მხიარული პესიმისტი.

–რატომ წერთ მხოლოდ ნაღვლიან მუსიკას ? მსმენელს სურს დაისვენოს, გამხიარულდეს, კონცერტიდან დაბრუნდეს კარგ გუნებაზე. თქვენ კი ?....დაწერეთ რამე მხიარული,გამამხნევებელი და..... მყიდველიც ხალისიანად შეიძენს თქვენს ნაწარმოებებს,–უთხრა ერთხელ გამომცემელმა ახალგაზრდა ბრამსს


ემილი დიკინსონი

emili dikinsoni amerikeli poeti biografia ucxouri literatura
ემილი დიკინსონი 1830 წლის 19 დეკემბერს ამჰერსტში (მასაჩუსეტსის შტატში) დაიბადა. მისმა მდიდარმა ბაბუამ 1835 წელს ამჰერსტის კოლეჯი დააარსა. მამა კი 1835-დან 1870 წლამდე ამავე კოლეჯის ხაზინადარი იყო. ამჰერსტის დამთავრების შემდეგ დიკინსონმა სწავლა “მაუნთ ჰოლოუკის” ქალთა კოლეჯში განაგრძო. როგორც პირველში, ასევე მეორე სასწავლო დაწესებულებაში მეცადინეობების განრიგში რელიგიურ გაკვეთილებს ბევრი დრო ეთმობოდა. ასე რომ, ემილი რელიგიის ძლიერი სოციალური ზეწოლის ქვეშ იზრდებოდა. იგი ჩართული იყო ქრისტიანული აღორძინების საზოგადოების მოღვაწეობაშიც, მაგრამ მორწმუნედ მაინც ვერ ჩამოყალიბდა და არც კონგრეგაციული ეკლესიის ერთობაში შესულა (რომელიც ერთადერთი რელიგიური ერთობა იყო მათ ქალაქში). 1850 წელს ორთოდოქსული რელიგიის პირობითობებთან მის დაპირისპირებას მოულოდნელი მხარდაჭერა ხვდა წილად: აღდგომაზე ადვოკატის ასისტენტი ბენჯამენ ნიუტონი, რომელიც მამამისთან მუშაობდა, მას რალფ ვალდო ემერსონის – კონკორდელი თავისუფლად მოაზროვნე ტრანსცენდენტალისტის – პოემის ასლს ჩუქნის. დიკინსონისთვის ემერსონი “ცხოვრებისეული ღირებულებების შემფასებლად” იქცა, როგორც ამას მოგვიანებით წერდა. წერაც სწორედ მისი პოემების ზეგავლენით დაიწყო.

1855 წელს ვაშინგტონისკენ მიმავალი ემილი დიკინსონი ფილადელფიაში გაჩერებისას ჩარლზ უოდსვორტს ხვდება, პასტორს, რომელიც მისი “ყველაზე ძვირფასი მიწიერი მეგობარი გახდა”. 1862 წელს, როდესაც ის კალიფორნიაში გაემგზავრა, ემილიმ ემოციური კრიზისი გადაიტანა, რაც 1858-1862 წლების ნაყოფიერი პერიოდის შემდეგ შემოქმედებითი დაღმასვლის მიზეზად იქცა. ამავე წელს კემბრიჯელ მღვდელს, ტომას უენვერტ ჰიგინსონს, რომელთანაც დიკინსონს მიმოწერა ჰქონდა, ოთხი თავისი პოემა აჩვენა და მისი აზრით დაინტერესდა. ჰიგინსონმა დაარწმუნა, რომ მისი შემოქმედება ძალიან ცოცხალია, მაგრამ ურჩია პოემები არ გამოექვეყნებინა. სტილის სრულყოფაში მან ემილის დახმარებაც შესთავაზა, საბედნიეროდ, ამ შეთავაზებით დიკინსონს არ უსარგებლია.

1862 წლის შემდეგ ის უკვე უფრო ცოტას წერდა. თუმცა, მისი საუკეთესო პოემები სწორედ ამ პერიოდს განეკუთვნება. მისი ლექსები უკიდურესობამდე გაშიშვლებული ენითაა დაწერილი, ნაცნობი სიტყვები აქ მათთვის უჩვეულო კონტექსტში ისმის, სინტაქსისი და რიტმი ახლებურად გაჟღერებულ მუსიკას გკარნახობენ, ხშირია ეჭვებით აგონიზირება და ექსტატიური აფეთქებები. თავის პოემებს პატარა ჟურნალებში აგროვებდა, შემდეგ მათ ხელით აკერებდა ერთმანეთს და თავის საწერ მაგიდაში ინახავდა. ემილი წინააღმდეგობას უწევდა მეგობრებს, რომლებიც ცდილობდნენ დაერწმუნებინათ, რომ ლექსების თუნდაც ნაწილი გამოექვეყნებინა. საბოლოოდ, მისი ცხოვრების მანძილზე სულ შვიდმა პოემამ ნახა დღის სინათლე.

თვალების სერიოზულმა დაავადებამ ემილი დიკინსონი აიძულა, მუშაობა მთელი ორი წლით შეეწყვიტა. იგი 1864-1865 წლებში მკურნალობის ხანგძლივ კურსს გადიოდა კემბრიჯში. ამის შემდეგ კი აღარასდროს დაუტოვებია ამჰერსტის ოჯახური მამული. მშობლიურ ქალაქში მას “ამჰერსტელი მონაზონი” შეარქვეს. ემილი დიკინსონი თავის ოთახში სახლის მეორე სართულზე განმარტოებით ცხოვრობდა, მისი გაუთხოვარი უმცროსი და ლავინია ემილის მყუდროებას შესაშურად იცავდა. დამ საკუთარ თავზე ყველა საყოფაცხოვრებო საქმე იტვირთა, რათა ემილისთვის წერაში ხელი არაფერს შეეშალა. ძმა ოსტინი და მისი ცოლი – ემილის ძალიან ახლო მეგობარი სიუზან ჟილბერი – იმავე სახლში ცხოვრობდნენ. დიკინსონი ბევრს კითხულობდა და ბაღს უვლიდა (კარგი მებაღე იყო და თავიანთი სახლის ორანჟერეაში ბროწეულის ხეებსა და ლილიებს ახარებდა). ბევრ მეგობართან ჰქონდა გაცხოველებული მიმოწერა. ესენი იყვნენ: უოდსვორტი, ჰიგინსონი, ოტის ლორდი, კეიტ ენტონი, ჰელენ ჰანტ ჯექსონი, მის ჰოლანდი. ეს უკანასკნელი Springfield republican”-ის რედაქტორის ცოლი იყო.

ემილი დიკინსონი 1886 წლის 15 მაისს გარდაიცვალა. მის საწერ მაგიდაში მანამდე უცნობი ათასზე მეტი ლექსი იპოვეს. ერთობლიობაში მან 1800-ზე მეტი ლექსი შეთხზა. ჰიგინსონმა, რომელიც დიკინსონს ყოველთვის “ცოტათი გიჟად” მიიჩნევდა, რჩეულ ლექსებს რედაქტირება გაუკეთა, “ჩაასწორა” და 1890 წელს გამოსცა. დიკინსონის პოემები პირველადი სახით მხოლოდ 1955 წელს დაიბეჭდა.

იმდენად დიდი ენერგია დაიხარჯა იმისთვის, რომ დიკინსონი უცნაურ და უსქესო შინაბერად შეერაცხათ და მის პოემებში ამა თუ იმ ფორმით დაშიფრული ჩვეულებრივი ჰეტეროსექსუალური მისწრაფებები გამოევლინათ, რომ დიკინსონის პიროვნების გარშემო შემქნილმა გაბუქებულმა სენტიმენტალურმა მითებმა ახლა უკვე თავიანთი თავი ამოწურეს. ამასთანავე, დიკინსონის ცხოვრების ძალიან მნიშვნელოვანი ასპექტი – ქალებთან ურთიერთობა – ძალიან დიდხანს მიჩუმათებული იყო.

დიკინსონის თანამედროვე აღქმა უფრო მდიდარ და ცოცხალ სურათს გვიჩვენებს. ამასთან დაკავშირებით ლიტერატურათმცოდნე ტონი მაკ-ნერონი წერდა: “მე არ ველი იმას, რომ უცებ გაირკვეს: ემილი დიკინსონი ნამდვილი ლესბოსელი იყო… სინამდვილეში მისი პოეზიის და მისი ცხოვრების ლესბიურ-ფემინისტურ წაკითხვაზეღა შეიძლება საუბარი, როგორც მის გარშემო არსებული მრავალი ფაქტისა და გამონაგონის აღქმის ყველაზე კორექტულ საშუალებაზე”.

თავის ყველაზე ცნობილ, 1975 წელს დაწერილ ესეში “ვეზუვი სახლში: ემილი დიკინსონის ძალა” პოეტი ადრიან რიჩი ემილი დიკინსონის სახის ზოგიერთი კლიშეს დამსხვრევას ცდილობს. ის განიხილავს დიკინსონის ბიძაშვილის, მარტას მოგონებებში აღწერილ ეპიზოდს, სადაც მარტა “ყვება, რომ ერთხელ მეორე სართულზე ემილის საძინებელში იყო. ემილიმ ხელით ისეთი მოძრაობა გააკეთა თითქოს კარს წარმოსახვითი გასაღებით კეტავსო და უთხრა: “მარტა, აი თავისუფლება”.

იმ წლებში ემილი დიკინსონისნაირი აზროვნების მქონე ქალისთვის საკუთარი თავის რეალიზება არც ისე ადვილი იყო. როგორც ადრიანა რიჩი შენიშნავს, “საზოგადოებრივ გარემოცვას (რომელშიც იგულისხმება კალვინისტური პროტესტანტიზმი, რომანტიზმი, XIX საუკუნეში მიღებული ქალის სხეულის კორსეტში მოქცევის ტრადიცია, ქალების ცხოვრებისეული ალტერნატივები და ბოლოს მიმართება სექსუალობასთან) შეეძლო გენიალური ნიჭით დაჯილდოებული ქალების ჭკუიდან შეშლის მიზეზი გამხდარიყო. ემილი დიკინსონს არ ქონდა სხვა გზა გარდა იმისა, რომ არაორთოდოქსული, თვითდესტრუქციული, ზოგჯერ ვულკანივით ცეცხლისმფრქვეველი ლტოლვების ტრანსფორმირება მოეხდინა შიფრში “პოეტური მეტაფორის” სახელწოდებით, რომელიც მის მშობლიურ ენად იქცა. “თქვი სიმართლე, ოღონდ ნუ იტყვი მას პირდაპირ – სწორედ ეს არის იმის არსი, რასაც საკუთარ თავში ვთრგუნავთ და რაც ჩვენში გროვდება, შემდეგ კი პოეზიაში ფეთქდება”.

“დიკინსონი განდეგილის უდაბნოში როდი ცხოვრობდა. განმარტოებაში მას ადამიანების ფართო წრესთან ჰქონდა ურთიერთობა და მიმოწერა”, – აღნიშნავს ადრიანა რიჩი. “დიკინსონი უთუოდ იყო დაინტერესებული იმ მამაკაცებით, ვისგანაც ინტელექტუალური საზრდოს მიღება შეეძლო. როგორც ახლა უკვე აშკარაა, ამავე მიზეზით ქალებითაც ინტერესდებოდა. დიკინსონს ქალების შესახებ ბევრი ლექსი აქვს შეთხზული, ისევე როგორც მათთვის მიძღვნილი ლექსები. ზოგიერთი მათგანი ორ ვერსიად არსებობს, თანაც განსხვავებული აზრობრივი დატვირთვით”. ემილი დიკინსონის ემოციების სამყარო გაცილებით მდიდარი იყო, ვიდრე ამას მითები მიაწერენ. Aმის დამადასტურებელ მაგალითად შეგვიძლია მოვიყვანოთ ფაქტი, რომელსაც ისტორიკოსი ლილიან ფეიდერმანი ახსენებს: დიკინსონის მეგობარ სიუზან ჟილბერტისთვის მიწერილი ვნებებით აღსავსე წერილებს მისმა ძმისშვილმა გამოქვეყნებამდე მკაცრი რედაქტირება გაუკეთა; ამასთან, მან ყველა ვნებიანი სასიყვარულო განცდა შერბილებულად წარმოადგინა.

როგორც რიჩი წერს: “მის მოწოდებას თუ გავითვალისწინებთ, დიკინსონი არ ყოფილა არც შეშლილი და არც ექსცენტრიული; ის ცდილობდა, ისე მოეწყო თავისი ცხოვრება, რომ საკუთარი ნიჭის რეალიზებისთვის ძალები დაეზოგა”. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ემილი დიკინსონმა ისეთი რთული შემოქმედებითი ცხოვრება განვლო, როგორზეც ვირჯინია ვულფი დაახლოებით 50 წლის შემდეგ წერდა ესეში “საკუთარი ოთახი”.

დიკინსონის საიდუმლოებებს ჩვენ ვერასდროს გავიგებთ. ჩვენ მხოლოდ ის შეგვიძლია დარწმუნებით ვამტკიცოთ, რომ ის იყო ქალი, რომელსაც სხვა ქალებთან ძალიან დატვირთული და ახლო ურთიერთობები ჰქონდა. რელიგიური დოგმატების გავლენით მათ მკაცრად ჰეტეროსექსუალური ორიენტაცია ჰქონდათ, მაგრამ ამასთანავე ყველაზე კლასიკური გაგებით ქორწინების ინსტიტუტის მოწინააღმდეგეები იყვნენ. დიკინსონი ცდილობდა თავისთვის შეექმნა სივრცე, რომელშიც საკუთარი “მეს” კულტივირებას შეძლებდა. მან გაბედულად და ყოველგვარი სინანულის გარეშე უარყო პატრიარქალური კანონები.


კრისტი ბრაუნი ( ირლანდიელი მწერალი )

Kristi brauni biografia irlandieli mwerali
კრისტი ბრაუნი — (დ. 15 ივნისი, 1932 - გ. 7 სექტემბერი, 1981) ირლანდიელი მწერალი, მხატვარი და პოეტი, მძიმე ცერებრალური დამბლით დაავადებული. ცნობილი გახდა ავტობიოგრაფიული წიგნით „ჩემი მარცხენა ფეხი“. შემდგომში შექმნილი ამავე სახელწოდების ფილმი კინო აკადემის ჯილდოს მფლობელი გახდა.

ბრაუნი 1972 წლის 5 ოქტომბერს დაქორწინდა თავის ექთანზე სახელად მერი კერიზე. იგი დასახლდა ბოლიჰიგში, ირლანდიის ერთ-ერთი სოფელი, მოგვიანებით გადავიდა ინგლისში, სამერსეტი, პარბრუკი.
კრისტი ბრაუნი 49 წლის ასაკში, 1981 წლის 7 სექტემბერს, გარდაიცვალა ჰაერის უკმარისობით, როდესაც მიირთმევდა ღორის ხორცს. დაკრძალულია დუბლინში გლასნევინის სასაფლაოზე.

ლიტერატურული შემოქმედება

ავტობიოგრაფია ჩემი მარცხენა ფეხი მოგვიანებით გაფართოვდა, შევიდა რომანში Down All the Days და გახდა საერთაშორისო ბესტსელერი, თარგმნილია 14 ენაზე. The Times-ის რეცენზიის ავტორი ბერნარდ შეარი ამბობდა: „წიგნი არის ყველაზე მნიშვნელოვანი ირლანდიური ნოველა ჯეიმს ჯოისის ულისეს შემდეგ“. Down All the Days არის რომანი, სადაც ყურადღება უფრო მეტად გამახვილებულია ირლანდიისა და მისი საზოგადოების შესახებ, ვიდრე ბრაუნის ავადმყოფობაზე. ამ ნოველას მოჰყვა რომანების მთელი რიგი: A Shadow on Summer (1972); Wild Grow the Lilies (1976) და A Promising Career (გამოქვეყნდა სიკვდილის შემდეგ 1982 წელს). ბრაუნმა ასევე გამოსცა სამი პოეტური კრებული: Come Softly to My Wake, Background Music და Of Snails And Skylarks.

კულტურული შემოქმედება

My Left Foot ფილმის ვერსია გადაღებულ იქნა რეჟისორის ჯიმ შერიდანის მიერ 1989 წელს. სცენარის ავტორი შეინ კონატონი. კრისტი ბრაუნის როლს ასრულებს ვარსკვლავი დენილ დეი-ლიუისი, ხოლო ბრაუნის დედის როლს თამაშობს ბრენდა ფრიკერი. ორივე მსახიობმა მოიგო ოსკარი ფილმში შესრულებული როლისთვის (საუკეთესო მსახიობი მამაკაცი და საუკეთესო მსახიობი ქალი). ფილმი ოსკარზე ნომინირებული იყო ხუთჯერ, როგორც საუკეთესო მხატვრული ნამუშევარი, საუკეთესო რეჟისურა, საუკეთესო სცენარისავტორი.
ირლანდიურმა როკ-ჯგუფმა The Pogues-მა პატივი მიაგო კრისტი ბრაუნს სიმღერით "Down All the Days", რომელიც შევიდა 1989 წლის ალბომში, Peace and Love, რიგით მეშვიდე სიმღერად.


ალენ-ფურნიე ( ფრანგი მწრალი )

alen furnie frangi mwerali biografia
ალენ-ფურნიე (ფრანგ. Alain-Fournier; ფსევდონიმი; ნამდ. სახელი ანრი ფურნიე; დ. 3 ნოემბერი, 1886 - გ. 22 სექტემბერი, 1914) — ფრანგი მწერალი და ჯარისკაცი. ავტორია ერთადერთი რომანის "დიდი მოლნი" (Le Grand Meaulnes, 1913 წელი), რომლის საფუძველზე გადაღებულია ორი კინოფილმი, ხოლო თვით ნაწარმოები ფრანგული ლიტერატურის კლასიკად არის აღიარებული.
დაიბადა 1886 წლის 3 ოქტომბერს ქალაქ ლა-შაპელ-დ'ანჟიონში. სახელი გაითქვა რომანის წყალობით, რომელშიც ლირიკული მანერით აღწერილი აქვს ბავშვობის წლების, სკოლის, თამაშების და ყმაწვილკაცობის ფიქრების მოგონებები. რომანში შერწყმულია დინამიური სიუჟეტი და რომანტიული ინტრიგა ფრანგული პროვინციული ცხოვრების რეალისტური აღწერით.
რომანის გამოცემის შემდეგ ალენ-ფურნიე შეძლებული მეწარმე კლოდ კაზიმირ-პერიეს მდივნად მოეწყო, რომელთან ერთადაც მუშაობდა წიგნზე "ბრესტი, ტრანსატლანტიკური პორტი" (ფრანგ. Brest, port transatlantique). მწერალი ფრონტზე დაიღუპა პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისას, 1914 წლის 22 სექტემბერს, სან-რემის ტყეში ვერდენთან, მარნთან პირველი ბრძოლისას.


ფრედერიკ ბეგბედერი ( ფრანგი მწერალი )

frederik begbederi biografia frangi mwerali
ფრედერიკ ბეგბედერი, (ფრანგ. Frédéric Beigbeder, დ. 21 სექტემბერი, 1965, ნეილი-სურ-სენი), ფრანგი მწერალი, ლიტერატურული კრიტიკოსი, გამომცემელი.
ბეგბედერმა განათლება მიღო მონტენისა და ლუი-ლე-გრანის ლიცეუმებში. შემდეგ დაამთავრა პარიზის პოლიტიკური კვლევების ინსტიტუტი. უმაღლესი გაათლება აქვს მიღებული მარკეტინგშიც.
1990 წელს გამოაქვეყნა თავისი პირველი რომანი: „შეშლილი ახალგაზრდის მემუარები“, რის შემდეგაც ხდება ერთ-ერთი დიდი სარეკლამო სააგენტოს რედაქტორი. პარალელურად თანამშრომლობს, როგორც კრიტიკოსი და ქრონიკების ავტორი ისეთ ჟურნალებში, როგორებიცაა Elle, Paris Match, Voici, VSD. მონაწილეობას იღებს სატელევიზიო გადაცემებში ლიტერატურის შესახებ.
1994 წელს გამოდის მისი მეორე რომანი „არდადეგები კომაში“. 1997 წელს ბეგბედერი წერს რომანს „სიყვარული გრძელდება სამი წელი“, რაზეც რეჟისორი მარკ მარონიე ტრილოგიას იღებს.
1999 წელს „გალიმარი“ გამოსცემს მის ნოველათა კრებულს "ნოველები ექსტაზის დროს".
მომდევნო წელს იწერება ბეგბედერის ყველაზე ცნობილი რომანი „99 ფრანკი“, რომელსაც მოგვიანებით ჯერ „14,99 ევრო“, შემდეგ კი „6,20 ევრო“ ეწოდება. რომანში ფარდა აქვს ახდიი სარეკლამო სფეროს შიგა სამზარეულოს. ნაწარმოების გამოსვლიდან ცოტა ხანში ავტორი სარეკლამო სააგენტოდან დაითხოვეს.
ამავე პერიოდში ბეგბედერმა საკუთარი ლიტერატურული გადაცემები შექმნა საფრანგეთის სხვადასხვა ტელეარხებზე, რომლებიც მალევე დაიხურა.
2003 წლის იანვარში გამომცემლობა ფლამარიონიო სთავაზობს მწერალს გახდეს გამომცემელი. 2006 წლამდე ბეგბედერმა გამოსცა დაახლოებით 25 წიგნი, რის შემდეგაც ფლამარიონთან მისი თანამშრომლობა შეწყდა.
2003 წელს მწერალი ინტერალიეს პრემიას იღებს რომანისთვის „Windows on the world“, რომელიც 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერაქტს ეხება.
2005 წელს გამოვიდა ბეგბედერის „რომენტიკოსი ეგოისტი“, ორი წლის შემდეგ კი — „მიშველეთ ბოდიში“.
დღემდე ბეგბედერი არის 1994 წელს მის მიერვე დაარსებული ფლორის პრემიის ჟიურის თავმჯდომარე. მან ასევე დააარსა სადის პრემია, 2001 წელს, ლიონელ არასილთან ერთად.
2005-დან 2007 წლამდე იგი მუშაობდა ჟურნალისტად სატელევიზიო გადაცემაში Canal+-ზე. 2007 წლიდან კი ჟურნალ „პლეიბოის“ ფრანგული გამოცემის ლიტერატურული კრიტიკოსია. პარალელურად მუშაობს Canal+-ის ლიტერატურულ-კინემატოგრაფიულ გადაცემა „წრის“ წამყვანი. 1998 წლიდან მუშაობს ლიტერატურულ ჟურნალ „Lire“-შიც.
2007 წელს გამოვიდა „99 ფრანკის“ მიხედვით შექმნილი კინოფილმი, რომლის რეჟისორია ჟან კუნენი. ფილმში ბეგბედერიც ასრულებს მცირე ეპიზოდურ როლს.
2008 წლის 29 იანვრის საღამოს ფრედერიკ ბეგბედერი ერთ თავის მეგობართან ერთად დაკავებულ იქნა ნარკოტიკების მოხმარების გამო. მან წინასწარი დაკავების საკანში გაატარა 39 საათი, რის შემდეგაც გაათავისუფლეს.


პოლ ვიალარი

pol vialari frangi poeti biografia
დაიბადა 1898 წლის 18 სექტემბერს სენ-დენში. ლიტერატურას ხელი მოჰკიდა პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ: გამოაქვეყნა ლექსების კრებული და პიესები "პირველი სიყვარული" და "ადამიანები".
1939 წელს გამოსცა რომანი "ზღვის ვარდი", რომელმაც ფემინას ლიტერატურული პრემია დაიმსახურა. 1943 წელს დიდი წარმატება ხვდა წილად რომანს "დიდი მარეკი"; ამ რომანში ავტორმა ბუნებისა და ცხოველთა სამყაროს შესანიშნავ სურათებთან ერთად ფრანგული საზოგადოების ევოლუცია გვიჩვენა. თვითონ კარგი მონადირე შემდგომ რომანებში: "მონადირე", "გარეულ ცხოველთა რომანი" პირად განცდებსა და გამოცდილებას გვიხატავს. ათტომიან ციკლში "ნადირობა ადამიანებზე" ის ადამიანთა და ცხოველთა ბედის იდენტიფიკაციას ახდენს და თავის სოციოლოგიურ მრწამსს აყალიბებს. იგივე იდეაა გატარებული რვატომიან რომანში "სიკვდილი არის დასაწყისი". ვიალარის კალამს ეკუთვნის აგრეთვე "XX საუკუნის ფრანგული დასაწყისი". ბოლო პერიოდში ვიალარი პატარა რომანებს წერდა, როგორიცაა "მელიფტე ბიჭი", "სამყაროს სიჭაბუკე" და სხვა.


პოლ ვალერი ( ფრანგი პოეტი )

pol valeri frangi poeti biografia
პოლ ვალერი, (Ambroise-Paul-Toussaint-Jules Valéry), (დ. 30 ოქტომბერი, 1871, სეტი, საფრანგეთი – გ. 20 ივლისი, 1945, პარიზი, საფრანგეთი), ფრანგი პოეტი, ესეისტი და ფილოსოფოსი.
დიდი ფრანგი პოეტი, ესეისტი და ფილოსოფოსი პოლ ვალერი დაიბადა 1871 წლის 30 ოქტომბერს საფრანგეთის ქალაქ სეტში. მამამისი ფრანგი იყო დედა კი იტალიელი. 1892 წლიდან დაუახლოვდა პარიზის ლიტერატურულ წრეებს, სადაც გაიცნო სტეფან მალარმე, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა მის ინტელექტუალურ განვითარებაზე. პოლ ვალერის ლიტერატურული მოღვაწეობა 1889-90 წლებიდან დაიწყო, სიმბოლისტურ ჟურნალებში გამოქვეყნებული ლექსებით. მათ მოჰყვა ”ლეონარდო დავინჩის მეთოდის შესავალი” და ”საღამო ბატონ ტესტთან”, მაგრამ 1900 წლიდან მოყოლებული თავს ანებებს ლიტერატურულ საქმიანობას და წლების მანძილზე კარჩაკეტილად ცხოვრობს აბსოლუტურ მდუმარებაში, რომელსაც 1917 წელს არღვევს ”ნორჩი პარკას”-(მიჩნეული ვალერის ყველაზე მნიშვნელოვან პოემად) გამოქვეყნებით. ამ წიგნმა მას ჭეშმარიტი პოეტის სახელი მოუხვეჭა მეგობრებსა და პოეზიის მოტრფიალეთა შორის. 1920 წელს აქვეყნებს ”ოდებსა” და ლირიულ პოემებს, რომელებიც შემდეგ გაერთიანდნენ კრებულში ”ხიბლლი”. ამას მოჰყვა დიალოგები: ”ევპალინოსი, ანუ ხუროთმოძღვარი” და ”სული და როკვა” (1923 წ.) ესეების ორი ტომი ”ნარევი-1” (1924 წ.) და ”ნარევი-2” (1930 წ.), აგრეთვე მრავალი მომცრო წიგნი და ლიტერატურულ-ფილოსოფიური ხასიათის ფრაგმენტები. 1925 წელს ვალერი არჩეულ იქნა საფრანგეთის აკადემიის წევრად, სადაც დაიკავა ანატოლ ფრანსის ადგილი. პოლ ვალერი შედარებულია სპინოზასა და დეკარტთან, რადგან მათი ბიოგრაფიული მსგავსებანი თუ სულიერი სივრცე არაერთ წერტილში ავლენს მსგავსებას და ზოგგან იკვეთება კიდეც. (მისი ცხოვრებაც ხომ გენიალური განდეგილის ცხოვრებაა მათსავით) მას უწოდეს ”ახალი გოეთე”, სერჯო სოლომიმ მასზე დაწერა: ”თანამედროვეობის ყველაზე მაღალი და მნიშვნელოვანი ხმა მე ვალერისგან მესმის”. როდესაც რაინერ მარია რილკემ ვალერის ”ზღვის სასაფლაო” თარგმნა - აღნიშნა, რომ ჭეშმარიტად აღფრთოვანებული, როგორიც იგი ვალერის შემოქმედებითაა ძალზე იშვიათად თუ ყოფილა. რილკე: ”მე მგონია, თავისი ცხოვრების რომელიღაც ეპიზოდში ამ დიდმა პოეტმა დათრგუნა ყოველივე წარმავალი არსებითისა და მარადიულის გულისთვის, -იმდენად ნათელი ჩანს იქ, სადაც სხვები მხოლოდ სიცხადის ხარჯზე თუ აღწევენ სიღრმეს...” ასევე რილკემ აღნიშნა: ”თუ არა ვცდები, ის სწავლობდა მათემატიკას და იმდენად ღრმა და საფუძვლიანი ცოდნა შეიძინა ამ დარგში, რომ სხვა ფრანგ სწავლულებზე ადრე შეეძლო გაეგო და ჩამოეყალიბებინა აინშტაინის მნიშვნელობა”. მასთან მეგობრობდნენ: ანდრე ჟიდი, ანრი ბერგსონი და ალბერტ აინშტაინი, რომელთა დაჟინებითაც მან არაერთი სტატია გამოაქვეყნა. პოლ ვალერი გარდაიცვალა პარიზში 1945 წელს.


ჟან ბოდრიარი ( ფრანგი კულტუროლოგი )

jan bodriari frangi mwerali
ჟან ბოდრიარი (ფრანგ. Jean Baudrillard [ʒɑ̃ bo.dʀi.jaʀ]) (*29 ივლისი, 1929 - †6 მარტი, 2007) - ფრანგი კულტუროლოგი, ფილოსოფოსი, პოლიტიკური მიმომხილველი და ფოტოგრაფი. მის ნაშრომებს პოსტმოდერნიზმს და პოსტსტრუქტურალიზმს მიაკუთვნებენ.
ბოდრიარის ნაშრომებში გვერდიგვერდაა ფილოსოფია, სოციოლოგია და იდიოსინკრეტული კულტურული მეტაფიზიკა, რომელიც ჩვენი დროის ყველაზე მნიშვნელოვან მოვლენებს აანალიზებს. ბოდრიარს, რომელიც მკაცრად აკრიტიკებდა თანამედროვე საზოგადოებას, კულტურას და აზროვნებას, ხშირად ფრანგული პოსტმოდერნული თეორიის მამამთავრად მიიჩნევენ. მას გამოქვეყნებული აქვს 30-ზე მეტი წიგნი. ბოდრიარი თანამედროვეობის თითქმის ყველა მნიშვნელოვან მოვლენას თუ ტენდენციას ეხმაურებოდა, მათ შორის სქესებს, რასებს და კლასებს შორის საზღვრების გაუქმებას; ხელოვნების და ესთეტიკის დანიშნულების შეცვლას თანამედროვე მომხმარებლურ, მედია და მაღალი ტექნოლოგიების საზოგადოებაში; პოლიტიკაში, კულტურასა და ადამიანთა ცნობიერებაში ფუნდამენტურ ცვლილებებს; და ახალი მედიების, ინფორმაციისა და კიბერტექნოლოგიების გავლენას ხარისხობრივად სრულიად განსხვავებული საზოგადოებრივი წესრიგის ჩამოყალიბებაზე, რამაც ადამიანების და საზოგადოებრივი ცხოვრების ძირეული ცვლილებები გამოიწვია.


იორგოს სეფერისია

iorgos seferisia biorgrafia
იორგოს სეფერისია 1900 წელს დაიბადა. მისი ნამდვილი გვარია სეფერიადისი. სწავლობდა სამართალს ათენში და პარიზში. 1926 წლიდან დიპლომატიურ საქმიანობას მიჰყო ხელი - ჯერ კონსულად, შემდეგ კი ელჩად მუშაობდა ინგლისში, ალბანეთში, თურქეთში, ლიბანში. 1941-45 წლებში სეფერისი ემიგრაციაშია, ცხოვრობს ეგვიპტეში და სამხრეთ აფრიკაში. 1963 წელს დაჯილდოვდა ნობელის პრემიით. გარდაიცვალა 1971 წელს.


გაბრიელე დ’ანუნციო

გაბრიელე დ’ანუნციო (იტალ. Gabriele d'Annunzio, ნამდვილი გვარი რაპანიეტა (იტალ. Rapagnetta); დ. 12 მარტი, 1863 – გ. 1 მარტი, 1938)– იტალიელი პოეტი, პროზაიკოსი და დრამატურგი. ლექსების პირველი კრებული „პრიმო ვერე“ 16 წლისამ გამოაქვეყნა. 17 წლისამ კი პირველი მოთხრობები– „ჩინჩინნატო“ და „ტოტო“ დასტამბა. მისი შემოქმედება რთული და მრავალფეროვანია. აინტერესებდა ძლიერი ადამიანის, ზეკაცის პრობლემა. ომს მამაკაცური ენერგიისა და ნების გამოვლინებად თვლიდა. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე ჯარში წავიდა. მალე დაიჭრა და იძულებული გახდა შინ დაბრუნებულიყო. იმ ჯარისკაცის სევდა, ვისაც ბრძოლა აღარ შეუძლია, გამოხატა ლექსების ციკლში ,,ნოტტურნო“ (ნოქტიურნი). ფიზიკური და სულიერი ბრძოლებით დაღლილი სიმშვიდესა და შვებას ელეონორა დუზეს სიყვარულში ჰპოვებდა. იყო იტალიური კინემატოგრაფიის ერთ–ერთი ფუძემდებელი და იტალიის მეცნიერებათა აკადემიის დამაარსებელი.


გრა­ცია დე­ლე­და - იტალიელი მწერალი

gracia deleda italieli mwerali
გრა­ცია დე­ლე­და, რო­მელ­საც ხში­რად მი­ა­კუთ­ვ­ნე­ბენ ვე­რის­ტი მწერ­ლე­ბის უმც­როს თაობ­ას, 1871 წელს და­ი­ბა­და სარ­დი­ნი­ის ქა­ლაქ ნუ­ო­რო­ში, საკ­მა­ოდ შეძ­ლე­ბულ ოჯ­ახ­ში. მისი სამ­წერ­ლო დე­ბი­უ­ტი 17 წლის ას­აკ­ში შედ­გა, რო­დე­საც მან ერთ მო­დურ ჟურ­ნალ­ში გამ­ო­აქ­ვეყ­ნა თა­ვი­სი მოთხ­რო­ბე­ბი. კულ­ტუ­რუ­ლად ჩა­კე­ტი­ლი და ეკ­ო­ნო­მი­კუ­რად ჩამორ­ჩე­ნი­ლი კუნ­ძუ­ლის გა­რე­მო ბევრს ვე­რა­ფერს შეს­თა­ვა­ზებ­და ახ­ალ­გაზ­რ­და ქალს, ამ­ი­ტომ თვით­ნას­წავ­ლი დე­ლე­დას საწყი­სი გა­ნათ­ლე­ბა ერ­თობ შეზ­ღუ­დუ­ლი და ზე­დაპი­რუ­ლი იყო. და მა­ინც, მწე­რალ­მა მო­ნა­ხა თა­ვის თავ­ში ძა­ლე­ბი, ბრმად კი არ შეს­ძულე­ბო­და სამ­შობ­ლოს შეზ­ღუ­დუ­ლო­ბა, არ­ა­მედ შე­მოქ­მე­დე­ბი­თად და ნა­ყო­ფი­ე­რად გამოეყ­ე­ნე­ბი­ნა ეს თა­ვი­სი გა­მოც­დი­ლე­ბა. იგი წერ­და: "სარ­დი­ნია დუ­მი­ლი­სა და ვნების მი­წაა. უნ­და ჩას­წ­ვ­დე მას, რომ შე­იყ­ვა­რო".

1892 წელს გა­მო­ვი­და მი­სი პირ­ვე­ლი რო­მა­ნი "სარ­დი­ნი­ის ყვა­ვი­ლი". ეს მან­ძო­ნისა და ვალ­ტერ სკო­ტის შე­ზა­ვე­ბა იყო ჯო­ვა­ნი ვერ­გა­სა და ლუ­ი­ჯი კა­პუ­ა­ნას სა­უ­კეთესო გა­მოც­დი­ლე­ბას­თან. 1892 წელს გა­მო­სულ­მა მე­ო­რე ნა­წარ­მო­ებ­მა "ბო­რო­ტე­ბის გზე­ბი", რო­მელ­შიც და­ზუს­ტ­და მი­სი სამ­წერ­ლო სტი­ლი და ძი­რი­თა­დი მი­მარ­თუ­ლე­ბე­ბი, ლუ­ი­ჯი კა­პუ­ა­ნას და­დე­ბი­თი რე­ცენ­ზია და­იმ­სა­ხუ­რა.


ადოლფო ბიოი კასარესი

adolfo bioi kasaresi biografia
ადოლფო ბიოი კასარესი (15 სექტემბერი, 1914 – 8 მარტი, 1999) იყო არგენტინელი მწერალი, პოეტი, კრიტიკოსი და ბიბლიოთკარი. ის იყო მისი თანამემულის ხორხე ლუის ბორხესის მეგობარი, თანამშრომელი და თანამოაზრე. მის ნაწარმოებს "მორელის გამოგონება" ბევრი მიიჩნევს ფანტასტიკური ჟანრის ერთ-ერთ საუკეთსო ნიმუშად.