სულიაშვილი - Suliashvili


საზოგადო სახელისგან ბროლი წარმოიშვა ბროლა, ბურჭულიდან – ბურჭულა, სულიდან – სულა, მათგან კი გაჩნდა გვარები: ბროლაძე, ბურჭულია, ბურჭულაძე, სულავა, სულაშვილი, სულიაური, სულიაშვილი, სულიკაშვილი, სულუაშვილი.

ფუძე სულა ასევე გვაქვს გვარებში: სულამანიძე, სულაქველიძე და ასე შემდეგ.

მახარა სულიაშვილი მოიხსენიება სოფელ ხანდაკში. ის როინ და გოშფარ ჯავახიშვილების გაყრის დროს ერგო როინს. ეს მოხდა 1527-1558 წლებში. ასევე, მეჩვიდმეტე საუკუნეში მოიხსენიებიან ფხოველი გლეხები – გიორგი და ზურაბ სულიაშვილები.

მიღებული ვაუჩერების მიხედვით, საქართველოში დაფიქსირებულია 87 სულიაშვილი: თბილისში – 90, ტყიბულში – 52, ზესტაფონში – 35.


ნაკაშიძე - Nakashidze


ნაკაშიძე გურიის ცნობილ თავადთა საგვარეულოა. თავადთა ტიტული ამ გვარს თითქმის 1917 წლამდე შემორჩა.

რუსეთში 1850 წლის 6 დეკემბრის თავად-აზნაურთა „ხავერდის წიგნში“ შეტანილი არიან ნაკაშიძეებიც.

გვარის ფუძეა ნაკაში, ნაკა+ში, ში ჭანური დიალექტის ნათესაობითი ბრუნვის ნიშანია.

საქართველოში 1 769 ნაკაშიძე ცხოვრობს: ხელვაჩაურში – 732, ქედაში – 573, ბათუმში – 454. არიან სხვაგანაც.


თუთისანი - Tutisani


თუთისანი უძველესი საგვარეულოა, მოიხსენიებიან სვანეთის კულტურის ძეგლებში მეცამეტე საუკუნის პირველ ნახევარში.

თუთისანი ლეჩხუმური გვარია. ფუძედ გამოყენებულია წმიდანი ქალის საკუთარი სახელი თუთა. პავლე ინგოროყვას მოხსენიებული აქვს სახელი თუთია, თუთი, თუთა. თუთას დაემატა სუფიქსი სანი და მივიღეთ გვარი თუთისანი.

ეს გვარი დაფიქსირებულია რუსეთში, სოჭის რაიონში, კერძოდ, პლასტუნკაში.

საქართველოში 362 თუთისანი ცხოვრობს: ცაგერში – 172, ქუთაისში – 114, წყალტუბოში – 76. არიან სხვაგანაც.


დოლიაშვილი - Doliashvili


მკვლევართა აზრი დოლიაშვილის ფუძის წარმოქმნის საკითხში იყოფა. ბატონი ზურაბ ჭუმბურიძე წერს: „გვარში დოლიძე – სავარაუდოა, გვარის ფუძე იყოს საკუთარი სახელი დოლი, ან შესაძლებელია, ეთნონიმური წარმოშობისა იყოს“. ზოგი მკვლევარი კი დოლიაშვილისა და დოლიძის გვარის ფუძედ „დოლის პურს“ მიიჩნევს. დიდი სულხან-საბას განმარტებით, უჭვავო იფქლია. სხვათა შორის, ცხვარში მშობიარობა რომ დაიწყება, ამასაც დოლი ჰქვია.

პროფესორი ალექსანდრე ღლონტი, წიგნში „ქართველური საკუთარი სახელები“, წერს: „საკუთარი სახელი დოლი გვხვდება გვარების: დოლიაშვილის, დოლიძის, დოლიშვილის, ფუძედ“.

ასევე ითქმის გვარებზე: დოლია, დოლიკაშვილი.

საქართველოში 439 დოლიაშვილი ცხოვრობს: ქარელში – 230, გორში – 131, თბილისში – 128.


ამანათაშვილი - Amanatashvili


გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი ამანათა. ამანათი არაბული სიტყვაა და შეკრულ-შეფუთულ ნივთს ნიშნავს, რომელიც სადმე იგზავნება. ძველი მნიშვნელობით ის მძევალსაც აღნიშნავდა.

„1828 წელს, თიანეთს მცხოვრებს, სოლომონ ამანათაშვილს დაებადა ვაჟი, სახელი ეწოდა ანდრია, მღვდელი იყო აბრამ თეთრაძე, მიმრქმელი – გიორგი ლუკასშვილი“.

„თონეთში მცხოვრებ გლეხს სოლომონ ამანათაშვილს 1830 წელს დაებადა ვაჟი, სახელი ეწოდა ივანე“.

ამანათაშვილების, დღევანდელი ამნათაშვილების მეორე გვარია მძევლიშვილი. ამავე ძირისაა გვარი ამანათიძე.

წალკის რაიონში ამანათაშვილები ამანათოვებად ჩაწერეს და ბერძნებად აღწერეს.

საქართველოში 99 ამანათაშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 72, ბორჯომში – 19, ქუთაისში – 8.


ხარაზიშვილი-ხარაზოვი - Kharazishvili-Kharazovi


1783 წლიდან მეფე ერეკლეს მეფობის ხანიდან რუსებს არ მოსწონდათ ქართველთა მიერ ნაწარმოები გვარები. ამიტომ ქართლ-კახეთის გვარები შეკრიჭეს, შვილი და ძე ჩამოაცილეს გააწყვეს ფორმატით – ოვი და იევი.

1802-1803 წლებში ასევე მოექცნენ სახაზინო (სახელმწიფო) გლეხების გვარებს. 1860-დან 1886 წლებში (ეს მოსახლეობის ბოლო, კამერალური აღწერაა) რუსულ ენაზე წარმოებულ აღწერაში მოხვედრილი გვარები კოხტაევი კოხტაშვილის, პატიევი პატიაშვილის, კევლიევი კევლიშვილის ნაცვლად ჩაწერეს. ამას ხელი წააშველეს აღმოსავლეთ საქართველოში შემოგზავნილმა სასულიერო პირებმა, სომეხმა ტერტერებმა (ტერ სომხურად მღვდელია). საბუთებით და რეალურადაც დაიწყეს მართლმადიდებელ ქართველთა გაგრიგორიანება. ასეთ მრავალ ასეულ გვართა რიცხვში მოხვდნენ ხარაზოვებიც. ხარაზიშვილი, ხარაზი (უსუფიქსო გვარი), ხარაზია და ხარაზაშვილი ქართული გვარებია.

ხარაზიშვილი ხელოვნურად გახადეს ხარაზოვი და ასე ჩაწერეს. მათი ნაწილი აიძულეს და კათოლიკურ რწმენაზე (შესაძლოა, გრიგორიანულზე) მოაქციეს. ფუძით ხარაზი 2 500-ზე მეტი გვარი გვაქვს ქართველებს.

წინაპრების საქმე ასე აეწყო, რომ ქართველთა საკუთარ სახელებსა და მათგან ნაწარმოებ გვართა ფუძეებში უდიდესი რაოდენობა ნასესხებია და არაქართული. ამ მხრივ, ასეთივე სურათი გვაქვს სომხებში, ოსებში, აფხაზებში და ასე შემდეგ.

ხარაზი ნასესხებია არაბულიდან, ნიშნავს წუღა-მაშიის მკერავს, საბას მიხედვით. აქედან არის გვარი ხარაზიშვილი, ხარაზი, ხარაზია, ხარაზაშვილი.

საქართველოში 130 ხარაზიშვილი ცხოვრობს, რომლებიც ხარაზოვებად არიან ჩაწერილები: თბილისში – 55, თერჯოლაში – 18, ქუთაისში – 8.


ლაკვეხელიანი - Lakvekheliani


ამ სვანურ და რთულფუძიან გვარს, ჩვენი ვარაუდით, ხელობა-საქმიანობასთან მივყავართ.

ლაკვა ჯურღმულ ნაგებზე მიგვანიშნებს, მეორე ნაწილი გვარისა კი – ხელზე. ანუ ჯურღმული ნაგების შემქმნელი კი ხელია. გვარი შედგება: 1. ლაკვა; 2. ხელი და სუფიქსი ანი.

გვარის ადრინდელი ფორმა ყოფილა ლაკოხელიანი – ლაკაუხელიანი.

„კაცია ლაკოხელიანს ჰყავს ძმა გიორგი, იყვნენ ცაგერის ღვთისმშობლის მრევლნი, მოიხსენიებიან 1656 წელს“.

„სვანიანი ლაკაუხელიანს ემართა ცაგერის საყდრის ბეგარა, მოიხსენიება მეთექვსმეტე საუკუნეში“.

საქართველოში 127 ლაკვეხელიანი ცხოვრობს: ცაგერში – 59, ქუთაისში – 40, თბილისში – 9.


ალაგარდაშვილი - Alagardashvili


ქართულში გვხვდება სახელი ალაგარდა. სწორედ ეს სახელია გვარის ალაგარდაშვილის ფუძე.

„სარქისა ალაგარდაშვილს ჰყავს შვილები კონა, ალექსი, სოლომონი, გეურქა, არშაკ. მოიხსენიებიან მუხათში 1873 წელს“.

მოგვიანებით ეს გვარი რუსული გაფორმებითაც გვხვდება, კერძოდ, ალაგარდოვი.

1886 წელს, კოდაში მოიხსენიება სარქისა ალაგარდაშვილი.

საქართველოში 104 ალაგარდაშვილი ცხოვრობს: ბოლნისში – 62, დმანისში – 36, თბილისში – 2.


არეშიძე - Areshidze


გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი არეში.

1858 წლის აღწერით, სოფელ ბორბალში ქაიხოსრო სოლოღაშვილის ყმად მოიხსენიება ქვრივი ნინო არეშიძე.

1873 წელს კი გვხვდება გიორგი არეშიძე.

არეში მდინარეა ყვარლისა და ლაგოდეხის რაიონებში, მდინარე კაბალის მარჯვენა შენაკადი.

ამავე ძირისაა გვარები არეშიშვილი და აროშიძე.

საქართველოში 960 არეშიძე ცხოვრობს: თბილისში – 471, თერჯოლაში – 116, ქუთაისში – 111.


ალიასშვილი - Aliasshvili


გვხვდება ქართული სახელები: ალი, ალია, ამირა. სახელი ალისგან წარმოიშვა გვარი ალიასშვილი.

როგორც წყაროებში მოიხსენიება: „ზაალ ციციშვილ-ბადურიშვილის ყმა ქალაქ სამღერეთის ახალშენს მცხოვრები ბეჟუა ალიაშვილი “ (1721 წელი).

ამავე წელს მოხსენიებულია როსტომ და გუგუნა ნამანგლელევიშვილების ყმა შავერდა ალიაშვილი.

საქართველოში 299 ალიასშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 84, ყვარელში – 50, სიღნაღში – 45.