მითრიდატე II (იბერიის მეფე)

მითრიდატე II (იბერიის მეფე)

(mitridate II - iberiis mefe)


მითრიდატე II, ქართლის მეფე, ფარსმან I-ის ძე. მეფობდა I საუკუნის 70-იან წლებში. იხსენიება 75 წლით დათარიღებულ ბერძნულ წარწერაში, რომელიც 1867 მცხეთის მახლობლად იპოვეს. მასში ნათქვამია, რომ იბერთა მეფე მითრიდატეს, ფარსმან მეფისა და დედოფალ ჰამასასპუხის ძეს, კეისრის მეგობარსა და რომაელთა მეგობარს, რომაელებმა ციხის გალავანი გაუმაგრეს. მითრიდატე II იხსენიება აგრეთვე არმაზისხევის სამაროვანზე 1940 აღმოჩენილ ერთენოვან "არმაზულ" წარწერაში, როგორც იბერთა "მეფე დიდი, ძე ფარსმანისა, დიდი მეფისა". აქვე ლაპარაკია მისი მეთაურობით იბერთა მიერ მოპოვებულ გამარჯვებებზე.



მითრიდატე III (იბერიის მეფე)

მითრიდატე III (იბერიის მეფე)

(mitridate III - iberiis mefe)


მითრიდატე III, ქართლის (იბერიის) მეფე. იხსენიება რომში ნაპოვნი საფლავის ქვის წარწერაში, რომელიც 114—115 წლებით თარიღდება. ეპიტაფიაში მოხსენიებულია მითრიდატეს ძმა ამაზასპი, ამ წარწერიდან ჩანს, რომ მითრიდატე III-ს რომთან მეგობრული ურთიერთობა ჰქონია.


მითრიდატე VI ( იბერიის მეფე)

მითრიდატე VI ( იბერიის მეფე)

(mitridate VI - iberiis mefe)


მითრიდატე VI, მირდატი, ქართლის (იბერიის) მეფე V საუკუნის 10-20-იან წლებში, მეფე ფარსმან IV-ის ძმა. "ქართლის ცხოვრება" მას ახასიათებს როგორც გულად მეომარს, რომელიც ნაკლებ ზრუნავდა ეკლესიებსა და საღმრთო საქმეებზე და უფრო მეტად გარეშე მტრებთან — ბერძნებთან და სპარსელებთან — ომით იყო გართული. სპარსელებს მან შეუწყვიტა ხარკის მიცემა, ხოლო ბერძნებთაგან (ბიზალტიელთაგან) კლარჯეთის გამოხსნას ცდილობდა. სპარსელთა დამსჯელმა ლაშქარმა გარდაბანთან დაამარცხა მითრიდატე VI. იგი დაატყვევეს და თან წაიყვანეს. გარდაიცვალა ტყვეობაში.


მითრიდატე VII (იბერიის მეფე)

მითრიდატე VII (იბერიის მეფე)

(Mitrodate VII - iberiis mefe)


მითრიდატე VII, მირდატი, ქართლის (იბერიის) მეფე V საუკუნის შუაწლებში, მეფე არჩილის ძე, მამა ვახტანგ გორგასლისა. "ქართლის ცხოვრება" მოიხსენიებს მითრიდატე VII-ს, როგორც ქრისტიანული ეკლესიის ერთგულ მსახურს, მაგრამ რაიმე კონკრეტულ ფაქტს მისი მოღვაწეობიდან არ ასახელებს. ასევე მშრალად მოიხსენიებს მას „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ ქრონიკა. ცოლად ჰყავდა რანის ირანელი მმართველის ბარზაბოდის ასული საგდუხტი.


მირიან III (იბერიის მეფე)

მირიან III (იბერიის მეფე)

(mirian III - iberiis mefe)

მირიან III - ქართლის მეფე IV საუკუნეში, ბიზანტიის იმპერატორის კონსტანტინესა (306-337) და სომეხთა მეფის თრდატის (287-330) თანამედროვე. მეფობის დასაწყისში ირანელებთან ერთად იბრძოდა რომაელების წინააღმდეგ. აგრეთვე ებრძოდა თრდატს სომხეთის მოსაზღვრე ქართლის სამხრეთი რაიონების შემოსაერთებლად. მირიან III-ის დროს, 337 წლის ახლო ხანაში, ქართლში ქრისტიანობა სახელმწიფო სარწმუნოებად გამოცხადდა. მირიან III უნდა იყოს IV საუკუნის რომაელი ისტორიკოსის ამიანე მარცელინუსის თხზულებებში მოხსენიებული იბერთა (ქართლის) მეფე მერიბანი, რომელსაც რომაელებმა როგორც თავიანთ მოკავშირეს, უხვი საჩუქრები გაუგზავნეს, რომ ირანელებს არ მიმხრობოდა.

„მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ ცნობით, იგი ქართლის მეფე ლევის ძეა. „ქართლის ცხოვრება“ კი მას მიიჩნევს პირველი სასანიანი შაჰის შვილად, რომელიც ერისთავებმა მოიყვნეს უძეოდ გარდაცვლილი მეფე ასფაგურის ასულის ქმრად. ეს ცნობა შეიძლება შეთხზული იყოს პირველი ქრისტიანი მეფე მირიან III-ისთვის ღირსეული წინაპრების გამოძებნის მიზნით.


მირიან I (იბერიის მეფე)

მირიან I (იბერიის მეფე)

(mirian I - iberiis mefe)


მირიან I, მირვანი, ქართლის (იბერიის) მეფე; ქართლის საისტორიო ტრადიციის თანახმად, ფარნავაზიანთა დინასტიის მე-3 წარმომადგენელი (ფარნავაზისა და საურმაგის შემდეგ), რომელიც მეფობდა ძვ. წ. II საუკუნის დასაწყისში. "მოქცევაჲ ქართლისაჲს" ცნობით, მას აღუმართავს ქალღმერთ დანინას კერპი და აუშენებია არმაზი. "ქართლის ცხოვრება" მოგვითხრობს, რომ მირიან I-ს დროს ჩრდილოეთიდან კახეთს შემოესივნენ დურძუკნი და ჭართალელნი, რომლებიც მეფემ სასტიკად დაამარცხა, გაიარა დარიალის კარი, დურძუკეთი და ჭართალი დაიმორჩიალი, დარიალის გადმოსასვლელნი ქვის ციხე-ზღუდეებით ჩაკეტა.


მირიან II (იბერიის მეფე)

მირიან II (იბერიის მეფე)

(miriam II - iberiis mefe)


მირიან II, მირვანი, ქართლის (იბერიის) მეფე, ფარნავაზიანთა დინასტიის მე-4 მეფის ფარნაჯომის ძე. "ქართლის ცხოვრების" ცნობით, მირიან II აღიზარდა სპარსეთში, სადაც გახიზნეს მამამისის მოკვლის შემდეგ (ერთი წლისა). შემდეგ მირიანი სპარსელთა ლაშქრით ქართლს შემოესია, დაამარცხა ქართლის მეფე ბარტომი, დაეუფლა ტახტს და ცოტა ხანს იმეფა. "მოქცევაჲ ქართლისაჲ" მას მიაწერეს მცხეთაში ქალაქის მშენებლობის დაწყებას.


მირდატი (ბაქარის ძე) (იბერიის მეფე)

მირდატი (ბაქარის ძე) (იბერიის მეფე)

(mirdati (baqaris dze) iberiis mefe)


მირდატი ან თრდატი (ქსე-ში - მითრიდატე V), ქართლის (იბერიის) მეფე IV საუკუნის 60-70-იან წლებში. „მეფეთა ცხოვრება“ ცნობით, იგი იყო ქართლის გამაქრისტიანებელი მეფის მირიანის შვილიშვილი; ამ თხზულებაში მას მირდატ ბაქარის (იგივე ბაკურის) ძე ეწოდება. ხოლო, „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ს ცნობით მას ეწოდება თრდატი, ძმა ბაკურისი, რევის ძე.

„ქართლის ცხოვრებით“ მირდატი ზრუნავდა ეკლესიების მშენებლობაზე; კერძოდ, მას აუშენებია ეკლესია თუხარისის ციხის შიგნით, შეუმკია ერუშეთისა და წუნდის ეკლესიები.


საურმაგ I (იბერიის მეფე)

საურმაგ I (იბერიის მეფე)

(saurmag I - iberisi mefe)


საურმაგი — ქართლის (იბერიის) მესამე მეფე "მოქცევაჲ ქართლისაჲ"-ს თანახმად, "მეფეთა ცხოვრების" თანახმად - მეორე; ფარნავაზაინთა დინასტიის დამფუძნებლის, ფარნავაზ I-ის ვაჟი და ტახტის მემკვიდრე. მეფობდა საუკუნეში, დაახ. ძვ. წ. 240 წლიდან.

საურმაგის შესახებ "მოქცევაჲ ქართლისაჲ" მოკლედ შენიშნავს, რომ მან აღმართა გზის პირას აღმართა აინინას კერპი და დაიწყო არმაზის შენება.

"მეფეთა ცხოვრება" შედარებით ვრცლად გადმოგვცემს, რომ საურმაგის წინააღმდეგ ქართლის ერისთავებს შეთქმულება მოუწყვიათ და საურმაგის მოკვლა გადაუწყვეტიათ. თუმცა საურმაგს შეუტყვია შეთქმულების შესახებ და დედულეთში, დურძუკეთს გადახვეწილა (თანამედროვე ვაინახთა მხარე). დურძუკთა და ოსთა დახმარებით, საურმაგმა შეძლო შეთქმულების ჩახშობა და დიდგვაროვანთა ახალი კლასი ჩამოაყალიბა, რომლებიც პირდაპირ მეფეს ექვემდებარებოდნენ. ამავე წყაროს თანახმად საურმაგს მცხეთის გზაზე აღუმართავს ორი კერპი - აინინა და დანანა. მას მიეწერება ჩრდილო კავკასიიდან კავკასიელ ტომთა გადმოსახლება საქართველოს მთიანეთში. მის დროს ქართლის სამეფო სელევკიდების ვასალი იყო. მას ცოლად მოუყვანია სპარსი ცოლი, ბარდაველი ერისთავის ასული, რომელთანაც ჰყოლია ორი ასული. ამის გამო სპარსეთიდან უშვილებია თავისი ცოლი ნათესავი (დედის დისწული), სახელად მირვანი, ნებროთიანი. მისთვის მიუთხოვებია ერთი ასული და მიუცია ქალაქი გაჩიანი და სამშვილდის საერისთავო. მეორე ასული მიუთხოვებია ეგრისის ერისთავ ქუჯის ძისთვის, თავისი მამის დისწულისთვის. მემატიანეს თქმით, საურმაგს უმეფია ბედნიერად მრავალი წელი.


ქარძამი (იბერიის მეფე)

ქარძამი (იბერიის მეფე)

(qardzami - iberiis mefe)


ქართამ I - (ძვ. წ. II საუკუნის 60-იანი წ.) - არმაზის იბერიის პირველი მეფე დაახლ. ძვ. წ. 60 - ძვ. წ. 30 წლებში.
ძე ადეროკისა. ქართამი ტახტზე ავიდა ადეროკის გარდაცვალების შემდეგ, მაგრამ მას კონკურენტი გაუჩნდა - არშაკ II-ის ძე ბარტომი. მან აიღო მცხეთა და თვითონ გამეფდა. თუმცა ქართამ I-მაც შეინარჩუნა მეფობა არმაზში, ამრიგად, იბერია მტკვარზე ორად გაიყო: ჩრდილოეთში (დედაქალაქი მცხეთა) გამეფდა ფარნავზაიანთა შთამომავალი ბარტომ II, ეს მხარე ("ზენა სოფელი") განთავისუფლდა სომხეთის ვასლობისგან; სამხრეთში (დედაქალაქი არმაზი) გამეფდა ქართამ I, რომელიც სომეხთა ვასლად დარჩა (მას და მის მემკვიდრეებს "გურგაქის დიდ პიტიახშებად" მოიხსენიებდნენ). ძვ. წ. 34 წელს ქართამ I და მცხეთელი ფარსმან I დაეხმარენ სომხეთის მეფე არტაშეს II-ს რომაელთა წინააღმდეგ ბრძოლაში. ქართამის შემდეგ გამეფდა მისი ძე კაოსი.