შექსპირი (სონეტი XLVIII) - Sheqspiri (soneti XLVIII)

სონეტი XLVIII

ბევრს გადავყრივარ წუთისოფლად ბოროტის მზრახველს,
ვიცნობ მათს მოდგმას და მტაცებლურ ზნეს და ხასიათს,
მიტომაც გზაზე როცა გავალ, ვუმალავ მნახველს
ჩემთვის საყვარელ ძვირფას ნივთს, თუ იაფფასიანს.

მაგრამ შენ საით გადაგმალო, ჩემო საუნჯე,
არ ვიცი, როგორ გაგარიდო ქურდს და უკეთურს?
ჩემო სიმდიდრე, ამ მტაცებლებს რომ გადაურჩე,
რომელ სიფრთხილეს დავეძალო განსაკუთრებულს?

ჩემს ცარიელ გულს თავშესაფრად მიტომ გთავაზობ,
სადაც ვერავის შეეძლება შენი მხილება,
სადაც შენს ყოფნას თვით ინებებ, ჩემო ლამაზო,
და არყოფნაშიც აღარავინ შეგეცილება.

მაგრამ, ვაითუ, გამოიგნონ ჩემს გულთან კვალი
და მტაცებლებმა შენც და გულსაც დაადგან თვალი?!


თარგმანი ინგლისურიდან - ალექსანდრე ელერდაშვილი


შექსპირი (სონეტი XV) - Sheqspiri (soneti XV)

სონეტი XV

როდესაც ვფიქრობ, საამქვეყნოდ შექმნილ რაობებს
რომ არ შერჩებათ სრულყოფილი დიდხანს იერი,
რომ ეს ცხოვრება ჰგავს ნაირგვარ სანახაობებს,
რასაც განაგებს გრძნეულება ვარსკვლავიერი,

როდესაც ვხედავ, რომ ზეცა და მისი განგება
ყვავილებივით ასაზრდოებს ადამიანებს,
რომ აყვავების შემდეგ ჭკნობის ჟამიც დადგება,
რომ ჩვენს ნაკვალევს საფლავშიაც ვერვინ მიაგნებს,

მე მაშინ მესმის, წარმავლობის წესი და რიგი _
ის შენც გაგთელავს, რაგინდ იყო მხნე და დიადი,
მტაცებლებივით დროს და ასაკს მოგისევს იგი,
რომ ყრმობის დილას მოადევნოს ღამის წყვდიადი.

...და ასე ვებრძვი დროს ფიქრებთან განმარტოებით,
რომ შენი ჭკნობა შევაჩერო ლექსის რტოებით.


თარგმანი ინგლისურიდან - ალექსანდრე ელერდაშვილი


შექსპირი (სონეტი XVI)- Shakespeare (soneti XVI)

სონეტი XV

რად არ გწადია, შეებრძლო სისხლიან ტირანს,
ჟამთასრბოლაში მეუფებით თავს რომ იწონებს?
იქნებ გგონია, მარადიულს მოგიჩენს ბინას
და ამ ლექსივით ხელს მოწყალედ გამოგიწოდებს?

იქნებ გწადია, სიჭაბუკის შეგრჩეს სიმდიდრე,
იქნებ იმ ბაღში შესვლის ფიქრიც არ გეკარება,
რაიც მომავლით მოგიმრავლებს საგანძურს, ვიდრე
მოსპობს შენს კალმითნახატობას ცრუ ნეტარება.

ვიდრე დრო-ჟამით ნაქანდაკარ სიკვდილს ვეწევით,
ვიდრემდე ებრძვის მის საჭრეთელს ჩემი კალამი,
ადამის შვილთა მოდგმის წიაღ მადლის შეწევნით
გზა გაიკვალე სიცოცხლისკენ გასაკვალავი.

სხვას უწილადე, რაც გაქვს კარგი ამ გზა-სავალში
და შენც იცოცხლებ შენს მშვენიერ შთამომავალში!


თარგმანი ინგლისურიდან - ალექსანდრე ელერდაშვილი


შექსპირი (სონეტი XVII) - Sheqspiri (soneti XVII)

სონეტი XVII

მე შენს ღირსებებს ლექსით ვაქებ ნეტავი ვისთვის?
ვინ დამიჯერებს და რას ვიტყვი ნეტავი ახალს?
ეგებ წარწერას გითხზავ მხოლოდ საფლავის ქვისთვის,
სადაც მნახველი ღირსებათა ნარჩენსღა ნახავს.

მე რომ შენს თვალებს შევადარე მზე, სხივოსანი,
მრავალთაგან რომ შენში ვპოვე სრულყოფილება,
ეგებ თქვან ჩემზე მომავლებმა - `შეცდა მგოსანი,
ზეციერად რომ მიიჩნია მიწის ქმნილება~.

ეგებ დროჟამით გაყვითლებულ ჩემს წიგნს მავანმა
ვერც კი გაუგოს, ტყუილ-მართლის მთქმელი ვინ არი,
ყალბი უწოდოს შენს მშვენებას შთამომავალმა,
ლექსებს კი _ ძველი სიმღერების ნაცოდვილარი.

და თუ მომავალს დაუტოვე სახსოვრად შვილი,
ჩემს ლექსთან ერთად, ორ სიცოცხლეს შეგძენს ეს წყვილი.


თარგმანი ინგლისურიდან - ალექსანდრე ელერდაშვილი


შექსპირი (სონეტი XVIII) - Shakespeare (soneti XVIII)

სონეტი XVIII

სულაც არ მინდა მინდა შეგადარო მაისის ვარდებს,
ხანმოკლე ზაფხულს სულაც არ ჰგავს შენი მშვენება,
შენს სილამაზეს მათზე მეტი წყალობა გასდევს,
რადგან არასდროს უწერია გადაშენება.

შენ არც მზეს ჰგავხარ, ტატნობზე რომ ზოგჯერ ბრწყინდება,
ზოგჯერ კი ღრუბლით რომ ინისლავს თავის მზეობას;
თვისი სიკეთე ბუნებასაც ზოგჯერ სწყინდება
და მისცემია შეუცნობელ მონაცვლეობას.

შენს ზაფხულთან კი დრო ვერ მოვა ავი ზრახვებით,
ვერ შემოგისევს დავიწყების ქორონიკონებს,
სიკვდილის აჩრდილს ჩვენ ამ ლექსით ერთად დავხვდებით,
როდესაც მასში დაიმკვიდრებ უკვდავ სტრიქონებს.

და სანამ ქვეყნად იარსებებს გული და თვალი,
შენ სულ იცოცხლებ, რადგან ლექსში დატოვე კვალი.


თარგმანი ინგლისურიდან - ალექსანდრე ელერდაშვილი


შექსპირი (სონეტი XX) - Shakespeare (soneti XX)

სონეტი XX

თუმცა ბუნებამ მოგიხატა სახე ქალივით,
ქალბატონივით მიმზერ თუმცა, ჩემო ბატონო,
მაინც არ მჯერა, რომ გწადია ნაქურდალივით
ანდა ქალური ცბიერებით დამეპატრონო.

თუმცა სიცოცხლე შენში ყველა თვისებას ატევს,
მდედრივით მაინც არ გიელავს თვალში ცდუნება,
კაცს შენი მზერა მამაკაცურ საფიქრალს მატებს,
ქალებს კი სულზე სიყვარულით ესალბუნება.

მიტომაც ვფიქრობ, რომ პირველად ჩაგსახეს ქალად,
მაგრამ ბუნებას თვით გაუჩნდა გრძნობა ცბიერი,
და ის შეგმატა, რამაც ჩემგან გაგყარა ძალად
და შეუცნობლად შეგიცვალა მთელი იერი.

რადგან ასეა, შენს სიყვარულს ფლობდნენ ქალები,
მე კი, ბუნების ცოდვით შექმნილს, გეთაყვანები.


თარგმანი ინგლისურიდან - ალექსანდრე ელერდაშვილი



ონიანი - Oniani


შუა საუკუნეებში წარმოშობილი ცნობილი და გავრცელებული გვარია. ონიანების წინაპართა ფუძედაა გამოყენებული მამაკაცის საკუთარი სახელი იოვან, იოან, მათგან მიღებული მოფერებით სახელი ონა, ონია. ამ სახელიდანაა ნაწარმოები გვარები: ონაშვილი, ონაძე (დაფიქსირებულია 1664-1677 წლებში).

„პირსახელი ონია, მისგან ონიანი; ონიას, ქვათახევის ელაგერნის ღვთისმშობლის ეკლესიაში ევალებოდა აღაპის გადახდა დედოფალ გულშარისთვის გრიგოლ ავგაროზისძის გარდაცვალების შემდეგ... (1448 წელი).

ონიანების გვარი მეცამეტე საუკუნის მეორე ნახევარში ჩანს, ასე მოიხსენიებენ გვაროლოგები – ბატონი ილია მაისურაძე და აკადემიკოსი ალექსანდრე ღლონტი.

ამავე ძირისაა გვარები: ონიაშვილი, ონიკაშვილი, ონიკაური, ონიკაძე.

ონიანი საქართველოში ყველაზე გავრცელებულ 1 000 გვარს შორის 148-ე ადგილზეა.

საქართველოში 3 693 ონიანი ცხოვრობს: ლენტეხში – 1 365, ქუთაისში – 554, თბილისში – 549. არიან სხვაგანაც.


მგალობლისშვილი - მგალობლიშვილი - მაყაშვილი - Mgaloblisshvili - Mgaloblishvili - Makashvili


„ესენი არიან მაყაანთ გვარნი, რომელნიც იყვნენ პირველ მგალობელნი მეფისა სახლისანი და აგრეთვე, ალავერდისაცა. ამისა გამო მგალობლის შვილობა გაუგვარდათ მათ მგალობლობისა გამო” (იოანე ბაგრატიონი).

„მგალობლიშვილი გიორგი იყო ალავერდის საყდრის აზნაურიშვილი, მოწმე ალავერდელი ნიკოლოზ ანდრონიკაშვილის მიერ დემეტრე გამსახურდასშვილისთვის მიცემული მამულის წყალობის წიგნისა” (1687 წელი).

მგალობლიშვილი პეტრე, 1670-1688 წლებში უნდა ხლებოდა ერეკლე მეფეს რუსეთში, მაგრამ გზაში დაუჭერიათ. შემდეგ ის ემსახურებოდა ერეკლეს კახეთსა და ისპაანში, ამის გამო ერეკლემ მას უწყალობა მდივნის სახელი. (1675-1688 წლებში).

მგალობლიშვილები ასევე, შეტანილები არიან გურიის თავადთა, აზნაურთა წოდებას მიკუთვნებული ოჯახების სიაში, 1850 წლის 6 დეკემბერს, „ხავერდის წიგნში”.

საქართველოში 2 121 მგალობლიშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 895, ჩოხატაურში – 191, გარდაბანში – 164. არიან სხვაგანაც.


პეტრიაშვილი - გიორგიშვილი - ბარათაშვილი - ორბელიანი - Petriashvili - Giorgishvili - Baratashvili - Orbeliani


სახელი პეტრე ძველთაგანვე ცნობილია ქართულში. სახელი ნასესხებია ბერძნულიდან, იგივეა, რაც „კლდე”, „ლოდი”.

ქართულ ისტორიულ საბუთებში, მეთერთმეტე- მეჩვიდმეტე საუკუნეებში, პეტრიაშვილები ჩანან შემდეგ სოფლებში: კლდისწყაროში, ხაშურის რაიონის სოფლებში ალისა და წაღვლის საგამგებლოში; ბიძინა პეტრიაშვილი მოხსენიებულია ზემო ქართლის კომლთა ნუსხაში, მეჩვიდმეტე საუკუნის დამდეგს. იქვე მოიხსენიებიან გიორგი, თამაზა, ქიტია პეტრიაშვილები. „საუფლისწულოს კლდისწყაროში ცხოვრობს მოყალნე კაცი თევდორე პეტრიაშვილი, ჰყავს ძმები: პაპუნა, იმედა, ბერუკა და მათი ნაშენი ხუთი ვაჟი.” (მეჩვიდმეტე საუკუნის დამდეგი).

პეტრიაშვილები მეჩვიდმეტე საუკუნეში მოიხსენიებიან სოფლებში: სკრა, ციხედიდი;

„პეტრე პეტრიაშვილი არის მოურავი, ერეკლე მეფემ, მას უბოძა ჭალაანში დასახლებული და ალავერდის წმიდა გიორგისთვის შეწირული ათი კომლი კაცის მოურავობა” (1699 წელი).

პეტრიაშვილთა საგვარეულო, როგორც მებატონე-მემამულეებისა შეტანილი გვაქვს წიგნში „ქართული გვარ-სახელები”. დადგენილია, რომ პეტრიაშვილი არის ბარათაშვილ-ორბელიანებიდან ნაწარმოებ საგვარეულოდან გიორგიშვილი (გვარი გიორგიშვილი აწარმოა რამდენიმე თავადურმა გვარმაც).

საქართველოში ყველაზე გავრცელებულ 1 000 გვარს შორის, აზნაურიშვილ-პეტრიაშვილთა საგვარეულოს 176-ე ადგილი უჭირავს.

საქართველოში 4 039 პეტრიაშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 1 176, ადიგენში – 183, რუსთავში – 173. არიან სხვაგანაც.


მჭედლიშვილი - Mchedlishvili


ადამიანთა გაჩენის და გამრავლების კვალობაზე, ერთმანეთისგან განსხვავებულად აუცილებელი გამხდარა სახელის, გვარისა და მამის სახელის გაჩენა. გვართა ერთი ჯგუფი წარმოშობილია ხელობის აღმნიშვნელი სიტყვებისგან. ხელობათა შორის განსაკუთრებული პატივი რგებია. მჭედელი ყველა სოფლის, დაბის თუ ხევისთვის აუცილებელი და უმნიშვნელოვანესი პიროვნება იყო.

ქართველებთან მჭედელთანაა დაკავშირებული გვარები: მჭედლიანი, მჭედლიშვილი, მჭედლაძე, მჭედლური, ჭედია, ნალბანდიშვილი (ნალბანდიც მჭედელია, რომელიც მუშა პირუტყვს ჭედავს, ნალს აკრავს).

ძვირფასი ლითონების ოსტატს კი ოქროსმჭედელი ეწოდება, აქედანაა გვარი ოქროსმჭედლიშვილი.

მჭედელს მეგრულად ჭკადუ ჰქვია, სვანურად – მუშკიდ. აქედანაა გვარები ჭკადუა და მუშკუდიანი. ძველი ფორმა მუშკუდიანისა გვხვდება მეთოთხმეტე საუკუნეში.

ამავე ხელობის აღმნიშვნელი უნდა იყოს გვარი ჭელიძე, რომელიც მიღებული ჩანს მჭედლიძისგან. ასევე უნდა იყოს მიღებული მჭედლიშვილისგან ჭელიშვილი.

მჭედლიშვილთა შტო-გვარებია: ქიტოშვილი, ტეტელოშვილი, ბულაურთა ნაწილი მჭედლიშვილთა გვარსაც ატარებს.

მჭედლის მიერ შექმნილი საგნებიდან გაჩენილია გვარები: ცელაძე, ნამგალაური, ნამგალაძე, ნამგლაძე, წალდაძე, ჭინჭილაკაშვილი, ჩინჩილაკაშვილი და ასე შემდეგ.

მეთხუთმეტე საუკუნიდან მოყოლებული, მჭედლიშვილები მოიხსენიებიან სოფლებში: ანგრევანში (ქვემო ქართლში 1537-1638 წლებში), აბელიაში, ხანდაკში, ბიწმენში, გომარეთში.

საქართველოში ყველაზე გავრცელებულ 1 000 გვარს შორის, მჭედლიშვილებს 17-ე ადგილი უკავიათ.

1995 წელს მიღებული ვაუჩერების მიხედვით, მჭედლიშვილთა რიცხვი შეადგენს 9 359-ს: თბილისში ცხოვრობს – 3213, სიღნაღში – 770, ხაშურში – 644. არიან სხვაგანაც.