ავთო ვარაზი

avto varazi
ავთო (ავთანდილ) ვასილის ძე ვარაზი (ვარაზაშვილი) (დ. 25 ოქტომბერი, 1926, თბილისი ― გ. 4 მარტი, 1977, თბილისი), ქართველი ფერმწერი, საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1967).მშობლები: მამა – ვასილ სოფრომის ძე ვარაზი (ვარაზაშვილი), (1888)– პათფიზიოლოგი, ბიოქიმიკოსი, დოქტორი, თბილისი სამედიცინო ინსტიტუტის პროფესორი, ბიოლოგიური ქიმიის კათედრის გამგე. 1938 წელს გერმანულ ჟურნალ “ექსპერიმენტალურ მედიცინაში” გამოქვეყნებული შრომების საფუძველზე ნობელის პრემიის კომიტეტმა იგი შესაძლო კანდიდატად მიიჩნია და პირდაპირ დაუშვა მესამე ტურის კონკურსზე. დედა – ელისაბედ გასპარიანი-ვარაზისა. 1943-1948 წლებში ავთო ვარაზი სწავლობდა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტზე. 1948 წელს ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის ასპირანტი გახდა. ძირითადად მუშაობდა პორტრეტისა და ნატურმორტის ჟანრში. მისი ფსიქოლოგიური პორტრეტები გამსჭვალულია ადამიანისადმი ღრმა თანაგრძნობით("ბუკინისტი", 1964; თვითნასწავლი მხატვრის ვახტანგ რურუას პორტრეტი, 1964 და სხვ; ყველა მხატვრის კუთვნილება). ვარაზის ნატურმორტებისათვის დამახასიათებელია მონოქრომიზმი, კომპოზიციის სისადავე, საგნებისა და სივრცის ორგანიზებული ერთიანობა ("ნატურმორტი მსხლებით", 1973; "ნატურმორტი ლიმონით", 1973; "ყურძენი და ქილა", 1972. ყველა მხატვრის კუთვნილება). 1966-1967 წლებში საქართველოს ისტორიის მუზეუმში ავთო ვარაზმა მაღალმხატვრულად, ორიგინალურად გააფორმა არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მოპოვებული ნივთების ექსპოზიცია. მხატვრულად გააფორმა აგრეთვე რეჟისორ გიორგი შენგელაიას კინოფილმი "ფიროსმანი" (სცენარის ავტორი – ერლომ ახვლედიანი), სადაც, ფიროსმანის როლი მანვე შეასრულა (1969). მხატვარი 1977 წელს მარტში გარდაიცვალა, ამავე წლის მაისში შედგა მისი ნამუშევრების პირველი პრესონალური გამოფენა. გარდაცვალების შემდეგ ნიუ-იორკის მოდერნ-არტმუზეუმიდან მის ოჯახს მოუვიდა მოწვევა.

შემოქმედება

1.ნატურმორტი დოქით და წიგნით, 1948, მუყაო, ზეთი.
2.ნატურმორტი წიგნებით 1950, ტილო, ზეთი.
3.ნატურმორტი ,,ARTS”, 1955, მუყაო, ზეთი, ნახერხი, სათამაშო კარტი. წარწერა ARTS.
4.ედიშერ გიორგაძის პორტრეტი, 1962, ტილო,ზეთი.
5.ვახტანგ რურუას პორტრეტი, 1962 ტილო, ზეთი.
6.კომპოზიცია ,,თევზები”, 1963, მუყაო, ზეთი. გაზეთი.
7.მანანა, 1963,U ტილო, ზეთი.
8.მოხატული თეფში, 1963, ხე, გუაში
9.სირანუშას პორტრეტი, 1963 მუყაო, ზეთი, ქსოვილი, ზღვის ბალახი, არშია, მძივი, საყურე
10.ბეატრიჩი, 1963, დაფა, ჩონგბურთის ჩოგანი, ზარი, მავთული
11.მოხატული ფაიფურის თეფში ,,კენტავრი”, 1963
12.გოგონა ჭრელ კაბაში, 1964, ფანერა, ზეთი, ნაჭერი
13.დედილო და არლეკინი (მარსელ მარსო), 1964, კარები, ზეთი
14.მოწყალების და, 1964, ტილო, ზეთი.
15.ბუკინისტი, 1964, ქარალდი ფანქარი.
16.ბუკინისტის პორტრეტი, 1964 ტილო,ზეთი.
17.გოგონას პორტრეტი, 1965, ტილო, ზეთი
18.კომპოზიცია თევზები, 1966, მუყაო, ზეთი, თეფში, თევზის ფხა, გაზეთი, თაბაშირი
19.კომპოზიცია თევზებით 1967 მუყაო, ზეთი, გაზეთი, ნახერხი, ეტიკეტი.
20.ქალის პორტრეტი, 1967, მუყაო, ზეთი, გაჯი.


ელენე ახვლედიანი

elene axvlediani
ელენე დიმიტრის ასული ახვლედიანი (დ. 5 აპრილი/18 აპრილი, 1901, თელავი ― გ. 30 დეკემბერი, 1975, თბილისი), ქართველი ფერმწერი, გრაფიკოსი, თეატრისა და კინოს მხატვარი. საქართველოს სახალხო მხატვარი (1960). რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1971). 1922 წელს სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. იყო გ. გაბაშვილის მოწაფე. იმავე წელს, როგორც აკადემიის სტიპენდიანტი, საზღვარგარეთ მიავლინეს და სწავლა გააგრძელა პარიზში, კოლაროსის აკადემიაში (1922-1927). 1927 წელს დაბრუნდა სამშობლოში. ახვლედიანის მკაფიო ინდივიდუალურობა და თვითმყოფადობა მხატვრის ყველა ჟანრში გამოვლინდა. განსაკუთრებით დიდია მისი წვლილი ქართული პეიზაჟური მხატვრობის განვითარებაში. ხატავდა საქართველოს ბუნების სურათებს, ქალაქის პეიზაჟებს, რომლებიც გამოირჩევა ემოციურობით, რომანტიკულობით, მდიდარი ფერადოვნებით, ზოგჯერ - ხაზგასმული დეკორატიულობით, კომპოზიციის აგების სიმახვილით, ყოველთვის საგრძნობია განწყობილება - ზოგჯერ ხალისინი და სადღესასწაულო, ზოგჯერ - სევდიანი, ზოგჯერ დრამატულიც. განსაკუთრებული სიყვარულითა და ინტიმური გრძნობით არის შესრულებული თბილისის, სიღნაღისა და თელავის ძველი უბნებისადმი მიძღვნილი პეიზაჟები. მისი მნიშვნელოვანი ფერწერული ნამუშევრებია: „ძველი თბილისი“ (1924, კერძო კუთვნილება, თბილისი), „კახეთი-ზამთარი“ (1924, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი), „ძველი თბილისი“ (1926, კერძო კუთვნილება, პარიზი), „პარიზის ერთ-ერთი კუთხე“ (1926, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი), „თელავი“ (1927, კერძო კუთვნილება, თბილისი), „ალაზნის ველი“ (1954), „იმერეთი“ (1956, ორივე საქართველოს სურათების გლერეა, თბილისი), „შემოდგომა“ (1959, კერძო კუთვნილება, თბილისი) და სხვა. ახვლედიანმა დიდი ამაგი დასდო ქართული სცენოგრაფიის განვითარებას. თეატრის მხატვრად მუშაობა 1928-იდან დაიწყო კ. მარჯანიშვილის თეატრში (ქუთაისი) და არ შეუწყვეტია მთელი სიცოცხლის მანძილზე. გააფორმა 72 სპექტაკლი, როგორც თბილისის და საქართველოს სხვა ქალაქების, ისე მოსკოვის, ლენინგრადის, კიევისა და ხარკოვის თეატრებში. აღსანიშნავია ზ. ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“ (1942-1943, თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრი), ზ. ანტონოვის „მზის დაბნელება საქართველოში“ (1932-1933, კ. მარჯანიშვილის თეატრი), ჯ. პუჩინის „ბოჰემა“ (1944-1945, მოსკოვის ჩაიკოვსკის სახელობის საოპერო სტუდია), ჯ. ვერდის „ბალ-მასკარადი“ (1955-1956, კიევის შევჩენკოს სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრი) და სხვა. ახვლედიანი ნაყოფიერად მუშაობდა წიგნის გრაფიკაშიც. მას ეკუთვნის ვაჟა-ფშაველას მოთხრობებისა და პოემების, მარკ ტვენის „ტომ სოიერის თავგადასავალი“, ჰ. ლონგფელოს „ჰაიავათას სიმღერის“, ვ. ჰიუგოს რომანის „კაცი, რომელიც იცინის“, დ. კასრაძის ზღაპრის „ქალ-პეპელას“ ილუსტრაციები. მის სახელს ატარებს თბილისის ბავშვთა სურათების გალერეა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

შემოქმედება

თბილისი
პეიზაჟები
კახეთი
პარიზული ნახატები
უცხოური მოტივები
ნახატები
თეატრალური ესკიზები


თენგიზ რევაზის ძე მირზაშვილი

tengiz mirzashvili
თენგიზ რევაზის ძე მირზაშვილი (დ. 10 თებერვალი, 1934, მესტია — გ. 1 იანვარი, 2008, თბილისი), ქართველი ფერმწერი, გრაფიკოსი, თეატრის მხატვარი. საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1967).თენგიზ მირზაშვილი დაიბადა 1934 წლის 10 თებერვალს, ზემო სვანეთში, დაბა მესტიაში. 1941 წელს შევიდა თბილისის მე-7 საშუალო სკოლაში (ახლანდელი გერმანიის საელჩოს შენობა). 1952 წელს ჩააბარა სამხატვრო აკადემიაში, ფერწერის ფაკულტეტზე. 1959 წელს დაამთავრა აკადემია. ასწავლიდა ხატვის კათედრაზე. 1961 წელს ჩააბარა ასპირანტურაში. 1972-2004 წწ. მუშაობდა ბავშვთა სურათების გალერეაში. ითვლება გალერეის ერთ-ერთ ფუძემდებლად. 1977 წელს ანდრეი ტარკოვსკიმ მიიწვია ,,ჰამლეტის” გასაფორმებლად.თენგიზ მირზაშვილი არის 100-მდე წიგნის ილუსტრაციის ავტორი. მათ შორის: ილია ჭავჭავაძის, ვაჟა–ფშაველას, გიორგი ლეონიძის, რევაზ ინანიშვილის, ეთერ თათარაიძის, გიორგი ცოცანიძის, მიხო მოსულიშვილის, ხალხური პოეზიისა თუ ზღაპრების კრებული. მისი აქტიური მონაწილეობით მომზადდა და დაიბეჭდა ,,გალაკტიონოლოგიის” ორი წიგნი, წიგნი ფიროსმანზე ორ ტომად. არის ეთერ თათარაიძის წიგნის "ჩამომიარ საწუთროში" რედაქტორი, წიგნის ,,შენდობით მომიხსენიეთ” , რედაქტორი და მხატვარი.მხატვრის სურათების გამოფენა მოეწყო: გერმანიაში- 1985 წ. კანადა- 1987 წ. ავსტრია- 1988 წ. გერმანია-1989 წ. საფრანგეთი- 1997 წ. 1998 წ.


ეკატერინე ბაღდავაძე

ekaterine nikolozis asuli bagdavadze
ეკატერინე ნიკოლოზის ასული ბაღდავაძე (დ. 24 ოქტომბერი, 1916, თბილისი ― გ. 15 აგვისტო, 1975) არის ქართველი ფერმწერი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1954).1941 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია, იყო მ. თოიძისა და უ. ჯაფარიძის მოწაფე. ბაღდავაძის ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია სუფთა კოლორიტი და მაუყე ფერწერული მონასმები. მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: "გიორგი სააკაძე" (1946, საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი), "მანანა ორბელიანი მეგობარ ქალებს შორის" (1947, საქართველოს სახელმწიფო ლიტერატურის მუზეუმი) და სხვა.


ზურაბ ნიჟარაძე – Zurab Nijaradze

ზურაბ ნიჟარაძე დაიბადა თბილისში 1928 წელს.

განათლება

1949-1955 – თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია

საქართველოს სახალხო მხატვარი
რუსთაველის პრემიის ლაურეტი

პერსონალური გამოფენები

2009 – “British corner”, თბილისი, საქართველო.
2006 – “ბაია გალერეა” თბილისი, საქართველო.
2005 – მ. ბერძენიშვილის სახ. კულტურის ცენტრი ‘მუზა”, თბილისი, საქართველო.
2005 – გალერეა “კოპალა”, თბილისი, საქართველო.
2003 – დიზაინერთა კავშირის საგამოფენო დარბაზი, თბილისი, საქართველო.
2000 – ტრეტიაკოვის გალერეა (მხ. გ.გიგინეიშვილთან ერთად) მოსკოვი; რუსეთი
1998 – მხატვრის ცენტრალური სახლი, მოსკოვი, რუსეთი.
1997 – საქართველოს საელჩო, მოსკოვი, რუსეთი.
1996 – სასტუმრო “მეტროპოლის” საგამოფენო დარბაზი, მოსკოვი, რუსეთი.
1996 – “რაინდთა კლუბის” საგამოფენო დარბაზი, მოსკოვი, რუსეთი.
1995 – მუნიციპალიტეტის საგამოფენო დარბაზი ქ. ვესელინგი, გერმანია.
1994 – სამხატვრო გალერეა, ქ. ბერგჰაიმი, გერმანია.
1994 – ხელოვნების საერთაშორისო ცენტრალური საგამოფენო დარბაზი, პარიზი, საფრანგეთი.
1992 – საქართველოს კულტურის ცენტრი “მზიური”, მოსკოვი, რუსეთი.
1987 – საარ-ბრიუკენი, გერმანია.
1982 – ქართველ მხატვართა გამოფენა, ვენა, ავსტრია/ პრაღა, ჩეხოსლოვაკია.
1981 – კუზნეცკის ხიდის საგამოფენო დარბაზი, მოსკოვი, რუსეთი.
1981 – მხატვრის სახლი, თბილისი, საქართველო.

ჯგუფური გამოფენები

1955 წლიდან სისტემატურად იღებს მონაწილეობას საქართველოს რესპუბლიკურ და საბჭოთა კავშირის საკავშირო გამოფენებში, იფინება მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში ქართველ მხატვრებთან ერთად.

ნამუშევრები დაცულია

ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი, თბილისი, საქართველო.
თეატრის, მუსიკის, კინოსა და ქორეოგრაფიის მუზეუმი, თბილისი, საქართველო.
მხატვართა კავშირი, თბილისი, საქართველო.
ტრეტიაკოვის გალერეა, მოსკოვი, რუსეთი.
აღმოსავლეთის ხალხთა ხელოვნების მუზეუმი, მოსკოვი, რუსეთი.
რუსეთის სამხატვრო ფონდის კოლექცია.
თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, მოსკოვი, რუსეთი.
რიო-დე-ჟანეიროს ნაციონალური გალერეა, ბრაზილია.
ლუდვიგის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, აახენი, გერმანია.
ამერიკის, საფრანგეთის, იტალიის, გერმანიის, შვედეთის, საბერძნეთის და სხვა ქვეყნების კერძო კოლექციები.


ნიკოლაი სკლიფასოვსკი (პედაგოგი) - Nikolai Sklifasovski

ნიკოლაი სკლიფასოვსკი (????-1935) - რუსი წარმოშობის მხატვარი, პედაგოგი.
ნიკოლაი სკლიფასოვსკის სახელს განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს საქართველოს სახვითი ხელოვნების ისტორიაში. მან აღზარდა გამოჩენილ ქართველ ფერმწერთა მთელი პლეადა – ე. ახვლედიანი, ს. ქობულაძე, ვ. ხოჯაბეკოვი, ვ. წილოსანი, კ. ზდანევიჩი, ა. ბაჟბეუქ-მელიქოვი, ა. ციმაკურიძე, ი.ოცხელი და სხვები.
ნიკოლაი სკლიფასოვსკიმ საშუალო განათლება მინსკის კლასიკურ გინმაზიაში მიიღო, უმაღლესი იურიდიული – მოსკოვის უნივერსიტეტში, პარალელურად სწავლობდა სტროგანოვის უმაღლეს სამხატვრო სასწავლებელში და სტუდიებში ლევიტანთან და გრანდკოვსკისთან, მონაწილეობდა პერიოდულ გამოფენებში მოსკოვში.

მოღვაწეობა საქართველოში

1895 წელს მისი მეგობრის მხატვარ ბ. ფოგელის რჩევით ის გადასახლდა თბილისში. 1896 წლიდან ასწავლიდა თბილისის პირველ ვაჟთა გიმნაზიაში და სხვა სასწავლებლებში. რამდენიმე წელი ის ცხოვრობდა და მუშაობდა ბათუმში, სადაც თავისი ხარჯებით ჩამოაყალიბა ბავშვთა პირველი სამხატვრო სკოლა, ასწავლიდა ბათუმის ქალთა და ვაჟთა გიმნაზიებში. 1909 წელს სკლიფასოვსკიმ მიიღო მოწვევა თბილისის I და II ქალთა გიმნაზიებიდან და დაბრუნდა თბილისში.
სკლიფასოვსკი 1909-10 წლებში მონაწილეობდა “ნატიფი ხელოვნების წახალისების კავკასიის საზოგადოების” თითქმის ყველა გამოფენაში. ასწავლიდა ხატვას ამ საზოგადოებასთან არსებულ სკოლაში. მისი ყველა ნამუშევარი ზეთის საღებავით შესრულებულია გლუვად, რეალისტურ მანერაში. მთელი სიმაღლით მდგარი ქალის ფიგურა თეთრებში, ქოლგით, მსუბუქი იისფერი ტონების ლამაზი შერწყმით მზისგან გამჭვირვალე რეფლექსებით. ზუბალაშვილის პორტრეტი, სადაც ძირითადი ამოცანა იყო მსგავსება და სახის მახასიათებელი ნაკვთების გადმოცემა – რამდენადმე აკადემიურია. მისი ნატურმორტები: “ვარდები” და “ყვავილები” ლამაზად არის შეკრებილი, განსაკუთრებით “ვარდები”, სადაც რამდენიმე ლარნაკი ვარდებით ქმნიან ორიგინალურ კომპოზიციას.
სკლიფასოვსკი საზოგადოებრივ საქმიანობასაც ეწეოდა. სამჯერ ჩამოაყალიბა და ხელმძღვანელობდა მოკლევადიან კურსებს სახალხო სკოლის მასწავლებლებისათვის, მონაწილეობდა სხვადასხვა კომისიებში, ხატვის სწავლების რეორგანიზაციის და ახალი პროგრამების შედგენის საკითხებზე. მონაწილეობდა კავკასიის სასწავლო ოლქის ყრილობებში 1910 წელს პიატიგორსკში და 1914 წელს ბაქოში. 1913 წელს მონაწილეობა მიიღო დრეზდენის IV საერთაშორისო კონგრესის მუშაობაში ხატვის და გამოყენებითი ხელოვნების შესწავლის საკითხებზე. სკლიფასოვსკი ამ კონგრესზე თავის მოხსენებაში ამბობდა: “აქ გამოფენილ ექსპონატებზე თვალის ერთი გადავლებაც საკმარისია, რომ დავრწმუნდეთ რამდენადაა დაკავშირებული სასკოლო სწავლების მთელი სისტემა ცხოვრებასთან, რამდენი სიხარული შეაქვს სწავლებაში ფერების გამოყენების თემებს და ფორმების მრავალფეროვნებას, რომელიც უშუალოდ ჩვენს გარშემო სამყაროდან არის აღებული". თავის მოხსენებაში მან დაწვრილებით მიმოიხილა სხვადასხვა ქვეყნებიდან ყველა განყოფილებაში წარმოდგენილი ექსპონატები. მან წარმოადგინა დაწყებით, საშუალო და სახელოსნო სკოლებში სწავლების შემდგომი განვითარების პროგრამა წლების მიხედვით. მან წარმოადგინა მუშაობის გეგმა, თემატიკა და მოსწავლეთათვის საჭირო მაგიდების, მერხების და მოლბერტების ნახაზებიც კი.
1911 წელს სკლიფასოვსკიმ საკუთარ სახლში გახსნა ხატვისა და ფერწერის სამკლასიანი კურსები, სადაც ბავშვების უმრავლესობას უფასოდ ასწავლიდა. ის გამოირჩეოდა გულისხმიერებით, იყო გულღია და ჰქონდა განსაკუთრებული პედაგოგიური ნიჭი. შეეძლო თითოეულ მოსწავლეში დაენახა და წარმოეჩინა ინდივიდუალური შესაძლებლობები. სკლიფასოვსკი სამხატვრო წრეებში დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა. 1922 წელს, თბილისის სამხატვრო აკადემიის გახსნისას, მისი ხატვისა და ფერწერის კურსები შევიდა აკადემიის შემადგენლობაში. სკლიფასოვსკი აირჩიეს აკადემიის პროფესორად.

1925 წელს ის ლენინგრადში მიდის, 1930 წელს იძულებული გახდა დასავლეთ ციმბირში წასულიყო ბავშვებისათვის ხატვის მასწავლებლად, სადაც დაავადდა და 1935 წელს გარდაიცვალა.


რადიშ თორდია - Radish Tordia

რადიშ თორდია (დ. 21 აგვისტო, 1936, აბაშა), ქართველი ფერმწერი, საქართველოს დამსახურებული და სახალხო მხატვარი, საქართველოს მხატვართა კავშირის წევრი, დოცენტი და პედაგოგი. მიეკუთვნება XX საუკუნის სამოციანელთა პლეადას. მონაწილეობა აქვს მიღებული არაერთ საკავშირო თუ საზღვარგარეთულ გამოფენაში.
დაიბადა აბაშაში 1936 წლის 21 აგვისტოს. მშობლები: ტერენტი თორდია და ვერა ჩოჩია.
1953-1957 წ.წ. სწავლობდა თბილისის იაკობ ნიკოლაძის სახელობის სამხატვრო ტექნიკუმში, რომლის დასრულების შემდეგ იმავე წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში, სადაც ფერწერის ფაკულტეტზე მისი პედაგოგი იყო გამოჩენილი ქართველი მხატვარი უჩა ჯაფარიძე.
1963 წელს წარჩინებით დაამთავრა სამხატვრო აკადემია და ამის შემდეგ ღებულობდა მონაწილეობას საკავშირო და საზღვარგარეთულ გამოფენებში.
1977 წელს ოთხ ქართველ მხატვართან ერთად (ნანა მესხიძე, გივი ნარმანია, ზურაბ რაზმაძე და ბეჟან შველიძე) მიიღო მონაწილეობა მოსკოვში, სირიასა და ერაყში გამართულ გამოფენებში.
1979 წელს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული მხატვრის წოდება.
1980 წელს დაჯილდოვდა საქართველოს სახელმწიფო პრემიით.
1990 წელს მიენიჭა საქართველოს სახალხო მხატვრის წოდება.
1997 წელს დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით.
მისი ნამუშევრები დაცულია საქართველოს, რუსეთისა და გერმანიის გალერეებში.
მეუღლე: მარიამ გველესიანი (დ.1950).
შვილები: თეა თორდია (დ.1984), საბა თორდია (1971-1992) და რატი თორდია (დ.1966)


კორნელი სანაძე - Korneli Sanadze

კორნელი ბარნაბის ძე სანაძე (დ. 19 სექტემბერი/2 ოქტომბერი, 1907, ხონი – გ. 1985, თბილისი), ქართველი ფერმწერი, გრაფიკოსი, პროფესორი, საქართველოს სახალხო მხატვარი, შოთა რუსთაველის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

კორნელი ბარნაბის ძე სანაძე დაიბადა 1907 წლის 2 ოქტომბერს, დაბა ხონში (წულუკიძე), რკინიგზელთა ოჯახში. თბილისის ეკონომიკური ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ, სახვითი ხელოვნებით გატაცებული ახალგაზრდა 1922 წელს შევიდა მოსე თოიძის სახალხო სამხატვრო სტუდიაში, სადაც სწავლობდა 1924 წლამდე. ამავე წელს იგი ჩაირიცხა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. აქ სამხატვრო ხელოვნებას ეუფლებოდა შესანიშნავი რუსი მხატვრების ე. ლანსერესა და ი. შარლემანის, საქართველოს სახალხო მხატვრის გიგო გაბაშვილის, მხატვარ თათე ვოსიანის ხელმძღვანელობით.
1929 წელს აკადემიის დამთავრების შემდეგ, სანაძემ დაიწყო დამოუკიდებელი შემოქმედებითი მოღვაწეობა, ხოლო 1934 წლიდან იგი ფერწერას ასწავლიდა აკადემიაში. აღსანიშნავია, რომ 1930 წელს, როდესაც მკაფიოდ ჩამოყალიბდა კორნელი სანაძის სახვითი და პოეტური მისწრაფებები, იგი შევიდა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში, სადაც სწავლობდა ოთხი წლის განმავლობაში და ეუფლებოდა ვოკალს. გარდა ამისა 1924 წელს მან დაამთავრა თბილისის ეკონომიკური ტექნიკუმიც. კორნელი სანაძე იყო 1830 წლის 8 თებერვალს დაარსებული საქართველოს რევოლუციონერ მხატვართა საზოგადოების-”სარმას” ერთ-ერთი დამაარსებელი და ხელმძღვანელი.
1924 წლიდან სანაძე უკვე ყველა რესპუბლიკური გამოფენის მონაწილეა, ენერგიულად მუშაობს მხატვართა ასოციაციებში, მხატვართა კავშირის გამგეობებში. მას გაფორმებული აქვს კინოფილმები: ”დარიკო”, ”ქალი მწვანეში”. ასევე ოპერისა და ბალეტის თეატრში: ”კარმენი”, ”დაისი”, ”მთების ძახილი”, ”დედა და შვილი”. რუსთაველის თეატრში: ”ტირიფის ქვეშ”. მარჯანიშვილის თეატრში: ”კოლმეურნეს ქორწინება”, ”შამილი”. ქუთაისის თეატრში: ”ოტელო”, ”გუშინდელნი”, ”კიკვიძე”. ბათუმის თეატრში: ”ფოლადაური”, ”პური”.
კორნელი სანაძეს მონაწილეობა აქვს მიღებული საზღვარგარეთ გამართულ გამოფენებშიც, კერძოდ პოლონეთის დედაქალაქ ვარშავაში. მნიშვნელოვანია კორნელი სანაძის, როგორც პედაგოგის როლი, ახალგაზრდა ქართველ მხატვართა აღზრდასა და ჩამოყალიბების საქმეში. მისი მოსწავლეები იყვნენ გამოჩენილი მხატვრები: გ. თოიძე, გ. თოთიბაძე, გ. ჯაში და სხვები. კორნელი სანაძის ნამუშევრები გამოფენილია საქართველოს სახელმწიფო ლიტერატურის მუზეუმში, სახელმწიფო თეატრალურ მუზეუმში, შოთა რუსთაველის სახელობის დრამატული თეატრის მუზეუმში, ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრში, აჭარის ავტონომიურ მუზეუმში, სანკტ-პეტერბურგის სახელმწიფო მუზეუმში. კორნელი სანაძის ნაშრომებიდან განსაკუთრებით ცნობილია ”მებაღე” და ”სინგაპურის საზამთროები”, რომლებიც 2007 წელს ბირმინგენის აუქციონზე იქნა წარდგენილი და საიდუმლო მყიდველის მიერ უცნობ ფასად შეძენილი.
კორნელი სანაძეს ჰყავდა მეუღლე და ქალ-ვაჟი, მანანა და დავით სანაძეები. კორნელი სანაძე გარდაიცვალა 1985 წელს. იგი დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.


პეტრე ოცხელი - Petre Ocxeli

პეტრე გრიგოლის ძე ოცხელი (დ. 25 სექტემბერი/8 ოქტომბერი, 1907, ქუთაისი ― გ. 1937), ქართველი თეატრის მხატვარი.

დაიბადა ცნობილი ქუთაისელი კათოლიკეების ოჯახში. იოსებ ოცხელი იყო პეტრეს ბიძა.1920-იდან ქუთაისის რეალურ სასწავლებელში სწავლის პარალელურად მეცადინეობდა სასწავლებელთან არსებულ მცირე სახელოსნო-სტუდიაში, 1927-1928 სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. 1927 ოცხელმა თბილისის მუშათა თეატრში გააფორმა ა.ლუნაჩარსკის "ცეცხლის გამჩაღებლები". 1928 კ. მარჯამიშვილმა იგი ქუთაისის ქართული დრამის სახელმწიფო თეატრში მიიწვია, სადაც ოცხელმა გააფორმა შ. დადიანის "კაკალ გულში" (1928) და კ. გუცკოვის "ურიელ აკოსტა" (1929). ჯერ კიდევ სრულიად ახალგაზრდა მხატვარმა თავისი ნიჭისა და მხატვრული ხედვის წყალობით შექმნა განზოგადების ძალის მქონე მოცულობითი ესკიზები. 1930-იან წლებში მხატვარმა გააფორმა პ. ბ. შელის "ბეატრიჩე ჩენჩი" (1930), ნ. პოგოდინის "ფოლადის პოემა" (1931), კ. კალაძის "ხატიჯე" (1930), გ. ბააზოვის "მუნჯები ალაპარაკდნენ" (1932), უ. შექსპირის "ოტელო" (1933, ყველა ქუთაისის ქართული დრამის თეატრი). ამ ნამუშევრებში გამოჩნდა ოცხელის დახვეწილი გემოვნება, კოლორიტის ფაქიზი გრძნობა, პოეტურობა, სცენის სივრცის აღქმის უტყუარი ალღო, ეპოქისა და ნაწარმოების შინაგანი არსის ღრმა წცდომის უნარი. 1931 კ. მარჯანიშვილმა მოსკოვის კორშის თეატრში დადგა ჰ. იბსენის "მშენებელი სოლნესი". სპექტაკლის გასაფორმებლად რეჟისორმა ოცხელი მიიწვია. სპექტაკლის მხატვრობას უდიდესი წარმატება ხვდა. 1936-1937 ოცხელმა მოსკოვის მცირე თეატრში გააფორმა ფ. შილერის "ვერაგობა და სიყვარული" და ვ. გუსევის "დიდება", ამავე თეატრის ფილიალში - ლოპე დე ვეგას "ცხვრის წყარო". 1939 ლონდონში თეატრის მხატვართა გამოფენაზე ოცხელის ესკიზები ოქროს დიდი მედლით დააჯილდოვეს. 1937 კ. სტანისლავსკის მიერ მოწყობილ ჯ. ვერდის "რიგოლეტოს" დადგმის კონკურსზე ოცხელის ესკიზებმა პირველი პრემია დაიმსახურა. ოცხელმა მხოლოდ 9 სეზონი იმუშავა თეატრში, მაგრამ მოკლე დროში შექმნა ნაწარმოებები, რომელთაც არსებითი როლი შეასრულეს ქართული თეატრის მკაფიოდ თავისებური სახის შექმნაში.


ბორის რომანოვსკი - Boris Romanovski

ბორის რომანოვსკი (*1879, კიევი, უკრაინა ― გ. 1947, იქვე) - პოლონელი მხატვარი, რომელმაც სიცოცხლის მნიშვნელოვანი ნაწილი საქართველოში გაატარა.

დაიბადა კიევში, უკრაინა, შეძლებულ ოჯახში. ბავშვობაში კიევის დანილოვის გრაფიკისა და ხატვის სკოლაში სწავლობდა. შემდეგ პარიზში მიმგზავრება, სადაც სახვითი ხელოვნების აკადემიაში (Ecole de Beaux-Arts) ირიცხება. აქ ის ოგიუსტ დელაკლუზისა და პიერ ბონარდის სტუდიებში გადის პრაქტიკას. 1908-1911 წლებში პარიზის ოპერის სცენის დიზაინერად მუშაობს. აქ მის მთავარ ნამუშევართა შორის იყო პეტრე ჩაიკოვსკის "პიკის ქალი". 1911 წელს იმართება მისი პირველი პერსონალური გამოფენა პარიზში. 1912 წელს კიევში ბრუნდება. პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ ფრონტის წინა ხაზზე კორესპონდენტად აგზავნიან. დაჭრილი დემობილიზაციით უკან კიევში ბრუნდება. კიევში ის ხდება უკრაინის მხატვართა გაერთიანების ერთ-ერთი დამფუძნებელი. 1922 წელს გაერთიანების პრეზიდენტად ირჩევენ. 1918-1925 წლებში რომანოვსკი კიევის სხვადასხვა თეატრში და კიევის ოპერაში მუშაობს სცენურ დიზაინერად.
1925 წელს კოტე მარჯანიშვილის რჩევით რომანოვსკი თბილისში გადმოდის საცხოვრებლად. აქ ის წითელ თეატრში და გამომცემლობა "ზარია ვოსტოკა"-ში იწყებს მუშაობას. 1927 წელს თბილისის საქალაქო მუზეუმმა რომანოვსკის შეუკვეთა ძველი თბილისის ამსახევლი აკვარელის ნახატების სერიის შექმნა (სულ 33 ტილო). ამ თემით აღტაცებული მხატვარი საათობით ძველი თბილისის უბნებში დახეტიალობდა: მეიდანზე, რიყესა და მეტეხის უბანში. ქალაქის ნამდვილი ფერების შესაცნობად ის ამ უბნების ქარვასლებს, სახელოსნოებსა და ჩაიხანებს სტუმრობს. იუმორითა და სითბოთი გამსჭვალული ეს 33 ტილო ძველი თბილისის ყოველდღიური ცხოვრების ამსახველი უნიკალური დოკუმენტური მასალა გახდა, მისი ვიწრო ქუჩებითა და მოფუსფუსე მცხოვრებლებით.
1929 წელს იმართება რომანოვსკის პერსონალური გამოფენა თბილისის სასტუმრო ორიენტში ქართველ მხატვართა ასოციაციის დარბაზში. თბილისში ყოფნისას რომანოვსკი უმეგობრდება ლადო გუდიაშვილს, რომელიც დიდ გავლენას ახდენს მის ხელოვნებაზე. მის ახლო მეგობართა შორის იყვნენ ძმები კაკაბაძეები (დავით და სარგის). სარგის კაკაბაძემ გააცნო რომანოვსკის ქართული ლეგენდები და ისტორიული გმირები. ამ ისტორიებით შთაგონებული მხატვარი ქმნის მის ყველაზე მეტად ცნობილ ისტორიულ ტილოებს, მათ შორის "კრწანისის ბრძოლას", რომელშიც ქართველთა და სპარსთა ბრძოლის სცენაა აღბეჭდილი.
1931 წელს რომანოვსკი ტაშკენტში გადადის, სადაც ის ადგილობრივი მუსიკალური თეატრის სცენური გამფორმებლად იწყებს მუშაობას. მცირე ხანში მას ტიფი შეეყარა და ლოგინად ჩავარდა. 1934 წელს საქართველოში ბრუნდება მკურნალობის გასაგრძელებლად. ამჯერად სოხუმში სახლდება, სადაც ის სახვითი ხელოვნების სკოლაში ხატვისა და გრაფიკის მასწავლებლად იწყებს მუშაობას. რომანოვსკის რამდენიმე ნამუშევარი ინახება სოხუმის საქალაქო მუზეუმში, მათ შორის "პირველყოფილი ადამიანის ორთაბრძოლა დათვთან" და "ციტრუსის მოსავალი".
1937-1941 წლებში რომანოვსკი მუშაობს ქართული ფილმის სცენურ დიზაინერად და მხატვრულ გამფორმებლად თბილისში.
1947 წელს კიევში მოულოდნელად გარდაიცვალა გულის შეტევით.


სერგო ქობულაძე - Sergo Qobuladze

დაიბადა ახალციხეში 1909 წლის 7 თებერვალს. ქალაქ ახალციხეში იმ დროს სამხედრო ნაწილი იდგა, სადაც მამამისი სოლომონ ქობულაძე მსახურობდა, სოლომონი სოფელ მაკვანეთიდან იყო, ხოლო დედა ნინო ხუნდაძე საჯავახოდან. ხატვისადმი მიდრეკილება მომავალმა მხატვარმა ბავშობის წლებში გამოამჟღავნა. შვილის ნიჭის გამოვლენას ხელს უწყობდა დედა, რომელიც ხელსაქმის კარგი მცოდნე იყო. მის ნაქარგს მოწიწებით ინახავს ოჯახი. როცა ქობულაძეების ოჯახი თბილისში გადმოვიდა, სერგო ქობულაძეს საშუალება მიეცა საშუალო სკოლაში სწავლასთან ერთად ბ. შებუევისა და ნ. სკლიფასოვსკის ხატვის გაკვეთილებს დასწრებოდა.
1925-1930 წლებში სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში ე. ლანსერესთან, ი. შარლემანთან და გ. გაბაშვილთან. ამ პერიოდზე მხატვარი იგონებდა:

„პირველ-მეორე კურსზე აკადემიაში მხოლოდ ხატვას გვასწავლიდნენ. პირველ კურსზე ხატვას გვასწავლიდა ი. შარლემანი, მომდევნო კურსზე კი ე. ლანსერე, ყველაზე მეტი ვისწავლე და შევიძინე გიგო გაბაშვილისაგან, რომელიც ფერწერას გვასწავლიდა. მისგან გავიგე პირველად, თუ რას ნიშნავს თბილი და ცივი ტონები, რამაც ჩემზე დიდი შთაბეჭდიკლება მოახდინა.“

თბილისის სამხატვრო აკადემია სულ სამი წლის დაარსებული იყო. აკადემიაში სწავლის გატარებულ წლებს მისი შემოქმედების ფორმირებისათვის არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა. ფერწერის ფაკულტეტის სტუდენტი სარგებლობდა უფლებით, დასწრებოდა მეცადინეობას სხვა ფაკულტეტებზე. სამხატვრო აკადემიაშივე იღებს დასაბამს მის მიერ ძველი ქართული ხელოვნების ძეგლების შესწავლა და დასავლეთ ევროპის, განსაკუთრებით კი იტალიური რენესანსის ეპოქის ხელოვნებით გატაცება.
1931 წლიდან სსრკ-ის დიდი თეატრისა და თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის მხატვარი სერგო ქობულაძე თეატრში კოტე მარჯანიშვილმა მიიწვია 1932 წელს. ამ დროიდან მისი მოღვაწეობა მჭიდროდ იყო დაკავშირებული თეატრთან. მან გააფორმა სპექტაკლები თბილისის კოტე მარჯანიშვილის სახელობის და რუსთაველის სახელობის თეატრებში, ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის აკადემიურ თეატრში, და მოსკოვის დიდ თეატრში. მათ შორის თბილისის საოპერო თეატრში მ. შველიძის ოპერა „ამბავი ტარიელისა“ (1947 წელი) და გრიგოლ კილაძის ბალეტ სინათლეს (1947 წელი) გაფორმებისათვის მას სახელმწიფო პრემიები მიენიჭა „სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიების ლაურიატი“.
1930 წლიდან სისტემატიურად მონაწილეობდა გამოფენებში, რომლებიც თბილისში, მოსკოვსა და სხვა ქალაქებში ეწყობოდა. 1950-იან წლებში მისი ნამუშევრები გაიგზავნა ვენეციასა და ლონდონში.
1930-1932 წლებში მუშაობდა მოსკოვსა და ლენინგრადში. 1930 წელს, აკადემიის კურსის დამთავრების შემდეგ, მხატვარი მუზეუმებში დაცულ ძველ ოსტატთა სურათების გასაცნობად, მოსკოვსა და ლენინგრადში მიემგზავრება. წარსული ეპოქებისადმი ინტერესი, რომელსაც მხატვარი ინარჩუნებდა, თავის დროზე დიდ როლს ასრულებდა მის შემოქმედების ჩამოყალიბებაში, გემოვნებისა და მხატვრულ მიდგომათა გამომუშავებაში.
1938 წლიდან ასწავლიდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. 1939 წლიდან სერგო ქობულაძემ, პედაგოგიური მოღვაწეობა დაიწყო თბილისის სამხატვრო აკადემიაში, სადაც შემდგომში პროფესორი, აკადემიკოსი, ხატვის კათედრის ხელმზღვანელი და ერთ ხანს რექტორი იყო. მრავალწლიანი გამოცდილების საფუძველზე. მან სასწავლო ნახატის გარკვეული სისტემა შეიმუშავა და სპეციალური ნაშრომი მიუძღვნა მას. ნატურის შტუდირებისათვის მას არასდროს მიუნებები თავი, მის მოსწავლეებს ახსოვს, რომ ხატვის გაკვეთილებზე პროფესორი ვერ უძლებდა ცდუნებას, ჯდებოდა მათ გვერდით და ნატურიდან ხატვას იწყებდა, მკაფიო ინდივიდუალური თვისებებით დაჯილდოვებული მხატვარი და პიროვნება, სტუდენტების შემოქმედებით თავისებურებათა გამოვლენას, პატივისცემით იღებდა და მათ სულიერი სამყაროს გამდიდრებაზე ზრუნაცდა, იქნებოდა ეს საუბარი სახვითი ხელოვნების კლასიკური მუსიკის, ლიტერატურის შესახებ, თუ კამათი ფეხბურთისა და ჭადრაკის გულშერმატკივრებთან, მსმენელებს ხიბლავდა სერგო ქობულაძის მახვილგონიერება, იუმორი, მოვლენების სრულიად მოულოდნელ ასპექტეშ დანახვის უნარი. 1957 წლიდან გახდა პროფესორი. 1952-1959 წლებში აკადემიის რექტორი.
1958 წელს საქართველოს სახალხო მხატვარი, სსრკ-ის სამხატვრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი.
ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის აკადემიური თეატრისათვის, სერგო ქობულაძემ მოხატა საზეიმო ფარდა (1960) რომეშიც მთელი თავისი ოსტატობა ჩააქსოვა.
სერგო ქობულაძემ გამოიკვლია ანტიკური და ქართული არქიტექტურული ძეგლების კომპოზიციური აგების პრინციპი. „ამ გამოკვლევაზე მუშაობით, — ამბობდა შემოქმედი, — დიდი სკოლა გავიარე, იმდენი რამ ვისწავლე, რასაც მრავალი წლის მანძილზე ვერ შეიძენს კაცი“.
1972 წლიდან სერგო ქობულაძე ხელმძღვანელობდა საკავშირო სამხატვრო აკადემიის თბილისის გრაფიკის შემოქმედებით სახელოსნოს, რომელსაც დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ქართველი ახალგაზრდა გარფიკოსების აღზრდის საქმეში.
სერგო ქობულაძე გარდაიცვალა 1978 წელს. გარდაცვალების შემდეგ გახდა რუსთაველის პრემიის ლაურეატი.


გივი ყანდარელი - Givi Yandareli

გივი ლუარსაბის ძე ყანდარელი (დ. 21 თებერვალი 1933, სოფ. საგარეჯო ― გ. 7 ივნისი 2006, თბილისი), გამოჩენილი ქართველი მხატვარი, გობელენის ოსტატი, კერამიკოსი.

დაიბადა 1933 წელს, საგარეჯოში. 1956 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემიის კერამიკის ფაკულტეტი. იმავე წელს გააგრძელა სწავლა ასპირანტურაში. 1960 წლიდან იწყებს პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სამხატვრო აკადემიის კერამიკის ფაკულტეტზე. 1965-1966 წლებში გაიარა სტაჟირება პრაღაში ხელოვნების უმაღლეს სასწავლებელში (UMPRUM), ცნობილი ხელოვანის ანტონინ კიბალის სახელოსნოში. 1973 წლიდან ასწავლის ფერწერას საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტზე, ენიჭება დოცენტის წოდება. 1975 წელს ირჩევენ საქართველოს სსრ მხატვართა კავშირის მდივნად, მისი გობელენი "ალვანელი ქალები" დაჯილდოვდა საქართველოს სსრ მხატვართა კავშირის მედლით, როგორც წლის საუკეთესო ნამუშევარი.1977 წელს მისი გობელენი "წელიწადის ოთხი დრო" დაჯილდოვდა საქართველოს სსრ მხატვართა კავშირის მედალით, როგორც წლის საუკეთესო ნამუშევარი, მოეწყო მისი პერსონალური გამოფენა გერმანიის ქალაქ ზაარბრიუკენში. 1978 წელს გობელენი"ალვანელი ქალები" დაჯილდოვდა სსრკ სამხატვრო აკადემიის დიპლომით. ხდება სსრკ მხატვართა კავშირის პრეზიდიუმის წევრი. 1980 წელს მიენიჭა საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება. თბილისში იმართება მისი პერსონალური გამოფენა. 1981 წელს მოსკოვში იმართება მისი პერსონალური გამოფენა. 1982 წელს მისი გობელენი "ფიროსმანის სიზმარი" შეირჩა და გამოიფინა შვეიცარიაში, ლოზანას ბიენალეზე. იმავე წელს საფრანგეთის ქალაქ ნანტში მოეწყო მისი პერსონალური გამოფენა. 1983 წელს იგი ხდება სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. მოეწყო მისი პერსონალური გამოფენა ესპანეთში. 1986 წელს აირჩიეს თბილისის სამხატვრო აკადემიის გობელენისა და მხატვრული ქსოვილების კათედრის გამგედ. 1987 წელს ენიჭება პროფესორის წოდება. 1988 წელს იმართება მისი პერსონალური გამოფენა ამერიკის შეერთებულ შტატებში ქალაქ ჩიკაგოში. 1990 წელს მიწვეულ იქნა პეკინის გამოყენებითი ხელოვნების ცენტრალურ აკადემიაში ლექციების კურსის ჩასატარებლად. 1994 წელს პერსონალური გამოფენა პალერმოში, იტალია. 1995 წლიდან მიიწვიეს თბილისის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ხალხური რეწვის სახელოსნოს ხელმძღვანელად. 1998 წელს იგი აირჩიეს საქართველოს პედაგოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსად. 1999 წელს გაიმართა მისი 40 წლის მოღვაწეობასთან დაკავშირებული პერსონალური გამოფენა. 2000 და 2002 წლებში იგი მიწვეული იყო ჩინეთის შანდუნის პროვინციის გამოყენებითი ხელოვნების ინსტიტუტში და პროვინცია ხელუნძიანის უნივერსიტეტში ლექციების კურსის ჩასატარებლად, მიწვეული პროფესორის რანგით. 2003 წელს გაიმართა მისი პერსონალური გამოფენა თბილისში.
დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.