bbbbbbbbbbb.html</link>
<pdalink>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/30601-bbbbbbb-bbbbbbbbbbb.html</pdalink>
<guid>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/30601-bbbbbbb-bbbbbbbbbbb.html</guid>
<pubDate>Sat, 17 Aug 2013 18:19:09 +0000</pubDate>
<category>native-yes</category>

<content:encoded><![CDATA[<span style="font-size:10pt;line-height:100%"><b>ნერეიდა </b>- პლანეტა ნეპტუნის თანამგზავრი; ერთადერთი თანამგზავრი მზის სისტემაში, რომელსაც ძლიერ წაგრძელებული ორბიტა აქვს; აღმოაჩინა ამერიკელმა ასტრონომმა ჯ. ჰ. კოიპერმა 1949 წ. (ბერძნული მითოლოგიის ნერეიდების სახელის მიხედვით).<br /></span>]]></content:encoded>
</item><item>
<title>მაკემაკე - ჯუჯა პლანეტა</title>
<link>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/29749-bbbbbbbb-byibbyib-bbbbbbb.html</link>
<pdalink>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/29749-bbbbbbbb-byibbyib-bbbbbbb.html</pdalink>
<guid>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/29749-bbbbbbbb-byibbyib-bbbbbbb.html</guid>
<pubDate>Tue, 19 Mar 2013 11:26:39 +0000</pubDate>
<category>native-yes</category>

<content:encoded><![CDATA[<span style="font-size:10pt;line-height:100%"><div align="center"><b>მაკემაკე </b>(Makemake) — სიდიდით მესამე ჯუჯა პლანეტა მზის სისტემაში, კოიპერის სარტყლის ორ უდიდეს ობიექტთაგანი. მისი დიამეტრი დაახ. პლუტონის დიამეტრის ორი-მესამედია. მაკემაკეს თანამგზავრები არ ჰყავს, განსხვავებით კოიპერის სარტყლის სხვა უდიდეს ობიექტთაგან. მისი ექსტრემალურად დაბალი ტემპერატურა −243 °C (დაახ. 30 °K) მიუთითებს იმაზე, რომ მისი ზედაპირი დაფარულია მეთანისა და ეთანის ყინულით. ეს ობიექტი აღმოაჩინეს 2005 წლის 29 ივლისს სანტასა და ერიდასთან ერთად.<br />პერიფელიუმში მზიდან დაშორების მანძილია 7 939 700 000 კმ (53.074 ა.ე.), აფელიუმში 5 760 800 000 კმ (38.509 ა.ე.).მზიდან დაშორების საშუალო მანძილია 6 850 300 000 კმ (45.791 ა.ე.) თავისი ღერძის გარშემო ბრუნვის პერიოდია: 7 სთ 46 წთ 30 წმ. მისი ორბიტალური სიჩქარეა 4419 მ/წმ. ორბიტის ექსცენტრისიტეტი არის 0.159 .<br /></div></span>]]></content:encoded>
</item><item>
<title>ქარონი - ჯუჯა პლანეტა</title>
<link>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/29748-bbbbbb-byibbyib-bbbbbbb.html</link>
<pdalink>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/29748-bbbbbb-byibbyib-bbbbbbb.html</pdalink>
<guid>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/29748-bbbbbb-byibbyib-bbbbbbb.html</guid>
<pubDate>Tue, 19 Mar 2013 11:23:58 +0000</pubDate>
<category>native-yes</category>

<content:encoded><![CDATA[<span style="font-size:10pt;line-height:100%"><div align="center"><b>ქარონი </b>- მზის სისტემის ჯუჯა პლანეტაა. აღმოჩენილია 1978 წელს 22 ივნისს. ქარონი თან ახლავს პლუტონს და დიდი ხნის განმავლობაში მის თანამგზავრად ითვლებოდა, მაგრამ პლუტონის პლანეტიდან ჯუჯა პლანეტამდე ჩამოქვეითებასთან ერთად ქარონსაც ჩამოერთვა ეს სტატუსი, რადგან მისი ბარიცენტრი პლუტონს გარეთ არის. აღმოჩენილ იქნა ამერიკელი ასტრონომის ჯეიმს კრისტის მიერ აშშ საზღვაო ობსერვატორიის 155 სმ-იანი ტელესკოპით.<br /></div></span>]]></content:encoded>
</item><item>
<title>ჰაუმეა - ჯუჯა პლანეტა</title>
<link>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/29747-bbbbbb-byibbyib-bbbbbbb.html</link>
<pdalink>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/29747-bbbbbb-byibbyib-bbbbbbb.html</pdalink>
<guid>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/29747-bbbbbb-byibbyib-bbbbbbb.html</guid>
<pubDate>Tue, 19 Mar 2013 11:22:24 +0000</pubDate>
<category>native-yes</category>

<content:encoded><![CDATA[<span style="font-size:10pt;line-height:100%"><div align="center"><b>ჰაუმეა </b>— ჯუჯა პლანეტა (ფორმალურად 136108 Haumea) კოიპერის სარტყელში, მზის სისტემა. პლუტონის მასის დაახ. ერთ-მესამედს შეადგენს. აღმოჩენილ იქნა 2004 წელს კალიფორნიის ტექნიკური ინსტიტუტისა და მაუნა კეას ობსერვატორიის მკვლევართა ჯგუფის მიერ აშშ-ში. 2008 წლის 17 სექტემბერს საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა ჯუჯა პლანეტის კლასიფიკაცია მიანიჭა და ჰავაის ნაყოფიერების ქალღმერთის სახელი "ჰაუმეა" დაარქვა.<br /></div></span>]]></content:encoded>
</item><item>
<title>ლეონიდები</title>
<link>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/27016-bbbbbbbbb.html</link>
<pdalink>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/27016-bbbbbbbbb.html</pdalink>
<guid>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/27016-bbbbbbbbb.html</guid>
<pubDate>Sat, 27 Oct 2012 19:05:01 +0000</pubDate>
<category>native-yes</category>

<content:encoded><![CDATA[<span style="font-size:10pt;line-height:100%"><div align="center"><b>ლეონიდები </b>- ერთერთი ყველაზე შესწავლილი მეტეორთა ნაკადი, რომელიც ყოველწლიურად ნოემბრის თვეში ჩნდება ლომის თანავარსკვლავედის მხრიდან.<br />ეს მეტეორული ნაკადი წარმოიშვება კომეტა ტემპელ-ტუტლის მასალის გამოდინებით, რომელიც 33 წელში ერთხელ უახლოვდება დედამიწას. უწვრილესი ნაწილაკები რომლებიც იწვიან დედამიწის ატმოსფეროსთან დაჯახებით წარმოქმნიან მეტეორთა წვიმას. პირველად ის "გადმოედინება" დიდ ძალით, ხოლო დროთა განმავლობაში მისი ძალა იკლებს.<br />ბოლო ძლიერი მეტეორული წვიმა იყო 1966 წელს, როცა ყოველ საათს დედამიწის ატმოსფეროში იწვოდა 150 ათასამდე მეტეორი. მოსალოდნელია რომ შემდეგი ძლიერი მეტეორული წვიმა იქნება 2099 წელს.</div></span>]]></content:encoded>
</item><item>
<title>დრაკონიდები</title>
<link>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/27015-bbbbbbbbbbb.html</link>
<pdalink>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/27015-bbbbbbbbbbb.html</pdalink>
<guid>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/27015-bbbbbbbbbbb.html</guid>
<pubDate>Sat, 27 Oct 2012 19:01:01 +0000</pubDate>
<category>native-yes</category>

<content:encoded><![CDATA[<span style="font-size:10pt;line-height:100%"><div align="center"><b>დრაკონიდები </b>(აგრეთვე ცნობილია როგორც ჯაკობინიდები) — მეტეორთა ნაკადი, რომელიც დაკავშირებულია კომეტა ჯაკობინი-ცინერა. ნაკადი მოქმედებს ოქტუმბრის დასაწყისში, მეტეორთა პიკი რეგისტრირებულია 8-10 ოქტომბერს. დაკვირვებისთვის რეკომენდებულია დილამდელი საათები ღია და მუქ ცაზე. აქტივობა ცვალებადია; 1933 და 1946 წელს დაფიქსირდა მეტეორთა წვიმა რომოდენიმე ათასეული მეეტეორი საათში</div></span>]]></content:encoded>
</item><item>
<title>მეტეორთა ნაკადი</title>
<link>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/27014-bbbbbbbb-bbbbbb.html</link>
<pdalink>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/27014-bbbbbbbb-bbbbbb.html</pdalink>
<guid>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/27014-bbbbbbbb-bbbbbb.html</guid>
<pubDate>Sat, 27 Oct 2012 18:59:18 +0000</pubDate>
<category>native-yes</category>

<content:encoded><![CDATA[<span style="font-size:10pt;line-height:100%"><div align="center"><b>მეტეორთა ნაკადი</b> (ვარსკლავების წვიმა, ინგლ. meteor shower) — მეტეორთა ერთობა, წარმოშობილი ატმოსფეროში შესვლით მეტეორების სხეულებისა.<br />უფრო ხშირად ვარსკლავთა ან მეტეორთა წვიმას ეძახდნენ მეტეორთა დიდ ნაკადს (ათას მეტეორამდე საათში).<br />რადგან მეტეორების ორბიტები იკავებენ ზუსტად განსაზღვრულ ორბიტებს, ე.ი. უპირველესყოვლისა მეტეორთა ნაკადებზე დაკვირვება ხდება მხოლოდ განსაზღვრულ დროსა, როცა დედამიწა გადაკვეთს ამ ორბიტას, და მეორე, რადიანტი ამ ნაკადების აღმოჩნდება ზუსტად განსაზღვრულ წერტილში ცაზე (თანავარსკლავედი|თანავარსკლავედში]]).<br />ან უნდა შეცდეთ ცნებებში ”მეტეორთა ნაკადი” და ”მეტეორთა წვიმა”. მეტეორთა ნაკადი შედგება მეტეორებისგან, რომლებიც იწვიან ატმოსფეროში და ვერ აღწევენ ზედაპირს, ხოლო მეტეორთა წვიმა - შედგება მეტეორიტებისაგან, რომლებიც აღწევენ ზედაპირს. ძველად მათ ვერ განასხვავებდნენ და უწოდებდნენ ”ცეცხლოვან წვიმას”.<br /></div></span>]]></content:encoded>
</item><item>
<title>პერსეიდები (ასტრონომია)</title>
<link>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/27013-bbbbbbbbbb-bbbbbbbbbb.html</link>
<pdalink>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/27013-bbbbbbbbbb-bbbbbbbbbb.html</pdalink>
<guid>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/27013-bbbbbbbbbb-bbbbbbbbbb.html</guid>
<pubDate>Sat, 27 Oct 2012 18:56:39 +0000</pubDate>
<category>native-yes</category>

<content:encoded><![CDATA[<span style="font-size:10pt;line-height:100%"><div align="center"><b>პერსეიდები </b>— მეტეორთა ნაკადი, ყოველწლიყრად ჩნდება აგვისტოში თანავარსკლავედ პერსუსიდან. წარმოიშვება დედამიწის კომეტა სვიფტ-ტუტლის ორბიტის კვეთის დროს. მიკროსკოპიული ნაწილაკები იწვიან ატმოსფეროში და წარმოშობენ ვარსკლავთა წვიმას. იწყებს დიდი ინტენსივობით, დროთა განმავლობაში - იკლებს.<br />ნაკადი ავლენს აქტივობას 17 - 24 აგვისტოს, ხოლო მაქსიმუმი 12 აგვისტოს. მეტეორთა რიცხვი აღწევს 60 საათში</div></span>]]></content:encoded>
</item><item>
<title>პლანეტოლოგია</title>
<link>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/27012-bbbbbbbbbbbb.html</link>
<pdalink>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/27012-bbbbbbbbbbbb.html</pdalink>
<guid>https://literatura.mcvane.ge/main/astronomia/27012-bbbbbbbbbbbb.html</guid>
<pubDate>Sat, 27 Oct 2012 18:53:44 +0000</pubDate>
<category>native-yes</category>

<content:encoded><![CDATA[<span style="font-size:10pt;line-height:100%"><div align="left"><b>პლანეტოლოგია </b>(ლათ. planeta და ბერძნ. logos – მოძღვრება) — მეცნიერებათა კომპლექსი, რომელიც შეისწავლის პლანეტებსა და მათ თანამგზავრებს; მზის სისტემასა და სხვა პლანეტურ სისტემებს ეგზოპლანეტებთან ერთად. კვლევის სფერო მოიცავს მრავალრიცხოვან ობიექტებს, მიკრომეტეორიტებით დაწყებული აიროვანი გიგანტებით დამთავრებული. პლანეტოლოგია შეისწავლის პლანეტების შიდა და გარე გარსებსა და მათ თანამგზავრებს, ფიზიკურ ნივთიერებებსა და ქიმიურ შედგენილობას, ზედაპირის აგებულებას, აგრეთვე მათი ჩამოყალიბებისა და წარმოქმნის პირობებს.<br />პლანეტოლოგია მიეკუთვნება დისციპლინათშორის სამეცნიერო დარგს, რომელიც თავდაპირველად ჩამოყალიბდა როგორც დედამიწის და ფიზიკის შემსწავლელი მეცნიერება.[1] დღეისათვის პლანეტოლოგია აერთიანებს მრავალრიცხოვან სამეცნიერო დისციპლინებს, როგორებიცაა პლანეტური გეოლოგია (გეოფიზიკა, გეოქიმია), ფიზიკური გეოგრაფია (გეომორფოლოგია, კარტოგრაფია), ატმოსფერული მეცნიერება, თეორიული პლანეტოლოგია და ეგზოპლანეტების კვლევა. გარდა ამისა არსებობს სხვა მომიჯნავე დისციპლინები, როგორებიცაა: კოსმოსის ფიზიკა, ასტრობიოლოგია და დისციპლინები, რომლებიც სწავლობენ მზის გავლენას მზის სისტემის პლანეტებზე.<br />პლანეტოლოგიაში ერთმანეთთან დაკავშირებულია ექსპერიმენტული და თეორიული შტოები. კოსმოსური სივრცეზე დაკვირვებითი შედეგები მოგვიანებით შესაძლოა გადაისინჯოს და დაზუსტდეს ექსპერიმენტული კვლევების ხარჯზე. პირველ რიგში ავტომატური კოსმოსური აპარატებით, აგრეთვე დისტანციური ზონდირებითა და ექსპერიმენტული სამუშაოებით დედამიწის ლაბორატორიებში. თეორიული მხარე შეიცავს კომპიუტერულ და მათემატიკურ მოდელირების საშუალებებს. მკვლევარები, რომლებიც დაკავებული არიან პლანეტოლოგიით უწევთ ასტრონომიის, ფიზიკისა და გეოლოგიის შესაბამის დარგებში გარკვევა.<br />ამჟამად მსოფლიოში არსებობს მრავალი სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი და უნივერსიტეტი, რომელიც სწავლობს პლანეტოლოგიასთან დაკავშირებულ საკითხებს. ამასთანავე ყოველწლიურად იმართება სამეცნიერო კონფერენციები, გამოიცემა სამეცნიერო ჟურნალები, რომელიც აღნიშნულ თემატიკას ეძღვნება</div></span>]]></content:encoded>
</item></channel></rss>