მიქელანჯელო დი ლოდოვიკო ბუონაროტი -Michelangelo di Lodovico Buonarroti

 (ხმები: 10)


მიქელანჯელო დი ლოდოვიკო ბუონაროტი

მიქელანჯელო დი ლოდოვიკო ბუონაროტი სიმონი (6 მარტი, 1475 - 18 თებერვალი, 1564), ცნობილი როგორც მიქელანჯელო — იტალიური რენესანსის პერიოდის მოქანდაკე, მხატვარი, არქიტექტორი და პოეტი. მიუხედავად იმისა, რომ ხელოვნების გარეთ სხვა დარგებს თითქმის არ შეხებია, ის უზადობა, რომელიც მის შემოქმედებას ახასიათებს ყველა დისციპლინაში, რომელშიც კი ოდესმე შეუქმნია, მას რენესანსის არქეტიპი ადამიანის ტიტულს ანიჭებს, მის მოპაექრე და თანამოქალაქე ფლორენციელ ლეონარდო და ვინჩისთან ერთად.

მე-16 საუკუნის იტალიური რენესანსის პერიოდის მოქანდაკე,მიქელანჯელო დი ლუდოვიკო ბუონაროტი 1475 წლის 6 მარტს ქალაქ კაპრეზში (ახლანდელი პროვინცია არეცო),ფლორენციის მახლობლად დაიბადა.მოსამართლისა და დიასახლისის ოჯახში მიქელანჯელო მეორე შვილი გახლდათ.ბუონაროტებს მის გარდა კიდევ ითხი ვაჟი ჰყავდათ.ბავშობაში მიქელანჯელოს ბიჩის ეძახდნენ.ბიჭს მრავალმხრივი ნიჭი მშობლებმა ადრეულ ასაკში შენიშნეს.მამამისი სასტიკი წინააღმდეგი იყო.რომ ბიჩი მოქანდაკე ან თუნდაც მხატვარი გამოსულიყო,რადგან შვილის მომავალთან დაკავშირებით სხვა გეგმები ჰქონდა და წარმატებულ ბანკირად ჰყავდა წარმოდგენილი.მალე ოჯახი საცხოვრებლად ფლორენციაში გადავიდა,სადაც მომავალმა მხატვარმა სიცოცხლის უდიდესი ნაწილი დაჰყო.6 წლის ასაკში მიქელანჯელომ დედა დაკარგა,მამამისი კი მალე დაქორწინდა მეორედ.ბიჭს დედინაცვლის შეურაცხმყოფელი და არაადამიანური მოპყრობის ატანა უწევდა.ამიტომ მამამისი თითქმის ყოველ შაბათ-კვირას ფლორენციის მახლობლად მდებარე ფერმაში აგზავნიდა.მიქელანჯელო ხშირად გარბოდა გაკვეთილებიდან ეკლესიაში მხოლოდ იმიტომ,რომ მოხატული კედლები დაეთვალიერებინა.ამაზე მასწავლებელი ძალიან წუხდა,მაგრამ მშობლებს ვერაფერს ეუბნებოდა,რადგან იცოდა,რომ შვილს სასტიკად დასჯიდნენ.როცა მამა მიხვდა,რომ მომავალ ხელოვანთან არაფერი გამოუვიდოდა,მის სწავლა-განათლებაზე ზრუნვას თავი საბოლოოდ დაანება.სწორედ ამან განაპირობა მიქელანჯელოს გადაწყვეტილება,13 წლის ასაკში გადასულიყო დომენიკო გრილანდიოს სახელოსნოში მის ასისტენტად.ამ უკანასკნელის არსებობა ბიჭმა სკოლის მეგობრისგან შეიტყო.
თავდაპირველად გრილანდიო ფუნჯსაც არ აძლევდა ხელში,აიძულებდა,სხვებისათვის ეყურებინა.ბიჭი სახელოსნოში 3 წლის განმავლობაში ფრესკის ხელოვნებას ეუფლებოდა და ცნობილი მხატვრების ნამუშევრების გადახატვას ცდილობდა,რასაც ისე ახერხებდა,რომ ორიგინალისაგან მათი გარჩევა ხშირად შეუძლებელიც კი იყო.გრილანდიომ მიქელანჯელოს რეკომენდაცია გაუწია ფლორენციის იმდროინდელ მმართველ ლორენცო მედიჩისთან.1489 წელს ბიჭმა სახელოსნო დატოვა და საცხოვრებლად მედიჩის
ვილაში გადავიდა,სადაც თავს ისე თავისუფლად გრძნობდა,როგორც არსად და არასოდეს.სწორედ ამ პერიოდის ნამუშევრებია “კენტავრების ბძოლა” და “მადონა კიბესთან”.1492 წელს,ლორენცოს გარდაცვალების შემდეგ,ფლორენციის ახალმა მმართველმა პიერო მედიჩიმ უარი განაცხადა ვილაში მიქელანჯელოს დარჩენაზე. თავის დროზე სიცოცხლეში ლორენცომ ახალგაზრდა და მისთვის სათაყვანებელ ხელოვანს ჰერკულესის გამოქანდაკება სთხოვა.1493 წელს მიქელანჯელომ თხოვნა შეუსრულა და ჰერკულესის ქანდაკება მარმარილოსგან შექმნა,რომელიც მოგვიანებით საფრანგეთში გაიგზავნა,ხოლო 1700 წელს იქიდან უკვალოდ გაქრა.უნდა აღინიშნოს,რომ მიქელანჯელო მაშინ ჯერ კიდევ 16 წლის გახლდათ.
მოგვიანებით მოქანდაკე რომში ჩავიდა,სადაც მთელი დღეებს ხატვაში ატარებდა.
გადმოცემის მიხედვით იმ პერიოდში შეხვდა ვიტორია კოლონას,რომელთანაც პლატონური სიყვარული აკავშირებდა.20 წლის მიქელანჯელოს წმინდა დომინიკის სამარხისთვის 2 წმინდანის და 1 ანგელოზის ქანდაკების შექმნა დაავალეს. ერთი წლის შემდეგ,როცა მისმა ხელოვნებამ რომში დიდი წარმატებას ვერ მიაღწია, მიქელანჯელო ფლორენციაში დაბრუნდა.ჩასვლისთანავე ქვეყნის მმართველმა 40 წლის წინ აგუსტიონ დი დაციოს მიერ დაწყებული ქანდაკების დასრულება სთხოვა. ეს მსოფლიოში კარგად ცნობილი დავითის ქანდაკება გახლდათ,რომელიც ფლორენციის თავისუფლების სიმბოლოდ იყო მიჩნეული.ამ ნამუშევარმა ხალხი საბოლოოდ დაარწმუნა მიქელანჯელოს გენიალობაში.ამ პერიოდში დახატა “მადონას” პორტრეტი,რომელიც ახლა “მანჩესტერელი მადონას” სახელითაა ცნობილი და ლონდონის ეროვნულ მუზეუმში ინახება. 1505 წელს მიქელანჯელო რომის პაპმა იულიუს მეორემ რომში მიიწვია და ახალგაზრდა მხატვარს პაპის საგვარეულო საფლავის მმოხატვა სთხოვა,რომელსაც მიქელანჯელომ გარკვეული პაუზებით 40 წელი მოანდომა,მაგრამ,მისი აზრით,დაუსრულებელი დარჩა.პარალელურად 4 წლის განმავლობაში ერთ-ერთი ეკლესიის იატაკს ხატავდა. მიქელანჯელოს მიერ იატაკზე შესრულებული ნახატებიდან გამორჩეულია ადამი,ადამი და ევა და წარღვნა,ხოლო კედლის მხატვრობიდან-ქრისტეს პორტრეტი.
1513 წელს,რომის პაპ იულიუს მეორის სიკვდილის შემდეგ, მისმა შემცვლელმა ლეო მეათემ მიქელანჯელოს ქალაქის ფასადის რეკონსტრუქცია და მისი ქანდაკებებით გაფორმება სთხოვა,რასაც მოქანდაკე უდედისი სიამოვნებით დათანხმდა.მიქელანჯელოს საყვარელი საქმე არასოდეს ღლიდა.დავალების შესრულებას 3 წელი მოანდომა.მისი დასრულებას.შემდეგ კი რომის პაპის საგვარეულო საფლავის მოხატვა დაიწყო,რაც ვერ დაასრულა,მაგრამ,მიუხედავად ამისა,დღემდე მისი შემოქმედების საუკეთესო ნიმუშს წარმოადგენს.1527 წელს ქვეყნის მოქალაქეებმა მედიჩის დინასტია ქვეყნიდან გააძევეს.1530 წელს კი მიქელანჯელომ რომი დატოვა.
მას ხშირად უხამსობის გამომგონებელს უწოდებდნენ,რადგან მისი ქანდაკებების უმრავლესობა შიშველ სხეულს წარმოადგენდა.1546 წელს მიქელანჯელო ვატიკანში აქიტექტორად დანიშნეს.მისი არქიტექტურული ნამუშევრებიდან აღსანიშნავია რომის პაპის სახლი,ასევე მედიჩების პატარა ეკლესია და ბიბლიოთეკა.მედიჩების ეკლესიაში გააკეთა მონუმენტები, რომელიც მათი საგვარეულოს თიოეულ წევრს მიუძღვნა.ლორენცო მედიჩი სწორედ ამ ეკლესიის შესასვლელში დაკრძალეს.
მიქელანჯელო იყო პიროვნება,რომელსაც სხვებთან შედარებით თავი ყოველთვის მაღლა ეჭირა,მაგრამ,ამავდროულად,საკუთარი თავით ყოველთვის უკმაყოფილო გახლდათ,მისი აზრით,ყოველ ქვას ჰქონდა თავისი გამოსახულება,იგი უბრალოდ მას ალამაზებდა და მეტი არაფერი.ბევრი მკვლევარის თქმით,ლორენცო მედიჩიმ ახალგაზრდა ხელოვანი მხოლოდ ფულის გულისთვის შეიფარა,რადგან მასში თავიდანვე დიდი პერსპექტივა დაინახა.როგორც ამბობდნენ ლორენცო მიქელანჯელოს 30 დუკატს უხდიდა,ხოლო თვითონ მის ნამუშევრებს 200 დუკატად ყიდდა.ამ ფაქტის მოსმენამ თავის დროზე მიქელანჯელოს ღიმილიც კი მოჰგვარა.
ცნობილია,რომ მოქანდაკემ თავის მორისის ქანდაკებას მუხლში ჩაქუჩი ჩაარტყა და ხმამაღლა დაუყვირა “რატომ არ მელაპარაკები?!”.ბიოგრაფიების თქმით,მიქელანჯელო ერთობ ძუნწი პიროვნება იყო.ის ყოველთვის ხმამაღლა ეუბნებოდა თავის შეგირდს,ასკანიო კანდივის,რომ რაც უნდა დიდი სიმდიდრის პატრონი ყოფილიყო,ყოველთვის ღარიბულად იცხოვრებდა.სწორედ ეს შეგირდი ამბობდა,რომ ხშირად დიდი მოქანდაკე საკუტარ ტანსაცმელზე იძინებდა, რადგან ლოგინში ფულის დახარჯვა არ უნდოდა.შეიძლება სწორედ ამ ჩვევის გამო ვერ შეძლო მიქელანჯელომ სიცოცხლეშივე პოპულარობის მოპოვება. იგი საშინლად რთული ხასიათის პიროვნება ყოფილა.საკუთარ თავს მამაკეცების კომპანიიდან ყოველთვის გამორიცხავდა.ის თავის სიმარტოვეს ყველაზე მაღლა აყენებდა.მიქელანჯელოს ყველაზე მეტად შიშველი ქალის გამოქანდაკება უყვარდა.ეს კი რენესანსის პერიოდში მამაკაცის გაიდიალების ერთგვარი გამოხატულება გახლდათ.იგი თავისი ქანდაკებებით პლატონურ იდეალებისა და ხორციელ მოთხოვნილებებს შორის ბრძოლას გამოხატავდა. ყველაფერთან ერთად,მიქელანჯელო მე-16 საუკუნის უბადლო პოეტიც გახლდათ.
მიქელანჯელო 1564 წელს გარდაიცვალა.მას ბოლო სურვილი აუსრულეს და მშობლიურ ქალაქში დაკრძალეს.სიკვდილის შემდეგ გამოქვეყნდა მის მიერ ტომასო დეი კავალიეროსადმი მიწერილი სასიყვარულო წერილები.ეს უკანასკნელი მაშინ 23 წლის გახლდათ.მოქანდაკე წერილში წერს,რომ არასოდეს არავინ ჰყვარებია ისე,როგორც ტომასო,სწორედ მას მიუძღვნა 300-მდე სონეტი და უამრავი პოემა. ბევრი თანამედროვე მკვლევრის თქმით,ეს მიქელანჯელოს პლატონური სიყვარულის ერთგვარი გამოხატულებაა.ტომასოს სახით მან სუროგატი შვილი იპოვა.ჯონ ედიქტორ სიმოლდონსმა,ბრიტანელმა ჰომმოსექსუალისტმა აქტივისტმა,მიქელანჯელოს სონეტები ინგლისურად თარგმნა და გამოაქვეყნა.მიქელანჯელოს ცოლი არასოდეს მოუყვანია.მისი აზრით ოჯახი ზედმეტი ტვირთი იყო.ერთადერთი ქალი,რომელმაც მოქანდაკის სიყვარული დაიმსახურა, ვიტორია კოლონა გახლდათ.ვიტორია მიქელანჯელოს,როგორც ხელოვანს,აღმერთევდა.ქალი ახალი დაქვრივებული იყო,როცა მიქელანჯელო გაიცნო.1547 წელს ვიტორია გარდაიცვალა.დღემდე შემორჩენილია მათი ერთმანეთისადმი მიძღვნილი სონეტები.მიქელანჯელო მხოლოდ ქალის სიკვდილის შემდეგ შეეხო მის გაყინულ ხელს.





წმინდანების ოჯახი



სიკსტინის კაპელა დელფიის სივილა



Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simon



სიკსტინის



Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simon

Loading...

ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.