იგავი - ჩანახატი

ერთ სოფელში ცხოვრობდა ახალგაზრდა ბიჭი რომელიც ფეთქებადი და თავშეუკავებელი ხასიათით იყო ცნობილი.

ერთ დღეს მამამ დაიბარა, მისცა ლურსმნებით სავსე ტომარა და უთხრა რომ ყოველდღე რამდენიც მრისხანებას ვერ მოთოკავდა იმდენი ლურსმანი დაეჭედა ღობეზე.

პირველ დღეს ღობეს რამდენიმე ათეული ლურსმანი მიემატა.

მომდევნო კვირის განმავლობაში ყმაწვილმა ისწავლა თავის მოთოკვა და შესაბამისად ყოველდღიურად მცირდებოდა ახალი ლურსმნების რაოდენობა. ერთხელაც დადგა ისეთი დღე როდესაც ახალგაზრდა სრულიად მშვიდი და აუღელვებული იყო .

გახარებული მამასთან მივიდა და მოახსენა ეს ამბავი. კმაყოფილმა მამამ ახალი დავალება მისცა ,რამდენი დღეც შესძლებ მრისხანება აკონტროლო იმდენი ლურსმნის ამოღება შეგიძლია ღობიდანო. გავიდა დრო და დადგა ისეთი დღე როდესაც ყმაწვილმა ამცნო მამას რომ მათი სახლის ღობეზე არც ერთი ლურსმანი აღარ დარჩა. მამამ შვილი ღობესთან მიიყვანა და უთხრა ” ვხედავ კარგად გიმუშავია საკუთარ თავზე და ვამაყობ შენით მაგრამ ხედავ რამდენი ცარიელი ხვრელია ლურსმნებისგან დარჩენილი?

ღობე ისეთი აღარასდროს იქნება როგორიც თავდაპირველად იყო, როდესაც თავს ვერ გააკონტროლებ და ადამიანს აწყენინებ მის გულში ამ ხვრელების მსგავსი იარები გაჩნდება და შემდეგ მნიშვნელობა აღარ ააქვს რამდენჯერ მოუხდი ამ ადამიანს ბოდიშს – იარები რჩება სამუდამოდ. 



ოტია, მთელი ცხოვრება ვაკვირდები განათლებულ ადამიანებს და იცი რა აღმოვაჩინე?

"ოტია, მთელი ცხოვრება ვაკვირდები განათლებულ ადამიანებს და იცი რა აღმოვაჩინე? მათ გააჩნიათ მინიმალური თვითმოთხოვნილებები და მაქსიმალური ვალდებულებები. განათლებულ ადამიანებს არ ახასიათებს საწყისი ცხოველური ინსტიქტები და იმდენად ნატურალურები არიან, გული თვალებში უციმციმებთ...

განათლებული ადამიანი, ვერასოდეს განიცდის პირად კეთილდღეობას და ბედნიერებას, თუ მის ქალაქში, სოფელში, ქუჩაზე, ხელგამოწვდილი ქალი მათხოვრობს და ამაყად თავაწეული სიარულის სცხვენია...

განათლებული ადამიანი, უგუნურის სისულელეზე იცინის, მაგრამ მას არასოდეს დასცინის...

მათ არ უყვართ კამათი იდიოტებთან, რადგან იციან, ეს ერთადერთი შემთხვევაა როდესაც თავხედს და უტიფარს გამარჯვების გვირგვინს ადგამენ...

განათლებული ადამიანი, იმდენად ნატურალურია, მას გული თვალებში უციმციმებს ოტია..."



– დუმბაძე, ადექი და მიპასუხე, რა არის სამშობლო

– დუმბაძე, ადექი და მიპასუხე, რა არის სამშობლო, – ამაყენა ქართულის მასწავლებელმა.

– სამშობლო… სამშობლო ადგილია, სადაც დავიბადე და…– კიდევ? – ჩამეკითხა მასწავლებელი, ძალიან დიდხანს ვიფიქრე, – დაჯექი დუმბაძე, – მითხრა მასწავლებელმა პასუხი რომ აღარ ვაღირსე.

– არ დამიწეროთ, მასწავლებელო, ორი. ვიცი და ვერ ვამბობ, – შევეხვეწე მე და ტირილი დავიწყე.

….

დაახლოებით ოცდახუთი-ოცდაათი წელი გავიდა მას შემდეგ. საზღვრის წინა ხაზზე ვიდექით მე და ჩემი ხელქვეითი ჯარისკაცი. სულ პატარა ღელე და ხიდი გვყოფდა მოპირდაპირე ქვეყნიდან.

– აი, შენ კარაბინით რომ დგახარ აქ და ამხელა ქვეყანას რომ დარაჯობ, რა შეგრძნება გაქვს, რას ფიქრობ, ან თუ იცი საერთოდ, რა არის სამშობლო?! – ვკითხე უცებ ჯარისკაცს, – ოღონდ, თუ კაცი ხარ, არ გამცე დაშტამპული, მაღალფარდოვანი, გაცვეთილი და ყალბი პასუხი. გულწრფელად თქვი ის, რასაც ფიქრობ! – ვთხოვე მე. მან დიდხანს უყურა გაღმა ნაპირს, მერე მომიბრუნდა და ხმადაბლა მითხრა:

– რა ბედნიერებაა, ამხანაგო ლეიტენანტო, მე და თქვენ რომ ამ ხიდს გამოღმა დავიბადეთ.

….

სამშობლო ხაჭაპური როდია, რომ გულიდან მარტო ყველი გამოჩიჩქნო, ჭამო და ქერქი გადაყარო. სამშობლო ისაა, თავის ყველიან, ქერქიან, ნახშირიან, მტვრიანად რომ შეჭამ და მოინელებ.

….

იქნებ ვაზია სამშობლო? აბა, დააკვიდით, თუ დაბლარია, დაჩოქილმა უნდა დაჰკრიფო. თუ მაღლარია – ცაში ხელაპყრობილმა. ორთავე საოცრად ჰგავს ლოცვას, ლოცვა კი არაფერს ისე არ უხდება, როგორც სამშობლოს.

….

– რა არის სამშობლო? – ვაჩერებ ქუჩაში გამვლელს.

– მე მეკითხებით? – მეუბნება განცვიფრებული გამვლელი.

– დიახ, თქვენ, იქნებ არ იცით?

– როგორ არ ვიცი, მაგრამ ასე უცებ დაუფიქრებლად ქუჩაში…

– დიახ, ასე უცბად დაუფიქრებლად, ქუჩაში…

– ასე უცბად, დაუფიქრებლად და ქუჩაში სამშობლოსთვის სიკვდილი შეიძლება, მაგრამ იმის თქმა, თუ რა არის სამშობლო, არ შეიძლება, ბატონო, – მიპასუხებს და ჩქარი ნაბიჯით მცილდება.

….

კიდევ რა არის სამშობლო?

თვითმფრინავიდან რომ გადმოიხედავ, კავკასიონის უზარმაზარ თეთრ ფაფარს რომ დაინახავ და ყელში ბურთი გაგეჩხირება – ეს არის სამშობლო.

….

კიდევ?

კიდევ: ძაღლი, კატა, ხბო, წიწილა, ურემი, ნაჯახი, მიწა – ხელში რომ აიღებ და ძირს დაყრა გენანება, ის მიწა… თბილისის პატარა უბანი, დილიდან საღამომდე რომ ვერ გახვალ ქუჩის ბოლომდე, იმდენი მეგობარი შეგხვდება, მოგიკითხავს და მოგეალერსება.

კიდევ რა – სოფელი, სადაც ცოლს ვერ შეირთავ, რადგან ყველა გოგო შენი დობილია და საპატარძლოს საპოვნელად იძულებული ხარ, სხვა სოფელში წახვიდე.

….

როგორც ჩანს, სამშობლო ყველაფერი ისაა, ურომლისოდაც სიცოცხლე არ შეგიძლია.

….

– იქნებ, შენ მაინც მითხრა, რა არის სამშობლო? – ვეკითხები ჩემს მარადიულ ბებიას.

– მაგი რომ ვიცოდე, მაშინ რა მიჭირს, ნენა… სამშობლო, ალბათ, სიცოცხლეა და ამიტომ მიდის ყველა კაცი ამ ქვეყნიდან სიცოცხლით გაუმაძღარი, – მპასუხებს იგი... ..

ნოდარ დუმბაძე

წერილიდან ''სამშობლო''.



ადამიანი სინდისია, სინდისის გარდა, რაც არ უნდა წაართვა, მაინც ადამიანი იქნება.

"ადამიანი სინდისია, სინდისის გარდა, რაც არ უნდა წაართვა, მაინც ადამიანი იქნება. სიკვდილის მერეც ადამიანისგან მარტო სინდისი რჩება. სინდისი იგივე სულია ადამიანისა, ანუ სული იგივე სინდისია. აქედან შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ თუ კი რამე ყოფილა, სინდისი ყოფილა უკვდავი."

ოთარ ჭილაძე



არწივი საერთოდ ლეშს არ ეკარება, როგორც არ უნდა გაუჭირდეს შიმშილისაგან.

არწივი საერთოდ ლეშს არ ეკარება, როგორც არ უნდა გაუჭირდეს შიმშილისაგან. ერთხელ კი, მოხდა ისე, რომ ძალიან შეაწუხა შიმშილმა, ვერაფერი ვერ მოინადირა. შიმშილით დასუსტებული დაფარფატებდა ჰაერში და ეძებდა რაიმე მოეხელთებინა საკვებად, რათა შიმშილის შეგრძნება მოეკლა. უეცრად შორს, ქვევით, დაინახა ლეში, რომელსაც ყორნები დასტრიალებდნენ, რამდენჯერმე აუქროლ ჩაუქროლა შიმშილით გასავათებულმა იმ ადგილს, თუმცა მაინც ვერ გადაეწყვიტა როგორ მოქცეულიყო, მისი ღირსება არ აძლევდა საშუალებას რომ ლეშით დაეკმაყოფილებინა გრძნობა საშინელი შიმშილისა. კარგა ხანს ითმინა და თავს ებრძოდა, მაგრამ ბოლოს და ბოლოს შიმშილისგან დაძლეულმა მეტი სიმტკიცე ვეღარ გამოიჩინა შურდულივით დაეშვა ლეშისაკენ... ამ დროს იქვე ათიოდე მეტრში თოფის გრიალის ხმა გაისმა და ბუჩქებში ჩასაფრებული მონადირისგან ნასროლმა ტყვიამ არწივს მკერდი გაუგლიჯა. სისხლისაგან დაცლილმა არწივმა დიდი წვალებით წამოსწია თავი და ტანჯული ხმით ამოიგნინა: გმადლობ ღმერთო, ისე მომკალი, რომ უკადრებელი არ მაკადრებინეო.

ღმერთო გვისმინე, ისე გვაცხოვრე ამ ქვეყანაზე, რომ უკადრებელი რამ არასოდეს არავის არ გვეკადროს, თუნდაც სიკვდილის სულზე მოსწრებაც კი ღირს ამისათვის.



ჩემი ქმარი ისეთი ბრგე იყო, ისეთი ხმელი, იშვიათად იცინოდა და უფრო იშვიათად აცინებდა სხვებს.

ჩემი ქმარი ისეთი ბრგე იყო, ისეთი ხმელი, იშვიათად იცინოდა და უფრო იშვიათად აცინებდა სხვებს.


დამიწუნა ყველამ, მაგრამ რა იცოდნენ, რომ მათზე ადრე მე დავიწუნე, კატეგორიული უარით გავისტუმრე მისი ოჯახის წევრები და ვაპირებდი მშვიდად და ბედნიერად ცხოვრებას.


მაგრამ ყველა სურვილი წამართვეს.


წლების გასვლასთან ერთად სახე კიდე უფრო დაეჭმუჭნა. მიმიკურ კუნთებს არ იყენებდა. ალბათ, არ იცოდა დამთბარი ღიმილის საიდუმლო.


მე არ მიყვარდა ჩემი ქმარი.

თავი ვერ შემაყვარა.

მგონი, არც თვითონ ვუყვარდი.

მინდოდა წამოსვლა, გამოქცევა.


იქ 3 წელი რომ გავლიე და ბავშვიც ფეხის ადგმას იწყებდა, ახალი სადარდებელი გამომიჩნდა.

ჩვენს გვერდით ერთი უმუყაითო კაცი გადმოვიდა, ცოლი და პატარა შვილი ჰყავდა.

თვალში არც პირველი და არც უკანასკნელი ნახვისას არ მომივიდა.

იყო ისეთი მყრალი, პირშავი და გაიძვერა, რომ ახლა მივხვდი რა მარგალიტიც მყოლია გვერდით.

მათი პატარა შვილიც ასაკისთვის შეუფერებლად იქცეოდა, ამცირებდა და ჩაგრავდა ირგვლივ ყველას.

ჩვენს გოგონასაც მალე მოადგა.

მსუბუქი ტრავმები თამაშის დროს წაქცევას, უდიერ ქცევას, უყურადღებობას დავაბრალეთ, მაგრამ...

როცა ერთ საშინელ დღეს სახლიდან გამოტანილი მამამისის თოფით თამაშობდა... აივანზე მდგარ ჩემს გოგონას ზედ შუბლზე ცხელი ტყვია დაახალა.

მაშინ ჩემი აზიატი ქმარი გარეთ გამოვარდა, ხელში აიტაცა თავისი შვილი და არც კი ვიცი რამდენი კილომეტრი გაიარა ხუთ წუთში, საავადმყოფოს კართან გახშირებული სუნთქვით მდგარს ძლივს მივუსწარი.

ის იყო ყველაფერზე წამსვლელი მამა.

ოთხი დღე დადიოდა ფეხშიშველი ეკლესიის კარამდე.

ლოცულობდა ყოველდღე.

მესაუბრებოდა მე.

მამშვიდებდა და მარწმუნებდა, რომ ეს ნაკაწრი არაფერს დაუშავებდა ჩვენს უსუსურ გოგონას.


როცა თავისი დაბადების დღეზე მან შვილი დაკარგა, ყველა სურვილი თან გააყოლა.

ხელი ჩაიქნია ცხოვრებაზე.

ის იყო ყველაფერზე წამსვლელი და წასული მამაც, მაგრამ მიწა ვერ მიაყარა.

იდგა მოთმინებით და მისი სიჩუმე მასთან ახლოს მისვლის საშუალებას არავის აძლევდა.

მე ვიდექი შორს და ვუყურებდი გაწერილ სცენარს, რომელმაც დიდ გაურკვევლობაში ჩამაგდო.

მისი მჟავე სახე უფრო მომჟავო გახდა.

იმ დღის მერე და იმის იქით აღარ გაუღიმია.

არც მე აღარ გამიღიმია.


***

მე მეუბნებოდა, რომ ყველაფერი კარგად იყო, თავს ცუდი აღარაფერი დაგვატყდებოდა.

გავიდა ჯერ ერთი წელი.

ორი და იანვრის სუსხში ჩვენი სახლის კართან მეტყველი თვალებით მდგარი მარწმუნებდა, რომ (თავისი აცრემლებული თვალებით) მეზობელთან მიდიოდა.

მალე დაბრუნდებოდა და მე მშვიდად დამძინებოდა.


გაიღიმა და გავიდა.

ეს იყო პირველი და უკანასკნელი ღიმილი, რომელმაც სახლის ოთხივე კუთხე გაათბო.

ეს ამხელა კაცი ერთი მუჭისხელა გახდა.

ის აღარ დაბრუნებულა.

ვეღარც დაბრუნდებოდა.

მისმა დიდმა და ძლიერმა გულმა ამას ვერ გაუძლო.

კაცი, რომელიც მთებს წააქცევდა პატარა გოგომ წააქცია.

მე მათთან ერთად მოვკვდი.


****


ცოტა ხნის შემდეგ

მის საფლავთან მყოფმა აღმოვაჩინე, რომ ის ყველაზე და ყველაფერზე მეტად მიყვარდა.


ჩემი ქმარი ისეთი ბრგე იყო, ისეთი ხმელი, იშვიათად იცინოდა და უფრო იშვიათად აცინებდა სხვებს.


მე დღეს ვფიქრობ, რომ ჭირსაც წაუღია მოჩვენებით ღიმილი.

იმის იქით იყო ნდობა, შვილის სიყვარული და ოჯახის წევრების კრძალვა.


/ინა ბანძელაძე/ 



-რა გადარდებს, პაპავ?

-რა გადარდებს, პაპავ?

-ამ ქვეყანაზე დარდი რომ არ ილევა ის მადარდებს.

-როგორა ფიქრობ, გიჟი უფრო ბედნიერია თუ ჭკვიანი?

-ჭკვიანი.

-რატომ?

-იმიტორო კარგი ჭკუა აქვს გიჟზე

-იქნება გიჟს თავისი ჭკო უფრო მოსწონს?

-მაშინ ბედნიერია, მაგრამ ჩვენ ხომ ვიცით რომ იმის ჭკო არ ვარგა...

-რა არის ბედნიერება?

-კაცი რომ ამ ქვეყანაზე მოსაგონარს დასტოვებს, ის არის ბედნიერება.

-რას ინატრებდი?

-მე მინახია, როგორ ყვაოდნენ პაპაჩემის საფლავზე იები, მეც ამას ვინატრებდი.

-რა არის სიცოცხლე?

-სიცოცხლე სევდა არის, ადამიანად ყოფნის ტკბილი სევდა.

-სიკვდილი?

-სიკვდილიც სევდა არის, ადამიანად არყოფნის სევდა...


//გოდერძი ჩოხელი - "ადამიანთა სევდა"//



შვილო შენ უკვე გაათბე უფალი შენი თბილი და მოსიყვარულე პაწია გულით.

ვენაში, ხუთვარსკვლავიან სასტუმროში შობის წინა ღამეს 9 წლის ბიჭუნა მივიდა, რომელსაც ყრმა იესუს ხატი ეკავა ხელში და ადმინისტრატორს ლუქსი ნომერი სთხოვა, რომლის ერთი ღამის ღირებულება სამასი დოლარი იყო.

პატარავ,იცი რა ძვირია ეს ნომერი? მიეალერსა მას სასტუმროს დირექტორი და თავზე ხელი მოუთათუნა.პატარამ ჯიბეები ამოაბრუნა და სამასი დოლარი მაგიდაზე დააწყო სასტუმროს გაოცებული მოსამსახურეების თვალწინ. მერედა რად გინდა ეს ნომერი, ამაღამ ხომ შობა თენდება? მშობლები ინერვიულებენ — უთხრა დირექტორმა.

მე მალევე წავალ სახლში,მიუგო პატარამ, ნომერში კი აი ამ ხატს დავტოვებ ერთი ღამით. გაოცებულმა დირექტორმა მზერა ხატს მიაპყრო. იცით — განაგრძო საუბარი ბიჭუნამ—უფალი ღამის სიცივეში დაიბადა გამოქვაბულში, ყველაზე ღარიბ ადგილზე,

მე მინდა რომ თუნდაც ერთხელ მაინც მან ეს ღამე თბილად გაატაროს, რომ ზამთრის სუსხმა და გამოქვაბულის სიცივემ ამ ერთხელ მაინც არ შეაწუხოს. ჩვენ ეხლა ყველანი სუფრას მივუჯდებით ჩვენს თბილ სახლებში, მისი შობის აღსანიშნავად, ის კი გამოქვაბულის სიცივეში მარტო დარჩება.

გეხვეწებით, მომაქირავეთ ეს ნომერი, აგერ თანხაც აიღეთ, რომელსაც მთელი წელი ვაგროვებდი." თვალაცრემლებული დირექტორი მოეხვია პატარას და უთხრა—შვილო შენ უკვე გაათბე უფალი შენი თბილი და მოსიყვარულე პაწია გულით. ეს საუკეთესო სითბოა მისთვის. სასტუმროს ნომერს კი უფასოდ გითმობ, ყოველთვის, ყოველ წელს, შობა ღამეს, ეს ნომერი შენთვის და უფლისთვის იყოს მანამ, სანამ ამქვეყნად ვიქნებით ჩვენ ორთავენი.
შობას გილოცავთ

🙏🙏🙏


– საქართველო დამოუკიდებელი რომ გახდება, წავალ სოფელში, ვიყიდი ექვსას მეტრ მიწას...

„– საქართველო დამოუკიდებელი რომ გახდება, წავალ სოფელში, ვიყიდი ექვსას მეტრ მიწას... – და შეყოვნდა.
მივხვდი, გაახსენდა სულს იქით გროშიც რომ არ ებადა და აბა რით იყიდდა იმ ექვსას მეტრ მიწის ნაკვეთს... არც შევმცდარვარ, რადგან საუბარი შემდეგ ასე გააგრძელა:
– საქართველო დამოუკიდებელი რომ გახდება, ხომ მომცემენ, ბიჭო, ექვსას მეტრ მიწას?“
მერაბ კოსტავა
- 1988 წ. 


ღვთისმშობლის თვალი

* * *