უცხო ხილი

 (ხმები: 3)


ძმის ნაჩუქარი ხამლები ხურჯინში ჩავაწყვე, არ მინდა გამიცვდეს ამხელა გზაზე. შენსკენ ფეხშიშველა მოვეშურები და ამისთვის ნუ დამძრახავ, დედოფალო. როცა მოვატან შენს კარიბჭეს, მაშინ კი ჩავიცმევ ფეხზე. მანდ ხომ უამრავი ხალხი იქნება, დიდებულებიც იქნებიან ბევრნი, ოქროქსოვილით და დიბა-ატლასით შემოსილები. შემრცხვება მათი, უფრო მეტად კი შენი. აკი ამბობს ჩემი რძალი, ფეხშიშველა სიარული სირცხვილიაო, ამიტომაც ხალხში არ მაძლევს უხამლებოდ სიარულის უფლებას. ხალხისა რცხვენია, არა სთქვან, მული ფეხშიშველა დაუდისო, თორემ ჩემი რა დარდი აქვს. ერთი პირობა ვცადე, ყოველდღე მევლო ხამლებით. შავი დღე დამაყარა მე უბედურსა. რაღა არ მაკადრა: ჰაი, შე ჭკუათხელო, ქათმებთან და ინდაურებთან მოლაპარაკევ (ეს იმაზე გადმომკრა, ფრინველებს და ცხოველებს ხანდახან ადამიანებივით ველაპარაკები. მცენარეებსაც, მათაც ხომ სული უდგათ.) ისღა გაკლია, ტყეში ხამლებით იარო. რაო, მეხი კი დაგაყარე, არ გეკადრება? განა რამდენი უნდა იშოვნოს შენმა ძმამ, რომ კიდეც გასვას, გაჭამოს და თან მუდამდღე ხამლებით გატაროსო. ამით კი მეტისმეტი მოსდის. განა მე არ ვშველი მუშაობაში ჩემს ძმას, მაგ პირშავის ქმარსა. კარგი ვაჟკაცივით ვუდგევარ მხარში. ჩემი შრომით, საცა სამართალია, კი უნდა ვჭამდე დაუყვედრებელ ლუკმას. მაგრამ უენო კაცია ჩემი ძმა, ცოლმა დაჯაბნა. თაAნ არც აბადიათ რაიმე. დიდი სარჩო - საბადებელი არ გაიმეტა მაგათთვის ღმერთმა. ოთხნი ძმანი იყვნენ, რომ გაიყარნენ, არც-რა დარჩა მამისეული ქონებიდან თითოეულს. მე უმცროს ძმასთან დავრჩი, მამიჩემის კერიასთან. არც მინდა სადმე სხვაგან წასვლა, აქ უნდა ამომხდეს სული. მეშინიან მეტად, არ გამაგდოს ჩემმა რძალმა. მანაც იცის ეს და არ მზოგავს, რა ვქნა, რა ჭირს შევეყარე...
ყველა ჩემს ძმას წვრილშვილი ახვევია, თავისი თავისთვისაც ვერ მოუვლიათ, ჩემთვის ვიღა მოიცლის. თანაც, რაღა დაგიმალო და ცოტათი ერცხვინებათ კიდეც ჩემს გამო, ბავშვობიდანვე მეტად ჩუმი და მფრთხალი ვიყავი, თან შეუხედავი და უმარჯვო. მერე ყვავილი შემეყარა და სულ დამიკენკა სახე. მე თვითონაც არ მსიამოვნებს ჩემი პირისახის დანახვა, ხანდახან დამდგარ წყალში ჩამიხედია და თვალი ამირიდებია. გარეშეთ რაღა მოუვათ ჩემი ნახვისას. ეს კია, მეტად მახარებს სხვათა სილამაზის ხილვა. გული სიხარულით მინათდება მაშინ. ასე მგონია, წყალობის თვალით გადმომხედა ღმერთმა-თქო, როცა ვინმეს დავინახავ პირლამაზსა და მოხდენილს. ბალღობისას ჩუმად უკან დავდევდი ლამაზ ქალებს, მათი ჭვრეტით ვეღარ ვძღებოდი. მღვდლის ქალი ცხოვრობდა ერთხანს ჩვენს მეზობლად, მეტად ლამაზი. კოკით წყალი რამდენჯერ ამიტანია მისთვის, რომ ახლოდან მეჭვრიტა მისი მწყაზარი სახისთვის.
ღვთისმშობელიც ხომ ლამაზია, დედოფალო. ხშირხშირად დავყურებ ღვთისმშობლის ხატს, მიხარია მისი სათნო იერის ხილვა. ალბათ, შენც ასეთი ლამაზი იქნები. აკი გამიგია, თამარ მეფე ღვთისმშობელივით ლამაზიაო. ამ ხატის მეტი არაფერი მაბადია ამ ცის ქვეშ. ბებიაჩემის ნაქონი ხატია. ვუყვარდი ბებიაჩემს, ვებრალებოდი. ისღა იყო ჩემი ერთადერთი ქომაგი და გულშემატკივარი, რაც დედ-მამა გარდამეცვალა. ბატკანივით სულ უკან დავდევდი, ნაბიჯზეც არ ვშორდებოდი. ბევრი საინტერესო ამბები იცოდა, ღმერთი სწამდა მეტად. ზღაპრებს მიყვებოდა, ლექსებსაც. ჰოი, რა ნათელი დაადგებოდა მაშინ სახეზე, ისეთივე ნათელი, ღვთისმშობელს რომ ავლია სახის ირგვლივ ხატზე. ერთხელ ვუთხარი კიდეც ეს. გაიცინა და თან დამტუქსა: ღვთისმშობელზე ეს როგორა თქვიო, მაგის თქმა ცოდვააო. მე კი მივხვდი, გულში იამა მეტად ჩემი სიტყვები.
სიკვდილის წინ მე მაჩუქა ეს ხატი, თან ასე მითხრა, ჩემს შვილებსა და შვილიშვილებში ყველაზე მეტად შენ მგავხარო. გამიკვირდა მეტად, ეს რომ თქვა. ბებიაჩემი კარგა ლამაზი, თან მეტად ყოჩაღი ქალი იყო. ჩემისთანა საწყალსა და გონჯ არსებას როგორ შეიძლებოდა ჰგვანებოდა. ალბათ, მომეფერა ბებიაჩემი. ყურადღებას არ ვაკლებდი, ყოველთვის მოვიცლიდი მისთვის, რაც არ უნდა ბევრი საქმე მქონოდა. მის შვილიშვილებში ყველაზე ხშირად მე ვიყავი მის სასთუმალთან.
დიდი სიობლე ვიგრძენი, როცა ბებიაჩემი გარდაიცვალა. ეს იმიტომ, რომ ოჯახი არა მაქვს ჩემი, შვილები არა მყავს. მარტო ვარ, სულ მარტო, ჩემთან სალაპარაკოდაც კი არავინ იცლის. აბა, ვის შეუჩერდებოდა ჩემზე გული ან თვალი. მე ხომ არც შეხედულება მაქვს, არც ქონება, არც მოხერხება. ეს მეც კარგად ვიცი და არც ვყვედრი ღმერთს. რა ვქნა, ასეთი ბედი მქონია...
განა ერთხელ და ორჯერ მინახავს, როცა მახინჯი, ავადმყოფი წიწილა გამოჩეკილა. მე ყოველთვის განსაკუთრებით მებრალებოდა ასეთი წიწილა, ცალკე ვუყრიდი საკენკს, ვცდილობდი ისიც გაზრდილიყო და ვერასოდეს ვერ ვახერხებდი ამას. ან ქორი წამართმევდა, ან კატა, ან თავისი და-ძმები მოჰკლავდნენ ცემით. ასე ყოფილა ეს ქვეყანა მოწყობილი.
მეც ასეთი წიწილა ვარ, მაგრამ მე ვახერხებ თავის შეფარებას ტყეში. იქ არავინ არ მიგდებს აბუჩად, არც მიყვირის. როცა მწვანე ხეების შრიალს ვუსმენ, ასე მეჩვენება, მათი ლაპარაკი მესმის თითქოს. სისხლით და ხორცით ჩემი ახლობლები მგონია ისინი ხანდახან, როცა წვენით სავსე ნედლი ტოტების ქნევით თავისკენ მიმიხმობენ. გასუსული ვუგდებ ყურს და ამ ყურის გდებაში რაიმე სიტყვებიც წამომედება ხოლმე. ასე მივეჩვიე ხეებთან და ტყის ბინადრებთან ლაპარაკს, ჩემი რძალი რომ ასე მაყვედრის.
მერე რა ლამაზები არიან ისინიც... განა ადამიანზე ნაკლები სილამაზე აქვთ ხეებს და ტყის ცხოველებს, ან ფრინველებს. მეტად მადლიერი ვარ უფლისა, რომ თვალისჩინი არ წამართვა ავადმყოფობისას, შემიძლია თვალი გავახილო და დავინახო მისი გაჩენილი ქვეყანა. მეზობელ სოფელში ერთი საწყალი ქალი დააბრმავა ყვავილმა, მე კი სახე დამიკენკა მხოლოდ. ყოველდღე ვუყურებ ამ ნათლით სავსე ქვეყანას. დიდი მადლია ჩემთვის...
მზის ამოსვლისას, სანამ ცვარი შეაშრებოდა ტანზე, ხის ფოთლები ზურმუხტებივით ბრწყინავენ. ახლა ყვავილებს არ იკითხავ, როგორ იფერებენ ამ ცის ნაჩუქარ სამკაულს, ნამდვილი კეკლუცი ქალებივით იღერებენ კისერს. ფრინველნი რომ მათ შორის დაგოგმანობენ, მათ ნახვას ხომ არაფერი სჯობს. ისინიც ხარობენ ყვავილთა სილამაზით, თან თავის უცხოდ მოხატულ ბუმბულსაც ამაყად უჩვენებენ სამზეოს, აჰა, ნახეთ, ჩვენც რა ლამაზები ვართო. რამდენჯერაც არ უნდა ვნახო ისინი, მაინც ასე მგონია პირველად ვხედავ-მეთქი, ისე მაოცებს მათი მოყვანილი თავ-კისერი და ჭრელი ფრთა-ბუმბული. მიკვირს, ასე ლამაზად რომელმა ხელმა დახატა-მეთქი ისინი. რა ენა აღწერს, რასაც თვალი ნახავს ტყეში, დედოფალო. რა ჩამოთვლის იმ უცხო სილამაზის ნიშნებს, ღმერთი რომ უხვად მოფანტავს ამ დალოცვილ მიწაზე, რათა გაგვაოცოს და გაგვახაროს თავისი ჯადოთი. შენთვისაც მომაქვს ერთი რამ უცხო ნიშანი ამ ზღვა სილამაზისა, ამიტომაც დავადექი ამხელა გზას...

თიკანი დაგვეკარგა ერთხელ ტყეში. ბევრი ვეძებე. ჩემი ძმაც წამომყვა მერე მის საძებრად. მე მარტო ღრმად ვერ შევიდოდი ტყეში. მაისი იყო, ყვაოდა ყველაფერი. ხეები და ყვავილები ზეიმობდნენ, სიცოცხლის წვენით პირთამდე ავსებულნი. ჰაერში თაფლივით ტკბილი სურნელი ტრიალებდა. ფრინველები ისეთი გაცხარებით გალობდნენ, თითქოს ქეიფი აქვთო და ამ ტკბილი ჰაერით დამთვრალანო. ერთ ახოს მივაგენით იმ თიკნის ძებნაში. ისეთი არაფერი მენახა. ბუჩქებით ისე იყო შემოღობილი, თითქოს საგანგებოდ დაურგავს ვინმესო. პატარა იყო, სიფართით სამი ნაბდის გაშლა თუ იქნებოდა, მეტი არა. უცნაურად წითელი მარწყვი ამოსულიყო იმ ახოში. ჰოი, რას ღაჟღაჟებდნენ, სიზმარში მეგონა თავი მათ შემყურეს. მარწყვის მეტი რა მინახავს ტყეში, მაგრამ ის არ ჰგავდა მათ, რაღაც უცხო ფერი გადასდიოდა. ბევრი თვალი და მარგალიტი გექნება ვიცი, დედოფალო, მაგრამ მათ შორის ასეთი ლამაზი თუ იქნება ნეტავი რომელიმე პატიოსანი თვალი, როგორც ის მარწყვი იყო, მზის სხივებით გაბრწყინებული. წითლად ღუოდა იქაურობა. ახლა სურნელს არ იკითხავ? რა საუცხოო სუნი იდგა მარწყვისა. ლამის ღვინოსავით დამათრო და გამაბრუა მისმა სურნელმა. ჩემმა ძმამ თქვა, ეს გველების მარწყვიაო. მე არაფერი გამეგონა მაგის მსგავსი. წავწვდი იმ უცნაურად ლამაზ მარწყვს საჭმელად. ძმამ დამიშალა, უწმინდური ხილია და ღმერთი გაგირისხდებაო, მხოლოდ გველები სჭამენ მაგასო. არ დამანება მისი ჭამა. მართლაც შეიძლებოდა კაცს რაიმე უცნაური ეფიქრა იმ მარწყვზე და შეშინებოდა მისი ჭამა, იმდენად უცხო სილამაზისა იყო.
მაგრამ მე არ შემშინებია, დედოფალო, იმ მარწყვის ჭამისა. პირი მოვარიდე ჩემს ძმას და ჩუმად გავუსინჯე გემო. გემოც ისეთივე ტკბილი და უცხო ჰქონია, როგორც იერი. გულმა მითხრა, რომ იმ მარწყვის ჭამა არ იყო ცოდვა, ღმერთი არ გამირისხდებოდა მაგისთვის. როცა გული ასე მითქვამს რაიმეს, ის უტყუარია ჩემთვის. გულის ხმას ავყევი მაშინაც, დიდ ყორესთან რომ ჩავიარეთ და არ დავუჯერე ნათლიაჩემს, მთელს სოფელში ცოდნით განთქმულ ქალს. მან მიამბო: იქ თურმე ერთი ცოდვილი ქალი ჩაუქოლავთ. გაუთხოვრად დაფეხმძიმებულა და სახლიდან გაუშვიათ შინაურებს, როგორც შემარცხვენელი. მერე მთელ სოფელს ქვებით ჩაუქოლავს. ახლა, ვინც კი გაივლის იმ ყორესთან, ყველამ თითო ქვა მაინც უნდა მიაგდოს, თორემ ცოდვად ჩაეთვლებათ. ნათლიაჩემმაც მიაგდო ერთი ქვა იმ ყორეს, მე კი არ მივაგდე.

განა არ ვიცი, დიდი ცოდვა ჩაუდენია იმ ქალს, მაინც შემებრალა ის საცოდავი. მისი ჯავრი გამყვა, ვეღარ მოვისვენე. მერე ერთხელ ახალშეღამებულზე მივიპარე იმ ყორესთან და ორი დიდი ქვა, რასაც მოვერიე, ჩუმად გადავაგორე გვერდზე: ერთი ქვა დედისა და მეორე მისი დაუბადებელი შვილისა. ჩემი წილი სიმძიმე, რაც კი შევძელი, გულიდან ავაცალე დედა-შვილს. თუ ცოდვა იყო, ღმერთი დამსჯიდა. არა, არ დავუსჯივარ. პირიქით: ის ორი ქვა თითქოს მე მომცილდა გულიდან, ისეთი სიმსუბუქე ვიგრძენი. გულმა მითხრა მაშინ, გულმა, რაც გავაკეთე. ისიც გულმა მითხრა, არააო ცოდვა ამ ლამაზი მარწყვის ჭამა, არც მოგწამლავსო და სწორი აღმოჩნდა ჩემი გულის ხმა. არც მოვწამლულვარ, არც ღმერთი გამრისხებია.
მერე და მერე ხშირად ვაკითხავდი იმ ახოს, ვჭამდი იმ უცნაურად ლამაზსა და ტკბილ მარწყვს. მართლაც, თურმე გველებს ჰყვარებიათ იგი. ვნახე ერთხელ, როგორ შეექცეოდნენ გემრიელად. თვითონაც ლამაზები იყვნენ გველები, ჭრელად მოხატულები, ტანი მზის სხივებზე უპრიალებდათ. მათაც დამინახეს, არ შეშინებიათ ჩემი. არც მე ვერჩოდი იმათ რაიმეს, რას მიშავებდნენ. თან თამაშობდნენ გველები, ერთმანეთს ესიყვარულებოდნენ. არც ვიცოდი, თუ გველებსაც შეეძლოთ სიყვარული. რა გასაკვირია, ისინიც ხომ ღმერთმა გააჩინა. კარგად ვარჩევდი იმათ ნაჭამ მარწყვს, არ ვეკარებოდი. ჩემთვის სხვაც ბევრი იყო იმ ახოში. ჩემს გარდა კი არავის არ სჭირდებოდა ის მარწყვი. მთელ სოფელში არავის არ უნდოდა მისი ჭამა, თუმცა ყველამ კი იცოდა თურმე, გველების მარწყვი რომ ხარობს ტყეში. მეც ვმალავდი ამ ამბავს, არავის არ ვეუბნებოდი, მეშინოდა სოფლისა.
ერთხელ კინაღამ გაიგო ყველამ ჩემი საიდუმლო: იმ ახოში ყოფნის შემდეგ საუცხოო სუნი მომყვებოდა თან მარწყვისა. მე თვითონ კი ვგრძნობდი მის სუნს მთელ ტანზე, ხელებზე, ტუჩებზე. თურმე სხვებსაც უგრძვნიათ და ეჭვი შეპარვიათ. ერთხელ ძროხების მწყემსმა გოგომ პირდაპირ მკითხა, გველების მარწყვი ხომ არ გიჭამიაო. არა-მეთქი, ვიუარე. შემეშინდა, რძალთან არ დავებეზღებინე. მან მიყურა, მიყურა და მერე გვერდზე სამჯერ გადააფურთხა "ცოდვილი ხარ, ცოდვილის" ძახილით. მას შემდეგ ფრთხილად ვარ, მუდამ დიდი გულისყურით ვიბან ხელპირს იმ ახოში ყოფნის შემდეგ. იქიდან მომავალი ვცდილობ თავი მოვარიდო, თუ ვინმე შემხვდა.
და ერთხელაც, იმ ახოში ყოფნისას, შენზე ფიქრი მომეძალა, დედოფალო. მე ასეთი გონჯი, საბრალო არსება მივირთმევ ამ საუცხოო ხილს, თან შენი სახელის მოზიარეც რომ ვარ... მეც თამარი მქვია, დედოფალო, ოღონდ შენ ამ სახელთან ერთად "მეფესაც" გეძახიან, მე კი მხოლოდ თამარიას მეძახის ყველა. "გოგო, თამარია". - ამის მეტი არა გამიგონია რა ჩემს სიცოცხლეში, როცა მე მიხმობენ. გულმა რეჩხი მიყო, შენი გახსენებისას. შენ რად არ უნდა იგემო ეს უცნაურად ტკბილი მარწყვი. აქ უწმინდური არა არის რა. ეს არაა ცოდვა, ამაზე ღმერთი არ განრისხდება, იმაზე კი შეიძლება გაწყრეს, რომ მე, თამარიამ, ვჭამო ეს უცხო ხილი, შენ კი თვალითაც არ ნახო იგი. შენ ტაძრებს აშენებ, დედოფალო. მე საბრალოს ერთი ქოხიც ვერ ამიშენებია, რომ ჩემი კაპასი რძლის რისხვას თავი მოვარიდო და რითღა მეკუთვნის მეფის საკადრისი ნუგბარი მივირთვა? მაპატიე, თუ ისე ვერ გითხარი, როგორც გეკადრება. მე ხომ არ მისწავლია, წერა-კითხვაც არ ვიცი, მაგრამ გულით გელაპარაკები. ასე ვეუბნები მე ღვთისმშობელს, როცა შემწეობას ვთხოვ. მას ესმის ჩემი, შენც უნდა გაიგო ჩემი გულით ნათქვამი სიტყვების, და ნუ გამიწყრები, შენი ჭირიმე. მე საბრალომ შენთვის დავკრიფე ეს წითლად მოღაჟღაჟე მარწყვი, ცოდვის ხილს რომ უხმობენ. ჩემი ხელით მოწნულ კალათაში რბილი ფოთლები ჩავაფინე და მათზე ფრთხილად დავალაგე. ხურჯინში ჩემს ხამლებს ზემოდან ადევს ეს კალათა. შენთვის მომაქვს, უცილობლად უნდა გასინჯო ეს მეფეთა საკადრისი ხილი. ჯერ შენს ნაფეხურებს ვეამბორები, როცა სასახლეში მოვაღწევ. მერე დიდის მოკრძალებით მოგართმევ ამ უცნაურად ლამაზსა და ტკბილ მარწყვს. ვიცი, არ გამირისხდები ამისათვის, არც დამსჯი. პირიქით, მადლს მომაგებ და იგემებ კიდეც ჩემგან მოტანილ უცხო ხილს. ასე იქნება ნამდვილად. გული მითქვამს, გული.




ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.