ლია სტურუა -ლამაზი მკვლელო­ბა

lia sturua lamazi mkvleloba
სა­და­ფის ღი­ლე­ბით შეკ­რუ­ლი

არ­ა­სე­რი­ო­ზუ­ლი კა­რა­დე­ბი­დან,

რომ­ლებ­შიც სა­ი­დუმ­ლო უნ­და იდ­ოს,

სუფ­თა­წე­რის გაკ­ვე­თი­ლე­ბი­ვით ლა­მა­ზი,

მე კი წიგ­ნე­ბი და ჭურ­ჭე­ლი მიწყ­ვია,

ზოგ­ჯერ ამ­ო­მაქვს ჩე­მი

ბავ­შ­ვო­ბის სახ­ლი, სა­დაც

ად­ა­მი­ა­ნებს და საგ­ნებს

უყ­ვარ­დათ ერთ­მა­ნე­თი:

რო­ი­ა­ლი და ბე­ბი­ა­ჩე­მი

შო­პე­ნის ვერ­ცხ­ლის­ფერ

ქო­ნე­ბას იყ­ოფ­დ­ნენ,

წვე­თე­ბი და ნამ­ცე­ცე­ბი

ჩემ­ს­კენ ცვი­ო­და,

მათ შუქ­ზე გა­ვი­ზარ­დე.

დე­დას და­ბორ­კი­ლი ფე­ხე­ბი

მსუ­ბუ­ქი სტო­კა­ტო­თი

ეხ­ე­ბოდ­ნენ იატ­აკს, რომ

ღვი­ნის ყვა­ვი­ლე­ბი არ გა­ეს­რი­სათ,

მა­მა­ჩე­მის ამ­ო­სუნ­თ­ქუ­ლი...

ჩემ­თან კი მო­დი­ო­და

უთ­ა­ვო მხე­და­რი,

რო­მე­ლიც მიყ­ვარ­და

შიშ­ვე­ლი ყე­ლის

უს­უ­სუ­რო­ბის გა­მო.

მოჭ­რი­ლი თა­ვი, ლან­გარ­ზე და­დე­ბუ­ლი,

მე­რე გა­მოჩ­ნ­და,

ახ­ა­ლი სახ­ლი ზრუ­ნავ­და ჩემ­ზე,

კოშ­მა­რებს არ მაკ­ლებ­და,

სულ ბო­ლო ჩე­მი თა­ვი იყო,

გა­მობ­მუ­ლი წი­თე­ლი კრეპ­დე­ში­ნის

ტან­ზე და მთვა­რე­სა­ვით სევ­დი­ა­ნი

ჯა­ლა­თი ქათ­ქა­თა ხე­ლებს

აჩ­ვე­ნებ­და ყვე­ლას:

- წვე­თი სის­ხ­ლი არ დაღ­ვ­რი­ლაო!


ახ­ა­ლი კა­თარ­ზი­სი


უგ­ე­მუ­რი ცი­ვი კარ­ტო­ფი­ლი,

ერთ ღა­მე­ში ამ­ჟა­ვე­ბუ­ლი მა­წო­ნი...

პუ­რის ქერ­ქი თაგ­ვებ­მა წა­ი­ღეს,

ტვი­ნი წიგ­ნებ­ში ჩა­ან­თხიე,

სის­ხ­ლი - სიყ­ვა­რუ­ლებ­ში,

ზაფხულ­მა ოქ­როს ტუ­ჩე­ბით

გა­მოგ­წო­ვა მთე­ლი თაფ­ლი,

დარ­ჩი ერ­თი ავ­ყია ვინ­მე,

ენ­ის ბორ­ძი­კით მო­ლა­პა­რა­კე,

მე­გობ­რე­ბი სუ­ლე­თის გზას გა­უყ­ვ­ნენ,

ხელ­ნა­წე­რე­ბი - უმ­ეც­რე­ბის,

შვი­ლე­ბი თა­ვის­თ­ვის

ცვი­ლის სა­სახ­ლე­ებს იშ­ე­ნე­ბენ

და შიგ ბავ­შ­ვე­ბი გა­მო­ყავთ,

ფუტ­კ­რე­ბის გულ­მოდ­გი­ნე­ბით,

რომ­ლე­ბიც, შე­იძ­ლე­ბა, შე­ნი თა­ვი­და­ნაც

გა­ჩე­ნი­ლიყ­ვ­ნენ,

მაგ­რამ სულ გა­მო­ი­ფი­ტე და გა­ი­ლიე,

სა­კიდ­რი­დან ჩა­მოხ­ს­ნი

შე­ნი ბავ­შ­ვო­ბის პალ­ტოს,

ტან­ზე მო­გერ­გე­ბა მხო­ლოდ,

კუ­ზი ვერ ჩა­ე­ტე­ვა,

რო­მელ­შიც საჭ­მ­ლის, წყლის

და ზღაპ­რე­ბის მა­რა­გი გიწყ­ვია,

რომ გე­ყოს უდ­აბ­ნო­ში,

სა­ნამ მო­სეს ლან­დ­თან ერ­თად ივ­ლი,

და თუ გა­აღ­წევ,

ცის ლურ­ჯი ქოლ­გის ქვეშ

და­ის­ვე­ნებ...


ნოს­ტალ­გია ბიბ­ლი­ო­თე­კის მი­მართ


მო­მი­ტა­ნეთ ერ­თი პორ­ცია გა­ლაკ­ტი­ო­ნი,

მდუ­ღა­რე გოგ­ლა ლე­ო­ნი­ძე

და ყა­ვა­ში შა­ქა­რი­ვით

ჩაყ­რი­ლი ბე­სი­კი!

პირ­ვე­ლი კერ­ძი

წყალ-წყა­ლა პო­ე­ტე­ბის­გან შედ­გე­ბა

და არ მინ­და.

სერ­ვი­ზი ლურ­ჯი უნ­და იყ­ოს,

ვი­ლა­პა­რა­კოთ, მხო­ლოდ, ქარ­თუ­ლად!

არა, მე გი­ჟი არ ვარ,

მაგ­რამ რეს­ტორ­ნის ქვა­ბებ­ში

მო­ხარ­შუ­ლი ამ­ხე­ლა ბიბ­ლი­ო­თე­კი­დან

ხომ მე­კუთ­ვ­ნის ცო­ტა პო­ე­ზია!

გახ­სოვთ, კი­დევ, ვა­რა­ზის­ხევ­ში

ქარ­ხა­ნა იყო, სა­დაც

მო­უ­ხელ­თე­ბე­ლი ნის­ლის­გან

სა­და­ფის ღი­ლებს აკ­ე­თებ­დ­ნენ,

ზე­მელ­ზე ქარ­ბორ­ბა­ლა კი

არ ტრი­ა­ლებ­და,

აფ­თი­ა­ქი­დან გა­მო­სუ­ლი

მსუ­ბუქ წამ­ლებ­ზე გაზ­რ­დი­ლი ქა­რი

ჭად­რებ­თან ერ­თად და­დი­ო­და

რუს­თა­ველ­ზე,

მე კი უნ­ი­ვერ­სი­ტე­ტის ბიბ­ლი­ო­თე­კა­ში

ვი­ჯე­ქი და ვკითხუ­ლობ­დი

იმ პო­ე­ტებს, ზე­მოთ რომ ვახ­სე­ნე

და სულ­ყ­ვე­ლას ბულ­დო­ზე­რით გა­დაგ­ვი­ა­რეს.


ლია სტურუა - ათასმეერთედ, შექსპირ­ზე

lia sturua atasmeerted sheqspirze
სკო­ლა­ში,

პირ­და­პირ აი იას

და ყა­ყა­ჩო­ე­ბით დამ­შ­ვე­ნე­ბუ­ლი

ყა­ნე­ბის მე­რე,

მას­წავ­ლებ­ლებ­მა მსოფ­ლიო სევ­და

მხრებ­ზე გა­და­მა­ტა­რეს

ასე არ იყო?

მდი­ნა­რე­ში თეთრ ყვა­ვი­ლებს

რომ ჩაყ­რი

და გამ­ზა­დე­ბუ­ლი თვით­მ­კ­ვ­ლე­ლო­ბა

შექ­ს­პირ­თან მი­გიყ­ვანს:

- შე­იძ­ლე­ბა, ქვე­ყა­ნა­ში,

რო­მე­ლიც საპყ­რო­ბი­ლეა,

სევ­დი­ა­ნი კა­ცი გა­და­ვარ­ჩი­ნო?

მაგ­რამ მა­შინ მოკ­ვ­დე­ბა ტრა­გე­დია

და თვი­თონ შექ­ს­პი­რიც.

და ვის მო­ე­კითხე­ბა ცოდ­ვა?

იმ ყა­საბს, რო­მელ­საც

ცხელ წი­თელ ხორ­ც­ზე

ფი­ლო­სო­ფო­სის თა­ვი აბია,

ყელ­ზე კი - ვერ­ცხ­ლის მძი­ვე­ბი­ვით

სო­ნე­ტე­ბი?

რე­კა­ვენ? სცე­ნებს ანგ­რე­ვენ?

სის­ხ­ლის მდი­ნა­რე­ებ­ში კარ­გა­ვენ

ან­ე­მი­ურ ხმე­ლეთს?

ბა­ბუ­აწ­ვე­რე­ბი­ვით ამ­ჩა­ტე­ბულ,

ჩი­ტის პენ­სი­ა­ზე მყოფ

მას­წავ­ლებ­ლებს უნ­დათ

ჩემს ლი­ტე­რა­ტუ­რულ ალ­ღოს მო­ვარ­გო

საბ­რა­ლო პრინ­ცი,

და გუ­გუ­ლის კვერ­ცხი­ვით,

რაბ­ლეს, ან ბო­კა­ჩოს მი­ვუგ­დო,

რომ ხორ­ცის ზვი­ნე­ბად შეკ­რულ

ქა­ლებს და კა­ცებს,

რო­მელ­თა მთა­ვა­რი გრძნო­ბა სი­ხა­რუ­ლია,

ყოფ­ნა არ­ყოფ­ნის მო­ნო­ლო­გი უკ­ითხოს!

დე­კა­დან­სი ოქ­როს ხა­ნა­ში...

მაგ­რამ ხომ არ­ის კი­დევ სო­ნე­ტე­ბი,

მკაც­რი და ჩვი­ლი -

რძის მუდ­მი­ვი მა­რა­გი

შხა­მის გა­სა­ნე­ლებ­ლად...


ლია სტურუა - ტყეს, რომელიც მიყ­ვარს

lia sturua tyes roemlic miyvars

ჩა­ი­სუნ­თ­ქე ეს ტყე,

შე­ის­რუ­ტე ბო­ლომ­დე,

თა­ვი­სი თაფ­ლი­ა­ნი სუ­ნით,

ქინ­ქ­ლე­ბით, კო­ღო­ე­ბით,

ფოთ­ლე­ბი­ა­ნი ცით,

რომ რო­ცა დაბ­რუნ­დე­ბი ქა­ლაქ­ში,

სარ­ჩუ­ლი ამ­ო­იბ­რუ­ნო

და სიგ­რი­ლის შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბა

შე­უქ­მ­ნა ტე­ლე­ვი­ზორ­თან

გატ­რუ­ნულ და­სიცხულ ად­ა­მი­ა­ნებს,

რომ­ლებ­საც აღ­არ უნ­დათ ლექ­სი,

მაგ­რამ შე­ნი ფილ­ტ­ვე­ბი­დან

ამ­ო­სულ ხე­ებს,

ქვე­ვი­დან ზე­ვით შეს­ც­ქე­რი­ან

და აზ­რა­დაც არ მოს­დით

მა­თი მოჭ­რა.

ნუ­თუ, გა­დამ­დე­ბია

მწვა­ნე სა­ღე­ბა­ვი სის­ხ­ლ­ში?


ზაზა თვარაძე - კრწა­ნი­სია თუ ორ­თა­ჭა­ლა - ჭრე­ლი აბ­ა­ნოს იქ­ით

zaza tvaradze krwanisia tu ortachala chreli abanos iqit
ნი­ავს მი­აქვს მე­წა­მუ­ლი ღრუბ­ლე­ბის

შემ­ზა­რა­ვი სიზ­მა­რი თუ სი­გი­ჟე

და ზღა­პა­რი - ნაც­ნო­ბი და ურ­გე­ბი

სი­ცი­ვე­ში ხან­ძა­რი­ვით გიზ­გი­ზებს

ვით მებ­რ­ძო­ლი ფა­რი­თა და შიმ­შე­რით

ქა­რი მწა­რედ ერ­კი­ნე­ბა ფან­ჯა­რას

შა­ვი, შა­ვი, რო­გორც შა­ვი გი­შე­რი

ფან­ჯა­რა­ზე ან­გე­ლო­ზი დამ­ჯ­და­რა

ხის წვე­რებ­ზე სი­სი­ნი აქვს ალ­ი­ონს


ზაზა თვარაძე ( ლექსების კრებულიდან )

zaza tvaradze - leqsi leqsebis krebulidan leqsebis krebuli
ზამ­თ­რის დღის მწვა­ნე სიმ­წუ­ხა­რე­ში

დგას ბო­მო­ნი­ვით სკო­ლის და­რა­ჯი

სა­ხე­ლად გრი­შა.

მე კი ეს თოვ­ლი და ეს ცეცხ­ლი უეც­რად მთი­შავს.

ზამ­თ­რის დღის მწვა­ნე სიმ­წუ­ხა­რე­ში

გა­მახ­სენ­დე­ბა გო­გო - დი­ნა­რა -

ის თოვ­ლი იყო, ქა­ლი კი არა,

ვინც ჩემს თვა­ლებ­ზე ძველ და დაბ­ზა­რულ

ფრეს­კა­სა­ვით გა­და­ი­ა­რა, რო­გორც ზმა­ნე­ბამ.


ზაზა თვარაძე - ტან-ცზი სი­ცი­ვე­ში (მა­ვან დეს­პი­ნეს)

zaza tvaradze tan czi siciveshi mavan despines

ბამ­ბუ­კის ტევ­რ­ში გა­მე­ფან­ტ­ნენ ძვე­ლი ლან­დე­ბი

ჩე­მი ბავ­შ­ვო­ბის მე­გობ­რე­ბიც წა­ვიდ­ნენ ბნელ­ში

და მეც მივ­დი­ვარ - უფ­რო ზუს­ტად - იმ გზას ვად­გე­ბი

რო­მელ­საც უკ­ვე რა­ხა­ნია მარ­ტო­ღა შევ­რ­ჩი

(ვამ­ბობ "ლან­დე­ბი", და უაზ­როდ ვღი­ზი­ან­დე­ბი

თუმ­ცა უბ­რა­ლო ტერ­მი­ნია, რო­გორც, ვთქვათ, "კენ­ჭი").


მაშ ეგ­რე გეტყ­ვი: გა­მე­ფან­ტ­ნენ ჭრე­ლი კენ­ჭე­ბი

ჩე­მი ბავ­შ­ვო­ბის მე­გობ­რე­ბიც აღ­არ­სად ჩა­ნან

და მე ვი­ჯე­რებ - უფ­რო ზუს­ტად - იმ აზრს ვჯერ­დე­ბი


ზაზა თვარაძე - სარ­კე ძველ სარ­დაფ­ში

zaza tvaradze sarke dzvel sardafshi
ჩა­ვეშ­ვი სარ­დაფ­ში. ვი­ფიქ­რე: და­მა­ლულ ძველ სუ­რათს მოვ­ძებ­ნი.

სუ­რა­თის ნაც­ვ­ლად იქ დამ­ხ­ვ­და მხო­ლოდ მტვე­რი და ძონ­ძე­ბი

არც ძვე­ლი ფურ­ც­ლე­ბი, არც ფარ­დის შრი­ა­ლი, არც რა­მე ნი­შა­ნი -

მარ­ტო ეს მტვე­რი და ძონ­ძე­ბი, რომ­ლე­ბიც მა­შინ­ვე ვი­ცა­ნი

მტვე­რი და ძონ­ძე­ბი - და სხვა არ­ა­ფე­რი - მტვე­რი და ძონ­ძე­ბი

ძონ­ძე­ბი, ძონ­ძე­ბი, რო­გორც ნამ­ზ­ღ­ვ­ლე­ვე­ბი და­ფერ­ფ­ლილ ოც­ნე­ბის


თეონა დოლენჯაშვილი - ოთხი წერილი

teona dolenjashvili otxi werili
პირველთაგან იყო სიტყვა. და სიტყვა იყო ღვთისა თანა.
და ღმერთი იყო სიტყვა იგი.
(იოანე. თავი I. მუხლი I.)


მივიღე შენი წერილი. მივიღე, მაგრამ არ წამიკითხავს. მეხუთე თვეა ჩემში ვინახავ. ვგრძნობ როგორ ისხამს სულსა და ხორცს, როგორ ეკვრება ოკრო-ბოკრო ასოებისგან ჩვილი სხეული, ებმება აზრის ხელ-ფეხი და სუსტად უცემს სიტყვების გული.
ეს უკვე შენი მეოთხეა. მეოთხე და ალბათ ბოლო. უკანასკნელი...
პირველად დიდი ხნის წინ მომწერე, გახსოვს? ის ღამე გახსოვს? გზაზე შემომხვდი. მე აღარ ვიცი სად მივდიოდი, რატომ და რისთვის. მხოლოდ ის მახსოვს, შენც მიყურებდი. მრავლისმთქმელი თვალები გქონდა. მრავლისმნახველი. ნაღვლიანი. თბილი და მშვიდი... ფეხზე აგკვროდა უსასრულო უდაბნოს მტვერი. არსად არასდროს ჩერდებოდი, ალბათ არც გქონდა საკუთარი სახლი და კარი. მგზავრი იყავი. უპოვარი. ყარიბი მგზავრი. და მე კი ერთი ქარაფშუტა, სულელი გოგო. რადგან ვიფიქრე, რომ თუ სხეულს გაჩუქებდი, თუ დაგრთავდი ალერსის ნებას, უსათუოდ და უგონოდ შემიყვარებდი. დარჩებოდი ყოველთვის ჩემთან.


მალხაზ ხარბედია - კრიტიკის დაბადება

malxaz xarbedia malkhaz kharbedia kritikis dabadeba
მცირე ექსკურსით დავიწყებ და ჟან სტარობინსკის 1967 წელს დაწერილ და 2001 წელს გადამუშავებულ ერთ სტატიას გავიხსენებ, სადაც ავტორი კრიტიკის ძალზე საინტერესო ეტიმოლოგიას გვთავაზობს. სტატიას "კრიტიკის მიმართება" ჰქვია და ავტორი ამ სიტყვის ძირის მოსახელთებლად ჟორჟ ბლენის წიგნსაც იმოწმებს: ცნობილია, რომ სიტყვა "კრიტიკა" ძველბერძნული ზმნა krinein-დან მოდის (ლათ. cerno), რომლის თავდაპირველი მნიშვნელობაც გაყოფას, გარჩევას უკავშირდება, აქვეა გაფანტვისა და განიავების სახეებიც და რაც მთავარია, სტარობინსკი გამოჰყოფს ე.წ. "კრიტიკულ დღეებსაც", კრიზისის პერიოდს, როცა, ჰიპოკრატეს მედიცინის თანახმად, ავადმყოფის ბედი წყდება.

თანამედროვე ქართული ლიტერატურისა და კრიტიკის მდგომარეობა და ზოგადად კულტურული ვითარება სწორედ ამ ერთი ძალზე მოქნილი და თითქოსდა შიშისმომგვრელი სიტყვით, კრიზისით შეიძლება დახასიათდეს. ანუ, ავადმყოფი ცნობილია, მასზე უკვე ბევრი დაწერილა, ზოგს ასეთივე ავადმყოფური პათოსით აღსავსე წერილები შეუთხზავს მის გამო, სხვებს კი ჭკვიანური, მაგრამ არაფრისმთქმელი განსჯებით დაუმძიმებია მკითხველის გონება. იყო მახვილგონივრული შენიშვნებიც. დიდი შანსები არც ამ წერილს აქვს, არც ამ ერთი სტატიით გაირკვევა რამე, მაგრამ იმედია ფიქრს მაინც მივაყოლებთ იმას, რაც დღევანდელ ჩვენს ლიტერატურაში ხდება.


თამრი ფხაკაძე - ვენერა და ბოტიჩე­ლი

tamri fxakadze venera da boticheli
სა­ღა­მო­ხანს ქა­რი ამ­ო­იჭ­რა, მო­ყა­რა ღრუ­ბე­ლი და მა­ლე კო­კის­პი­რულ­მა წვი­მა­მაც და­უშ­ვა. ვერ იტყ­ვის კა­ცი, პრეს­ტი­ჟულ უბ­ან­ში პრეს­ტი­ჟუ­ლად წვიმ­და და არ­აპ­რეს­ტი­ჟულ­ში - არ­აპ­რეს­ტი­ჟუ­ლა­დო.

ორ­ი­ვე­გან ერთ­ნა­ი­რად უთ­ქა­ფუ­ნებ­და. ერთ­ნა­ი­რად რეცხავ­და თქე­ში აქ­ეთ ელ­ი­ტა­რუ­ლი რეს­ტორ­ნის, იქ­ით კი მა­მა-პა­პუ­რი სა­ხინ­კ­ლის მი­ნებს. ერთ­ნა­ი­რად უშ­ხა­პუ­ნებ­და სა­ხუ­რა­ვებს, რა­ფებს, კი­ბე­ებს, ას­ფალტს... ერთ­ნა­ი­რად ლუმ­პავ­და ჭად­რებ­სა და ბზის ბუჩ­ქებს.

პრეს­ტი­ჟულ უბ­ან­ში სო­ლი­დუ­რი მა­მა­კა­ცი სო­ლი­დურ სა­ვარ­ძელ­ში ჩაფ­ლუ­ლი­ყო და ამ უეც­არ, ნაჩ­ქა­რევ თქეშ­ზე ფიქ­რობ­და. ფიქ­რობ­და და სა­გან­გე­ბო სე­სი­ას ამს­გავ­სებ­და. ქა­რის და­ბერ­ვა... ღრუბ­ლე­ბის უც­ებ შეყ­რა... თქე­ში... კენ­ჭის­ყ­რა... კონ­ს­ტი­ტუ­ცია... მუხ­ლე­ბი...

ახ­ლა სხვა მუხ­ლებ­ზე წა­მო­ე­ფიქ­რა. წა­ცურ­და ოც­ნე­ბებ­ში ბრა­სით... ბა­ტერ­ფ­ლა­ით... ბა­ყა­ყუ­რით. მე­რე სუ­ლაც, ძა­ლი­ან ღრმად ჩაყ­ვინ­თა... ჩა­ი­ძი­რა...

ტე­ლე­ფონს სატ­რ­ფოს ხე­ლი­ვით ნა­ზად დას­წ­ვ­და და პრეს­ტი­ჟუ­ლი უბ­ნი­დან არ­აპ­რეს­ტი­ჟულ­ში ზარ­მა გა­იწ­კ­რი­ა­ლა.

- ალო!

- ირ­მა... მე ვარ, სი­ცოცხ­ლე...