საინტერესო ფაქტი თეთრ დათვზე

თეთრი დათვის ბეწვი სინამდვილეში არა თეთრი, არამედ გამჭვირვალეა.


საინტერესო ფაქტი ქამელეონზე

ქამელეონის ენა მის ტანზე ორჯერ გრძელია


საინტერესო ფაქტი ცხოველებზე

პოლარულ დათვს შეუძლია ერთ ჯერზე 25 კგ ხორცის შეჭმა.


უცნაური მოვლენები

უცნაური მოვლენები

(ucnauri movlenebi)


რამდენიმე ფაქტია დაფიქსირებული, როცა ქვაში ცოცხალი ბაყაყი, გომბეშო და სხვა პატარა ცხოველები აღმოუჩენიათ. ყოფილა შემთხვევები, რომ მუშებს ხე გაუჭრიათ და იქ უამრავი ბაყაყი უპოვიათ, არადა ხეს ნახვრეტი არ ჰქონია, საიდანაც შესვლას მოახერხებდნენ. 1976 წელს, ტეხასის შტატში მუშებმა ბეტონის მტვრევის დროს მწვანე კუ იპოვეს. ბეტონი ერთი წლის წინ იყო ჩასხმული და საოცარია, როგორ გაძლო კუმ აქამდე უჭმელად ან უჰაეროდ. კედელზე მანამდე არც ბზარები იყო და არც ნახვრეტები.


ბოძი, რომელიც დგას 1600 წელი

ბოძი, რომელიც დგას 1600 წელი

(bodzi, romelic dgas 1600 weli)


7 მეტრი სიმაღლისა და 6 ტონა წონის მქონე ბოძი ინდოეთის დედაქალაქ დელიში უკვე 1600 წელია დგას. საოცარი ის არის, რომ ამ ბოძის მასალის 98% რკინაა და და ამ ხნის განმავლობაში ვერც წვიმამ და ვერც მზემ ვერაფერი დააკლო – ის ისევ უჟანგავია. მეცნიერებმა სულ რამდენიმე წლის წინ ამოხსნეს ეს თავსატეხი (სვეტის შემცველობაში სხვა ნივთიერებები ზუსტად იმ დოზით იყო, რომ რკინა ამინდის მიმართ მედეგი გახადა), მაგრამ გასაკვირია, ეს საიდუმლო საიდან იცოდნენ ინდოელმა მჭედლებმა საუკუნეების წინ.


ჟოზე სარამაგო - Joze Saramago

ჟოზე სარამაგო (პორტ. José Saramago; დ. 16 ნოემბერი, 1922 - 18 ივნისი, 2010) - პორტუგალიელი ნობელიანტი მწერალი, სცენარისტი და ჟურნალისტი. მისი ნამუშევრები ძირითადად ისტორიული მოვლენების სახეცვლილი პერსპექტივებია ხაზგასმული ადამიანური ფაქტორითა და ალეგორიული ქვეკონტექსტებით.
1998 წელს ნობელის პრემია მიენიჭა ლიტერატურის დარგში. გარდაიცვალა ლანზაროტში, კანარის კუნძულები, ესპანეთი. სამარაგო პორტუგალიის კომუნისტური პარტიის წევრი იყო 1969 წლიდან, ასევე ათეისტი და, როგორც თავად უწოდებდა საკუთარ თავს, პესიმისტი ფრიად წინააღმდეგობრივი მსოფლმხედველობით - მის შეხედულებებს ხშირად გამოუწვევია მწვავე რეაქცია პორტუგალიის საზოგადოებაში, განსაკუთრებით ნაწარმოების "სახარება იესო ქრისტეს მიხედვით" გამოქვეყნების შემდეგ.
სარამაგოს რომანებში ხშირად აღწერილია წარმოუდგენელი ისტორიული სიტუაციები, მაგ. მის 1986 წლის რომანში "ქვის ტივი" იბერიის ნახევარკუნძული მოსწყდება ევროპას და იწყებს მოგზაურობას ატლანტიკის გარშემო. 1995 წლის რომანში “სიბრმავე” მთელ უსახელო ქვეყანას უცნობი ჭირი, ანუ "თეთრი სიბრმავე" შეეყრება, რომელიც სხვა ადამიანებზე შეხედვით ვრცელდება და ასე ნელ-ნელა მთელი ქვეყანა ბრმავდება. მის 1984 წლის რომანში “რიკარდო რეისის სიკვდილის წელიწადი” ფერნანდო პესოას ჰეტერონიმი ცოცხლობს პოეტის სიკვდილიდან ერთი წლის განმავლობაში.
სარამაგოს, როგორც ავტორის, უდიდესი ღირსება თანამედროვე ქალაქში მცხოვრებ მარტოსულ ადამიანთა მდგომარეობის თანაგრძნობაა. მისი გმირები ცდილობენ ერთმანეთი მოძებნონ, ურთიერთობა დაამყარონ, შექმნან სოციუმი, იყვნენ ინდივიდუალური, იპოვონ არსებობის აზრი.
სარამაგო უმიწო გლეხის ოჯახში დაიბადა აზინაგაში, პორტუგალია, მცირე სოფელში რიბატეჟოს პროვინციაში ლისაბონიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით ასეულ კილომეტრში. მისი მშობლები იყვნენ ჟოზე დე სუზა და მარია დე პიედადე. სარამაგო გარეული მცენარის სახელია და მამამისის მეტსახელი იყო. ის შემთხვევით გახდა უმცროსი ჟოზეს გვარი, მისი დაბადებისას სარეგისტრაციო მოწმობაში შეცდომის გამო. 1924 წელს სარამაგოს ოჯახი ლისაბონში გადასახლდა, სადაც მამამისმა პოლიციელად დაიწყო მუშაობა. დედაქალაქში გადასვლიდან რამდენიმე თვეში მისი უფროსი ძმა ფრანცისკო გარდაიცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ პატარა ჟოზე წარჩინებული მოწაფე იყო, მის მშობლებს საშუალება არ გააჩნდათ მისთვის გრამატიკის სკოლა დაემთავრებინათ და 12 წლის ასაკში ტექნიკურ სასწავლებელში გადაიყვანეს. სკოლის დამთავრების შემდეგ ის ორი წელი მანქანის მექნიკოსად მუშაობდა. მოგვიანებით მან თარჯიმნობა დაიწყო, შემდეგ ჟურნალისტად, ბოლოს კი წერას მიჰყო ხელი. სამარაგომ 1944 წელს ილდა რეისი შეირთო ცოლად. 1947 წელს მათ შეეძინათ ერთადერთი შვილი, ვიოლანტე. მოგვიანებით სარამაგომ პილარ დე რიოზე იქორწინა, ბარსელონაში ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი გამომცემლების ოჯახის შვილზე.


ლუიშ დი კამოენსი - Luish Di Kamoensi

ლუიშ დი კამოენსი (Luís Vaz de Camões) (1524, ლისაბონი – 10 ივნისი, 1580, ლისაბონი), პორტუგალიელი პოეტი. პორტუგალიის აღორძინების უდიდესი წარმომადგენელი.

დაიბადა გაღარიბებული აზნაურის ოჯახში. ვარაუდობენ, რომ 15–16 წლისას დაუწყია ლექსების წერა. გზა გაუკვლევია სამეფო კარისკენ, სადაც შემდეგ დიდებულთა რისხვა გამოუწვევია და სასახლდან გაუძევებიათ. შორეულ ქვეყნებში 17 წლის უიღბლო ხეტიალისა და გაჭირვების შემდეგ, 1570 წელს სამშობლოში დაბრუნებულა. ამ პერიოდისათვის მისმა შემოქმედებამ ტრაგიკული ხასიათი მიიღო. მის სონეტებსა და კანცონებში მომძლავრდა ბედისწერის თემა, გამოვლინდა გაორება და სულიერი რღვევის ნიშნები, რაც შემდეგ დამახასიათებელი გახდა რენესანსის დასასრულის მწერლებისათვის. რენესანსული ბრწყინვალე ლექსის, სამყაროს, ადამიანისადმი რწმენის ნათელი იდეალების მიღმა უკვე იგრძნობოდა შინაგანი შიში და ურწმუნოება, ტრაგიზმის, სამყაროს ქაოსურობის ყრუ შეგრძნება. კამოენსი ხშირად სესხულობდა თემებსა და სახეებს ძველი და ახალი აღთქმიდან, დავითის ფსალმუნებიდან. გამომსახველობითი და ლექსიკური გართულებების მიუხედავად, მისი უბრალო და გასაგები ენით დაწერილი პოეტური ნაწარმოებები ხალხურ ტრადიციას უახლოვდება, ფეოდალურ–არისტოკრატულ ღვარჭნილ ლირიკას უპირისპირდება. მრავალპლანიანობა და სიუჟეტური ერთიანობა ახასიათებს კამოენსის მთავარ ქმნილებას "ლუზიადებს" (გამოქვეყნდა 1572 წელს), რომელიც მსოფლიო მნიშვნელობის რენესანსულ ეპიკურ ძეგლად არის მიჩნეული. ამ ნაწარმოებით კამოენსმა განიზრახა შეექმნა "ოდისეასა" და "ენეიდას" ბადალი ეროვნული ჰეროიკული პოემა, რომელი განადიდებდა პორტუგალიის ლეგენდარული მეფის ლუზას შთამომავლებს და სახავდა ვასკო და გამას მოგზაურობას. პოემის ცოცხალმა, მსუბუქმა ენამ განამტკიცა საერთო ეროვნული ენის ნორმები და დიდი როლი შეასრულა რენესანსული რეალისტური მიმართულების ჩამოყალიბებაში. თუმცა პოემის სიუჟეტი მითოლოგიურ ჩარჩოებშია მოქცეული, მას განუყოფელი კავშირი აქვს სინამდვილესთან და ეს გარემოება თხზულებას პოეტური დოკუმენტის სახეს აძლევს. მასში ბევრია ბიოგრაფიული ცნობაც. კამოენსს ეკუთვნის აგრეთვე პიესები, რომლებითაც ცდილობდა პორტუგალიურ თეატრში დაენერგა რენესანსული მეცნიერულ–ჰუმანისტური დრამა ("ამფიტრიონის აუტო", 1587; "მეფე სელევკე", გამოქვეყნდა 1645; "ფილოდემო", გამოქვეყნდა 1587). საყურადღებოსა, რომ კამოენსი თავის პოემაში "ლუზიადები" ხშირად ახსენებს კოლხეთსა და იბერიას, პარალელებს ავლებს პორტუგალიის ისტორიასა და არგონავტების მითში მოთხრობილ ამბავს შორის. მესამე თავში ლაპარაკობს პომპეუსის ლაშქრობის შესახებ კავკასიაში. მეშვიდე თავში ევროპის ქრისტიან ხალხს მოუწოდებს დაიცვან ქართველი ერი ოსმალო და სპარსი დამპყრობლებისაგან. მესამე თავში კი მედეას "იასონის გრძნეულ მეუღლეს" უწოდებს.


ეივინდ იუნსონი - Eivind Iunsoni

ეივინდ ულუფ ვერნერ იუნსონი (შვედ Eyvind Olov Verner Johnson, 29 ივლისი, 1900—25 აგვისტო, 1976) — შვედი მწერალი. ნობელის პრემიის 1974 წლის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში "თხრობითი ხელოვნების, სივრცეების ჭვრეტისა და თავისუფლების სამსახურში ჩაყენებული დროისათვის". იუნსონი სოფელ სვარტბიორნსბენში დაიბადა, ბოდენთან ახლოს. ბოდენში იუნსონების ოჯახს პატარა სახლი ჰქონდათ, სადაც მომავალი მწერალი გაიზარდა. მისი ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებია Här har du ditt liv! (აქ არის შენი ცხოვრება!) 1935, Strändernas Svall (ითაკაზე დაბრუნება) 1946 და Hans Nådes Tid (მისი დიდების დღეები) 1960.
როდესაც ეივინდ იუნსონს ნობელის პრემია მიანიჭეს, კომიტეტს საკმაოდ რთული არჩევანის გაკეთება მოუხდა; იმავე წელს ნობელის პრემიაზე ლიტერატურის დარგში წარდგენილნი იყვნენ გრეჰემ გრინი, სოლ ბელოუ და ვლადიმერ ნაბოკოვი.


კარლ გუსტავ ვერნერ ფონ ჰეიდენსტამი -Karl Gustav Verner Fon Heidenstami

კარლ გუსტავ ვერნერ ფონ ჰეიდენსტამი (შვედ. Carl Gustaf Verner von Heidenstam) (6 ივლისი, 1859 – 20 მაისი, 1940) — შვედი მწერალი, ნობელის პრემიაზე 1916 წელს წარადგინეს როგორც "მსოფლიო ლიტერატურაში ახალი ეპოქის თვალსაჩინო წარმომადგენლი".


ლაგერკვისტი პერ - Lagerkvisti Per

პერ ლაგერკვისტი (შვედ. Pär Lagerkvist; 23 მაისი, 1891 — 11 ივლისი, 1974) — შვედი მწერალი, 1951 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში. პრემია შემდეგი ფორმულირებით მიიღო: "მხატვრული ძლიერებისა და მწერლის თავისუფალი განსჯისათვის, რომელიც კაცობრიობის წინაშე მდგარ მარადიულ კითხვებზე ეძიებდა პასუხებს".