პერსი შელი - დამჭკნარ იაზე

(მთარგმნელი: ხათუნა ბოლქვაძე)

გაქრა სურნელი ამ ყვავილისა,
ის ძლიერ ჰგავდა შენს ამბორს, კარგო,
ფერიც დაკარგა შენივე მსგავსი,
ნეტავ ვიცოდე, ძვირფასო, რატომ?

უსიცოცხლო და დამჭკნარი ია
წევს უმოძრაოდ გარიყულ მკერდზე,
და დამცინავი დუმილი მისი
ძლიერ მოქმედებს ძვირფასო ჩემზე.

ვგოდებ,-ცრემლები არ აცოცხლებენ,
ვოხრავ,-არ მესმის მე სუნთქვა მისი
და ამ დაკარგულ, უმიზნო ხვედრის,
ვგონებ, მე უფრო ვიყავი ღირსი...


ლონგფელოუ ჰენრი - წვიმიანი დღე

longfelou henri wvimiani dge
(მთარგმნელი: ხათუნა ბოლქვაძე)

დღე არის ცივი, მოწყენილი და სევდიანი
და მძაფრი ქარიც ისევე ქრის ზარით, გრიალით,
ობოლი ვაზი სიცივისგან ცივ კედელს ეკვრის,
მკვდარი ფოთლები სიოს მიაქვს ჰაერში ცეკვით.
და დღეა ცივი, წვიმიანი და სევდიანი.

ჩემი სიცოცხლეც სევდიანი, მოღრუბლულია,
გარეთ ისევ წვიმს, არ დაღლილა ქარი სრულიად.
ჩემი ფიქრებით ვეჭიდები წარსულის კედლებს,
ამითღა ვცოცხოლობ, ჩემო კარგო, ეს მაიმედებს.
და ეს დღეებიც ისევ ცივი, მოღუშულია.

ჩემს სევდიან გულს აღარ უნდა შეწყვიტოს ძგერა,
რადგან ოქროსფერ სხივებიან მზეზე სურს ცქერა.
ყველა სიცოცხლეს ურევია ეს სევდა ვაგლახ,
და ჩემი ბედიც ნაცნობია ყველასთვის ალბათ,
ცუდი დღეებიც საჭიროა ამ ქვეყნად, რა ვქნათ?


ჯორჯ გორდონ ბაირონი - როცა დავშორდით

jorj gordon baironi roca davshordit
(მთარგმნელი: ხათუნა ბოლქვაძე)

როცა დავშორდით მაშინ
დუმილითა და ცრემლით,
დიდხანს მწუხარე დავრჩი,
გაიყო გული ჩემი.
ყინვამ წაგართვა ფერი,
ესოდენ ცივი კოცნაც,
მენიშნა ყველაფერი
და განშორების მოსვლაც.

როცა დამეცა ცვარი,
დილით მხურვალე შუბლზე,
ვიგრძენი რაღაც ავი
და ახლაც მადევს გულზე.
ვხედავ გატეხე ფიცი,
გამოჩნდა შენი სახე,
შენი სახელიც ვიცი,
მისი შერცხვენაც ვნახე.

მათ ჩემზე ადრე გიცნეს,
გლოვის ზარები მესმა,
და გული ვეღარ ითმენს,
ძვირფასი იყავ ერთხანს.
ბევრმა არ იცის, ვხედავ
ეს ნაცნობობა ჩვენი,
დიდხანს ვინანებ ნეტავ?
არის სათქმელად ძნელი.

ჩვენ საიდუმლოდ შევხვდით
და ძლიერ მტკივა გული,
აღარაფერი მეთქმის,
მატყუებს შენი სული.
თუკი ოდესმე გნახე,
გავწირე თავი ჩემი,
როგორ გავაღებ ბაგეს,
დუმილითა და ცრემლით?!.


კრისტი ბრაუნი ( ირლანდიელი მწერალი )

Kristi brauni biografia irlandieli mwerali
კრისტი ბრაუნი — (დ. 15 ივნისი, 1932 - გ. 7 სექტემბერი, 1981) ირლანდიელი მწერალი, მხატვარი და პოეტი, მძიმე ცერებრალური დამბლით დაავადებული. ცნობილი გახდა ავტობიოგრაფიული წიგნით „ჩემი მარცხენა ფეხი“. შემდგომში შექმნილი ამავე სახელწოდების ფილმი კინო აკადემის ჯილდოს მფლობელი გახდა.

ბრაუნი 1972 წლის 5 ოქტომბერს დაქორწინდა თავის ექთანზე სახელად მერი კერიზე. იგი დასახლდა ბოლიჰიგში, ირლანდიის ერთ-ერთი სოფელი, მოგვიანებით გადავიდა ინგლისში, სამერსეტი, პარბრუკი.
კრისტი ბრაუნი 49 წლის ასაკში, 1981 წლის 7 სექტემბერს, გარდაიცვალა ჰაერის უკმარისობით, როდესაც მიირთმევდა ღორის ხორცს. დაკრძალულია დუბლინში გლასნევინის სასაფლაოზე.

ლიტერატურული შემოქმედება

ავტობიოგრაფია ჩემი მარცხენა ფეხი მოგვიანებით გაფართოვდა, შევიდა რომანში Down All the Days და გახდა საერთაშორისო ბესტსელერი, თარგმნილია 14 ენაზე. The Times-ის რეცენზიის ავტორი ბერნარდ შეარი ამბობდა: „წიგნი არის ყველაზე მნიშვნელოვანი ირლანდიური ნოველა ჯეიმს ჯოისის ულისეს შემდეგ“. Down All the Days არის რომანი, სადაც ყურადღება უფრო მეტად გამახვილებულია ირლანდიისა და მისი საზოგადოების შესახებ, ვიდრე ბრაუნის ავადმყოფობაზე. ამ ნოველას მოჰყვა რომანების მთელი რიგი: A Shadow on Summer (1972); Wild Grow the Lilies (1976) და A Promising Career (გამოქვეყნდა სიკვდილის შემდეგ 1982 წელს). ბრაუნმა ასევე გამოსცა სამი პოეტური კრებული: Come Softly to My Wake, Background Music და Of Snails And Skylarks.

კულტურული შემოქმედება

My Left Foot ფილმის ვერსია გადაღებულ იქნა რეჟისორის ჯიმ შერიდანის მიერ 1989 წელს. სცენარის ავტორი შეინ კონატონი. კრისტი ბრაუნის როლს ასრულებს ვარსკვლავი დენილ დეი-ლიუისი, ხოლო ბრაუნის დედის როლს თამაშობს ბრენდა ფრიკერი. ორივე მსახიობმა მოიგო ოსკარი ფილმში შესრულებული როლისთვის (საუკეთესო მსახიობი მამაკაცი და საუკეთესო მსახიობი ქალი). ფილმი ოსკარზე ნომინირებული იყო ხუთჯერ, როგორც საუკეთესო მხატვრული ნამუშევარი, საუკეთესო რეჟისურა, საუკეთესო სცენარისავტორი.
ირლანდიურმა როკ-ჯგუფმა The Pogues-მა პატივი მიაგო კრისტი ბრაუნს სიმღერით "Down All the Days", რომელიც შევიდა 1989 წლის ალბომში, Peace and Love, რიგით მეშვიდე სიმღერად.


ალენ-ფურნიე ( ფრანგი მწრალი )

alen furnie frangi mwerali biografia
ალენ-ფურნიე (ფრანგ. Alain-Fournier; ფსევდონიმი; ნამდ. სახელი ანრი ფურნიე; დ. 3 ნოემბერი, 1886 - გ. 22 სექტემბერი, 1914) — ფრანგი მწერალი და ჯარისკაცი. ავტორია ერთადერთი რომანის "დიდი მოლნი" (Le Grand Meaulnes, 1913 წელი), რომლის საფუძველზე გადაღებულია ორი კინოფილმი, ხოლო თვით ნაწარმოები ფრანგული ლიტერატურის კლასიკად არის აღიარებული.
დაიბადა 1886 წლის 3 ოქტომბერს ქალაქ ლა-შაპელ-დ'ანჟიონში. სახელი გაითქვა რომანის წყალობით, რომელშიც ლირიკული მანერით აღწერილი აქვს ბავშვობის წლების, სკოლის, თამაშების და ყმაწვილკაცობის ფიქრების მოგონებები. რომანში შერწყმულია დინამიური სიუჟეტი და რომანტიული ინტრიგა ფრანგული პროვინციული ცხოვრების რეალისტური აღწერით.
რომანის გამოცემის შემდეგ ალენ-ფურნიე შეძლებული მეწარმე კლოდ კაზიმირ-პერიეს მდივნად მოეწყო, რომელთან ერთადაც მუშაობდა წიგნზე "ბრესტი, ტრანსატლანტიკური პორტი" (ფრანგ. Brest, port transatlantique). მწერალი ფრონტზე დაიღუპა პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისას, 1914 წლის 22 სექტემბერს, სან-რემის ტყეში ვერდენთან, მარნთან პირველი ბრძოლისას.


ფრედერიკ ბეგბედერი ( ფრანგი მწერალი )

frederik begbederi biografia frangi mwerali
ფრედერიკ ბეგბედერი, (ფრანგ. Frédéric Beigbeder, დ. 21 სექტემბერი, 1965, ნეილი-სურ-სენი), ფრანგი მწერალი, ლიტერატურული კრიტიკოსი, გამომცემელი.
ბეგბედერმა განათლება მიღო მონტენისა და ლუი-ლე-გრანის ლიცეუმებში. შემდეგ დაამთავრა პარიზის პოლიტიკური კვლევების ინსტიტუტი. უმაღლესი გაათლება აქვს მიღებული მარკეტინგშიც.
1990 წელს გამოაქვეყნა თავისი პირველი რომანი: „შეშლილი ახალგაზრდის მემუარები“, რის შემდეგაც ხდება ერთ-ერთი დიდი სარეკლამო სააგენტოს რედაქტორი. პარალელურად თანამშრომლობს, როგორც კრიტიკოსი და ქრონიკების ავტორი ისეთ ჟურნალებში, როგორებიცაა Elle, Paris Match, Voici, VSD. მონაწილეობას იღებს სატელევიზიო გადაცემებში ლიტერატურის შესახებ.
1994 წელს გამოდის მისი მეორე რომანი „არდადეგები კომაში“. 1997 წელს ბეგბედერი წერს რომანს „სიყვარული გრძელდება სამი წელი“, რაზეც რეჟისორი მარკ მარონიე ტრილოგიას იღებს.
1999 წელს „გალიმარი“ გამოსცემს მის ნოველათა კრებულს "ნოველები ექსტაზის დროს".
მომდევნო წელს იწერება ბეგბედერის ყველაზე ცნობილი რომანი „99 ფრანკი“, რომელსაც მოგვიანებით ჯერ „14,99 ევრო“, შემდეგ კი „6,20 ევრო“ ეწოდება. რომანში ფარდა აქვს ახდიი სარეკლამო სფეროს შიგა სამზარეულოს. ნაწარმოების გამოსვლიდან ცოტა ხანში ავტორი სარეკლამო სააგენტოდან დაითხოვეს.
ამავე პერიოდში ბეგბედერმა საკუთარი ლიტერატურული გადაცემები შექმნა საფრანგეთის სხვადასხვა ტელეარხებზე, რომლებიც მალევე დაიხურა.
2003 წლის იანვარში გამომცემლობა ფლამარიონიო სთავაზობს მწერალს გახდეს გამომცემელი. 2006 წლამდე ბეგბედერმა გამოსცა დაახლოებით 25 წიგნი, რის შემდეგაც ფლამარიონთან მისი თანამშრომლობა შეწყდა.
2003 წელს მწერალი ინტერალიეს პრემიას იღებს რომანისთვის „Windows on the world“, რომელიც 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერაქტს ეხება.
2005 წელს გამოვიდა ბეგბედერის „რომენტიკოსი ეგოისტი“, ორი წლის შემდეგ კი — „მიშველეთ ბოდიში“.
დღემდე ბეგბედერი არის 1994 წელს მის მიერვე დაარსებული ფლორის პრემიის ჟიურის თავმჯდომარე. მან ასევე დააარსა სადის პრემია, 2001 წელს, ლიონელ არასილთან ერთად.
2005-დან 2007 წლამდე იგი მუშაობდა ჟურნალისტად სატელევიზიო გადაცემაში Canal+-ზე. 2007 წლიდან კი ჟურნალ „პლეიბოის“ ფრანგული გამოცემის ლიტერატურული კრიტიკოსია. პარალელურად მუშაობს Canal+-ის ლიტერატურულ-კინემატოგრაფიულ გადაცემა „წრის“ წამყვანი. 1998 წლიდან მუშაობს ლიტერატურულ ჟურნალ „Lire“-შიც.
2007 წელს გამოვიდა „99 ფრანკის“ მიხედვით შექმნილი კინოფილმი, რომლის რეჟისორია ჟან კუნენი. ფილმში ბეგბედერიც ასრულებს მცირე ეპიზოდურ როლს.
2008 წლის 29 იანვრის საღამოს ფრედერიკ ბეგბედერი ერთ თავის მეგობართან ერთად დაკავებულ იქნა ნარკოტიკების მოხმარების გამო. მან წინასწარი დაკავების საკანში გაატარა 39 საათი, რის შემდეგაც გაათავისუფლეს.


პოლ ვიალარი

pol vialari frangi poeti biografia
დაიბადა 1898 წლის 18 სექტემბერს სენ-დენში. ლიტერატურას ხელი მოჰკიდა პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ: გამოაქვეყნა ლექსების კრებული და პიესები "პირველი სიყვარული" და "ადამიანები".
1939 წელს გამოსცა რომანი "ზღვის ვარდი", რომელმაც ფემინას ლიტერატურული პრემია დაიმსახურა. 1943 წელს დიდი წარმატება ხვდა წილად რომანს "დიდი მარეკი"; ამ რომანში ავტორმა ბუნებისა და ცხოველთა სამყაროს შესანიშნავ სურათებთან ერთად ფრანგული საზოგადოების ევოლუცია გვიჩვენა. თვითონ კარგი მონადირე შემდგომ რომანებში: "მონადირე", "გარეულ ცხოველთა რომანი" პირად განცდებსა და გამოცდილებას გვიხატავს. ათტომიან ციკლში "ნადირობა ადამიანებზე" ის ადამიანთა და ცხოველთა ბედის იდენტიფიკაციას ახდენს და თავის სოციოლოგიურ მრწამსს აყალიბებს. იგივე იდეაა გატარებული რვატომიან რომანში "სიკვდილი არის დასაწყისი". ვიალარის კალამს ეკუთვნის აგრეთვე "XX საუკუნის ფრანგული დასაწყისი". ბოლო პერიოდში ვიალარი პატარა რომანებს წერდა, როგორიცაა "მელიფტე ბიჭი", "სამყაროს სიჭაბუკე" და სხვა.


პოლ ვალერი ( ფრანგი პოეტი )

pol valeri frangi poeti biografia
პოლ ვალერი, (Ambroise-Paul-Toussaint-Jules Valéry), (დ. 30 ოქტომბერი, 1871, სეტი, საფრანგეთი – გ. 20 ივლისი, 1945, პარიზი, საფრანგეთი), ფრანგი პოეტი, ესეისტი და ფილოსოფოსი.
დიდი ფრანგი პოეტი, ესეისტი და ფილოსოფოსი პოლ ვალერი დაიბადა 1871 წლის 30 ოქტომბერს საფრანგეთის ქალაქ სეტში. მამამისი ფრანგი იყო დედა კი იტალიელი. 1892 წლიდან დაუახლოვდა პარიზის ლიტერატურულ წრეებს, სადაც გაიცნო სტეფან მალარმე, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა მის ინტელექტუალურ განვითარებაზე. პოლ ვალერის ლიტერატურული მოღვაწეობა 1889-90 წლებიდან დაიწყო, სიმბოლისტურ ჟურნალებში გამოქვეყნებული ლექსებით. მათ მოჰყვა ”ლეონარდო დავინჩის მეთოდის შესავალი” და ”საღამო ბატონ ტესტთან”, მაგრამ 1900 წლიდან მოყოლებული თავს ანებებს ლიტერატურულ საქმიანობას და წლების მანძილზე კარჩაკეტილად ცხოვრობს აბსოლუტურ მდუმარებაში, რომელსაც 1917 წელს არღვევს ”ნორჩი პარკას”-(მიჩნეული ვალერის ყველაზე მნიშვნელოვან პოემად) გამოქვეყნებით. ამ წიგნმა მას ჭეშმარიტი პოეტის სახელი მოუხვეჭა მეგობრებსა და პოეზიის მოტრფიალეთა შორის. 1920 წელს აქვეყნებს ”ოდებსა” და ლირიულ პოემებს, რომელებიც შემდეგ გაერთიანდნენ კრებულში ”ხიბლლი”. ამას მოჰყვა დიალოგები: ”ევპალინოსი, ანუ ხუროთმოძღვარი” და ”სული და როკვა” (1923 წ.) ესეების ორი ტომი ”ნარევი-1” (1924 წ.) და ”ნარევი-2” (1930 წ.), აგრეთვე მრავალი მომცრო წიგნი და ლიტერატურულ-ფილოსოფიური ხასიათის ფრაგმენტები. 1925 წელს ვალერი არჩეულ იქნა საფრანგეთის აკადემიის წევრად, სადაც დაიკავა ანატოლ ფრანსის ადგილი. პოლ ვალერი შედარებულია სპინოზასა და დეკარტთან, რადგან მათი ბიოგრაფიული მსგავსებანი თუ სულიერი სივრცე არაერთ წერტილში ავლენს მსგავსებას და ზოგგან იკვეთება კიდეც. (მისი ცხოვრებაც ხომ გენიალური განდეგილის ცხოვრებაა მათსავით) მას უწოდეს ”ახალი გოეთე”, სერჯო სოლომიმ მასზე დაწერა: ”თანამედროვეობის ყველაზე მაღალი და მნიშვნელოვანი ხმა მე ვალერისგან მესმის”. როდესაც რაინერ მარია რილკემ ვალერის ”ზღვის სასაფლაო” თარგმნა - აღნიშნა, რომ ჭეშმარიტად აღფრთოვანებული, როგორიც იგი ვალერის შემოქმედებითაა ძალზე იშვიათად თუ ყოფილა. რილკე: ”მე მგონია, თავისი ცხოვრების რომელიღაც ეპიზოდში ამ დიდმა პოეტმა დათრგუნა ყოველივე წარმავალი არსებითისა და მარადიულის გულისთვის, -იმდენად ნათელი ჩანს იქ, სადაც სხვები მხოლოდ სიცხადის ხარჯზე თუ აღწევენ სიღრმეს...” ასევე რილკემ აღნიშნა: ”თუ არა ვცდები, ის სწავლობდა მათემატიკას და იმდენად ღრმა და საფუძვლიანი ცოდნა შეიძინა ამ დარგში, რომ სხვა ფრანგ სწავლულებზე ადრე შეეძლო გაეგო და ჩამოეყალიბებინა აინშტაინის მნიშვნელობა”. მასთან მეგობრობდნენ: ანდრე ჟიდი, ანრი ბერგსონი და ალბერტ აინშტაინი, რომელთა დაჟინებითაც მან არაერთი სტატია გამოაქვეყნა. პოლ ვალერი გარდაიცვალა პარიზში 1945 წელს.


ჟან ბოდრიარი ( ფრანგი კულტუროლოგი )

jan bodriari frangi mwerali
ჟან ბოდრიარი (ფრანგ. Jean Baudrillard [ʒɑ̃ bo.dʀi.jaʀ]) (*29 ივლისი, 1929 - †6 მარტი, 2007) - ფრანგი კულტუროლოგი, ფილოსოფოსი, პოლიტიკური მიმომხილველი და ფოტოგრაფი. მის ნაშრომებს პოსტმოდერნიზმს და პოსტსტრუქტურალიზმს მიაკუთვნებენ.
ბოდრიარის ნაშრომებში გვერდიგვერდაა ფილოსოფია, სოციოლოგია და იდიოსინკრეტული კულტურული მეტაფიზიკა, რომელიც ჩვენი დროის ყველაზე მნიშვნელოვან მოვლენებს აანალიზებს. ბოდრიარს, რომელიც მკაცრად აკრიტიკებდა თანამედროვე საზოგადოებას, კულტურას და აზროვნებას, ხშირად ფრანგული პოსტმოდერნული თეორიის მამამთავრად მიიჩნევენ. მას გამოქვეყნებული აქვს 30-ზე მეტი წიგნი. ბოდრიარი თანამედროვეობის თითქმის ყველა მნიშვნელოვან მოვლენას თუ ტენდენციას ეხმაურებოდა, მათ შორის სქესებს, რასებს და კლასებს შორის საზღვრების გაუქმებას; ხელოვნების და ესთეტიკის დანიშნულების შეცვლას თანამედროვე მომხმარებლურ, მედია და მაღალი ტექნოლოგიების საზოგადოებაში; პოლიტიკაში, კულტურასა და ადამიანთა ცნობიერებაში ფუნდამენტურ ცვლილებებს; და ახალი მედიების, ინფორმაციისა და კიბერტექნოლოგიების გავლენას ხარისხობრივად სრულიად განსხვავებული საზოგადოებრივი წესრიგის ჩამოყალიბებაზე, რამაც ადამიანების და საზოგადოებრივი ცხოვრების ძირეული ცვლილებები გამოიწვია.


პი­ერ პა­ო­ლო პა­ზო­ლი­ნი - "ამ­არ­კორ­დი", გუ­ე­რა­სა და ფე­ლი­ნის მოთხ­რო­ბა

pier paolo pazolini amarkordi guerasa da felinis motxroba
თარგმნა მეგი ლორიამ

ტო­ნი­ნო გუ­ე­რამ მი­სი და ფე­ლი­ნის ბავ­შ­ვო­ბი­სა და ყმაწ­ვი­ლო­ბის­დ­რო­ინ­დელ სა­ერ­თო მო­გო­ნე­ბებ­ზე და­ფუძ­ნე­ბუ­ლი გა­მო­გო­ნი­ლი ის­ტო­რია გად­მო­ი­ტა­ნა ფურ­ცელ­ზე. გუ­ე­რამ თა­ვის თავ­ზე რე­დაქ­ტო­რის მო­ვა­ლე­ო­ბა იკ­ის­რა და გა­დაწყ­ვი­ტა, რომ უფ­რო სა­მარ­თ­ლი­ა­ნი იქ­ნე­ბო­და, თუ­კი არ გა­და­უხ­ვევ­და მა­ტი­ა­ნეს ტრა­დი­ცი­ას და არ მი­იჩ­ნევ­და, რომ მე­მუ­ა­რის წამ­კითხ­ვე­ლი აუც­ი­ლებ­ლად ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი ნა­წარ­მო­ე­ბით ტკბო­ბას მო­ი­სურ­ვებ­და; პი­რი­ქით, მან მკითხ­ვე­ლი უბ­რა­ლო და ლა­მის გა­უ­ნათ­ლე­ბელ ად­ა­მი­ა­ნად ჩათ­ვა­ლა, ჩვე­უ­ლებ­რივ კი­ნო­მა­ყუ­რებ­ლად. სწო­რედ აქ­ე­დან გაჩ­ნ­და ეს სა­ხა­ლი­სო მოთხ­რო­ბა, მე­მუ­ა­რე­ბის­თ­ვის ტი­პი­უ­რი ნა­წარ­მო­ე­ბი, რო­მე­ლიც არც "მე"-ა და არც "იგი", არ­ა­მედ უფ­რო "ჩვენ"; ეს სრუ­ლი­ად უც­ხო რა­მაა ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი ტრა­დი­ცი­ის­თ­ვის. სა­უ­ბა­რია - თუ­კი სა­ერ­თოდ შე­იძ­ლე­ბა ამ სა­კითხის და­ყე­ნე­ბა - მრავ­ლო­ბით რიცხ­ვ­ზე, ერთ­გ­ვარ "ჩვენ"-ზე, რი­სი მეშ­ვე­ო­ბი­თაც ავ­ტო­რე­ბი (ტო­ნი­ნო გუ­ე­რა და ფე­დე­რი­კო ფე­ლი­ნი) თა­ვი­ან­თი ჯა­დოქ­რო­ბის დე­მონ­ს­ტ­რი­რე­ბას ახ­დე­ნენ და ხიბ­ლა­ვენ მკითხ­ველს; და აი, ჩვენ მოწ­მე­ნი ვხდე­ბით იმ­ი­სა, თუ რო­გორ იბ­ა­დე­ბა და ვი­თარ­დე­ბა ჩვენს თვალ­წინ ის­ტო­რია; რო­გორც ჩანს, იგი ჩვე­ნი ყუ­რად­ღე­ბი­დან და ჩვე­ნი ინ­ტე­რე­სი­დან იბ­ა­დე­ბა, შე­საძ­ლოა ჩვე­ნი მეხ­სი­ე­რე­ბი­და­ნაც. იქმ­ნე­ბა შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბა, რომ ბავ­შ­ვო­ბა და სიყ­მაწ­ვი­ლე ყვე­ლამ გუ­ე­რა­სა და ფე­ლი­ნის "ქა­ლაქ­ში" გა­ვა­ტა­რეთ.

გუ­ე­რა და ფე­ლი­ნი გა­ნა­ი­ა­რა­ღე­ბენ მკითხ­ველს და აიძ­უ­ლე­ბენ, პი­რი­ქით, აუც­ი­ლე­ბე­ლი, ბუ­ნებ­რი­ვი და სა­ყო­ველ­თაო-უნ­ი­ვერ­სა­ლუ­რი ხედ­ვით აღ­ი­ჭურ­ვოს და ერ­თა­დერ­თი შე­საძ­ლე­ბე­ლი ვერ­სია გა­ით­ვა­ლის­წი­ნოს. გა­ოგ­ნე­ბუ­ლი მკითხ­ვე­ლი (ყვე­ლა მკითხ­ვე­ლი ხომ უბ­ი­წოა და გა­მო­უც­დე­ლი) მყის­ვე ყლა­პავს სატყუ­ა­რას და თა­ვი ისე მო­აქვს, თით­ქოს იც­ნობს ამ შე­სა­ნიშ­ნავ ად­ა­მი­ა­ნებს და მათ­ზე იმ­ა­ვე აზ­რი­საა, რა­საც თა­ვად ეს გმი­რე­ბი ფიქ­რო­ბენ თა­ვის შე­სა­ხებ.

რა იმ­ა­ლე­ბა "ამ­არ­კორ­დის" ან­ეკ­დო­ტებ­სა თუ სოფ­ლურ-პრო­ვინ­ცი­ულ კა­რი­კა­ტუ­რებ­ში? აქ არაა ის­ტო­რი­ე­ბი, აქ სი­ცა­რი­ე­ლეა. გა­მო­ცა­ნა - რომ­ლის წი­ნა­შეც უკ­ან იხ­ე­ვენ ის­ტო­რი­უ­ლი, მო­რა­ლუ­რი და სო­ცი­ა­ლუ­რი გან­ს­ჯე­ბი - რე­ლი­გი­უ­რო­ბის უხ­ე­ში, წარ­მარ­თუ­ლი ჰი­პოს­ტა­სია. ტრა­გი­კულ­ში, რო­მე­ლიც თით­ქ­მის ყო­ველ­თ­ვის რე­ლი­გი­ურ ფე­ნო­მენს წარ­მო­ად­გენს, ძალ­ზე ბევ­რია "სოფ­ლუ­რი" და "გა­უთ­ლე­ლი" სუბ­ს­ტან­ცია. მი­სი "გრძნო­ბა­თა აღზ­რ­და" ამ მკითხ­ველ­ში გრძნო­ბე­ბის­ვე შიშს აღძ­რავს, შიშს მა­თი გა­მოვ­ლი­ნე­ბე­ბის წი­ნა­შე. მაშ ასე, თუ­კი ამ ად­ა­მი­ა­ნის მსოფ­ლ­მ­ხედ­ვე­ლო­ბა არაა დამ­ყა­რე­ბუ­ლი მოჩ­ვე­ნე­ბი­თი მოვ­ლე­ნე­ბით აღ­სავ­სე ყო­ფი­ე­რე­ბის სა­ი­დუმ­ლო­ზე, მა­შინ ფე­ლი­ნიმ, სო­ცი­ა­ლუ­რი მო­საზ­რე­ბე­ბის გა­მო, უნ­და და­მა­ლოს თა­ვი­სი გრძნო­ბე­ბი, ანუ მის­ტი­ფი­კა­ცი­ებს უნ­და მიჰ­ყოს ხე­ლი. ამგ­ვა­რად, ამ გრძნო­ბას გა­მომ­ჟ­ღავ­ნე­ბის­თა­ნა­ვე ლაგ­მა­ვენ. მა­ინც რი­თი? სი­ცი­ლით. სწო­რედ რომ სი­ცი­ლით და არა იუმ­ო­რით. ფე­ლი­ნი კო­მი­კუ­რის­კენ ილტ­ვის (და გუ­ე­რა იძ­უ­ლე­ბუ­ლია და­ეხ­მა­როს მას), მაგ­რამ აქ კონ­ვულ­სი­უ­რი ხარ­ხა­რი უნ­და ვი­გუ­ლის­ხ­მოთ. ესაა ნერ­ვუ­ლი, მე­ძა­ვი ქა­ლე­ბი­სა და მა­ზო­ხის­ტე­ბის სი­ცი­ლი; ყოვ­ლის გან­მ­ძარ­ც­ვე­ლი, და­მან­გ­რე­ვე­ლი ხარ­ხა­რი, რო­მე­ლიც თა­ვი­დან შლის გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლო­ბას, მაგ­რამ შემ­დეგ კი ის­ევ აღ­ად­გენს მას. ესაა პა­თე­ტი­კუ­რი თავ­დაც­ვის, ყი­ნუ­ლო­ვა­ნი სი­ცი­ლი.

ამგ­ვა­რად, სი­ცი­ლის არ­ა­ნორ­მა­ლუ­რი შე­ტე­ვე­ბით შე­ზა­ვე­ბუ­ლი ტრა­გი­კუ­ლი გრძნო­ბა, რო­მე­ლიც სი­ცა­რი­ე­ლის მიღ­მა იმ­ა­ლე­ბა, მეტ-ნაკ­ლე­ბად კო­რექ­ტუ­ლად გა­მო­ი­ყუ­რე­ბა და თა­ვის მხრივ, თა­ვად ამ სი­ცი­ლის ფსი­ქო­ლო­გი­ურ ნა­ძა­ლა­დე­ვო­ბას აქ­არ­წყ­ლებს; ეს მე­ო­რე კო­რექ­ცია იუმ­ო­რის ჩა­რე­ვით მი­იღ­წე­ვა. ბალ­თა შეკ­რუ­ლია: ან­ეკ­დოტ­სა და კა­რი­კა­ტუ­რას (სხვა­თა შო­რის, ყალბს) სი­ხა­რუ­ლით შევ­ც­ქე­რით (ას­ე­ვე ყალ­ბი სი­ხა­რუ­ლით), ის­ე­ვე, რო­გორც ეს ტრა­დი­ცი­ა­სა და კე­თილ­გო­ნი­ე­რე­ბას შე­ე­ფე­რე­ბა: სწო­რედ ეს გრძნო­ბა უნ­დო­დათ გა­მო­ეწ­ვი­ათ ავ­ტო­რებს.

სა­ბო­ლო­ოდ ფე­ლი­ნი პირ­ში ჩა­ლა­გა­მოვ­ლე­ბუ­ლი რჩე­ბა: თა­ვი­სი ქა­ლა­ქის ცხოვ­რე­ბით (გა­ზაფხუ­ლი­დან გა­ზაფხუ­ლამ­დე), წვრი­ლი ბურ­ჟუ­ა­ზი­ი­დან გა­მო­სუ­ლი წვრილ-წვრი­ლი პერ­სო­ნა­ჟე­ბით, თა­ვი­სი ცე­რო­დე­ნა ად­ა­მი­ა­ნე­ბით. პი­რა­დად მე (პრო­დი­უ­სე­რი რომ ვყო­ფი­ლი­ყა­ვი) ამ მოთხ­რო­ბის მი­ხედ­ვით სა­ერ­თოდ არ გა­და­ვა­ღე­ბი­ნებ­დი ფილმს. მე შე­მე­შინ­დე­ბო­და გა­მე­ცოცხ­ლე­ბი­ნა, აჩრ­დილ­თა სამ­ყა­რო­დან გა­მო­მეხ­მო ნე­ო­რე­ა­ლის­ტუ­რი ან­აქ­რო­ნიზ­მი, რო­მელ­შიც მუ­დამ ძა­ვა­ტი­ნის დე­ვი­ზის მი­ხედ­ვით უნ­და გვეცხოვ­რა: ეს იქ­ნე­ბო­და "ღა­ტა­კი შე­რე­კი­ლე­ბი" თა­ნა­მედ­რო­ვე იპ­ოს­ტას­ში, სა­ხე­ლად "შეშ­ლი­ლი წვრი­ლი ბურ­ჟუ­ა­ზია".

მაგ­რამ, რო­ცა იცი, რომ ფილ­მის რე­ჟი­სო­რი ფე­ლი­ნი იქ­ნე­ბა, აუც­ი­ლებ­ლად წარ­მო­იდ­გენ ნა­წარ­მო­ებს, რო­მე­ლიც ამ მოთხ­რო­ბი­დან თუ რო­მა­ნი­დან გა­მო­ვა. ფე­ლი­ნი უკ­ი­დუ­რეს ექს­ტ­რე­მიზ­მ­საც კი არ მო­ე­რი­დე­ბა, თა­ვის პა­ტა­რა ად­ა­მი­ა­ნებს ვულ­გა­რულ მხე­ცე­ბად გა­და­აქ­ცევს, სას­ტიკ და გუ­ლი­სამ­რევ, ინ­ტე­ლექ­ტის­გან დაც­ლილ, და­უნ­დო­ბელ არ­სე­ბე­ბად.

ად­ა­მი­ა­ნო­ბის - რო­მე­ლიც სრუ­ლად ატ­რო­ფი­რე­ბუ­ლია - ტო­ტა­ლურ დე­ფი­ციტს უხ­ე­შად შე­თითხ­ნი­ლი მოთხ­რო­ბა ტრა­გი­კუ­ლი საწყი­სე­ბის­კენ მიჰ­ყავს. ტრა­გი­კუ­ლის­კენ მიბ­რუ­ნე­ბა კი მარ­თა­ლია ირ­ი­ბად, მაგ­რამ მა­ინც მოგ­ვ­ცემს სა­შუ­ა­ლე­ბას, ჩვე­ნი ჩახ­შო­ბი­ლი გრძნო­ბე­ბი ყო­ფი­ე­რე­ბის კონ­კ­რე­ტი­კას მი­ვაპყ­როთ.

ის­ღა გვრჩე­ბა ვი­კითხოთ: რო­გორ გან­ხორ­ცი­ელ­დე­ბა ეს ეკ­რა­ნი­ზა­ცია, რო­მელ­საც ძა­ლუძს პა­ტა­რა პას­ტო­რა­ლუ­რი სამ­ყა­რო ფა­შის­ტურ ყო­ფი­ე­რე­ბად გა­და­აქ­ცი­ოს? ამ­ა­ზე პა­სუ­ხის გა­ცე­მა არაა ძნე­ლი: ფე­ლი­ნიმ იც­ის ფორ­მუ­ლა: რე­ა­ლო­ბა უნ­და გან­ვი­ხი­ლოთ რო­გორც წარ­მო­უდ­გე­ნე­ლი და აღ­უ­წე­რე­ლი; ვი­პო­ვოთ მას­ში ნა­წი­ლი, ელ­ე­მენ­ტი, ფორ­მა, ას­პექ­ტი; ისე ვქნათ, რომ რე­ა­ლო­ბის ეს "წარ­მო­მად­გე­ნე­ლი" მაქ­სი­მა­ლუ­რად და­უ­ახ­ლოვ­დეს ზო­გად კონ­ცეფ­ცი­ას - სა­ზო­გა­დო­ებ­რივ, და შე­სა­ბა­მი­სად, პი­რო­ბით კონ­ცეფ­ცი­ას; ყო­ფი­ე­რე­ბის ამ მო­ნაკ­ვეთ­ზე, რო­მე­ლიც შეზ­ღუ­დუ­ლი და ას­ე­ვე პი­რო­ბი­თია, სე­მან­ტი­კუ­რი გა­ფარ­თო­ე­ბა უნ­და მო­ვახ­დი­ნოთ და ეს ყვე­ლა­ფე­რი გა­და­მე­ტე­ბის, ზღვარ­გა­და­სუ­ლო­ბი­სა და უს­აზ­ღ­ვ­რო­ბის ხერ­ხე­ბით უნ­და გა­ფორ­მ­დეს, წარ­მო­უდ­გეს მა­ყუ­რე­ბელს, რო­მე­ლიც:

ა) აღ­ელ­ვე­ბუ­ლია, გა­მომ­ხატ­ვე­ლო­ბი­თი ხერ­ხე­ბის ას­ე­თი უს­აზ­ღ­ვ­რო­ე­ბის შემ­ყუ­რე და ბ) აღ­ი­ა­რებს მათ სა­ყო­ველ­დ­ღეო ღი­რე­ბუ­ლე­ბას.


უილიამ ფოლკნერი - რო­გორ გაჰ­ყ­ვა ფოლ­კ­ნე­რის ფავ­ნუ­სი პა­ნის ძა­ხილს

uiliam folkneri rogor gahyva folkneris favnusi panis dzaxils
ლე­ლა სამ­ნი­აშ­ვი­ლი

უილ­ი­ამ ფოლ­კ­ნერ­მა წე­რა იმ რწმე­ნით და­იწყო, რომ პო­ე­ტი გახ­დე­ბო­და, მაგ­რამ ამ სურ­ვი­ლის გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბა მხო­ლოდ პრო­ზა­ში გახ­და შე­საძ­ლე­ბე­ლი. ლი­ტე­რა­ტუ­რა­ში გვაქვს მრა­ვა­ლი მა­გა­ლი­თი იმ­ი­სა, რომ მწე­რა­ლი მოღ­ვა­წე­ო­ბას პო­ე­ზი­ით იწ­ყებს, შემ­დეგ პრო­ზა­ზე გა­და­დის და ამ­ის სა­ფუძ­ვე­ლი თით­ქ­მის ყო­ველ­თ­ვის მწერ­ლის მი­ერ სა­კუ­თა­რი შე­საძ­ლებ­ლო­ბის სწო­რად გა­აზ­რე­ბის უნ­ა­რია. უიშ­ვი­ა­თე­სია შემ­თხ­ვე­ვა (მაგ.: თო­მას ჰარ­დი), რო­დე­საც მსგავ­სი არ­ჩე­ვა­ნით მწე­რა­ლი გვი­ტო­ვებს ორ­ჭო­ფო­ბის მი­ზეზს, რა­თა იგი უკ­ე­თეს პრო­ზა­ი­კო­სად მი­ვიჩ­ნი­ოთ, ვიდ­რე პო­ე­ტად. მათ შო­რის, ვინც პრო­ზა­ზე გა­დას­ვ­ლით სწო­რი არ­ჩე­ვა­ნი გა­ა­კე­თა, ფოლ­კ­ნერს ყვე­ლა­ზე ნაკ­ლე­ბად ჰქონ­და სა­ბა­ბი სა­კუ­თა­რი თა­ვი "და­მარ­ცხე­ბულ პო­ე­ტად" გა­მო­ეცხა­დე­ბი­ნა. მი­სი ნა­წე­რე­ბი თა­ვი­სუფ­ლად შე­იძ­ლე­ბა პო­ე­ზი­ად ჩავ­თ­ვა­ლოთ, მი­თუ­მე­ტეს, რომ დღე­ი­სათ­ვის ან­არ­ქის­ტუ­ლად სუ­ლაც აღ­არ გა­ის­მის პო­ე­ზი­ა­სა და პრო­ზას შო­რის ზღვა­რის არ­არ­სე­ბო­ბის იდეა.

რაც შე­ე­ხე­ბა ტრა­დი­ცი­ულ პო­ე­ზი­ას, ფოლ­კ­ნერ­მა აქ თა­ვი­სი სტი­ლი ნამ­დ­ვი­ლად ვერ იპ­ო­ვა, მაგ­რამ მი­სი ლექ­სე­ბი იმ­ი­თაა სა­ინ­ტე­რე­სო, რომ შე­უძ­ლი­ათ დაგ­ვა­ნა­ხონ, თუ რო­გორ გან­ვი­თარ­და იგი რო­გორც ხე­ლო­ვა­ნი, რო­გორ მი­აღ­წია იმ­ას, რა­საც თვით­მ­ყო­ფა­დო­ბას ვუ­წო­დებთ.

სა­ერ­თოდ, ძალ­ზედ მცდა­რია აზ­რი იმ­ის შე­სა­ხებ, თით­ქოს ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი გავ­ლე­ნე­ბი ხელს უშ­ლის მწერ­ლის მი­ერ სა­კუ­თა­რი ორ­ი­გი­ნა­ლუ­რი სტი­ლის მიგ­ნე­ბას. ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი გავ­ლე­ნა - მწერ­ლი­სათ­ვის ცხოვ­რე­ბი­სე­უ­ლი გა­მოც­დი­ლე­ბის მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი ნა­წი­ლი, ან სუ­ლაც, - ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლუ­რი გე­მოვ­ნე­ბის გა­მო­ხა­ტუ­ლე­ბაა. ფოლ­კ­ნე­რის შემ­თხ­ვე­ვა­ში, უბ­რა­ლოდ, - რამ­დე­ნი­მე წე­ლი­წა­დი დას­ჭირ­და ამ გა­მოც­დი­ლე­ბის გა­აზ­რე­ბა­სა და სა­ჭი­რო ფორ­მა­ში მოყ­ვა­ნას.

ფოლ­კ­ნე­რის მრა­ვალ­რიცხო­ვან მკვლე­ვარ­თა­გან ერთ-ერ­თი ყვე­ლა­ზე უფ­რო ცნო­ბი­ლი, - ამ­ე­რი­კე­ლი კლენთ ბრუკ­სი, თა­ვის ნაშ­რომ­ში "იოკ­ნა­პა­ტო­ფა­სა­კენ და მის მიღ­მა", წერს, რომ "პო­ე­ტე­ბი, რომ­ლებ­საც ფოლ­კ­ნე­რი ქვეც­ნო­ბი­ე­რად თუ არ­აქ­ვეც­ნო­ბი­ე­რად ბა­ძავ­და, იყვ­ნენ გა­სუ­ლი სა­უ­კუ­ნის ოთხ­მოც­და­ა­თი­ა­ნი წლე­ბის პო­ე­ტე­ბი, ანუ ის­ი­ნი, ვი­საც "მინ­დორ­თა და ტყე­თა ღმერ­თე­ბის არ­სე­ბო­ბის შეგ­რ­ძ­ნე­ბა" ჯერ კი­დევ შე­ეძ­ლოთ. ამ­ი­ტო­მაც, ფოლ­კ­ნე­რის ად­რე­უ­ლი ლექ­სე­ბი გვი­ან­დე­ლი რო­მან­ტიზ­მის ლექ­სე­ბია. რო­გორც მოგ­ვი­ა­ნე­ბით თა­ვად იხ­სე­ნებ­და, თექ­ვ­ს­მე­ტი წლი­სამ აღ­მო­ა­ჩი­ნა სუ­ინ­ბერ­ნი: "ახ­ლა (1925) მეჩ­ვე­ნე­ბა, რომ ვი­პო­ვე შე­სა­ფე­რი­სი ჭურ­ჭე­ლი, რო­მელ­შიც და­უმ­ს­ხ­ვ­რევ­ლად ჩა­ვაწყობ­დი სა­კუ­თარ ბუნ­დო­ვან ემ­ო­ცი­ურ ჩრდი­ლებს. მხო­ლოდ წლე­ბის შემ­დეგ მი­ვა­გე­ნი სუ­ინ­ბერ­ნ­ში მეტს, ვიდ­რე ეს კაშ­კა­შა და ბას­რი ბგე­რა იყო".

ამ გავ­ლე­ნით და­წე­რი­ლი ფოლ­კ­ნე­რის ერთ-ერ­თი ლექ­სი "Sapphics", - სუ­ინ­ბერ­ნის ამ­ა­ვე სა­ხელ­წო­დე­ბის ლექ­სის გა­მო­ძა­ხილ­სა და კო­მენ­ტარს წარ­მო­ად­გენს. სუ­ინ­ბერ­ნის ის­ეთ ფრა­ზებს, რო­გო­რი­ცაა "The breasts of the nymps in the brake" ("ნიმ­ფა­თა მკერ­დი მსხვრე­ვი­სას"); "her bright breast shortening into sigh" ("ამ­ო­სუნ­თ­ქ­ვი­სას ეკ­უმ­შე­ბა ნა­თე­ლი მკერ­დი"), - ფოლ­კ­ნე­რი ოთხ­ჯერ ეხ­მა­უ­რე­ბა: "no shortening brested nymph" ("აღ­არ ჩანს ნიმ­ფა - კუმ­შ­ვა­დი მკერ­დით"); "dream his body... shortening and shuddering into his" ("ოც­ნე­ბა მას­ზე... თრთის, იკ­უმ­შე­ბა მი­სი სხე­უ­ლი"); "did short to sighs her breast" ("ამ­ო­სუნ­თ­ქ­ვა­ში მი­ი­ლია იმ­ი­სი მკერ­დი"); "lies on her short and circled breast" ("აწ­ევს პა­ტა­რა, მორ­კა­ლურ მკერ­დ­ზე").

ფოლ­კ­ნე­რის ად­რე­უ­ლი, გა­მოქ­ვეყ­ნე­ბუ­ლი ლექ­სე­ბის უმ­რავ­ლე­სო­ბა ჩვე­ნამ­დე უფ­რო - ფრან­გუ­ლი წყა­რო­ე­ბი­დან არ­ის ცნო­ბი­ლი, ვიდ­რე ბრი­ტა­ნუ­ლი­დან. ახ­ალ­გაზ­რ­და ფოლ­კ­ნე­რი გან­სა­კუთ­რე­ბით იყო და­ინ­ტე­რე­სე­ბუ­ლი ფრან­გუ­ლი პო­ე­ზი­ით, - ბა­ძავ­და და თარ­გ­მ­ნი­და მა­ლარ­მეს, პოლ ვერ­ლენს.

1924 წლის დე­კემ­ბერ­ში ფოლ­კ­ნერ­მა თა­ვი­სი პირ­ვე­ლი წიგ­ნი "The Marble Faun" ("მარ­მა­რი­ლოს ფავ­ნუ­სი") გა­მოს­ცა. ლექ­სის მეტ­რუ­ლი ზო­მა (რვა­მარ­ც­ვ­ლი­ა­ნი სტრი­ქო­ნე­ბი) უილ­ი­ამ ბატ­ლერ იეიტ­სის "The Song of Happy Shepherds" ("ბედ­ნი­ე­რი მწყემ­სის სიმ­ღე­რა")-დან უნ­და იყ­ოს აღ­ე­ბუ­ლი. ფოლ­კ­ნე­რის ფავ­ნუსს მარ­მა­რი­ლო­ში მო­აქ­ცე­ვენ და ბა­ღის ორ­ნა­მენ­ტად დად­გა­მენ. ერთ ხანს მას "მყვი­რა­ლა ბრბო" ცეკ­ვით გარს უვ­ლის. შემ­დეგ ფავ­ნუ­სი მი­ტო­ვე­ბუ­ლია და ბაღ­ში წე­ლი­წა­დის დრო­თა ცვა­ლე­ბა­დო­ბას გაჰ­ყუ­რებს. ფავ­ნუ­სი ცდი­ლობს გა­მო­ვი­დეს ქვი­დან, უპ­ა­სუ­ხოს პა­ნის ძა­ხილს, მოძ­რა­ვი სამ­ყა­როს ნა­წი­ლი გახ­დეს. მის წარ­მო­სახ­ვა­ში ჩნდე­ბა სუ­რა­თი - "I pass to cool my feet in deep rich grass" ("ვა­ბი­ჯებ, რა­თა ღრმა, ხშირ ბა­ლახ­ში გა­ვიგ­რი­ლო ჩე­მი ტერ­ფე­ბი"). მაგ­რამ ფავ­ნუ­სი ხშირ ბა­ლახ­ში ტერფს ვე­რა­სო­დეს ვერ გა­იგ­რი­ლებს. ის სა­მუ­და­მოდ მარ­მა­რი­ლო­ში რჩე­ბა "სევ­დი­ან ტუ­სა­ღად" - "a sad, bound prisoner". აქ იგრ­ძ­ნო­ბა კიტ­სის გავ­ლე­ნა, ფოლ­კ­ნე­რი ალ­ბათ გა­ტა­ცე­ბით კითხუ­ლობ­და კიტ­სის "Ode on a Gracian Um" ("ოდა ბერ­ძ­ნულ ლარ­ნაკ­ზე") და "Ode to a Nightingle" ("ოდა ბულ­ბულს"), სა­დაც უძ­რა­ო­ბა­ში ჩა­ყი­ნუ­ლი გმი­რის სევ­და გა­ის­მის.

რო­გორც ბრუკ­სი აღ­ნიშ­ნავს, "ფავ­ნუ­სის" ყვე­ლა­ზე დი­დი ნაკ­ლი ის არ­ის, რომ ახ­ალ­გაზ­რ­და პო­ე­ტი გა­წა­მე­ბუ­ლია რით­მის ძი­ე­ბით. ხან­და­ხან იძ­უ­ლე­ბუ­ლია აზ­რობ­რი­ვად გა­უ­მარ­თა­ვი ფრა­ზა იხ­მა­როს. ხში­რად სტრი­ქო­ნის მეტ­რუ­ლი ზო­მაც დარ­ღ­ვე­უ­ლია, მაგ­რამ ხან­და­ხან გვხვდე­ბა ნამ­დ­ვი­ლად პო­ე­ტუ­რი სტრი­ქო­ნე­ბიც. მაგ.: "Content to watch by day/The dancing light's unthinking play/Ruffling the pool"; "While the startled sunlight drips/From beech and alder fingertips"; "And like a spider on a veil Climbs a moon" - "სი­ა­მე, თვალს რომ მთე­ლი დღე არ ღლის/ცქე­რა - თუ რო­გორ ცეკ­ვა­ვენ ლა­ღი/მზის სხი­ვე­ბი და გუ­ბეს რკა­ლა­ვენ"; "ვიდ­რე წვე­თა­ვენ სხი­ვე­ბად თხე­ლი/თი­თის წვე­რე­ბი წიფ­ლის და თხმე­ლის"; "რო­გორც ობ­ო­ბა - ფარ­დის ქსო­ვილ­ზე,/მი­ცო­ცავს მთვა­რე".

ფოლ­კ­ნე­რის მე­ო­რე პო­ე­ტუ­რი კრე­ბუ­ლი "The green bough" ("მწვა­ნე ყლორ­ტი") 1933 წელს გა­მოქ­ვეყ­ნ­და და გა­ცი­ლე­ბით უფ­რო დახ­ვე­წი­ლია, ვიდ­რე "მარ­მა­რი­ლოს ფავ­ნუ­სი", თუმ­ცა ის­იც სავ­სეა ფოლ­კ­ნე­რის მი­ერ წა­კითხუ­ლის ეფ­ექ­ტით. აქ იგრ­ძ­ნო­ბა სუ­ინ­ბერ­ნი, გრეი, კიტ­სი, ექო - შექ­ს­პი­რის მაკ­ბე­თი­დან და ტე­ნი­სო­ნიც კი, მაგ­რამ ყვე­ლა­ზე დი­დი გავ­ლე­ნა მა­ინც ჰა­უს­მა­ნი­საა.

ფოლ­კ­ნე­რი წერს - "Woman bore you" ("შენ ქალ­მა გშო­ბა"), რაც ჰა­უს­მა­ნის "შროფ­შა­ი­რელ ჭა­ბუკ­ში" ("A Shopshire Lad") ასეა - "Woman bore me, I will rise" ("მე ქალ­მა მშო­ბა, მე გა­ვიზ­რ­დე­ბი"). მწვა­ნე ყლორ­ტ­ში ვკითხუ­ლობთ - "Life's gale may blow", "სი­ცოცხ­ლის ქარ­მა შე­იძ­ლე­ბა და­ბე­როს", რაც ჰა­უს­მან­თა­ნაც გვხვდე­ბა - "Through him the gale of life blew high" - "მას­ში სი­ცოცხ­ლის ქარ­ბუ­ქი ატყ­და".

"Verse Old and Nascent" ("ლექ­სი ძვე­ლი და მო­მა­ვა­ლი"), სა­დაც ფოლ­კ­ნე­რი წერ­და, რომ ჰა­უს­მა­ნის "შროფ­შა­ი­რელ ჭა­ბუკ­ში" აღ­მო­ა­ჩი­ნა "მი­ზე­ზი - ფან­ტას­ტი­ურ სამ­ყა­რო­ში მოს­ვ­ლი­სა", გა­მოქ­ვეყ­ნ­და 1925 წელს. ამ­ა­ვე დროს და­ი­ბეჭ­და ფოლ­კ­ნე­რის პა­ტა­რა მოთხ­რო­ბა "Out of Nazareth" ("ნა­ზა­რე­თი­დან"), რომ­ლის მთა­ვა­რი გმი­რიც, - ახ­ალ­გაზ­რ­და, პო­ე­ტუ­რი ბუ­ნე­ბის მოგ­ზა­უ­რი უც­ნობს უმ­ხელს თა­ვის განძს - "შროფ­შა­ი­რე­ლი ჭა­ბუ­კის" ეგ­ზემ­პ­ლარს.

ფოლ­კ­ნე­რის პირ­ვე­ლი რო­მა­ნი "Soldier's Pay" ("ჯა­რის­კა­ცის საზ­ღა­უ­რი"), აგ­რეთ­ვე 1925 წლით თა­რიღ­დე­ბა. მი­სი გმი­რია დო­ნალდ მა­ჰო­ნი, რო­მელ­საც I მსოფ­ლიო ომ­ში და­ღუ­პუ­ლად თვლიდ­ნენ, მაგ­რამ ცოცხალ-მკვდარს ქა­ლის პე­რან­გ­თან და თხელ­ყ­დი­ან "შროფ­შა­ი­რელ ჭა­ბუკ­თან" ერ­თად იპ­ოვ­ნი­ან.

ჰა­უს­მა­ნის შემ­დეგ ყვე­ლა­ზე ძლი­ე­რი გავ­ლე­ნა ფოლ­კ­ნე­რის პო­ე­ზი­ა­ზე ტო­მას სტერნზ ელ­ი­ოტ­მა იქ­ო­ნია. ბრუკ­სის დაკ­ვირ­ვე­ბით, - "უც­ნა­უ­რია, რომ ელ­ი­ოტ­მა, რო­მე­ლიც რა­დი­კა­ლუ­რად "არ­ა­რო­მან­ტი­უ­ლია", ას­ე­თი გავ­ლე­ნა მო­ახ­დი­ნა ფოლ­კ­ნე­რის პო­ე­ზი­ა­ზე". ელ­ი­ო­ტი იგრ­ძ­ნო­ბა "მარ­მა­რი­ლოს" ფავ­ნუს­ში", აგ­რეთ­ვე რამ­დე­ნი­მე ლექ­ს­ში, რომ­ლე­ბიც შე­სუ­ლია კო­ლექ­ცი­ა­ში "Vision of Spring" - "გა­ზაფხუ­ლის ხილ­ვა". ეს ლექ­სე­ბი ფოლ­კ­ნერ­მა შე­აგ­რო­ვა და უს­ახ­სოვ­რა ეს­ტე­ლა ოლდ­ჰემ ფრან­კ­ლინს 1921 წელს. აქ­ე­დან ზო­გი "მწვა­ნე ყლორ­ტ­ში" და­ი­ბეჭ­და, თუმ­ცა უმ­რავ­ლე­სო­ბა გა­მო­უქ­ვეყ­ნე­ბე­ლია.

ელ­ი­ო­ტის ზე­გავ­ლე­ნა ჩანს ფოლ­კ­ნე­რის "პრე­ლუ­დი­ებ­შიც". ფოლ­კ­ნე­რის ლექ­სი "Love Song" - ელ­ი­ო­ტის "Love Song"-ს ფეხ­და­ფეხ მის­დევს. პრუფ­რო­კის მსგავ­სად, ფოლ­კ­ნე­რის პერ­სო­ნა­ჟი სი­ბე­რეს აც­ნო­ბი­ე­რებს: "I grow old". ფოლ­კ­ნე­რის გმი­რის გა­მოღ­ვი­ძე­ბა სიკ­ვ­დი­ლის ტოლ­ფა­სია - "to wake him, and he dies". ელ­ი­ოტ­თან ეს მო­მენ­ტი შემ­დეგ­ნა­ი­რად გად­მო­ი­ცე­მა - "Till human voice wake us, and we drawn" ("ვიდ­რე ძა­ხი­ლი - ად­ა­მი­ა­ნის გა­მოგ­ვაღ­ვი­ძებს და ფსკე­რი­სა­კენ და­ვეშ­ვე­ბით").

ფოლ­კ­ნე­რი­სად­მი მიძღ­ვ­ნილ თა­ვის ნაშ­რომ­ში ბრუკ­სი წერს: "მი­უ­ხე­და­ვად იმ­ი­სა, რომ ჰა­უს­მა­ნი და ელ­ი­ო­ტი ვერ და­ეხ­მარ­ნენ ფოლ­კ­ნერს, - გა­და­ეჭ­რა თა­ვი­სი, რო­გორც პო­ე­ტის პრობ­ლე­მე­ბი, მათ­მა მიდ­გო­მამ რე­ა­ლო­ბი­სად­მი, ად­ა­მი­ა­ნი­სად­მი, - დი­დი რო­ლი ით­ა­მა­შა ფოლ­კ­ნე­რის მსოფ­ლ­მ­ხედ­ვე­ლო­ბა­ზე. ამ­ას­თან, აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია, რომ ჰა­უს­მა­ნი - ბო­ლო რო­მან­ტი­კო­სი, ელ­ი­ო­ტი კი მკაც­რად მო­აზ­როვ­ნე "ინ­ტე­ლექ­ტუ­ა­ლი" - ჭკვი­ა­ნი, ირ­ო­ნი­უ­ლი და თა­ნა­მედ­რო­ვე იყო".

იმ პე­რი­ოდ­ში, რო­დე­საც ლექ­სებს წერ­და, ფოლ­კ­ნერს ჯერ კი­დევ არ ჰქონ­და აღ­მო­ჩე­ნი­ლი იოკ­ნა­პა­ტო­ფას ოლ­ქი. კლენთ ბრუკ­სის სიტყ­ვე­ბით რომ ვთქვათ, "მარ­მა­რი­ლოს ფავ­ნუს­ში" მი­სი მშობ­ლი­უ­რი მი­სი­სი­პის ლურ­ჯი მთე­ბის ნაც­ვ­ლად მდე­ლო­ე­ბი და გო­რა­კე­ბია მი­მობ­ნე­უ­ლი. აქ ყვა­ვის მა­ნა­ნა. თი­ვის­სა­ხუ­რა­ვი­ან კო­ტე­ჯებს ზე­მოთ ბულ­ბუ­ლე­ბი და შაშ­ვე­ბი მღე­რი­ან, რაც - ევ­რო­პულ სუ­რათს უფ­რო ქმნის, ვიდ­რე ამ­ე­რი­კულს. ფოლ­კ­ნე­რის შაშ­ვებს სწო­რედ ის­ე­თი ხმა აქვთ, რო­გო­რიც ჰა­უს­მა­ნის ლექ­ს­ში". ასე რომ, "მარ­მა­რი­ლოს ფავ­ნუს­ში" ფოლ­კ­ნე­რი­სათ­ვის სა­ტუ­სა­ღოდ ქვის მა­გი­ერ - ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი ზე­გავ­ლე­ნა, თუ ამ ზე­გავ­ლე­ნის სა­კუ­თა­რი ნი­ჭის შე­სა­ფე­რი­სად გა­მო­ყე­ნე­ბის უუნ­ა­რო­ბა უნ­და მი­ვიჩ­ნი­ოთ. ფოლ­კ­ნერს უნ­და და­ემ­ს­ხ­ვ­რია ეს მარ­წუ­ხე­ბი, თო­რემ მი­სი ქმნი­ლე­ბე­ბი, მი­უ­ხე­და­ვად აქა-იქ გა­მობ­რ­წყი­ნე­ბუ­ლი სტრი­ქო­ნე­ბი­სა, სა­მუ­და­მოდ ცა­რი­ე­ლი დარ­ჩე­ბო­და. ეს ბრძო­ლა მსგავ­სი ეფ­ექ­ტე­ბის წი­ნა­აღ­მ­დეგ მა­ნამ­დე გაგ­რ­ძელ­და, ვიდ­რე ფოლ­კ­ნერ­მა "Pylon" ("პი­ლო­ნი") არ შექ­მ­ნა (1935).

ფოლ­კ­ნე­რი არ­ას­წო­რად მოხ­ვ­და დრო­ში. რო­გორც ბრუკ­სი ამ­ბობს, - "მის ლექსს რე­ა­ლიზ­მი სჭირ­დე­ბო­და, - ჩამ­ქ­რალ რო­მან­ტიზ­მ­თან შე­ზა­ვე­ბუ­ლი". ფოლ­კ­ნე­რის სა­უ­კე­თე­სო ლექ­სე­ბი იძ­ლე­ვა იმ­პულსს, რომ მას შე­იძ­ლე­ბა პო­ე­ზი­ა­შიც ეთქ­ვა თა­ვი­სი სათ­ქ­მე­ლი, მაგ­რამ ამ შემ­თხ­ვე­ვა­ში, ალ­ბათ მის ბრწყინ­ვა­ლე პრო­ზა­ში ნათ­ქ­ვა­მი და­ი­კარ­გე­ბო­და.

სწო­რედ პრო­ზა­ში წერს ფოლ­კ­ნე­რი, რო­გორც და­ბა­დე­ბით პო­ე­ტი. რო­მა­ნებ­ში - "სო­ფე­ლი"; "ხმა­უ­რი და მძვინ­ვა­რე­ბა"; "აბ­ე­სა­ლომ! აბ­ე­სა­ლომ!" - აიკი, ბენ­ჯი, კვენ­ტინ კომ­პ­სო­ნი, მის რო­ზა - ამ პო­ე­ზი­ის მა­ტა­რე­ბელ­ნი არ­ი­ან.

აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია ფოლ­კ­ნე­რის პი­ე­სა - ლექ­სად "მა­რი­ო­ნე­ტე­ბი". რაც შე­ე­ხე­ბა მი­სი ყვე­ლა­ზე უფ­რო სა­ინ­ტე­რე­სო ლექ­სე­ბის უმ­რავ­ლე­სო­ბას, ის­ი­ნი 1925 წელს არ­ის და­წე­რი­ლი და არ­ა­სო­დეს არ გა­მოქ­ვეყ­ნე­ბუ­ლა. ეს ლექ­სე­ბი თავ­მოყ­რი­ლია პა­ტა­რა, ხელ­ნა­წერ წიგ­ნ­ში სა­თა­უ­რით "To Helen: A Courtship". ის­ი­ნი წარ­მო­ად­გე­ნენ ფრაგ­მენ­ტებს ფოლ­კ­ნე­რის პი­რა­დი ცხოვ­რე­ბი­დან და ავ­ტო­რის ელ­ენ ბე­ირ­დით გა­ტა­ცე­ბის პე­რი­ოდს ემთხ­ვე­ვა.

არ გვხვდე­ბა 1926 წელ­ზე უფ­რო გვი­ან და­თა­რი­ღე­ბუ­ლი არ­ცერ­თი ლექ­სი. აქ­ე­დან უკ­ვე ფოლ­კ­ნე­რის პრო­ზა იწ­ყე­ბა - პო­ე­ზი­ას შე­ხორ­ცე­ბუ­ლი.


იორგოს სეფერისია

iorgos seferisia biorgrafia
იორგოს სეფერისია 1900 წელს დაიბადა. მისი ნამდვილი გვარია სეფერიადისი. სწავლობდა სამართალს ათენში და პარიზში. 1926 წლიდან დიპლომატიურ საქმიანობას მიჰყო ხელი - ჯერ კონსულად, შემდეგ კი ელჩად მუშაობდა ინგლისში, ალბანეთში, თურქეთში, ლიბანში. 1941-45 წლებში სეფერისი ემიგრაციაშია, ცხოვრობს ეგვიპტეში და სამხრეთ აფრიკაში. 1963 წელს დაჯილდოვდა ნობელის პრემიით. გარდაიცვალა 1971 წელს.