ჯიუტი ბაჭია - ვახტანგ ჭანკოტაძე (იგავ-არაკი)


ღამეა, ბნელა. დაბურულ ტყეში,
ბინადართ უჭირთ გარეთ გამოსვლა.
ატყდა ბაჭია (ჭკვა თუ აქვს ფეხში)
და მოისურვა წასვლა ბაბოსთან.
დედაკურდღელმა სიტყვით ფხიანით,
დატუქსა იგი – კარგად მისმინე,
სახიფათოა, არის გვიანი,
მგელი დაგხვდება სადმე, ტყისპირზე.


ციყვი და ყვავი - ვახტანგ ჭანკოტაძე (იგავ-არაკი)


ყვავმა ჩხავილით აიკლო,
ტყე-ველიანი მიდამო,
ციყვო, მითხარი რა მელის,
მშია, საჭმელი მინდაო.
საჭმელი თუ გსურს, ყვანჩალავ,
დიდი გარჯაა საჭირო,
იჩხავლე, თუ გსურს ბახლები
მწარე შიმშილით ატირო.


ნადირების ქარტია - ვახტანგ ჭანკოტაძე (იგავ-არაკი)


მაჩვი, ტურა, მაიმუნი,
მგელი, კატა, მელია,
შეიკრიბნენ, გადაწყვიტეს
საქმე საკვირველია.
ყველამ ცალკე ჩაიფიქრა,
შექმნას რაღაც პარტია,
წესდებებიც გამოაცხეს,
შეკოწიწდა ქარტიაც.


შურითა და ღვარძლით - ვახტანგ ჭანკოტაძე (იგავ-არაკი)

სამეზობლო ჰქონდათ მშვიდი,
ლომს, ვეფხვსა და სპილოს,
ერთად ხნავდნენ, თესდნენ, მკიდნენ,
ერთად სხვამდნენ ღვინოს.
ცხელი დადგა ზაფხული და
ყველგან დაშრა წყალი,
სარწყავად რომ არ ყოფნიდათ,
დარდის აჩნდათ კვალი.
ბაღმა, ყანამ, ვენახებმა,
სწრაფად იწყო ხმობა...


მელია, ტურა და მაჩვი - ვახტანგ ჭანკოტაძე (იგავ-არაკი)


მგლის ქორწილში დრო ატარეს
ტურამა და მელიამ,
სახლში გვიან ბრუნდებიან –
ცეკვავენ და მღერიან.
ტყეში მაჩვის ხმა გაიგეს,
წიოდა და კიოდა,
შველას სთხოვდა მუდარებით,
თვალზე ცრემლი სდიოდა.
თავს წაადგნენ ბარბაცით და
ხმამაღალი სიცილით,
მელიამ ტაშს მოუმატა,
ტურა ხტოდა კვიცივით.
რა მოგსვლია, უბედურო...
ლამის დაწყდნენ ხითხითით,
აბა, ამას დამიხედეთ,
ვა-ხა-ხა და ხი-ხი-ხი.
არ მიხედეს, მიატოვეს,
გამოთათხეს უშვერად,
მასხარადაც აიგდეს, რომ
თავის თავს ვერ უშველა.
ყიტყიტებდნენ, დასცინოდნენ –
მაჩვი ბოთე ყოფილა,
ქორწილამდე ვერ მოვიდა,
მეზობელი სოფლიდან.
გესლიანი, ღრძო ქილიკით,
წყვილი ხტოდა, მღეროდა,
ვერ შენიშნეს, რომ წინ დიდი
და ღრმა ორმო ელოდათ.
ჩაცვივდნენ და მოიტეხეს
კოჭი, ფეხი, ნეკნები,
თავზე მიწა ეყრებოდათ,
გვერდში ჩხვლეტდა ეკლები.
ღვინისაგან გამოფხიზლდნენ,
ზეცა შეძრეს კივილით,
მაგრამ ვერავინ გაიგო,
მათი გულისტკივილი.
. . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . .
`...ნუ დასცინი სხვასაო,
გადაგხდება თავსაო...


გალაკტიონის წერილი ოლია ოკუჯავას

ოლია!

მას შემდეგ, რაც შენ წადი, რაღაც საშინელმა სიცარიელემ მოიცვა ჩემი არსება…

სიცარიელემ, რომლის განადგურებას არ ვიცი რანაირი მდგომარეობა შეძლებს და რა არის მისი წამალი? …როდესაც შენ აქ იყავი, მე შემეძლო დამენახე შენ… ჩემთვის უბრალოდ შენს ახლოს ყოფნა საკმარისი იყო, რომ შენს გარდა არაფერზე არ მეფიქრა. როდესაც მწარე ფიქრები, სევდიანი და სასოწარკვეთილი სულიერი განწყობილება შემიპყრობდა, მე მოვქროდი შენსკენ, თუმცა არც შენგან მესმოდა დამამშვიდებელი საუბარი, მაგრამ უბრალო სიახლოვე საკმარისი იყო ჩემთვის, ვიმეორებ ჩემს გულს საშინლად სწამლავდა შენიანების იქ ყოფნა. Mმე ყოველთვის ვგრძნობდი, რომ უცხო, ძალიან უცხო და არასასიამოვნო პირი ვიყავი დედაშენისთვის, მე ვგრძნობდი, რომ ყველა გულში ან დამცინოდა, ანდა კვირობდაჩემს ხშირ სტუმრობას… მე ვგრძნობდი, რომ რაღაცნაირი სიცივე შემქონდა თქვენს სახლში და მინდოდა მეყვირა, რომ არავინ არ მინდა შევაწუხო, რომ მხოლოდ ოლიასთან ყოფნა მინდა-მეთქი.


იაკობ გოგებაშვილი - მამასახლისების დრო


ჩვენ ვიცით, რომ ყველა ქართველი ბავშვი ქართველი დედ-მამისაგან
იბადება. ეს დედ-მამა ვიღასაგან დაიბადა? რასაკვირველია, თავის დედ-მა-
მისაგან. ამ უკანასკნელთაც თავისი მშობლები ჰყავდათ. ასე რომ ვიაროთ
წარსულისაკენ, ბოლოს მივალთ იმ პირველ ქართველ დედ-მამასთან, რო-
მელთაც თავდაპირველად წარმოშობეს ქართველები.


იაკობ გოგებაშვილი - შოთა რუსთაველი და სხვა მგოსნები თამარის დროისა

საქართველოს ისტორიას ყველაზე მომეტებულად ამშვენებენ სამნი
უმაღლესნი და უდიდებულესნი გვამნი. პირველი გვამი არის წმინდა ნინო,
დამრგველი ქრისტიანობისა და განმანათლებელი ქართველებისა სახარების
სწავლით, მეორე _ ბრწყინვალე თამარ მეფე, ძველი საქართველოს აღმყვანე-
ლი უმაღლეს ხარისხამდე, და მესამე _ შოთარუსთაველი, წარმომადგენელი
და გამომხატველი ქართველთა ერის გონების ძალისა, შემოქმედებისა, გენი-
ოსობისა.


იაკობ გოგებაშვილი - თამარ მეფე

თამარი მეფობდა საქართველოში მეთორმეტე საუკუნეში. იგი იყო შვი-
ლისშვილის შვილი დავით აღმაშენებლისა და ერთადერთი შვილი თავისი
დედ-მამისა.


სიკეთე სიკეთით არავის გადაუხდია - კავკასიური თქმულებები და ზღაპრები

ერთხელ მინდორ-ველს ხანძარი მოედო. ირგვლივ ყველაფერი იწვოდა. ვისაც შეეძლო, რაც ძალი და ღონე ჰქონდა გარბოდა იქიდან. ერთი მხედარი ცხენს მიაჭენებდა, რომ გველი შემოხვდა._ ღვთის გულისათვის, კეთილო ადამიანო, ოღონდაც გადამარჩინე და მეც რამეში გამოგადგებიო, _ შეევედრა გველი.კაცმა უბეში ჩაისვა გველი და გზა განაგრძო.


სამი განძის ზღაპარი - კავკასიური თქმულებები და ზღაპრები


ოდესღაც ერთი ცოლ-ქმარი ცხოვრობდა. ჰყავდათ ერთადერთი ვაჟი. მას შრომა არ უყვარდა; ერთთავად ამხანაგებთან დადიოდა, სად რა ეჭამა და ესვა, მხოლოდ იმაზე ფიქრობდა. ასე გადიოდა დღეები, წლები.მშობლები ბერდებოდნენ და დარდობდნენ, ჩვენ რომ აღარ ვიქნებით, ამას ვინ შეინახავსო. ერთხელაც მამა ავად გახდა, დაუძახა შვილს და უთხრა:


რული - კავკასიური თქმულებები და ზღაპრები


ძლევამოსილმა ნართებმა ცხოვრება ბრძოლებში გალიეს. უამრავი
მოძალადე დაამარცხეს. ისეთი აღარავინ დარჩათ, ვისთანაც ღონეს გამოსცდიდნენ. დღე და ღამე იმის ფიქრში იყვნენ, ვის შებმოდნენ, ღონე
კიდევ ვისთან ეცადათ. მაშინ ეშმაკმა სირდონმა უთხრა მათ:
_ ღმერთს რომ ლოცულობთ, ერთი ღონე იმასაც მოუსინჯეთო.
_ სად არის მერე, რომ არ ვიცითო? _ ჰკითხეს ნართებმა.
სირდონმა ისინი ასე დაარიგა:
_ გაარისხეთ და თვითონ გამოგეცხადებათო.
ნართებმა სირდონს ჰკითხეს:
_ როგორ გავარისხოთო?