წერეთელი აკაკი - Tsereteli Akaki

ჩუ! ქართველო

ჩუ! ქართველო ბედნიერო,
ნუ ამბობ მამული მიყვარს,
როგორ უნდა დაგიჯერო,
რომ ძმის სისხლით ხელი გიყარს.
მეორედ ჩუ! შენ, ძმის მტერო,
„ქრისტიანი ვარ” ნუ ამბობ.
როგორ უნდა დაგიჯერო,
როცა ჭეშმარიტებას ჰგმობ?
მაშ, ისევ ჩუ, რჯულის მტერო!
ნუ ამბობ, რომ ჭკვიანი ხარ!
როგორ უნდა დაგიჯერო,
როს ყელამდე სისხლში ზიხარ?
კიდევ გეტყვი: ჩუ, ოხერო,
„მამაცი ვარ”! ნუ იძახი:
როგორ უნდა დაგიჯერო,
როცა ტყავს გაძრობს მათრახი.
ჩუ, ჩუ და ჩუ, მშვენიერო,
ნუ ამბობ: „ვარ მე ლამაზი!”
როგორ უნდა დაგიჯერო:
სახეზედ გაქვს შურის ხაზი!!!
ეჰ, ქართველო, კაცის ჩერო,
ქართლი შენგან არას ელის,
და მაშ როგორ დაგიჯერო,
რომ შვილი ხარ შენ ქართველის.


აკაკი წერეთელი - akaki wereteli


საიათნოვა - Saiatnova

გიხდება ზარი

(gixdeba zari)

გიხდება ზარი, ოქროს ღილი, თანა შენია,
ერან-თურანი, ადრიბეჟან განაშენია.
მოდი, ნუ მომკლამ, ხელთ გიჭირავს დანა შენია,
ბულბული სტირის, დაგიცია მანა, შენია,
მიჯნურსა სძინავს, შესმენია ნანა შენია...

გაშლილა ბაღი, გამობძანდი მოახლებითა!
ბულბული ჰგალობს, მოგახსენებს: «დილა ნებითა!»
თვალად ლამაზო, რამ გაგზარდა ტან-დიდებითა?
ბევრი მოგიკლავს, მეც მომღალე შენის ქებითა...
ლექსები კარგი ასორმოცი ხანა შენია.

ბროლის მინას და ბროლის სურას გიგავს ყელია!
რად გინდა სარკე? სახე სავსე მთვარე მთელია.
ზილფებისათვის ხელთ გიჭირავს მაკრატელია,
მე რაზედა მკლავ, რა გერჩოლე, რა სახელია,
ან რაზედ მომკლამ, ჩემი თავი განა შენია!?

ჰე, უსიკვდილოდ არ იქნება ჩემი მორჩომა,
სულ ქვეყანა რო ჩემი იყოს, არა მაქვს ნდომა!
ჰე, საყვარელო, უცხოდ გშვენის შენ ეგ მორთომა,
ყალამქარისა, ატლასისა, ზარბაბის ზომა...
არ მომიპარავს, მიპოვნია შანა შენია!

წაღმართი სიტყვა არ ვიცოდი, ვინ მოგაჩვენა,
ვინ მოგიტანა, ვინ გაჩვენა, ვარდის გაფენა?
ტურფა-ზარიფო, შენსა ქებას ვერ იტყვის ენა,
მო, საიათნოვავ, რა გატირებს, ვინ მოგცემს შენა? -
ტახტი თოუზი ინდის მეფის ანაშენია!


საიათნოვა - Saiatnova

b]ზღვას ვით გააშრობს ვარსკვლავის სხივი

(zgvas vit gaashrobs varskvlavis sxivi)
[/b]
ზღვას ვით გააშრობს ვარსკვლავის სხივი!
მტკვარი ცხრილით როგორ უნდა აირწყოს?
ქარი რას დააკლებს ქვითკირის კლდესა,
თუ გინდ წლის-წლობამდის ქროლვა დაიწყოს!

თუ გინდ გაათეთრო სპილენძის თასი,
სპილენძი ერთია, ვერცხლი - ათასი!
ჭიქას არ ედება ალმასის ფასი,
თუ გინდ ოქროს ბეჭედშიაც გაიწყოს!

ზოგზოგი კაცია ეშმაკის მუშა;
ეშმაკის ნაშენი ღმერთმან დაფუშა...
გოგრა არ გახდება შირაზის შუშა,
რა გინდა მაღლა თახჩაშიაც შაიწყოს!

თუ გინდ თევზი დაჰკლა, - არ დაიყვირებს.
ფეხთ ჰინის დადება რათ უნდათ ვირებს?
ქვიშა ბამბის ალაგს ვერ დაიჭირებს,
თუ გინდ ყუთნის საბანშიაც ჩაიწყოს.


საიათნოვა - Saiatnova

დამიჯერე

(damijere)

დამიჯერე, ვამბობ, რომ უჯერავლეს, -
სრულებით უბრალო რკინას იტყვიან!
ხის თეფში რა გინდა ზარნიშით მოაწყონ,
მაინც დასაწვავსა პინას იტყვიან!

სიტყვა უნდა ერთნაირი ზოლზედა...
ეშმაკია, ვინც აჰყვება ბოლზედა!..
ან ფერზედ იცნობენ, ან ფოთოლზედა, -
განა ყველა ბალახს ჰინას იტყვიან?

ზარბაბი გაგიცვდეს - იყიდე შალი,
რეცხას ვერ გაუძლებს, ვაჰ, ხამის ბრალი!
რიდეს მოუხდება ალმასი-ლალი,
ოქროთ მიყენილი, მინას იტყვიან!

ზოგი კაცი იტყვის - კაი გვარი ვარ,
მაშინ ტირიფიც იტყვის: კვარი ვარ!
საქართველოს მეფის საზანდარი ვარ,
საიათნოვას-არუთინას იტყვიან!


საიათნოვა - Saiatnova

მეზობელზედ რა კაცს თვალი უჭირავს

(mezobelzed ra kacs tvali uchiravs)

მეზობელზედ რა კაცს თვალი უჭირავს,
ის არა იქს გაცემასა-ჭამასა!
ავ კაცს რაში უნდა გვარიშვილობა, -
შეაგინებენ კაი მამასა!

ზოგი კაცი დადის ჭიანყელასავით,
გველის შხამი უძევს პირში იმ თავით!
ავი კაცის ჭირი იქნება ავით -
ნათქვამია, მე არ ვამბობ ამასა!..

ცუდი კაცი მკვდარივით აყუდია,
ან რათ უნდა, რათა ჰხურავს ქუდია?
აქლემივით ვინც რომ ტანში მრუდია,
რატომ იზავს ხიდზედ კისრის ზომასა?

თიხის ჯამი არ გახდება ჩინათა,
მუხის ქერქი კიდევ - დარიჩინათა!
საიათნოვა შეინახე ჩინათა,
ვერ იშოვი იმისთანა კარგ ყმასა!


საიათნოვა - Saiatnova

ზოგ-ზოგი კაცი

(zog - zogi kaci)


ზოგ-ზოგი კაცია მეტად უღონო -
ღონიერ კაცისა ძალს დაიწუნებს...
ჯიბეში არა აქვს ჟანგიანი დანა,
ხორასნის ჯავარდენ ხმალს დაიწუნებს!

ზოგ-ზოგსა კაცსა არა აქვს ბინა -
ისე დააღამებს, არ შევა შინა...
ინდის-ხურმა მუხის რკო ჰგონია,
ბაღში შევა, მწიფე ბალს დაიწუნებს!

ზოგი კაცი ზღვაში შევა ნავათა,
ბაყაყს გვერდით დაინახავს შავათა,
ზოგი კაციც გარეთ გდია ავათა,
სახლში შევა, როსტომ-ზალს დაიწუნებს.

მეცხვარეს რად უნდა ალმასი ძველი,
ოღონდ პინით ჰქონდეს ახალი ყველი!
სასთუმლად ქვა ედვას, სარტყლად - საბელი...
ბეგთაბეგის ქირმან-შალს დაიწუნებს.

ღორი ხეზედ როგორ უნდა ავიდეს?
ავი კაცი ამ ქვეყნიდან გავიდეს,
საიათნოვა მეჯლისებში შავიდეს:
ლხინი უყვარს, ყალმაყალს დაიწუნებს.


საიათნოვა - Saiatnova

ბაღი ბულბულით ავსილა

(bagi bulbulit avsila)

ბაღი ბულბულით ავსილა, ვარდსა რაზი არ აკლია,
აწ დაშვენდა ია-ვარდი, ზედ ლამაზი არ აკლია,
უცხოდ ხარობს ასამინი, ძილს სარაზი არ აკლია,
წმინდა სანთლები შამდანში, ზირანდაზი არ აკლია,
მეიდანი გამართული, ქანდირბაზი არ აკლია!

არ გეწყინოს, ჩემო კარგო, სიტყვაშიაც იგავი მაქვს,
რომელ ერთხელ გენაცვალო, განა რამდენი თავი მაქვს?
მუდამ შენს სამსახურში ვარ, არა სთქვა პირი შავი მაქვს,
სულ ქვეყანა ჩვენსა არის, რომ ბაზაზი არ აკლია!

რახან სოფელს ასე მოსდევს, ულხენოთაც არ იქნება.
შენი ქება და დიდება უენოთაც არ იქნება!..
მარანისა ტუმბო სავსე უდენოთაც არ იქნება,
თუ მეჯლისი მორთულია, უშენოთაც არ იქნება,
ტრიალებს ოქროს თასები, ლეილუმ ნაზი არ აკლია!

ხელმწიფესაც არ უქნია როსტომ-ზაალისათვინა,
ნიშნობა და ქორწილიცა თავისი ქალისათვინა! -
რაც რომ გადამხდა თავზედა, სულ იმ მაღალისათვინა:
ლეილუმის ქამანჩისა დოულ-ყავალისათვინა:
გარს უსხედან მომღერალნი, სანთურ-საზი არ აკლია!

ტურფა ტანი ლერწამს გიგავს - მორთულხარ ქირმანშალშია,
კბილები მარგალიტში გაქვს, ინდის პილპილი ხალშია,
ფალევანთა მომრევი ხარ, ნაქები როსტომ-ზალშია,
თუ ჩვენსა არ მობძანდები, წავიდეთ სამართალშია...
საიათნოვას ხემწიფე, ყენ-შაჰბაზი ირაკლია!


საიათნოვა - Saiatnova

ხარ ტურფა

(xar turfa)

ხარ ტურფა საკრავი, საზებიანო!
მიჯნურისა მკვლელო, ხაზებიანო,
ალვის ხევ გასულო, ვაზებიანო,
დაუშრელი ზღვა ხარ, მაზებიანო,
ოქროს თვალში ზიხარ, რაზებიანო!

ნადირში ნაქებო რაშო, ჯეირანო!
ვარსკვლავსავით ბრწყინავ ლალო, მარჯანო,
უსანთლოდ ანათებ, ბროლის შამდანო,
ხმალი ხელთ გიჭირავს, ერეკლე-ხანო!
ფეჰლის ფანჯის ოინბაზებიანო!

ანათებ ქვეყანას, მთვარე და მზე ხარ!...
ნეტავი არ დაღამდე, რა კაი დღე ხარ,
შტოები ასული, რა ტურფა ხე ხარ,
ტრიალი მინდორი, რა შავი ტყე ხარ,
შიგ ნადირი სავსე ბაზებიანო!...

გაზაფხულის ია ამოსული ხარ!
ასლი საყვარელი თაიგული ხარ...
ერთგული მოსამსახურე, ყული ხარ,
საიათნოვავ! რა ყარიბ ბულბული ხარ!
დილ-დილით ჭიკჭიკებ, ნაზებიანო!


საიათნოვა - Saiatnova

სოფელსა და სოფელს შუა

(sofelsa da sofels shua)

სოფელსა და სოფელს შუა მთას ამბობენ, მართალია.
შენს ბაღჩაში ვარდი ჰყვავის, მას ამბობენ, მართალია.
ბულბულები თქვენის ბაღის გზას ამბობენ, მართალია.
ჩინი-მაჩინის ხელმწიფის დას ამბობენ, მართალია.
ბევრი ქვეყანა მინახავს, ზღვას ამბობენ, მართალია.

შეგცოდე, ხელი გაწვდინე - დამჩხვლიტე მაყვალივითა.
თითებზედ სისხლი ჩამომდის, ფერწითელი ლალივითა.
მე ამ ნაღველს ვერ გაუძლებ, გული მაქვს მისხალივითა.
რაც მოგშორდი შენ, ლამაზო, თვალები მაქვს წყალივითა.
ამაში შუა მოწამე ცას ამბობენ, მართალია.

შავარდენო, რათ გარჯილხარ ტყავ-გახდილი მელისათვინ?
თვალები ალმასს მიგიგავს, ნისკარტი გაქვს გველისათვინ.
წადი, ახალი მოძებნე, ფრთას ნუ გაშლი ძველისათვინ!
რა დავჯდე და რა ვიტირო! რომელ ერთ ნაღველისათვინ!
ჩემსა გარდა ოცდაორსა სხვას ამბობენ, მართალია.

ვინც რომ მოვა, გიახლება, ჭკვაზე უფრო ჭკვას დასდებენ.
გულს ისარსა გაუყრიან, კისერზედა ხმალს დასდებენ.
ან გატყდება, ან დალპება, ხომალდივით ზღვას დასდებენ.
ან ჩააგდებენ ხაროში, ზედ წისქვილის ქვას დასდებენ.
ჩამსვლელი ვეღარ ამოვა, ჭას ამბობენ, მართალია.

დავკარგე, ნაპირს ვერ გაველ, დამკარ ზღვისა სილასავით.
ახლა შიშით დოს უბერამ, პირი დამწვი შილასავით.
ნახევრამდინ ორმოში ვარ, გატეხილი ქილასავით.
ახლა მაინც დამეხსენით, გავცვეთილვარ ლილასავით.
საიათნოვას გურგენ-ხანის ყმას ამბობენ, მართალია.


სტალინი იოსებ - Stalini Ioseb

მთვარეს

(mtvares)

იარე დაუღალავად,
თავი ნუ ჩაგიკიდია,
გაჰფანტე ნისლი ღრუბლების,
უფლის განგება დიდია.
ნაზად შესცინე ქვეყანას
შენ ფეხ-ქვეშ გადაჭიმულსა;
მყინვარს დამღერე ნანინა,
ზეციდან გადმოკიდულსა.
კარგად იცოდე, რომ ერთხელ
ძირს დაცემული, ჩაგრული
კვლავ აღემართვის მთას წმინდას,
იმედით აღტაცებული.
მაშ, ტურფავ, წინანდებურად
ღრუბლებში გაიკაშკაშე,
ლურჯ კამარაზე საამოდ
სხივები შეათამაშე.
მეც გადავიხსნი საკინძეს
და მკერდს მოგიშვერ მთვარესა,
ხელ-განპყრობილი თაყვანს-გცემ
ქვეყნად შუქ-მომფინარესა!