უავტორო (პატარა ლექსი) - Uavtoro (patara leqsi)

აქ რომ იყო ...

ახლა აქ რომ იყო, ჩემთან ერთად
იმდენს გაკოცებდი - დაგახრჩობდი,
მოგეფერებოდი უსასრულოდ
და ჩემი სურნელით დაგათრობდი.
ჩემს ფიქრებს,ოცნებებს გაგიმხელდი,
უსაზგვრო სიყვარულს გაგიყოფდი,
ისე გაგართობდა ჩემთან ყოფნა
გათენებასაც კი ვერ იგრძნობდი
ნეტავ რა მაცოცხლებს რომ არ მყავდე,
უაზროდ ივლიდნენ ალბათ წლები,
როცა ვერ გხედავ და ჩემთან არ ხარ
ძალიან,ძალიან მენატრები.
რა მოხდება ახლა რომ გინატრო,
გინატრო და უცებ გაჩნდე ჩემთან,
ნიავივით ფიქრებს გამოყვე და
მზის ამოსვლას შევხვდეთ დილით ერთად.


გუდრუნი - Gudruni

უსულგულო სიახლოვეს ხშირად ახლავს განრისხება
ვიდრე ერთად დავბერდებით, ბევრი ცრემლი დაიღვრება

თუ დაჭრილნი დაბლა წვანან, ჩვენ კი მაღლა ვიარებით
როგორ უნდა განიკურნოს მათი მძიმე იარები.

სიხარულით გვირგვინდება მუდამ დიდი მწუხარება

რა იქნება უერთგულე მეგობრების უკეთესი.

თუ მასპინძლობ ძვირფას სტუმრებს – სოფელია ღონიერი.

ვინც უცხო სტუმრებს პატივს სცემს, პატივს სდებს თავის სახელსაც.

ვინც ბრძოლის ველზე იმარჯვებს ნამდვილი გმირიც ის არის.

დაბლა ბჭობდნენ ნორმანები – იცინოდა ღმერთი მაღლა

სახელს იხვეჭს, მაგრამ სიკვდილს თავს ვერ აღწევს გმირი ქველი.

არ იფიქროთ, სიმდიდრისთვის შევიყვარო გმირთაგმირი

ცხარე ცრემლსა და სიმწარეს მოჰვყება ჟამი სიამის

თუ მოკვდები, სულ ერთია, ასე მოკვდე თუნდა ისე.


კასია - Kasia

მეგობრების სიყვარული ზღუდეა და სიმაგრეა
შენს ქონებას რა ფასი აქვს, თუ არა გყვავს მეგობარი

მეგობარი შეიცნობა ნამდვილ უბედურებაში
რადგან ჭირში ზურგს არ გაქცევს ჭეშმარიტი მეგობარი

შეიყვარე თუნდაც ყველა, მაგრამ ყველას ნუ ენდობი.

მეგობარს რომ შეეყრები, გაიხარე ისე მარად
თითქოს ნახე ოქროს ზვავი, ჩამოსული მთიდან ბარად

ტურფა ქალი მცირე ნუგეშს სილამაზით მაინც მოგცემს
თუა გონჯიც და უწესოც, მაშინ ნახე ბედის წყრომა.

მოყვარული მეგობარი გაახარე სიყვარულით
უმეცარის სიყვარული ფუჭია და უსარგებლო

მართალს ფიცი არ სჭირდება, მისი სიტყვა არის ფიცი
ვინც ფიცულობს, ხშირად ტყუის, მწამს ის, ვინც არ იფიცება

გიყვარს შექება – იყავი ღირსი.

მოსიყვარულე და ერთგული მეგობრის ხილვა
გულს გაგიხარებს, თითქოს ოქროს ზოდი გენახოს
მეგობართა სიყვარული არის ჩვენი გალავანი

მეგობარი ამაღლდება – მეგობრებსაც აამაღლებს

სიმდიდრე გიმრავლებს სიმდიდრის ტრფიალებს
თუ გაღარიბდები, ხელს არავინ გაგიწვდის

უკანონოდ გამდიდრებულს ღარიბი სჯობს ათასწილად

ბედში მყოფი მზად იყავი უბედურებისათვის
ხოლო უბედურებაში დარჩი კეთილშობილი

მწუხარისათვის არის მალამო
თანამგრძნობელის სიტყვა და ცრემლი.

თუ ტვირთი გაწევს, ზიდე კიდევაც
და შენი ტვირთი თუ არ იტვირთე
თავს ავნებ, ტვირთიც დარჩება ტვირთად.

მენანდრე სამართლიანი კაცის ზნეობრივი თავისებები სავსებით ცვლიან კანონებს


კონსტანტინე ჰერმონიაკი -Konstantine Hermoniaki

სიყვარული – ყოვლისშემძლე

სიყვარული – ყოვლისშემძლე
სულს ღუპავს და ისაკუთრებს
ბოჭავს დიდსა და პატარას
მბრძანებელს თუ ქვეშევრდომებს
მეფეთ მეფეს იმორჩილებს
და იმონებს ტირანივით


თუმანიშვილი - Tumanishvili

თუმანიშვილი

თუმანიშვილები, საქართველოს მეფეთა კარის მდივან-მწიგნობრების გვარი.
ზაქარია - XV საუკუნეში გიორგი VIII-ისა და კონსტანტინე მეფის კარის მდივან-მწიგნობარი.
ნასრი - XVII საუკუნის დასაწყისში ლუარსაბ II-ის კარის მწიგნობარი.
ბირთველი - XVII საუკუნის II ნახევარში როსტომ მეფის მდივან-მწიგნობარი.
გიორგი XI-ის კარზე მოღვაწეობდნენ ძმები ზურაბი და სულხანი. მათი შვილები და შვილიშვილები იყვნენ: გივი ზურაბის ძე, დავით გივის ძე, შიოშ სულხანის ძე, სულხან შიოშის ძე და სხვა. ამათგან ყველაზე ცნობილია გივი თუმანიშვილი. მისი ნამუშევრებია S - 424, კრებული; H - 3061, ვეფხისტყაოსანი; Q - 164, ვახტანგის სამართალი, (ხელნაწერთა ინსტიტუტი). XVIII საუკუნეში მოღვაწეობდნენ გიორგი ბირთველის ძე, გორჯასპი, სულხანი და მანუჩარი, პაპუა იესეს ძე; ერეკლე II-ის კარზე მდივნად იყვნენ იოსები და ეგნატე ბაინდურისძე (1746-1820). ეგნატე დახელოვნებული კალიგრაფი ჩანს, ასევე საინტერესო კალიგრაფია მისი შვილი იესე. ეგნატეს შვილები იყვნენ აგრეთვე დავით თუმანიშვილი და პოეტი გიორგი თუმანიშვილი. თუმანიშვილების გვარის კიდევ ბევრი წარმომადგენელი იღვწოდა ქართული კულტურის ამ სარბიელზე.


გრუზინოვები - Gruzinovebi

გრუზინოვები

გრუზინოვები, რუსეთის სამეფო კარზე დაწინაურებულ, ჩამომავლობით ქართველ აზნაურთა გვარი.
ევგრაფ იოსების ძე (დ. 1770, ნოვიჩერკასკი ― გ. 5 სექტემბერი, 1800, იქვე) დონზე დასახლებული აზნაურის რომან ნამჩევაძის შვილიშვილი. თავი გამოიჩინა 1788-1790 რუსეთ-შვეციის ომში და პოლონეთის 1794-1796 წლების კამპანიაში. დაჯილდოებული იყო უმაღლესი სამხედრო ორდენით. 1796 წელს დაავალეს კაზაკთა ლაიბ-გვარდიის პოლკის დაკომპლექტება, რომლის პირველი მეთაური თვითონ იყო. 1797 წელს მიანიჭეს გვარდიის პოლკოვნიკის წოდება. ერთხანს იმპერატორ პავლე I-ის ნდობით სარგებლობდა, მაგრამ 1798 წლის აპრილში იმავე იმპერატორის ბრძანებით დააპატიმრეს და რეველის ციხეში ჩასვეს, შემდეგ ჩერკასკში გადაასახლეს. 1800 წლის 5 სექტემბერს სპეციალურმა სამხედრო სასამართლომ გრუზინოვ სიკვდილი მიუსაჯა.
ვარაუდობენ, რომ გრუზინოვის დევნასა და სიკვდილით დასჯა პოლიტიკური მოტივები ედო საფუძვლად. ა. სუვოროვის სამხედრო სკოლის ტრადიციებზე აღზრდილი გრუზინოვი სხვა მოწინავე ოფიცრებთან ერთად აშკარა უკმაყოფილებას გამოთქვამდა სუვოროვის სამხედრო და პოლიტიკური ასპარეზიდან ჩამოცილების გამო. გრუზინოვისა და მის თანამოაზრეთა პოლიტიკური პლატფორმა მიზნად ისახავდა რუსეთში არსებული წყობილების დამხობას. მართვა-გამგეობა "სახალხო სენატს" უნდა აეღო ხელში. მომავალი საზოგადოების ცხოვრებას საფუძვლად უნდა დასდებოდა "ბრძნული კანონმდებლობა", რომლის წინაშე ყველა მოაქალაქე თანასწორუფლებიანი იქნებოდა. გრუზინოვი მაღალ შეფასებას აძლევდა პუგაჩოვისა და მის მოძრაობას.
პეტრე იოსების ძე (დ. 1772 ― გ. 1800), კაზაკთა ლაიბ-გვარდიის პოლკოვნიკი, ე. გრუზინსკის უმცროსი ძმა. თავი გამოიჩინა ოჩაკოვისა და რიმნიკის ბრძოლების დროს. 1800 წლის 7 ნოემბერს სიკვდილით დასაჯეს.


კედია -Kedia

კედია

კედიათა გვარი ისტორიულ დოკუმენტებში გვხვდება შემდეგი ფორმებით: კედია, კეიდია და კეირდია. ყველა ამ გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი კედრა.

იოანე ბაგრატიონი გვარის ფუძედ ტოპონიმს მიიჩნევს და წერს: „მეფე დიმიტრიმ უბოძა აზნაურობა კეისადგეობის ადგილისა გამო“.

„ზუგდიდელი აზნაური უჩანა კედია და მისი ნაყიდი ბიჭუნა ჯიშქარიანი ბატონყმად ვეღარ მოთავსებულან და ჯიშქარიანი დაკარგულა“.

საქართველოში 90 კედია ცხოვრობს: თბილისში – 49, ზუგდიდში – 21, ბათუმში – 12.

კეიდია 132: ზუგდიდში – 81, თბილისში – 38, ჩხოროწყუში – 5.


ვეციკაშვილი – ანტონაშვილი - Vetcikashvili - Antonashvili

ვეციკაშვილი – ანტონაშვილი

ვეციკაშვილის გვარის ფუძეა მამაკაცის საკუთარი სახელი ვეციკა.

„ვეციკას ჰყავს შვილები: ანტონა, ნექონა, ნიკოლოზა და ხეჩუმა ვეციკაშვილები. მან იყიდა სანასარასაგან ფშანის პირს, ამირათ გოზალბეგათ მიწის ბოლოს მამული“ (1547 წელი).

„ვეციკაშვილისეული მიწა დამპალაში ერანა გოგინაშვილმა მიჰყიდა ზურაბ თუმანიშვილს 1675 წელს“.

ვეციკაშვილთა საგვარეულო სახელი იყო ვეციკა და ანტონა. ვეციკამ აწარმოა გვარი ვეციკაშვილი, ხოლო ანტონამ კი – ანტონაშვილი.

„ვეციკაანთ ანტონა – შვილი ვეციკაანთ ანტონასშვილ სარგისასი. ვეციკაანთ გიორგი, სიმონა და მიქელა“.

„ანტონაშვილი ახალციხელი, იოსებ ყანჩაულის წინამძღვრობის დროს ის თავისი ნებით შეეწირა მღვიმის მონასტერს“ (1682 წელი).

საქართველოში 26 ანტონაშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 14, მცხეთაში – 4, საგარეჯოში – 8.


მირზაშვილი - Mirzashvili

მირზაშვილი

გვარის ფუძეა მამაკაცის საკუთარი სახელი მირზა. ეს საკუთარი სახელი წინაპრებს ნასესხები აქვთ არაბულ-სპარსული სიტყვისგან ამირზადე, რაც „ამირას შვილს“ ნიშნავს. ამირი შუა აზიაში ეწოდებოდა მხედართმთავარს, მმართველს. ასე მივიღეთ საკუთარი სახელი მირზა, რომელიც შემდგომში გვხვდება, როგორც ტიტულად, ასევე საკუთარ სახელადაც.

საქართველოში ამ საკუთარი სახელის ფართოდ გავრცელებაზე მიუთითებს გვარი მირზაშვილი და გეოგრაფიული სახელი მირზაანი.

ფუძე მირზა გვხვდება გვარებში: მირზელაშვილი, მირზიაშვილი, მირზიკაშვილი.

მირზაშვილები შედიოდნენ წილკნის სამწყსოში, ცხოვრობდნენ ფრეზეთში. თუ სახლის უფროსები ან მათი მეუღლეები გარდაიცვლებოდნენ, წილკნის საყდრისთვის უნდა მიერთმიათ კაცზე მთელი ნიშანი, შეკაზმული ცხენი, ორი გადასახურავი, სუფრის იარაღი და თასი, კერძოდ, ქალზე – საწირავი ნიშანი ან ტალომა, კაბა, სარტყელი, ღილი, ბეჭედი, თავსაბურავი, ორი გადასახურავი.

საქართველოში 544 მირზაშვილი ცხოვრობს: თბილისში – 260, გარდაბანში – 67, გორში – 62.