სიზმრის დამწვრობა

 (ხმები: 0)


ორ კბოდეს შუა ჩაჩხერილიყო ნაცრისფერი, მომცრო ზომის ლოდი. იგი ყოველთვის მხვდებოდა თვალში ხიდზე გადავლისას. ვერც წვიმამ თუ ნიაღვარმა დააკლო რაიმე, ვერც მზემ, ვერც ქარმა, იყო და იყო ასე უძრავად და ერთნაირად. კვერცხისებური ფორმა ჰქონდა და ასევე კვერცხივით კრიალა, გლუვი ზედაპირი.
რამდენჯერაც დავინახავდი, იმდენჯერ გულში გამკრავდა, მგონი იმ კბოდეთა ტყვეობიდან თავის დაღწევის სურვილი უნდა ჰქონდეს-მეთქი იმ ლოდს. ცხადია, უჩვეულო და შეუფერებელი გახლდათ ლოდისთვის ასეთი რამის მიწერა, მაგრამ რატომღაც ასეთ აზრებს და განცდას აღძრავდა ჩემი ყოველი მისი ხილვა. ერთ საღამოს კი ვეღარ მოვითმინე და ჯოხი დავკარი იმ ლოდს, რათა ამომეგდო მისი ძველი ადგილიდან. ჯოხიც იქვე ვნახე, ხეობის ძირას დაგდებული, ალბათ მდინარემ ჩამოიტანა. ზემოხსენებული კბოდეებიც მდინარის ნაპირას იყო აღმართული, მთის მომცრო მდინარის მოუსვენარ ტალღებს გულდაგულ ჩამოერეცხა და გაეშიშვლებინა ხეობის ორივე მხარე.
ლოდი მართლაც დაიძრა ადგილიდან ჯოხის დარტყმისგან, დაბლა ჩამოგორდა. როგორც კი მიწას შეეხო, შუაზე გადაიხსნა და იქიდან ყოვლად უცნაური, პატარა, ბაჯაჯღანა არსება გამობობღდა.
ძლივს გაიმართა წელში, მხრებში კი ვეღარ გაიშალა. ორივე ხელით დოინჯი შემოიდგა, უგვანო პაწია ცხივრ-პირი ჩემსკენ მოაბრუნა და საწყალობელი ხმით აჭაჭყანდა:
- ვაი, ვაი, რა ხანია ამ ქვაში ვზივარ, ტან-ფეხი ქვასავით დამიმძიმდა და გამიშეშდა. ცოტა დამაკლდა, კინაღამ მეც სულ მთლიანად ქვად ვიქეცი.
მერე სიარულიც სცადა, აცაბაცა დადიოდა, ძლივძლივობით გადაადგა ფეხი, სასაცილოდ დაბაჯბაჯებდა. საერთოდ, ძალიან სასეირო შეხედულების ბრძანდებოდა ეს ციცქნა არსება, სწორედ ამან მიხსნა, სიცილმა. მაშინვე გამეცინა მისი დანახვისას და არც შემშინებია.
- აუჰ, მგონი კუზი ამომსვლია, - დანანებით შეიცხადა უცბად არსებამ და ჩემსკენ ზურგით მობრუნდა, - შემხედე, კუზი ხომ არ მაქვს? მართლაც, პატარა კუზი აჯდა დაღრეკილ ხერხემალზე.
- აბა, რა იქნებოდა, სამასი წელია ამ ქვაში ვზივარ, - აჭიჭყინდა სევდიანად იგი, - ამ კბოდეში ვიყავი ჩაჭედილი და ვეღარ გამოვდიოდი. არა უშავს, ნაკადულში ვიბანავებ და კუზიც გასწორდება... შენი დიდი მადლობელი ვარ, სწორედ რომ სულზე მომისწარი.
- არ ღირს, იმდენიც არაფერი, - წავიბუტბუტე მე...
- ღირს და ბევრიც ღირს, - შემესიტყვა იგი, თან ბაყაყივით პაწია, მარდი ხელებით ზურგს გამწარებით იზელდა, - არ დაგრჩები ვალში. კარგია, ჭინკების რომ არ გშინებია.
- რა გაქვს საშიში?
- შენ ეგა სთქვი, რა გვაქვს საშიში? - გაფიცხებით ჩამომართვა სიტყვა, -ვის ნახავ ჩვენზე უწყინარს. ტყის და მიწის სულები არავის არაფერს უშავებენ, თვით ტყის დემონიც კი კრავივით უვნებელია. ადამიანებს სრულიად უმიზეზოდ ეშინიათ ჩვენი და საკუთარი შიშის მსხვერპლნი ხდებიან. შენ ამისგან თავისუფალი ხარ, მეტი არც არაფერია საჭირო, დანარჩენი მე ვიცი. ეს დიდი ბედნიერებაა, დიდად სასიხარულო რამეა.
- დიახ, ეს მართლაც დიდი ბედნიერებაა, - ვთქვი და ჯოხი იქვე მივაგდე. აქამდე ჯერ კიდევ ხელში რომ შემრჩენოდა... თან დამშვიდობების ნიშნად თავი დავუკარი ჭინკას. მართალია, მისი სრულებით არ მეშინოდა, მაგრამ უკვე შებინდებული იყო და მთელ ღამეს ჭინკასთან მუსაიფში ხომ არ გავატარებდი.
იგი ფაცხაფუცხით გამოიქცა და წინ გადამეღობა.
- ნუ გეჩქარება სახლში დაბრუნება, - მითხრა შემპარავად, - მშვენიერი ამინდია, ტყეში გავისეირნოთ.
- რაღა მაინცდამაინც ღამით უნდა ვისეირნო ტყეში?
- ამაღამ მთვარის მოვანებაა, - მითხრა მრავალმნიშვნელოვანი იერით და კილოთი, - ტყის სულები გამოდიან მთვარის შუქზე სასირნოდ, მერე კი ყველანი ტირიფის ცრემლთან იყრიან თავს...
- ტირიფის ცრემლთან რა დამრჩენია, - ვთქვი მე ეჭვიანად. გაგონილი მქონდა, ნაძრახი ადგილიაო. მართლაც ცრემლივით გამჭვირვალე ტბა იყო იგი, რომლის ნაპირს ტირიფებს ჩამოეშალათ აბრეშუმივით რბილი რტოები.- არ მინდა იფიქრო, ტყის სულები უმადურნი არიანო, - გულფიცხად მარწმუნებდა ჭინკა, - იქ საინტერესო სანახაობა გელის. დაჯექი და უყურე, კარგად გაერთობი. შეიძლება ისეთი რამეებიც იპოვო იმ ტბის პირას, შენ რომ გაგეხარდება...
ვერ ვიტყვი, რომ დიდად დამაჯერა ქვის ლოდიდან ახლახან გამოჩეკილმა ჭინკამ, მაგრამ რახან ერთხელ დავიჩემე უშიშრობა, აღარც დავიხიე უკან. მივყევი სიტყვის უთქმელად. რა სასაცილოდ მიკვანტალებდა ჩემ წინ, მისი ყურება ძალიან მართობდა. ერთხელ ვნახე, როგორ დადიოდა კატაბალახის წვეთებით მთვრალი კატა, სწორედ ის გამახსენა მისმა სიარულმა.
- ჯერ კიდევ ვერ გავმართე ნაბიჯი, - ბუზღუნებდა ჭინკა და ბანცალ-ბანცალით მიმიძღოდა წინ, - დროზე დამალვასაც ვერ შევძლებ, ვინმე თუ შემხვდა. ვაითუ ვინმე შევაშინო, როგორც ჭინკა გოჭას დაემართა ერთხელ. კლდის წვერზე იჯდა თავისთვის, ვიღაც კაცი ხიდზე გადადიოდა. შემთხვევით მიიხედა, დაინახა ჭინკა და შიშისგან გადავარდა ხიდიდან. მერე მთელ ქვეყანას უყვებოდა, ჭინკამ გადამაგდოო. ტყუილია. თვითონ ვერ შეიმაგრა თავი. ჭინკა გოჭას მისი შეშინება სულად არ უნდოდა, დამალვა ვერ მოასწრო. მეტისმეტად ჩამრგვალებული გახლდათ და ეს უშლიდა ხელს, მაინცდამაინც ვერ იჩენდა სიცქვიტეს. ჩემი აზრით, აჯობებდა ბურთივით დაგორებულიყო იმ კლდიდან, მაგრამ ალბათ არ იკადრა, ნახტომის გაკეთება ამჯობინა. ჰოდა, შეაგვიანდა ცოტათი მისი აღნაგობის პატრონს. მეტიც არ იყო საჭირო, ჭინკებს დაბრალდათ ყველაფერი. ეეჰ, რამდენ უსამართლობას გაიგონებ...
ასეთი ბუტბუტით და ბანცალ-ბანცალით მატარა უკვე კარგად ჩაბნელებულ ტყეში და ბოლოს ტირიფის ცრემლთან მიმიყვანა, ზედ ტბის პირას.
- აქ დამიცადე, - მითხრა და მიწაში ჩაძვრა პირდაპირ ჩემ ცხვირწინ. თვალმოუცილებლად დავაშტერდი იმ ადგილს, მაინტერესებდა თუ როგორ ამოძვრებოდა იქიდან. სულ რაღაც ათიოდე წამის შემდეგ ზედ ყურის ძირში გავიგონე მისი ჭიჭყინი:
- ჩქარა გამომართვი!
მივიხედე, რაღაც გუნდას მაწვდიდა, მიწის გოროხის მაგვარს.- ამით დაიზილე ტანი, ადამიანის სუნი აღარ გექნება...
- აკი საშიშნი არ არიანო? - ეჭვით ვკითხე.
- არა, ნამდვილად არ არიან საშიშნი, მაგრამ თუ ადამიანის სუნი იკრეს, მაშინვე დაიმალებიან, არც ერთი მათგანი არ გაჭაჭანდება ტბის პირას და ვერაფერსაც ვერ ნახავ. იჩქარე, მთვარე უკვე ამოდის.
გუნდა ხელში მოვზილე და ტაზე წასმა დავიწყე. მიწის, სოკოს და კიდევ ხავსიანი ხის ქერქის სუნი შემომეხვია ირგვლივ. ცრემლიც კი მომადგა თვალზე, ისეთი ძლიერი იყო ეს სუნი. დაოთხილმა ჭინკამ ნამდვილი გოშია ძაღლივით შემომირბინა ირგვლივ, ცხვირი ასწია და ჰაერი დაყნოსა.

- სრულებით არ გაქვს ადამიანის სუნი, - თქვა კმაყოფილმა, - აი, აქ დაჯექი და ეცადე არ გაინძრე. თუ შემთხვევით თვალი მოგკრეს, კუნძი ეგონები.
ამ სიტყვებით ყველაზე მაღალ, ბარაქიანად გაფოთლილ ტირიფზე მიმითითა, რომელსაც პირდაპირ ტბის კამკამა წყალში ჩაეშვა აბრეშუმივით რბილი ტოტები. მეც მაშინვე მოვიკალათე ნაჩვენებ ადგილას და ძალიანაც კმაყოფილი დავრჩი. მართლაც მყუდრო ადგილი შევარჩიეთ, ტირიფი ყოელი მხრიდან მიფარავდა საგანგებოდ გაშლილი მწვანე კარავივით. შემეძლო ყველაფერი არხეინად მეთვალიერებინა ტოტებს მიღმა, მე კი ამ დროს სრულიად შეუმჩნეველი დავრჩენილიყავი.
ოღონდ, როცა მაღლა ავიხედე ჩემი მყუდრო სადგომის შესწავლისას, ვიღაცის საოცრად ნაზი, სევდიანი სახე დავინახე, სულ ახლოდან დამყურებდა თავზე.
- მაგისი ნუ გეშინია, - წამჩურჩულა ჭინკამ, - ლაპარაკი არ უყვარს, არ გაგცემს. ხანდახან წაიტირებს ხოლმე, მეტი არაფერი შეუძლია.
როგორც აღმოჩნდა, ტირიფის ხის სული დამყურებდა თავზე.
ტბის ზედაპირი ძლივს განირჩეოდა ჩამოწოლილ ბინდბუნდში. ნელ-ნელა ამ ბინდბუნდს მკრთალი ვერცხლისფერი სინათლე შეერია.
- მთვარე ამოდის? - ვიკითხე.
პასუხი არ მიმიღია. შევხედე, ჭინკა გამაფრთხილებლად მიქნევდა ხელებს.
ხმა გავკმინდე. იქვე ჩემს გვერდით რაღაც უცნაური, ბაჯაჯღანა არსება დავინახე. ერთი შეხედვით კუნძს ჰგავდა, ბუსავით მრგვალი, ფართო თვალები მწვანე ფოსფორისებური შუქით უბრწყინავდა.
- კინაღამ გაეცი შენი თავი, - წამჩურჩულა ჭინკამ, როგორც კი კუნძის მსგავსი არსება ბაჯბაჯით გაგვეცალა, - ეს წამია, ამოძვრა მიწიდან. ეს კი ნამდვილად გაგცემდა, ისეთი ავგულია. ძალიან ფრთხილად უნდა იყო...
- რისი სულია?
- კუნძის.
მთვარე ამოვიდა, ტბის მოსარკული ზედაპირი ვერცხლისფრად აალაპლაპა. ტბის ირგვლივ, ხშირ ბუჩქნარში და ლერწმნარში, ჟამიდანჟამს იწყო გაკრთობა ფოსფორისებურმა მკრთალმა სინათლემ.
- იწყება, - წამჩურჩულა ჭინკამ, - ნელ-ნელა გამოდიან. ყურადღებით იყავი. ბევრ საინტერესო რამეს ნახავ, შეილება ზოგი ისე მოგეწონოს, თან წაღებაც მოინდომო, მაგრამ იცოდე, უჩემოდ ხელი არაფერს ახლო.
მე თავი დავუქნიე თანხმობის ნიშნად. ჭინკამ დაკვირვებით შემომხედა და ისევ აჩურჩულდა:
- ახლა კი ცოტა ხნით დაგტოვებ. მე აქ ბევრი ნაცნობ-მეგობარი მყავს. სამასი წელია არ მინახავს ისინი, ძალიან მომანატრეს თავი.
თქვა და იქვე გაქრა. კარგა ხანს ვაცეცე თვალები, სანამ ისევ დავინახავდი; ვიღაც მეტისმეტად ლამაზ, ვერცხლისფრად მოლივლივე სამოსში გამოწყობილ ყმაწვილს ესაუბრებოდა. ყმაწვილმა ხელი გამოუწოდა და... ჰოი, საოცრებავ, თევზის ფარფლი ჰქონდა ხელის მტევნის ნაცვლად. მერე მეორეს მიუბრუნდა ჭინკა, ხესავით მაღალს, ცოტა არ იყოს, ჩამომხმარს. იმანაც ხელი ჩამოართვა მისალმების ნიშნად და შევამჩნიე, რომ ჩხირებივით წაგრძელებოდა თითები. სანამ ჩამომხმარს ესაუბრებოდა, ჭინკას საოცრად მაღალი, წერწეტა არსება მიეპარა ტანის უცხო რხევით და მოქნილი ხელები ააფარა თვალებზე, აბა, ვინა ვარ, თუ გამოიცნობო. ჭინკამ ეტყობა გამოიცნო, წერწეტამ ხელები მოაცილა თვალებიდან და ორივენი ერთმანეთს გადაეხვივნენ.
სანამ ესენი ასეთ ამბავში იყვნენ, ერთი შეუხედავი, ჩაგოდრებული არსება გამობობღდა ბუჩქებიდან, ორივე ხელით ხორცის მოზრდილი ნაჭერი ჩაებღუჯა და გამწარებით ჯიჯგნიდა. იგი არაფერს აქცევდა ყურადღებაას, იმ ხორცის ნაჭრის გარდა, ვერ კი ამჩნევდა, თუ რა ულამაზესი არსებანი მოჰყვნენ მის კვალს. ისინი თითქოს საგანგებოდ სწორედ იმ ჩაგოდრებულის შემდეგ გამოჩნდნენ, რათა სილამაზეს კიდევ უფრო აღმატებული ძალით ეზეიმა სიმახინჯის ფონზე...
თუმცა მე ვფიქრობ, ეს უკვე ზედმეტი იყო, მათ სილმაზეს რაიმე განსაკუთრებული გარემოს შექმნა სულაც არ ესაჭიროებოდა, ისინი იყვნენ ,,თვალად მწყაზარნი, ტანით რხეულნი, ლერწმისებრ მოქნილნი~, აბრეშუმის გრძელი დალალები ეყარათ მხრებზე, თვალები ვარსკვლავებივით უბრწყინავდათ, სახეზე ვარდის სინაზე და ელფერი გადასდიოდათ. მერედა რა მსუბუქნი და ჰაეროვანნი იყვნენ, ბალახის ღეროც კი არ იღუნებოდა ფეხქვეშ. ყოველ მათგანს ნაირფერ ყვავილთა გვირგვინი უმშვენებდა თავს.
კინაღამ ყველაფერი დამავიწყდა ამქვეყნად, როცა ამ უმშვენიერეს არსებებს შევყურებდი. ერთი მათგანი მაინც ისეთი უმშვენიერესი იყო, ლამის რეტი დამესხა მის შემყურეს. ტირიფის ტოტები ცოტათი მივწი-მოვწიე, რათა უკეთ დამენახა იგი. იმავე წამს ნაცნობი ხმა შემომესმა ყურისძირში:
- ტირიფის ტოტებს ხელი უშვი! ჯერ სადა ხარ, კიდევ ბევრს ნახავ საცდუნებელს, მაგრამ დანახვაც არის და დანახვაც... მით უმეტეს, როცა ალებს უყურებ... ეს იოლი საქმე არ გეგონოს.
- ერთ მათგანს ალბათ მოვიტაცებ, - ვუთხარი მე.
პასუხად ჭინკამ, წყალს დახედეო, მითხრა. წყალში მშვენიერი ალები ირეკლებოდნენ, უფრო ზუსტად რომ ვთქვათ, სწორედ მათი ანარეკლებისკენ მიმითითა ჭინკამ. დავხედე და კინაღამ შევყვირე გაოცებისგან, ძლივს შევიმაგრე თავი, ის ანარეკლები არ ჰგავდნენ თვით ალებს. იმ უმშვენიერესი არსების ანარეკლი მოვძებნე, ყველაზე მეტად რომელმაც მომხიბლა და ყოვლად საზიზღარი ჯოჯო შემრჩა ხელში.
პირველად თვალს არც კი დავუჯერე.
- ეს ის არ არის! - ვიყვირე შეშფოთებულმა.
ჭინკამ მშვიდად მითხრა, კარგად დაუკვირდიო.
მართლაც, ეჭვი არაფრისა იყო. უმშვენიერესი, უნაზესი და უსრულქმნილესი არსება რაღაც საზიზღრობად, ნამდვილ როკაპად გარდაისახა წყალში. ამასთან ერთად, თვითონაც რა მონდომებით უჭვრეტდნენ თავიანთ სახეშეცვლილ ორეულებს, ლამის წყალში ვარდებოდნენ, ერთმანეთს უჯიკავებდნენ, რა არის კარგად დაენახათ.
- მე მგონი, მივხვდი, საქმე რაშია, - ვთქვი ცოტაოდენი ფიქრის შემდეგ, - წყალში ისინი თავიანთ ნამდვილ სახეს ხედავენ.
- სრულ ჭეშმარიტებას ამბობ, - გაიხარა ჭინკამ, თან გაოცებით შემომხედა. აშკარად არ ელოდა ალბათ ჩემგან ამდაგვარ სიბრძნეს, - ალები (მშვენიერნი) წყლის სარკეში, თავიანთ ჭეშმარიტ სახეს უჭვრეტენ, მაგრამ აქ მარტო ეს არ არის მთავარი. ისინი ცდილობენ გაარკვიონ, დროითი რკალის რომელ წერტილში იმყოფებიან.
- ეს დროითი რკალი რაღაა? - შევაწყვეტინე.
-ტყის მეუფისგან გამიგონია, მან კი ყველაფერი იცის, ანდა თითქმის ყველაფერი... ყოველ არსებას, მცენარეს თუ ადამიანს, ტყის, მიწის თუ ზეცის სულებს, ყველას თავისი დროითი რკალი გააჩნია. ამ რკალის გავლის შემდეგ ისინი სხვა არსებებად გარდაისახებიან. ოღონდ ეს გარდასახვა ერთბაშად არ ხდება, ნელ-ნელა იცვლებიან სახით, ტანით.
- ასე ხომ ყოველი ცოცხალი არსება ფლობს დროით რკალს. მათ შორის ადამიანიც.
- ჰო, მაგრამ ადამიანისგან განსხვავებით სულებს შეუძლიათ ისეთი გარეგნობა შეინარჩუნონ, როგორსაც თვითონ მოისურვებენ. ადამიანს ეს არ შეუძლია. იხილავენ რა წყალში თავიანთ ჭეშმარიტ სახეს, სწორედ მისი საშუალებით საზღვრავენ ალები, თუ რა ძალისხმევაა საჭირო სასურველი იერის და გარეგნობის შესანარჩუნებლად. აი, ის უმშვენიერესი არსება, შენ რომ ყველაზე მეტად მოგეწონა, მეტისმეტად დიდ ძალას და ენერგიას ხარჯავს ამ სახის შესანარჩუნებლად, იმდენად დიდ ძალას, რომ ხანდახან ღონე ღალატობს კიდეც და მისი ნამდვილი სახე უწყლოდაც გამომჟღავნდება ხოლმე. მაგრამ საბედნიეროდ, ეს სულ რამდენიმე წამით ხდება, ისევ სწრაფად ახერხებს ძალის მოკრებას.
სანამ ჭინკა ასე მმოძღვრავდა, ტბის ნაპირას ერთი რაღაც საზარელი როკაპი გამოჩნდა. ცხვირი და ნიკაპი ლამის ერთმანეთს ჩაჰხუტებოდნენ, მოჩვარული ქუთუთოები ღოჯებამდე ჩამოჰკიდებოდა. მან გაავებით მოიქნა კორძიანი ჯოხი, უმშვენიერესი ალები აქეთ-იქით მიჰყარ-მოჰყარა და წყლის სარკეში ჩაიხედა. იმ ტუტუცს თავზე ცოცხივით მჭკნარი უგვანო რაღაც წამოედო, ვითომდა გვირგვინიაო.
ძალიან დამაინტერესა იმ როკაპის იერმა. ვიფიქრე, ნეტავი როგორღა უნდა შეეცვალოს სახე, წყლის სარკემ რაღა უნდა უჩვენოს-მეთქი.
მაგრამ როცა წყლის სარკეში დავხედე მის ანარეკლს, გაკვირვებისგან კინაღამ მეორედ დავარღვიე სიჩუმე. წყალში უნაზესი და უმშვენიერესი ქმნილება იხატებოდა, პირლამაზი, ტანსარო... ხელთ მირტის აყვავებული სურნელოვანი რტო ეპყრა, თავს ცოცხალი ყვავილების გვირგვინი უმშვენებდა.
- ეს რაღაა... - ჩავილაპარაკე გაოგნებულმა.
ჭინკამ ძალიან გაიოცა ჩემი მიუხვედრელობა.
- რა გიკვირს, ესეც ალია. იგი დროითი რკალის საწყის წერტილში იმოყფება.
- კი მაგრამ, ასეთ სახე რად მიუღია?
- ეს მისი საქმეა, როგორც მოიგუნებებენ, ისე იცვლიან სახეს. ხუმრობაც უყვართ ხანდახან...
აღარაფერი მითქვამს, ყურადღებით ვუთვალთვალებდი ტბის ნაპირის სტუმრებს, მიმსვლელ-მომსვლელს და კიდევ ბევრი რამ სიახლე შევამჩნიე. უკვე ვხვდებოდი, რაშიც იყო საქმე. მაგალითად: ერთი ალი დავინახე, რომელსაც წყალში ზუსტად მსგავსი ანარეკლი ჰქონდა, თითქოს ჩვეულებრივ სარკეში იყურებოდა. მე მაშინვე მივხვდი, რომ იგი თავის დროითი რკალის შუა წერტილში იმყოფებოდა, სახესაც არ იცვლიდა. ასეთებიც ბევრნი იყვნენ.
მერე კიდევ ერთი უცნაურობა მეცა თვალში: ერთ მშვენიერ ალს თავზე ალისფერი ხასხასა ყვავილების გვირგვინი ედგა, წყალში კი ის ყვავილები გამხმარ ღეროებად ჩანდა. მეორეს ამ დროს, პირიქით, თავზე ცოცხივით გამხმარი რაღაც ჩამოეფხატა, ხოლო წყალში ის ცოცხი ნაირფერ ყვავილებად იქცა.
- ეს როგორღა ხდება? - ვიკითხე.
- ეს ყვავილები სხვადასხვა დროითი რკალებიდან არიან დაკრეფილი. ხანდახან ასეთი ხუმრობაც უყვართ ხოლმე ალებს. მათ შეუძლიათ თავი ისეთი ყვავილების გვირგვინით შეიმკონ, რომლებიც ჯერ კიდევ შარშან დაჭკნა, ანდა უფრო ადრეც...
აქ უნდა შევნიშნო, ძალიან გამართო ალების ჭვრეტამ და დროზე ვერ შევამჩნიე, რომ დანარჩენი სტუმრებიც, რომელნიც აქაურობას ეწვეოდნენ, აუცილებლად შეათვალიერებდნენ ხოლმე თავის თავს წყალში. ასე მოიქცნენ, მაგალითად, ისინი, რომლებიც სულ პირველად შეხვდნენ ჭინკას ტბის ნაპირას. თევზისფარფლიანმა წყალში ჩახედვისას სახეზე ფარფლები აიფარა და სასწრაფოდ მოშორდა ტბის ნაპირს.
- ეგ წყლის სულია, - წამჩურჩულა ჭინკამ, - მაგისი კუთვნილი დროითი რკალი მთავრდება, სამად სამი დღე დარჩენია და ამას განიცდის. ადამიანის მსგავსად, არც სულები არიან გულგრილნი ცვლილებებისადმი.
ჩამომხმარზე მითხრა, ხის სულიაო. იგი წყალში კიდევ უფრო ჩამომხმარი ჩანდა. ჩაგოდრებულს კი ერთხელაც არ გაუხედავს წყლისკენ, ისევ იმ ხორცის ნაჭერს ჯიჯგნიდა. მე არ მომინდომებია მისი კარგად შეთვალიერება, დიდად არ მაინტერესებდა, თუ როგორი იერი ექნებოდა წყლის სარკეში. მიუხედავად ამისა, ერთხელ მაინც შემეჩხირა იგი თვალში. მაშინვე მზერა ავარიდე. მაგრამ მაინც შევამჩნიე: ხორცის დაბრაწული ნაჭერი, ასეთი მონდომებით რომ ჯიჯგნიდა, ნამდვილი მძორი იყო, სიდამპლემორეული.
-ეს ყოვლად საზიზღარი ღორმუცელაა, ნამდვილი მურთხი, - ზიზღით აბუტბუტთა ჭინკა. - ყველაფერს განურჩევლად ნთქავს, რასაც კი მიწვდება. აგერ ახლაც, ლეშს ჭამს და თავს გვაჩვენებს, თითქოს დაბრაწულ ნაჭერს მიითმევდეს.
ორივემ ავარიდეთ თვალი ამ უგვან არსებას. მე ისევ ალები მოვძებნე თვალით, საამურნი იყვნენ საჭვრეტად, მათი სახეცვლილებაც ძალზე სასეირო და თავშესაქცევი მეჩვენებოდა. რიცხვით მრავლად იყვნენ, ზოგს თევზის კუდი ჰქონდა, ტანიც ვერცხლისფრად უელავდა... ზოგსაც ფრინველის ბუმბულით მოეკაზმა ტანი... ნიავქარის მეგობრები იყვნენ ესენი... ზოგსაც ყვავილთა და მწვანე ფოთოლთა სამოსელი შვენოდა. ერთნი მოდიოდნენ, მეორენი მიდიოდნენ და ყველა მათგანი უდიდესი ყურადღებით ათვალიერებდა საკუთარ გამოსახულებას ტბის წყალში. მე ახლა უკვე კარგად მესმოდა, თუ რად უყვართ ალებს წყალში ჭვრეტა, ეს მოვლენა ხომ არაერთხელ შეუნიშნავთ, მხოლოდ მისი ნამდვილი არსის ახსნა არავის შეეძლო. ალების პრანჭიაობით ხსნიდნენ ყველაფერს, ეჰ, სიბეცე კაცთა...
ერთიც ვნახოთ, ყოვლად უცნაური, ვირთხის მსგავსი პატარა არსებანი გამოერივნენ ალებს. თავფეხიანად გრძელი ჟღალი ბეწვით იყვნენ შემოსილნი. იმდენად გრძელი ბეწვით, რომ უკან მოსასხამივით დასთრევდათ. ასევე საოცრად ხშირი, გრძელი წვერ-ულვაში უმშვენებდათ ცხვირ-პირს. ამ წვერ-ულვაშს განუწყვეტლივ იგრეხდნენ და ილამაზებდნენ შუბივით გრძელფრჩხილებიანი გაბანჯგვლული ხელებით. და რა უცნაური იყო სახილველად; ყოველ მათგანს თავზე ოქროს გვირგვინი ედგა... მერედა, რამხელა იყო ეს გვირგვინები, არ იკითხავთ? მათ პატრონებს ზომით თუ აღემატებოდნენ, თორემ ერთი მისხლით რომ არ ჩამოვარდებოდნენ, ეს ერთი შეხედვითაც ჩანდა. თითქოსდა უნდა დაემძიმებინა ისინი ასეთ დიდ, თანაც მასიურ ოქროს გვირგვინებს... არაფერი მაგის მსგავსიც არ ეტყობოდათ, კატებივით მარჯვედ ხტებოდნენ ტბის ნაპირებზე. მოხერხებულ ადგილებს ეძებდნენ წყალში ჩასახედად და ამ დროს ერთმანეთაც კი ახტებოდნენ თავზე. ორ-სამ მათგანს გვირგვინი მოსძვრა კიდეც ნახტომების დროს, მაგრამ ჰაერშივე დაიჭირა იგი და ისევ ჩამოიმხო თავზე. ამ დროს მე თვალი შევასწარი, რომ სრულიად მელოტი იყო ეს გრძელბეწვიანი არსება. ალბათ გვირგვინის მუდმივი ტარების შედეგად დაემართა-მეთქი ასე, გავუზიარე ჩემი აზრი ჭინკას. ისიც იმწამსვე დამეთანხმა, მართალი ხარო:
- ესენი მიწის სულები არიან, ოქრო ძალიან უყვართ. ბასრი ფრჩხილებით თხრიან მიწას და ეძებენ ოქროს მადანს. ოქროს გვირგვინს ძილშიც არ იშორებენ.
როდესაც წყლის სარკეში შევათვალიერე მიწის სულების ანარეკლი, იგივე სურათი დავინახე, თურმე ისინი გარეგნობით არასოდეს იცვლებიან, მაგრამ აი, თითქოს გვირგვინი კი... აქ მე სრულიად ახალი აღმოჩენა მელოდა: ერთ მათგანს, ვხედავ, წყლის სარკეშიც იგივე ოქროს გვირგვინი ახურავს თავზე, მეორის თავზე კი ოქროს გვირგვინი აღარ ჩანს, მის მაგივრად თითქოს ცეცხლი უგიზგიზებს.
ჭინკამ დაფიქრებაც არ მაცალა ამ უცნაურობაზე, სასწრაფოდ მამცნო, რომ ის ცეცხლი ისევ ოქროა, ოღონდ სხვა დროით განზომილებაში, დროითი რკალის სხვა წერტილში იმყოფებაო. სულთა შორის ერთ-ერთი ყველაზე უხნესნი არიან მიწის სულები, მეტად ფართო დროით რკალებს ფლობენ, ოქროს ყოველნაირ მდგომარეობაზე მიუწვდებათო ბრჭყალები. გინდა მყარი, გინდა მდნარი სახით, აი, სწორედ ამ სახით, შენ რომ ცეცხლად გეჩვენება... აქაც იგივე ამბავია, რაც მჭკნარი და ცოცხალი ყვავილების გვირგვინების დროს ვიხილეთ. ოღონდ ალებისგან განსხვავებით, მიწის სულები უფრო მეტ ეშმაკობას მიმართავენ. ერთმანეთის გამოცანებს უწყობენ, ისე ჩახლართავენ დროითი რკალების წერტილებს, განგებ ისე აურ-დაურევენ ხოლმე, რომ ძალზე ძნელია მათი გამოცნობა. ამიტომ ფრთხილად უნდა იყო, შეიძლება ოქრო გეგონოს და ამ დროს ცეცხლის ღველფი შეგრჩეს ხელში...
უეცრად, თითქოს ქარიშხალი ამოვარდაო, ისეთი სტვენა და შხუილი გაისმა ჰაერში. ტბის ნაპირას გარინდებით მდგარი ხეები და ბუჩქნარი შეტოკდა, აშრიალდა. უცნაურმა არსებებმა მყუდრო ადგილები მოიძიეს, თავი ანებეს წყალში ჭვრეტას. ტბის სარკისებური ზედაპირი ხშირი ჭავლით დაიფარა. სტვენა და შხუილი სულ უფრო ძლიერდებოდა, მალე ძლიერმა ქარმაც დაქროლა და მთვარეს ვეება ჩრდილი გადაეფარა, ტბაზე სულ ერთიანად ჩამობნელდა. თვალი მოვკარი, თითქოს იმ ვეება ჩრდილს გაშლილი ფრთების ფორმა ჰქონდა. რაღაც ერთ წამში ფრთები დაიკეცა, მთვარემ ისევ გამოანათა და მე ერთი მოციცქნილი, მუშტისოდენა არსება დავინახე, ტბის ნაპირას უმოძრაოდ ჩაცუცქული...
- დემონი, - წამჩურჩულა ჭინკამ.
- რა პატარაა, თურმე ცარიელი ფრთები ყოფილა...
ტბის ნაპირები ისევ გამოცოცხლდა, ნაირ-ნაირი არსებანი ისევ გამოეფინნენ მთვარის შუქზე. მთვარემ ამ დროისთვის შუაგულ ცას მიაღწია, ისე ქათქათებდა, რომ მის შუქზე არც ერთი წვრილმანი არ დაგრჩებოდა შეუმჩნეველი. მეც დიდი გულისყურით ვათვალიერებდი ამ ჭრელ, უცნაურ თავყრილობას. უეცრად ვიღაცის თხისებურმა სახემ მიიქცია ჩემი ყურადღება. იგი ჩაბნელებული ჩირგვის ფონზე დავინახე. ერთი წამის წინ მე სწორედ იმ ჩირგვს შევყურებდი და შემეძლო დამეფიცა, რომ იქ არავინაც არ ყოფილა. როგორც ანწლით კარგად გამომძღარი თხა გამოჩნდება ხოლმე ანაზდად, უკანა ჩლიქებზე აყალყული, ზუსტად ისე გამომეცხადა. თვალებამდე ჩამოფხატული ქუდი ეხურა, მაგრამ რა ფორმისა იყო ეს ქუდი, ვერაფრით ვერ გავარჩიე, თითქოს რაღაც ბნელი ლაქა ედო თავზე. ასე უჩვეულოდ ჩაბნელებულიყო მთელი მისი ტან-ფეხი. ვერა და ვერ გამოვიცანი, თხის ფეხებზე იდგა ის თხისსახიანი თუ ჩვეულებრივი, ადამიანური კიდურები ჰქონდა.
ბოლოს ტბას დავხედე, მინდოდა დამენახა, როგორი სახით გამოჩნდებოდა წყლის სარკეში ის თხისსახიანი... უნდა აღვნიშნო, რომ ძალიან მიიქცია ჩემი ყურადღება... რა დიდი იყო ჩემი გაოცება (და თან შიშიც), როცა შევამჩნიე, რომ თხისსახიანი წყლიდან პირდაპირ მომჩერებოდა თვალებში.
შეშინებულმა სასწრაფოდ ავარიდე თვალი, თითქოსდა თვალის არიდებით დამალვას შევძლებდი... ისევ თვითონ მას შევხედე, ტბის პირას მდგარს. აბა, ჩემკენ ხომ არ გამოიხედავს-მეთქი. არა, თხისსახიანს თავი ახლა გვერდზე მიებრუნებინა. მე მხოლოდ მის პროფილს ვხედავდი, ნამდვილ თხის პროფილს. ძალზე შემაფიქრიანა ყველაფერმა ამან. ჭინკა ამ დროს ჩემს გვერდით არ იყო, ისევ თავის ძველ ნაცნობებს ჩამოუარა...
მერე ისევ ჩავხედე წყლის სარკეს, ფრთხილად, ძალზე ფრთხილად... თხისსახიანი ახლაც ჩანდა წყლის სარკეში, მაგრამ მე აღარ მიყურებდა, მეც შემთხვევითობას მივაწერე, როცა ჩვენი თვალები შეხვდნენ ერთმანეთს. თუმცა მაინც ძალიან მინდოდა, მის შესახებ გამომეკითხა ჭინკასთვის. ისიც მალე დაბრუნდა ჩემთან! ის იყო პირი გავაღე, რათა მეკითხა მისთვის იმ თხისსახიანის შესახებ, რომ ტბაზე საშინელი ღრიანცელი და წყლის შხაპუნი ატყდა; ერთი ყოვლად უგვანო, ცომის გუნდასავით უსახო ქმნილება ამოცურდა წყლიდან, მღვრიე მომწვანო ფერისა იყო, მუშტისტოლა თვალები გაავებით უელავდა. წურბელების მინაგვარი კიდურები ცოფიანივით აასხმარტალა და წყალი სულერთიანად ააქაფა.
- სად იყურებით, საით! - დაიბუყბუყა ყოვლად საზიზღარი ხმით, - რამდენი ხანია წყლის ფსკერზე ვწევარ და შემოგყურებთ. ერთმა თქვენგანმაც კი ვერ შემამჩნია. რაო, აღარ ვარსებობ, თუ რაშია საქმე, აღარ მკადრულობთ? მე ყველა თქვენგანზე ძლიერი ვარ, ვერც ერთი ჩემთან ახლოსაც ვერ მოხვალთ ძალით თუ სილამაზით...
- ეს ვინღაა? - ვკთიხე ჭინკას.
- ჭაობის სულია, - ჩაიფრუტუნა მან და ზიზღით გვერდზე გაიხედა, - ძალიან უნდა, ყველა მაგას შეჰყურებდეს და აქებდეს, მაგრამ ერთი მითხარი, ვის რაში ეხალისება მაგისთანა მაიმახის ყურება? ზედაც არავინ უყურებს, სწორედ მაგიტომ ბრაზობს, თან საშიშიც არის, დიდი თავკერძა და ავგული ვინმეა...
- მართლა ასე ძლიერია, როგორც თვითონ ამბობს?
- ძალა არ აკლია, სიმართლე რომ ვთქვათ. იგი მართლაც ყველაზე ხნიერია სულებს შორის. ამ მხრივ იგი თვითონ დედამიწას თუ ჩამორჩება მხოლოდ, დროის ყველაზე ფართო რკალს ფლობს. საბედნიეროდ მოძრაობა უჭირს, მოუქნელია, ადვილად ვერ მოგწვდება, ვერც დაგედევნება. ერთი ისღაა საჭირო, ახლოს არ გაეკარო. ოღონდ თუ ჩაგავლო, მორჩა, აღარაფერი გიშველის.
ჭაობის სული ისევ ბობოქრობდა. ტბის წყალი ერთიანად აამღვრია. უკვე ძნელი იყო მასში რაიმე ანარეკლის გარჩევა, თან საშიშიც გახლდათ. ყველამ უკან დაიხია, ნაპირს გამოერიდნენ. მოთმინებით ელოდნენ, როდის დაცხრებოდა მწვანე, მღვრიე გუნდი.
ბოლოს ერთი პატარა, უნაზესი ქმნილება, მშვენიერი ალი მიუახლოვდა ნაპირს. ეტყობა მოთმინება დაელია, ისე უნდოდა საკუთარი თავის დანახვა წყლის სარკეში. შეხედულებით მართლაც ძალზე წარმტაცი და ჰაეროვანი გახლდათ. ანარეკლიც ზუსტად თავისი მსგავსი ჰქონდა. ეტყობა, დროითი რკალის საწყის წერტილში იმყოფებოდა. ალი თვითონვე მოიხიბლა საკუთარი თავით, ხელი ასწია, რათა ჩამოშლილი თმები გადაეწია და საკუთარი თავი უკეთესად დაენახა, თანაც წყლისკენ უფრო გადაიხარა ამ დროს.
უეცრად, ჭოტის მინაგვარი განწირული კივილი აღმოხდა, ხელებიც სასოწარკვეთით აასავსავა. გვიანღა იყო, მწვანე გუნდამ მაგრად ჩაავლო წურბლისმაგვარი კიდურები და თავისკენ მიიზიდა. ალმა გამწარებით ააფართხალა ხელ-ფეხი, მაგრამ არაფერმა უშველა. ჭაობის სულმა ბუყბუყით ჩაყვინთა და ისიც თან ჩაიყოლა.
- ახლა წურბელად გადააქცევს, - ჩაიქირქილა ჭინკამ იმ პატარა ალის მისამართით, - ფრთხილად უნდა ყოფილიყო: მაგისგან იშვიათი სილამაზის ალი დადგებოდა.
როგორც კი ჭაობის სული გაქრა, ტბის ზედაპირი მაშინვე დაწყნარდა. იქაურობა თვალის დახამხამებაში ისევ გაივსო ჭრელი, ნაირ-ნაირი არსებებით. რამდენიმე პატარა კაცუნამ მიიქცია ჩემი ყურადღება: საოცრად კოხტა, ლაზათიანი შეხედულება ჰქონდათ, თანაც თევზებივით მოქნილები და ცქვიტები იყვნენ. დაწინწკლული სამოსი ეცვათ, თავზე ზარის ფორმის ქუდები ეხურათ. კაცუნებმა ცეკვა დაიწყეს, როგორც გასანთლულ პარკეტზე, ისე სრიალებდნენ ტბის მოსარკულ ზედაპირზე. როდესაც მაღლა შეხტებოდნენ, მათი ზარის ფორმის ქუდები ზანზალაკებივით კეთილხმოვნად წკარუნებდნენ. ნაკადულის ბინადარნი იყვნენ ეს კაცუნები, როგორც ჭინკამ მითხრა. და არად დაგიდევდნენ წყლის ჭეშმარიტ სარკეში ცქერას, რამეთუ ძალზე ცვალებადი და სწრაფ წარმავალი იყო მათი არსებობა. დღეს რომ ჩნდებოდნენ, ხვალ გაჰქრებოდნენ, მერე ისევ ჩნდებოდნენ ნაკადულის წინწკლებიდან და ასე დაუსრულებლად. ძალზე მასიამოვნა მათმა ცქერამ.
მერე კიდევ ერთმა ჰაეროვანმა არსებამ მიიქცია ჩემი ყურადღება. ტანწყობილი და ჩამოსხმული იყო იშვიათად ნახელოვნები ქანდაკების დარად, თანაც სულერთიანად ნათლით მოსილი... უფრო სწორად, თვით სინათლისგან იყო თითქოს შექმნილი. მიმოდიოდა ჰაეროვანი მსუბუქი ნაბიჯებით, სრულიად არხეინად ინაცვლებდა ნაპირიდან წყლის ზედაპირზე და პირიქით, მიმოჰქროდა ვით შუქის კონა... თან პატიოსანი თვალი დაჰქონდა, საოცარი ძალით მბრწყინავი. ამ თვალს ისეთი სისწრაფით ინაცვლებდა ერთი ხელიდან მეორეში, რომ თვალსაც ვერ მოატანდი. ეგ სინათლის სულიაო, მითხრა ჭინკამ. პატიოსანი თვალი კიდევ წყალჯავარიანი ალმასია, მუდამ თან დააქვს, მასში გაძრომ-გამოძრომა უყვარს, იგი ამას გარდასახვას ეძახისო.
მართლაც, რომ დავაკვირდი, შევამჩნიე რომ ერთი ხელიდან მეორეში როდი ინაცვლებდა სინათლის სული იმ პატიოსან თვალს, წყალჯავრიან ალმასს, არამედ, ჭინკას თქმისა არ იყოს, თვითონვე გაძვრებ-გამოძვრებოდა ხოლმე მასში სინათლის კონის დარად და ხან ერთ მხარეს მოექცეოდა, ხან მეორე მხარეს. სადაც კი პატიოსან თვალს დაინახავს, სინათლის სული ყოველთვის ასე ეთამაშებაო, წაიბუტბუტა ჭინკამ. კიდევ აპირებდა რაღაცის თქმას, მაგრამ უეცრად გაირინდა, სულ ერთიანად დაიძაბა.
- ის მიხმობს, - წაიჩურჩულა შემკრთალი ხმით.
- ვინ ის?
- მწვანე ტყის მეუფე, - თქვა და გაქრა...
მე ისევ სინათლის სულს მივადევნე თვალი. ჰაეროვანი მსუბუქი ნაბიჯით ისევ მიმოდიოდა ტბის ერთი ნაპირიდან მეორემდე, მისი ანარეკლიც ზუსტად ისეთივე იყო, ვერაფერ ცვლილებას ვერ შეამჩნევდი... ალბათ უკვდავი იყო სინათლის სული, არასოდეს იცვლებოდა. ის პატიოსანი თვალიც განუშორებლად თან დაჰქონდა... ადგილი არ დარჩენილა მთელი ტბის შემოგარენში, რომ მას არ მოეხილა, ყველას ესტუმრა, ყველას სხივი მოჰფინა, გაანათა თავისი მიახლოებით, თვით ტბის წყალშიც ჩაძვრა, მერე ისევ ამოვიდა. მეც ბევრჯერ ჩამიქროლა გვერდით, ტირიფის ტოტებს უკან მიყუჟულს, თან დაუსრულებლად ჟონგლიორობდა თავისი პატიოსანი თვალით. საამო საყურებელი იყო.
უეცრად, როცა სინათლის სულმა გვერდით ჩამიქროლა, მგონი რაღაცას წამოჰკრა ფეხი, წაბორძიკდა და ბრწყინვალე, პატიოსანი თვალი ხელიდან გაუვარდა. თვალი მიწაზე დაეცა და სწორედ ჩემკენ გამოგორდა. რა ლამაზად ბრყწინავდა... მაშინაც კი არ შეწყვიტა ნაირფერი შუქით ციმციმი, როცა ტირიფის ტოტების ჩრდილქვეშ მოექცა, ჩემთან სულ ახლოს. ანდა რა გასაკვირი იყო, ის ხომ იშვიათი სიწმინდის, წყალჯავრიანი ალმასი გახლდათ...
დიახ, ჩემთან სულ ახლოს მოგორდა ის ძვირფასი თვალი და მე, არც კი დავფიქრებულვარ, ისე ვტაცე ხელი... იმავ წამს ხმამაღლა შევყვირე... ნაღვერდალივით ცხელი აღმოჩნდა ის პატიოსანი თვალი, ხელი დამწვა და ყვირილისგან თავი ვერ შევიკავე. ტირიფის ცრემლის ჭრელი თავრილობა ერთი წამით გაირინდა ფოტოსურათის დარად და მერე ყველაფერი გაჰქრა... ერთადერთი, მთვარეღა შერჩა აქაურობას, მელანქოლიური სახით დასცქეროდა დაცარიელებულ ტბას...
... და კიდევ ჭინკა, ჩემი ძველი ნაცნობი, იგი მაშინვე ჩემთან გაჩნდა, როგორც კი ზემოთ აღწერილი ფათერაკი შემემთხვა...
- ხომ გაგაფრთხილე, უჩემოდ ხელი არაფერს ახლო-მეთქი, - გაავებით აჭიჭყინდა იგი, - ის პატიოსანი თვალი იმ დროითი რკალიდანაა, როცა მიწის წიაღი ცეცხლოვან მორევს ჰგავდა.
- ეს პატიოსანი თვალი წყალშიც და მის ზევითაც ერთნაირი ჩანდა, - გავიმართლე თავი, თან დამწვარ ხელს სულს ვუბერავდი.
- ის ხომ თვით სინათლეს ეპყრა ხელთ, - უარესი გაავებით შემომიტია ჭინკამ, - სინათლე ერთნაირად მოჩანს წყალშიც და მის ზევითაც. ასევეა ის ძვირფასი თვალიც... სწორედ ამის თქმა ვერ მოვასწარი, იმ დროს მომიხმო ტყის მეუფემ.
- ეს ვინღაა?
- თხისსახიანი... იმან მოგიწყო ეს ოინი. ალბათ თვალი მოგკრა. რას გამოაპარებ, ისეთი თვალმახვილია... აბა, ახლა მოუსვი აქედან. ბრალი ჩემი, ტყის მეუფე ალბათ კლდეში ჩამამწყვდევს, თორემ შენ რა, ვერაფერს დაგაკლებენ. შენ ხომ მათი არ გეშინია...
მეორე დღეს, დილით, როგორც კი თვალი გავახილე, საოცარი სიცხადით გამახსენდა მთელი ეს ამბავი. მივხვდი, რომ ყველაფერი სიზმარში ვნახე, ან კი სხვანაირად როგორ შეიძლებოდა... თუმცა ძალიან გამაკვირვა ამ საოცარი სიზმრის ფერადოვნებამ.
შემდეგ კი, როცა პირზე წყალი შევისხი გამოსაფხიზლებლად, შევამჩნიე, რომ მარჯვენა ხელისგულზე დამწვრობა მქონდა, თითქოს მართლა გავარვარებული ღველფისთვის ჩამევლო ხელი.






ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.