ჯეიმზ მონრო (აშშ-ს მეხუთე პრეზიდენტი 1758 — 1831)

jeimz monro amerikis mexute prezidenti cnobili xalxi cnobili adamianebi istoriuli adamianebi isotiruli pirovenbebi, isotricheskie ludi
ჯეიმზ მონრო (ინგლ. James Monroe) (დ. 28 აპრილი 1758 — გ. 4 ივლისი 1831), ამერიკის შეერთებული შტატების მე-5 პრეზიდენტი 1817-1825 წლებში. მისი ადმინისტრაციის საქმიანობიდან აღსანიშნავია ფლორიდის შესყიდვა (1819), ასევე მისურის კომპრომისი, რომლის მიხედვითაც მისური მიიღეს უნიონში როგორც შტატი მონათმფლობელობის უფლებით და მეინი როგორც თავისუფალი შტატი (1820). მან შეიმუშავა საგარეო პოლიტიკური კონცეფცია, რომელიც მონროს დოქტრინის სახელითაა ცნობილი (1823). იგი გამოდიოდა ევროპის ჩარევის წინააღმდეგ ამერიკის პოლიტიკაში, ასევე გაწყვიტა ყველა კავშირი, რომელიც შეერთებულ შტატებსა და საფრანგეთს შორის 1812 წლის ომიდან მოყოლებული არსებობდა.


ჯეიმზ მედისონი (აშშ-ს მეოთხე პრეზიდენტი 1751 — 1836)

jeims medisoni amerikis meotxe prezidenti cnobili xalxi cnobili adamianebi istoriuli adamianebi isotiruli pirovenbebi, isotricheskie ludi
ჯეიმზ მედისონი (ინგლ. James Madison) (დ. 16 მარტი 1751 — გ. 28 ივნისი 1836) – ამერიკელი პოლიტიკოსი, ამერიკის შეერთებული შტატების რიგით მე-4 პრეზიდენტი 1809-1817 წლებში. იგი იყო აშშ-ის ერთ-ერთი დამაარსებელი და აშშ-ის კონსტიტუციის ერთ-ერთი მთავარი ავტორი. 1788 წელს მან დაწერა „ფედერალისტის“ (Federalist Papers) მესამედი, რომელიც დღემდე ითვლება კონსტიტუციის უმნიშვნელოვანეს კომენტარებად. მედისონი იყო პირველი პრეზიდენტი, ვინც მანამდე მოღვაწეობდა აშშ-ის კონგრესში. იგი იყო აშშ-ის პირველი კონგრესის ლიდერი, მის მიერ იქნა შემუშავებული აშშ-ის ძირითადი კანონების დიდი ნაწილი, იგი იდგა კონსტიტუციაში პირველი ათი შესწორების უკან და ასევე ცნობილია როგორც „უფლებათა შესახებ კანონპროექტის მამად“ (Father of the Bill of Rights). როგორც პოლიტიკურ თეორეტიკოსს მედისონს მიაჩნდა, რომ ახალი რესპუბლიკას სჭირდებოდა კონტროლი და წონასწორობა, რათა დაეცვათ პიროვნების უფლებები უმრავლესობის ტირანიისგან.
როგორც წარმომადგენელთა პალატის ლიდერი, იგი მჭიდროდ თანამშრომლობდა პრეზიდენტ ვაშინგტონთან, რათა ჩამოეყალიბებინათ ფედერალური მთავრობა. ხაზინის მდივან ალექსანდრე ჰამილტონთან დაპირისპირების გამო, მედისონმა და თომას ჯეფერსონმა ჩამოაყალიბეს, როგორც ისინი უწოდებდნენ, რესპუბლიკური პარტია (შემდგომში დემოკრატიულ-რესპუბლიკური პარტია), რომელიც ეწინააღმდეგებოდა ფედერალისტებს წამყვან პოლიტიკურ საკითხებში, განსაკუთრებით ეროვნული ბანკის და ჯეის ხელშეკრულების საკითხებში. ჯეფერსონთან ერთად იგი იყო ფარული თანაავტორი კენტუკისა და ვირჯინიის რეზოლუციისა Alien and Sedition Acts პროტესტის ნიშნად.
როგორც სახელმწიფო მდივანი ჯეფერსონის ადმინისტრაციაში, მედისონი ხელმძღვანელობდა ლუიზიანის შესყიდვას, რითაც ქვეყნის ზომა ორჯერ გაიზარდა, და 1807 წლის ემბარგოს კანონს. პრეზიდენტის რანგში იგი ხელმძღვანელობდა ქვეყანას 1812 წლის ომში დიდი ბრიტანეთის წინააღმდეგ. ომის მიმდინარეობის დროს და ასევე ომის შემდეგ მედისონმა ბევრი პოზიცია შეიცვალა. 1815 წლისთვის მან მხარი დაუჭირა მეორე ეროვნული ბანკის და ძლიერი არმიის შექმნას, ასევე მაღალ ტარიფებს ომის დროს შექმნილი ახალი ქარხნების დასაცავად.


ტომას ჯეფერსონი (აშშ-ს მესამე პრეზიდენტი 1743 — 1826)

tomas jefersoni amerikis mesame prezidenti cnobili xalxi cnobili adamianebi istoriuli adamianebi isotiruli pirovenbebi, isotricheskie ludi
ტომას ჯეფერსონი (ინგლ. Thomas Jefferson) (დ. 13 აპრილი, 1743 — გ. 4 ივლისი, 1826) — ამერიკის შეერთებული შტატების რიგირთ მე-3 პრეზიდენტი 1801-1809 წლებში და რიგირთ მეორე ვიცე-პრეზიდენტი 1797-1801 წლებში.

ახალგაზრდობა
ამერიკის მე-3 პრეზიდენტი, „აშშ-ის დამოუკიდებლობის დეკლარაციის“ ავტორი, ამერიკელი მეცნიერი, იურისტი, პოლიტიკოსი და რევოლუციონერი ტომას ჯეფერსონი დაიბადა ვირჯინიის ქალაქ შარლოტსვილში. ჯეფერსონმა უმაღლესი განათლება უილიამისა და მერის კოლეჯში მიიღო, რომელიც ვირჯინიის ქალაქ უილიამსბურგში მდებარეობს. ჯეფერსონს წიგნებისა და განათლების სიყვარული ახალგაზრდობიდანვე ჰქონდა: მას ეკუთვნის გამონათქვამი „მე არ შემიძლია წიგნების გარეშე ცხოვრება“ (ინგლ. I can’t live without books). ჯეფერსონი მუშაობდა ვირჯინიის საკანონმდებლო ორგანოში როგორც იურისტი და 1774 წელს დაწერა „ბრიტანული ამერიკის უფლებების განხილვა“ (ინგლ. A Summary View of the Rights of British America), სადაც მან აღწერა ამერიკელების კულტურული შთამომავლობა ბრიტანელებისგან და აღნიშნა ამერიკელების ეროვნული დამოკიდებულება ინგლისის საწინააღმდეგოდ. ამ წიგნმა დიდი პოპულარობა ჰპოვა ვირჯინიის შტატსა და მთელ რევოლუციურ ამერიკაში. საინტერესო ფაქტი ვირჯინიის შტატის შესახებ ისაა რომ თავდაპირველი ამერიკელი პოლიტიკოსებისა და პრეზიდენტების უმრავლესობა ამ შტატიდან იყვნენ. ამერიკის კონტინენტურმა კონგრესმა დაავალა 33 წლის ტომასს რომ დაეწერა დოკუმენტი, რომელმაც შოკში ჩააგდო იმ დროინდელი ევროპელი მონარქებისა და პოლიტიკოსების უმრავლესობა. ეს იყო „ამერიკის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია“. დეკლარაციაში რამდენიმე მცირე ცვლილებები შეიტანა ბენჯამინ ფრანკლინმა და დეკლარაციის ავტორობა არის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი რომ ტომას ჯეფერსონი შევიდა ამერიკის ისტორიაში როგორც ამერიკის ეროვნული გმირი.

საპრეზიდენტო წლები 1801-1809
ტომას ჯეფერსონი იყო ამერიკის პირველი პრეზიდენტი, რომელმაც ინაუგურაცია თეთრ სახლში გაიარა. პრეზიდენტობის დროს მისი ერთ-ერთი უდიდესი მიღწევა იყო 1803 წელს ნაპოლეონისგან ლუიზიანის ტერიტორიის შესყიდვა (იმ დროინდელ საფრანგეთს მიეკუთვნებოდა ლუიზიანას ტერიტორია, რომელიც მოიცავდა დღევანდელი ცენტრალური აშშ-ის დიდ ნაწილს, რომელი აპალაჩის მთაგრეხილის დასავლეთით მდებარეობდა). მის მიღწევებში ასევე შედის ლუისისა და კლარკის ექსპედიცია, რომლის შედეგადაც შესწავლილ იქნა დღევანდელი აშშ-ის დასავლეთის ტერიტორიები. ჯეფერსონი ასევე იყო ემბარგოს კანონის (ინგლ. Embargo Act) ინიციატორი, რომელის ამერიკას უკრძალავდა ვაჭრობას დასავლეთ ევროპასთან. ამ კანონმა ამერიკის ეკონომიკისთვის სავალალო შედეგო გამოიღო. ჯეფერსონმა საპრეზიდენტო პოსტი 1808 წელს დატოვა.

სხვა მიღწევები
ტომას ჯეფერსონის პოლიტიკური რწმენიდან გამოირჩევა მისი შეხედულება ადამიანის თავისუფლებასთან დაკავშირებით. მას როგორც ჯონ ლოკსა და სხვა გასხივოსნების ხანის მეცნიერების მსგავსად სწამდა ღვთისგან მინიჭებული „ადამიანის ბუნებრივი უფლებების“. „ამერიკის დამოუკიდებლობის დეკლარაციაში“ მან გამოიყენა და განავრცო ჯონ ლოკის იდეა რომ ”ყველა კაცი შექმნილია ბუნებრივი უფლებებით შემოქმედის მიერ რომლებიც არის სიცოცხლე, თავისუფლება და სიხარულის ძიება. თავდაპირველი ჯონ ლოკისეული ფრაზა იყო „სიცოცხლე, თავისუფლება და ქონება“. ტომასმა იცოდა შვიდი ენა და როგორც მისი თანამედროვე კლასიკოსები, ისიც ფლობდა ლათინურსა და ბერძნულს და დაინტერესებული იყო ლათინურითა და ბერძნული ბიბლიით. მას ჰქონდა საინტერესო შეხედულება ქრისტიანობაზე, რომელიც ბევრმა სწავლულმა მიიჩნია მართლმადიდებლური ქრისტიანობის იდეოლოგიასთან ახლო კავშირში, მაგრამ მისი მართლმადიდებელ ქრისტიანად კლასიფიკაცია შეცდომაა, რადგან ჯეფერსონი იყო დეიზმის (ინგლ. Deism) მიმდევარი. მას ეკუთვნის რელიგიური თავისუფლების იდეა, რომელიც აცალკევებს მთავრობასა და ეკლესიას. ტომას ჯეფერსონმა დააარსა ვირჯინიის უნივერსიტეტი, რომელიც მდებარეობს ვირჯინიის ქალაქ შარლოტსვილში. აღსანიშნავია ის რომ ჯეფერსონს ძალიან უყვარდა არქიტექტურა და ღვინო. მისი სახლმუზეუმი მონტიჩელო ამერიკის ერთ-ერთი ნაგებობაა, რომელიც გაეროს მსოფლიოს ისტორიის მემკვიდრეობაშია შეტანილი. მისი სახლი, ასევე როგორც თავდაპირველი ვირჯინიის უნივერსიტეტი არის დაპროექტებული მის მიერ ძველი ბერძნული, იტალიური და ნეო-კლასიკური არქიტექტურის მიქსტურაა. მისი ღვინის სიყვარული ცნობილია მთელ ამერიკაში და ყურძნის ჯიშების უმრავლესობა მის ვენახებში იმპორტირებულ იქნა იტალიიდან და საფრანგეთიდან. ღვინის იმპორტზე გადასახადების დადება უნდოდა მის პოლიტიკურ მეტოქეს ალექსანდრე ჰამილტონს. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ჯეფერონი მუშაობდა ამერიკის ელჩად საფრანგეთში ბენჯამინ ფრანკლინის შემცვლელად. მას ეკუთვნის გამონათქვამი რომ იგი ვერასოდეს ვერ შეცვლიდა ბენჯამინ ფრანკლინს საფრანგეთში. ტომასს და მის მეუღლეს მართას ექვსი შვილი ჰყავდათ, რომელთაგანაც მხოლოდ ორმა იცოცხლა. ტომას ჯეფერსონი 1826 წლის 4 ივლისს, ამერიკის დამოუკიდებლობის დღეს გარდაიცვალა. ამავე დღეს დაიღუპა მისი პოლიტიკური მეტოქე ჯონ ადამსი და მისი უკანასკნელი სიტყვები იყო: „ჯეფერსონი ჯერ კიდევ ცოცხალია“. ჯეფერსონს თავის ცხოვრების უდიდეს დამსახურებად მიაჩნდა სამი რამ: ამერიკის დამოუკიდებლობის დეკლარაციის დაწერა, ვირჯინიის უნივერსიტეტის დაარსება და რელიგიური თავისუფლების ქანდაკება რომელთა დაწერაც ისურვა საფლავზე. ჯეფერსონის პორტრეტი 2 დოლარიან ბანკნოტზეა გამოსახული.


ამერიკის პრეზიდენტების სისუსტეები (ლინდონ ჯონსონს)

amerikis prezidentebis sisusteebi london jonsons icit tu ara rom saintereso faqtebi ucnauri ambebi
ლინდონ ჯონსონს უზომოდ უყვარდა თანამშრომლებისა და ნაცნობებისათვის საჩუქრების მიძღვნა, განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ის კბილის ჯაგრისებს არიგებდა. ჯონსონის ბიოგრაფს ათი წლის მანძილზე პრეზიდენტის მიერ ნაჩუქარი 12 კბილის ჯაგრისი დაუგროვდა;


ამერიკის პრეზიდენტების სისუსტეები (ჰარი ტრიუმენი)

amerikis prezidentebis sisusteebi hari trumeni icit tu ara rom saintereso faqtebi ucnauri ambebi
ჰარი ტრიუმენს საყვარელი მოთვინიერებული თხა ჰყავდა, რომელიც მშვიდად ძოვდა ბალახს თეთრი სახლის წინ, მდელოზე


ამერიკის პრეზიდენტების სისუსტეები (ფრანკლინ რუზველტი)

amerikis prezidentebis sisusteebi franklin ruzvelti icit tu ara rom saintereso faqtebi ucnauri ambebi
ფრანკლინ რუზველტი თეთრ სახლში მის თერთმეტ წინამორბედს ენათესავებოდა


ამერიკის პრეზიდენტების სისუსტეები ( ჰერბერტ ჰევერი )

amerikis prezidentebis sisusteebi gurbert guvermi herbert huveriicit tu ara rom saintereso faqtebi ucnauri ambebi
ჰერბერტ ჰუვერმა პრეზიდენტობის პერიოდში 16 წიგნი დაწერა და გამოაქვეყნა. ერთ-ერთი წიგნის სათაურია ”თევზაობა მხიარულებისათვის და სულის განსაწმენდად”


ამერიკის პრეზიდენტების სისუსტეები ( კალვინ კულიჯი )

amerikis prezidentebis sisusteebi kalvin kuliji icit tu ara rom saintereso faqtebi ucnauri ambebi
კალვინ კულიჯს დაავადებული კუჭ-ნაწლავი ჰქონდა. მკურნალობისა და პროფილაქტიკის მიზნით, მას ღამით 11 საათი ეძინა და დღისითაც აუცილებლად ჩასთვლემდა ხოლმე. პრეზიდენტთან ერთად საძინებელში ორი მოშინაურებული ენოტი ცხოვრობდა


ამერიკის პრეზიდენტების სისუსტეები ( უორენ ჰარდინგსი )

amerikis prezidentebis sisusteebi uoren hardingsi icit tu ara rom saintereso faqtebi ucnauri ambebi
უორენ ჰარდინგს ისე უყვარდა პიკერი, რომ კვირაში სულ მცირე, ორ პარტიას მაინც თამაშობდა. ერთხელ მან ბანქოში თეთრი სახლის კუთვნილი ჩინური ფაიფურის სერვიზიც კი წააგო. მის მრჩევლებს კი ამერიკელებმა ”პოკერის კაბინეტი” შეარქვეს, რადგან სწორედ ისინი უწევდნენ პრეზიდენტს პარტნიორობას პოკერის თამაშისას;


ამერიკის პრეზიდენტების სისუსტეები ( უილიამ ტაფტი )

amerikis prezidentebis sisusteebi uiliam tafti icit tu ara rom saintereso faqtebi ucnauri ambebi
უილიამ ტაფტი 136 კგ-ს იწონიდა. მისთვის თეთრ სახლში სპეციალური, დიდი გაბარიტების მქონე აბაზანის დამონტაჟება გახდა საჭირო;